II GSK 1958/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa NFZ, potwierdzając, że 5-letni termin na wydanie decyzji o zwrocie kosztów leczenia nie został zawieszony przepisami covidowymi.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prezesa NFZ na wyrok WSA, który uchylił decyzję o obowiązku poniesienia przez pacjenta kosztów świadczeń opieki zdrowotnej z powodu upływu 5-letniego terminu na wydanie decyzji. NSA oddalił skargę, uznając, że przepisy covidowe dotyczące zawieszenia terminów nie miały zastosowania do terminu określonego w art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzję Prezesa NFZ o obowiązku poniesienia przez pacjenta kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. Sąd pierwszej instancji uznał, że upłynął 5-letni termin na wydanie decyzji, co skutkowało umorzeniem postępowania. Prezes NFZ zarzucił naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że termin ten został zawieszony przepisami wprowadzonymi w związku z COVID-19. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd uznał, że przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie ma zastosowania do terminu określonego w art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, który stanowi termin zawity do wydania decyzji, a nie przedawnienie w rozumieniu prawa cywilnego. NSA podkreślił, że przedawnienie dotyczy istniejącego obowiązku, a nie możliwości wydania decyzji go stwierdzającej. Sąd odrzucił również argumentację opartą na analogii do przepisów Ordynacji podatkowej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie miały zastosowania do terminu określonego w art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.
Uzasadnienie
Termin z art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej jest terminem zawitym do wydania decyzji, a nie przedawnieniem w rozumieniu prawa cywilnego. Przedawnienie dotyczy istniejącego obowiązku, a nie możliwości wydania decyzji go stwierdzającej. Analogia do przepisów Ordynacji podatkowej jest niedopuszczalna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.ś.o.z. art. 50 § ust. 16, 18 i 20
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Art. 50 ust. 20 stanowi termin zawity do wydania decyzji, a nie przedawnienie. Art. 50 ust. 18 określa konstytutywny charakter decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów świadczeń.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c, § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa z 2 marca 2020 r. art. 15zzr § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COViD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Nie ma zastosowania do terminu z art. 50 ust. 20 u.ś.o.z.
ustawa z 14 maja 2020 r. art. 46 § pkt 20
Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
ustawa z 14 maja 2020 r. art. 68 § ust. 2
Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
u.ś.o.z. art. 15 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 50 § ust. 17
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 50 § ust. 21
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Wskazuje na przedawnienie w innym kontekście, co odróżnia go od terminu z ust. 20.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin 5 lat na wydanie decyzji o zwrocie kosztów leczenia nie jest terminem przedawnienia, do którego stosuje się przepisy o zawieszeniu terminów w związku z COVID-19. Art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. stanowi termin zawity do wydania decyzji, a nie przedawnienie obowiązku.
Odrzucone argumenty
Termin 5 lat na wydanie decyzji o zwrocie kosztów leczenia został zawieszony na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. Sąd pierwszej instancji dokonał oceny stanu faktycznego sprzecznej z materiałem dowodowym. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję i umorzył postępowanie na podstawie twierdzeń podniesionych dopiero w skardze.
Godne uwagi sformułowania
przedawnienie jest jedną z form dawności, a więc sytuacji, gdy upływ czasu ma wpływ na powstanie, zmianę lub ustanie określonej kategorii praw i obowiązków. przedawnienie ma zawsze odniesienie do materialnej strony stosunku prawnego, chociaż jej przekształcenie następuje ze względu na brak procesowy, czyli niemożność skutecznego egzekwowania obowiązku lub uprawnienia. nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18 ustawy, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. analogia w prawie administracyjnym jest niedopuszczalna.
Skład orzekający
Gabriela Jyż
przewodniczący
Małgorzata Bejgerowska
członek
Zbigniew Czarnik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminów wydawania decyzji przez NFZ, w szczególności w kontekście przepisów wprowadzonych w związku z COVID-19 oraz rozróżnienie między terminem zawitym a przedawnieniem."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z kosztami świadczeń opieki zdrowotnej i terminami określonymi w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej. Interpretacja przepisów covidowych może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla organów administracji i obywateli – wpływu przepisów covidowych na terminy administracyjne. Rozstrzygnięcie NSA wyjaśnia kluczowe różnice między terminem zawitym a przedawnieniem.
