II GSK 2006/21

II GSK 2006/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6179 Inne o symbolu podstawowym 617
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 119/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-04-01
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tej części skargę oddalono
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 119/21 w sprawie ze skargi C. C. na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 18 sierpnia 2020 r. nr BZ-III-5500/65-3/20 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia rzeczoznawcy prawa do wykonywania zawodu 1. uchyla zaskarżony wyrok w części obejmującej uchylenie postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 14 lipca 2020 r., nr BZ-II-5500/12-4/20 i w tym zakresie oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 119/21, po rozpoznaniu skargi C. C. na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 18 sierpnia 2020 r., nr BZ-III-5500/65-3/20, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia rzeczoznawcy prawa do wykonywania zawodu, w punkcie 1/ uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 14 lipca 2020 r., nr BZ-II-5500/12-4/20; a w punkcie 2/ zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 15 czerwca 2020 r. C. C. złożył do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej wniosek o cofnięcie rzeczoznawcy A. Ż. prawa do wykonywania zawodu rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, z uwagi na treści dwóch opracowanych przez niego opinii technicznych, dotyczących obiektu budowlanego zlokalizowanego przy ul. [...], różniących się między sobą w niektórych aspektach.
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia 14 lipca 2020 r., znak BZ-11-5500/12-4/20, na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, powoływanej dalej jako: k.p.a.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.
W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2020 r. utrzymał w mocy wydane przez siebie postanowienie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że brak było podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia prawa do wykonywania zawodu rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, gdyż działanie Rzeczoznawcy, które organ miałby oceniać w tym postępowaniu, nie podlega nadzorowi, na co wskazuje brzmienie art. 11n ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 961; dalej jako: u.o.p.). W ocenie organu obowiązujące przepisy nie przewidują nadzorowania działalności rzeczoznawców w zakresie opinii, których obowiązek sporządzenia nie wynika z przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej. W związku z występowaniem przyczyny uniemożliwiającej uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego organ uznał, iż w sprawie prawidłowo zastosowano art. 61a § 1 k.p.a, odmawiając wszczęcia postępowania, z powodu braku podstawy prawnej.
Na powyższe postanowienie Komendanta Głównego PSP C. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego.
W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że postanowienie zostało wydane przez osobę nieuprawnioną z mocy samego prawa, ponieważ w pierwszej instancji postanowienia nie wydał sam Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, lecz upoważniony przez niego pracownik - st. bryg. mgr A. P. W ocenie skarżącego, biorąc pod uwagę art. 144 k.p.a. zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik ten nie mógł rozpatrywać wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym postanowienie w II instancji wydała osoba nieuprawniona.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego, a tym samym przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Zaskarżonym na obecnym etapie postępowania wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 119/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie wydane w I instancji.
Sąd I instancji w uzasadnieniu stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przez organ art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez zaakceptowanie dopuszczalności podpisania przez A. P. z upoważnienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej postanowienia z dnia 18 sierpnia 2020 r., znak BZ-lll-5500/65-3/20, wydanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3 oraz w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 11r ust. 4 u.o.p. oraz art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1123; powoływanej dalej jako: ustawa o PSP), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego od postanowienia z dnia 14 lipca 2020 r., znak BZ-11-5500/12-4/20, odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia rzeczoznawcy prawa do wykonywania zawodu.
WSA przywołał treść art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji stwierdził, że w przypadku rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego od decyzji organu jednoosobowego, jakim jest niewątpliwie Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, zastosowanie ma zakaz przewidziany w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i skutkiem prawnym niewyłączenia pracownika w przypadku występowania okoliczności, których następstwem powinno być wyłączenie od udziału w sprawie, jest wadliwość postępowania, która pociąga za sobą sankcję w postaci wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.
WSA podkreślił, iż osobą której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy w rozumieniu art. 127 § 3 k.p.a. jest jedynie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. i zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o PSP Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej jest centralnym organem w sprawach ochrony przeciwpożarowej, podległym ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a więc piastującym funkcję organu - ministra w rozumieniu art.5 § 2 pkt 4 k.p.a. Nie jest nim natomiast Zastępca Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej.
Ponadto, zgodnie z § 2 ust. 1 statutu Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, nadanym na podstawie art. 13a ustawy o PSP, rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 września 1999 r. w sprawie nadania statutu Komendzie Głównej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 75, poz. 834 ze zm.), Komendant Główny kieruje Komendą Główną przy pomocy zastępców Komendanta Głównego. Zgodnie z § 3 Statutu, Komendant Główny może upoważnić swoich zastępców do podejmowania w jego imieniu decyzji w określonych przez niego sprawach. Ponadto, zgodnie z § 2 ust. 4, w razie nieobecności Komendanta Głównego pracą Komendy Głównej kieruje wyznaczony przez niego zastępca Komendanta Głównego.
Sąd I instancji w dalszych rozważaniach wskazał, że A. P., jak wynika z akt sprawy, jest zastępcą Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, upoważnionym przez niego do podejmowania w imieniu Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej decyzji, jak i zastępstwa pod jego nieobecność. Zgodnie z § 6 ust. 1 Statutu organizację wewnętrzną, szczegółowy zakres zadań komórek organizacyjnych oraz tryb pracy Komendy Głównej ustala Komendant Główny w regulaminie organizacyjnym. Regulamin ten został zatwierdzony zarządzeniem nr 4 Komendanta Głównego PSP z dnia 20 maja 2020 r. w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego Komendzie Głównej Państwowej Straży Pożarnej oraz zakresu czynności zastępców Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej oraz zakresu spraw zastrzeżonych do wyłącznej kompetencji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 10 lit. d) załącznika nr 2 do ww. zarządzenia (pt. Zakres spraw zastrzeżonych do wyłącznej kompetencji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej oraz zakres czynności zastępców Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej), Zastępca Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej A. P. wykonuje czynności kierownictwa wobec Biura Rozpoznawania Zagrożeń (zakres kompetencji wskazany w § 7 regulaminu, stanowiącego załącznik nr 1 do ww. zarządzenia). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 6 załącznika nr 2 do ww. zarządzenia podpisuje on dokumenty kierowane do organów i instytucji zewnętrznych, niezastrzeżone do podpisu Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej.
WSA wskazał, że w odpowiedzi na skargę wyjaśniono, iż A. P. został przez Komendanta Głównego PSP, pismem z dnia 31 grudnia 2019 r. upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, iż w rozpoznawanej sprawie Zastępca Komendanta Państwowej Straży Pożarnej – A. P. dopuścił się naruszenia przepisów: art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Podpisał bowiem zarówno pierwsze postanowienie wydane w sprawie, jak i postanowienie wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy. A. P. podpisał wydane w sprawie postanowienia jako działający z upoważnienia organu Zastępca Komendanta Głównego Straży Pożarnej, a nie jako piastun funkcji ministra (Komendant Państwowej Straży Pożarnej). WSA uznał więc, że A. P. jako Zastępca Komendanta Głównego PSP wydał dwa sporne postanowienia, pomimo że wyłącznie Komendant Główny PSP, jako piastun funkcji organu, nie podlega wyłączeniu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, gdyż art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie dotyczy osób piastujących funkcję organu administracji publicznej i takiej tylko sytuacji dotyczy uchwała NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt 1 OPS 13/09.
W ocenie Sądu I instancji, nie ulega wątpliwości, że w stosunku do A. P., Zastępcy Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, jako pracownika organu jednoosobowego w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., miał zastosowanie przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
W tej sytuacji WSA stwierdził, że Zastępca Komendanta Głównego PSP winien być, zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., wyłączony od udziału w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego, skoro wcześniej brał udział w wydaniu postanowienia z dnia z dnia 14 lipca 2020 r., znak BZ-11-5500/12-4/20, odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie.
Sąd I instancji, uchylając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie stwierdził, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla je w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, zaskarżając orzeczenie w części dotyczącej uchylenia postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej wydanego w I instancji (poprzedzającego zaskarżone do WSA w Warszawie postanowienie), to jest postanowienia z dnia 14 lipca 2020 r., znak BZ-ll-5500/12-4/20. Skarżący kasacyjnie organ wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wykreślenie w pkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2021 r. zwrotu "oraz poprzedzające je postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 14 lipca 2020 r. znak BZ-ll-55-00/12-4/20". Ponadto organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku poza granicami niniejszej sprawy i poza zakresem deklarowanego przez Sąd w jego uzasadnieniu zakresu rozpatrzenia sprawy;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. poprzez zastosowanie nadmiarowego środka w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wadliwej czynności w granicach sprawy, której dotyczyła skarga, mimo że Sąd dysponował informacjami pozwalającymi na prawidłową ocenę stanu i przedmiotu sprawy.
II. prawa materialnego przez naruszenie:
1. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że A. P. podlega wyłączeniu z działania jako pracownik organu administracji publicznej również przy rozpatrywaniu sprawy w trybie zwykłym (pierwszoinstancyjnym), w rozumieniu art. 61a k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, choć jest upoważniony przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej na mocy obowiązujących przepisów i poprzez wystawienie odpowiednich dokumentów, do wydawania decyzji administracyjnych.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.
Na wstępie należy zaznaczyć, iż Sąd I instancji uznał, że Zastępca Komendanta Głównego PSP winien być, zgodnie z przepisem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., wyłączony od udziału w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego, złożonym na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., skoro wcześniej brał udział w wydaniu postanowienia z dnia 14 lipca 2020 r., znak BZ-11-5500/12-4/20, odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie. Jednocześnie z tego względu WSA uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 14 lipca 2020 r. nr BZ-II-5500/12-4/20.
Organ zaskarżył wymieniony wyrok "w części dotyczącej uchylenia postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej wydanego w I instancji (poprzedzającego zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie), to jest postanowienia z dnia 14 lipca 2020 r. znak BZ-ll-5500/12-4/20" i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wykreślenie w pkt 1 jego sentencji zwrotu "oraz poprzedzające je postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 14 lipca 2020 r. znak BZ-ll-55-00/12-4/20".