“Czy przepisy covidowe zawiesiły terminy NFZ? NSA wyjaśnia!”
Sektor
ochrona zdrowia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1958/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-08-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-10-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Gabriela Jyż /przewodniczący/ Małgorzata Bejgerowska Zbigniew Czarnik /sprawozdawca/ Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych Hasła tematyczne Ochrona zdrowia Sygn. powiązane III SA/Kr 1647/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-04-21 Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1285 art. 50 ust. 16, 18 i 20 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1647/21 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 października 2021 r. nr 477/06/2021/KL w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1647/21 po rozpoznaniu skargi M.S. (dalej: skarżący) uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z 19 października 2021 r. w przedmiocie zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej oraz umorzył postępowanie administracyjne w zakresie ustalającym obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 14 października 2016 r., 4 i 10 listopada 2016 r., 11 grudnia 2016 r. oraz 15 marca 2017 r. w kwocie 626,92 zł. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Zaskarżoną decyzją Prezes NFZ, działając na podstawie art. 50 ust. 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2021 r. poz. 1285 z późn. zm., dalej: u.ś.o.z. lub ustawa o świadczeniach) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), orzekł o obowiązku poniesienia przez skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych mu w dniach: 14 października 2016 r., 4 i 10 listopada 2016 r., 11 grudnia 2016 r., 15 marca 2017 r., 21 czerwca 2017 r., 28 lipca 2017 r. w wysokości 1149,07 zł z obowiązkiem zapłaty w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że w dacie udzielenia świadczeń skarżący, pomimo złożenia oświadczenia o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, nie miał żadnego tytułu uprawniającego do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, co skutkuje obowiązkiem uiszczenia ich kosztów. Organ wskazał również, że stosownie do art. 50 ust. 18 u.ś.o.z. koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych skarżącemu, które poniósł NFZ, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze na tę decyzję skarżący podniósł, że w okresie w którym odbył wizyty lekarskie wskazane w decyzji był uczniem klasy IV Technikum [...] w K. co potwierdził kserokopią świadectwa szkolnego oraz legitymacji szkolnej. Skarżący nie kwestionował faktu odbycia wskazanych w decyzji wizyt lekarskich, wskazał, że pierwszy wniosek o wsteczne zgłoszenie został złożony u płatnika składek w dniu 9 lipca 2021 r. przez jego matkę. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) oraz umorzył postępowanie na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w zakresie wskazanych w sentencji dat udzielenia skarżącemu świadczeń opieki zdrowotnej. W ocenie sądu pierwszej instancji bezspornym jest, że skarżącemu w dniach: 14 października 2016 r., 4 i 10 listopada 2016 r., 11 grudnia 2016 r., 15 marca 2017 r., 21 czerwca 2017 r. i 28 lipca 2017 r. udzielono świadczeń opieki zdrowotnej. Podstawą było złożone przez skarżącego pisemne oświadczenie o prawie do takich świadczeń. Natomiast decyzja o zobowiązaniu skarżącego do poniesienia kosztów świadczeń wydana została 19 października 2021 r., a więc po upływie 5-letniego terminu od zakończenia udzielania świadczeń w dniach: 14 października 2016 r., 4 i 10 listopada 2016 r., 11 grudnia 2016 r. i 15 marca 2017 r. W ocenie WSA wydając zaskarżoną decyzję organ pominął treść art. 50 ust. 20 u.ś.o.z., zgodnie z którym nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18 ustawy, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. Ponadto w ocenie sądu pierwszej instancji Prezes NFZ nie rozważył możliwości zastosowania art. 50 ust. 17 u.