W tym zakresie kasator podniósł zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że A. P. podlega wyłączeniu z działania jako pracownik organu administracji publicznej również przy rozpatrywaniu sprawy w trybie zwykłym (pierwszoinstancyjnym), w rozumieniu art. 61a k.p.a. w związku z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PSP, choć jest upoważniony przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej na mocy obowiązujących przepisów i poprzez wystawienie odpowiednich dokumentów, do wydawania decyzji administracyjnych. W uzasadnieniu organ wskazał, iż mimo że oba postanowienia zostały podpisane przez Zastępcę Komendanta Głównego PSP (co było bezsporne), to jego udział w sprawie w charakterze organu w postępowaniu "pierwszoinstancyjnym" nie naruszał art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ nie rozpatrywał tej sprawy wcześniej, z uwagi na to, że ona nie istniała.
W tym kontekście należy podkreślić, iż instytucja wyłączenia pracownika organu administracji ma na celu zapewnienie pełnej bezstronności w rozstrzygnięciu sprawy. Natomiast istotą przesłanki zawartej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest usunięcie przypadków, w których pracownik organu dwa lub więcej razy uczestniczy w procesie wydawania rozstrzygnięcia. Instytucja prawna wyłączenia, unormowana w Dziale I w Rozdziale 5 k.p.a., zatytułowanym "Wyłączenie pracownika oraz organu", ma więc stanowić zapewnienie realizacji zasady prawdy obiektywnej poprzez stworzenie warunków do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ, który nie jest zainteresowany w sposobie jej rozstrzygnięcia. Wymaga podkreślenia gwarancyjna funkcja przepisów prawa procesowego dotyczących wyłączenia pracownika, która z założenia ma chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procesowania". Zaakcentowania wymaga także, że instytucja wyłączenia pracownika jest elementem sprawiedliwości proceduralnej, a więc jednej z zasad demokratycznego państwa prawnego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP. Celem wyłączenia jest bowiem zapewnienie bezstronności w postępowaniu administracyjnym i nie ma znaczenia to, czy osoba taka brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji.
Reguła określona w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma również zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., tzn. do sytuacji, w której pracownik organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji lub postanowienia w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy (vide: A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, s. 221, J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 183 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06 - LEX nr 235133, uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, ONSAiWSA 2007/3/61, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1507/08 - LEX nr 529978).
Wydanie postanowienia przez pracownika lub organ administracji publicznej podlegający wyłączeniu, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 w zw. z art. 134 k.p.a., stanowi podstawę wznowienia postępowania. W sytuacji zatem zaskarżenia tak wydanego postanowienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego powinien on uchylić to postanowienie, kierując się treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., który to przepis w odróżnieniu od art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie przewiduje badania czy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rację ma natomiast skarżący kasacyjnie organ administracji, że wynikającą z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłankę wyłączenia pracownika organu wiązać należy bezpośrednio z wniesieniem środka zaskarżenia, co oznacza, że osoba wydająca decyzję w I instancji nie może rozpoznać środka zaskarżenia od decyzji, w której wydaniu brała udział.
W orzecznictwie zaznacza się, że powyższa reguła nie odnosi się jednak do sytuacji ponownego rozpatrzenia sprawy przez pracowników organu, których wcześniejsze rozstrzygnięcie zostało uchylone na skutek kontroli sądowej bądź na skutek rozpatrzenia środka odwoławczego (por. np. uzasadnienie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 570/18). Nie ma także podstaw do takiej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., która rozciągałaby jego zastosowanie również na sytuacje, gdy organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie na skutek bądź to uprzedniego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, bądź też uchylenia decyzji organu odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji (por. np. uzasadnienia do wyroków NSA z 2 grudnia 2021 r., sygn. I OSK 905/20, NSA z 12 stycznia 2023 r., sygn. II OSK 153/20, NSA z 28 października 2019 r., sygn. II OSK 1157/19, a także NSA z dnia 14 maja 2024 roku, sygn. III OSK 3765/21).
W związku z powyższym nie ma wątpliwości, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie stanowi podstawy do uchylenia postanowienia, w którym pracownik rozpoznał sprawę po raz pierwszy, a zatem zasadny jest zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia wskazanego przepisu. Zasadność powyższego zarzutu przesądza o konieczności uwzględnienia skargi kasacyjnej, dlatego też bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów środka odwoławczego.
Z tych względów i biorąc pod uwagę, że istota sprawy w zaskarżonej części została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 193 i w zw. z art. 151 p.p.s.a. uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku we wskazanej w sentencji części i oddalenie w tym zakresie skargi.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, albowiem na skutek uwzględnienia skargi kasacyjnej organu uchylono zaskarżony wyrok jedynie w części, a ponadto przyczyną uchylenia części punktu 1 zaskarżonego wyroku była wadliwość poglądu prawnego Sądu pierwszej instancji.