ś.o.z., który przewiduje możliwość odstąpienia od ustalenia obowiązku uiszczenia kosztów świadczeń, gdy osoba składająca oświadczenie o prawie do świadczeń, działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że to prawo posiada. Prezes NFZ nie wyjaśnił również jaki charakter miały udzielone świadczenia, tj. czy były to świadczenia gwarantowane z podstawowej opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z., czy też były to inne świadczenia, niepodlegające zwolnieniu z opłaty. Z akt sprawy nie wynika, aby ta okoliczność była w ogóle przedmiotem analizy organu. Pomimo braku tych ustaleń i stanowiska organu we wskazanym zakresie WSA stwierdził, że zaszła podstawa z art. 145 § 3 p.p.s.a. do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie świadczeń udzielonych skarżącemu w dniach: 14 października 2016 r., 4 i 10 listopada 2016 r., 11 grudnia 2016 r., 15 marca 2017 r. (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) z powodu niemożności wydania decyzji w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej z powodu upływu pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. W ocenie WSA powyższe świadczy o tym, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargą kasacyjną Prezes NFZ zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości, rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. i oddalenie skargi, albo uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie organ zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. poprzez jego błędne, niewłaściwe zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na tym przepisie, tj. wskazanie przez sąd, że upłynął 5 letni termin na wydanie decyzji przez organ, mimo iż zastosowanie w niniejszej sprawie winien mieć przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COViD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm., dalej: ustawa z 2 marca 2020 r.) oraz art. 46 pkt 20 i art. 68 ust. 2 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 875), które to zawieszały bieg terminów materialnych przedawnienia prawa administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uchylenia zaskarżonej decyzji; Na kwestię tę zwrócił uwagę także NSA w wyroku z 22 lipca 2022 r. sygn. akt II GSK 662/22, w którym przyznał rację organowi co do interpretacji ww. przepisów; 2) art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. poprzez jego błędne, niewłaściwe zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na tym przepisie, mimo iż w aktach sprawy znajduje się tabela (karta akt nr 15-14 akt administracyjnych), z której jasno wynika, że skarżącemu zostały udzielone świadczenia z zakresu leczenia ambulatoryjnego (badania tomografii komputerowej [TK], świadczenia w zakresie ortopedii i traumatologii i narządu ruchu, świadczenia w zakresie urologii, badania rezonansu magnetycznego [RM], świadczenia w zakresie neurologii), świadczenia wystawienia recepty, a nie świadczenia gwarantowane z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. Nadto w treści decyzji również znajduje się tabela, z której wynika charakter i rodzaj udzielonych świadczeń. A nadto skoro sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż "ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika charakter udzielonych skarżącemu świadczeń, a w szczególności – czy przedmiotowe świadczenia miały charakter świadczeń gwarantowanych z podstawowej opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z., czy też były to inne świadczenia, niepodlegające zwolnieniu z opłaty. Ani z akt sprawy ani też z dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby okoliczność to była w ogóle przedmiotem analizy organu.", to sąd ten nie mógł dokonać oceny naruszenia art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. i wskazać naruszenie tego przepisu jako podstawę uchylenia decyzji; 3) art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. poprzez jego błędne, niewłaściwe zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na tym przepisie, tj. wskazania przez sąd, iż przepis ten został naruszony, bo "zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 50 ust. 17 tej ustawy", mimo iż wcześniej sąd pierwszej instancji wywodzi, iż "Prezes nie przeprowadził niezbędnych wyjaśnień okoliczności mających znaczenie dla treści rozstrzygnięcia. Nie rozważył mianowicie ewentualnej możliwości odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. na podstawie art. 50 ust. 17 tej ustawy.", a także "Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa." - podczas gdy w tym przypadku sąd rozstrzygnął merytorycznie i wbrew logice, wskazując istnienie przesłanki z art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. i w konsekwencji wadliwie umorzył postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.; II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie oceny stanu faktycznego sprawy sprzecznej z materiałem dowodowym zgromadzonym wtoku postępowania przed organem, tj. poprzez wskazanie w uzasadnieniu wyroku, że "ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika charakter udzielonych skarżącemu świadczeń, a w szczególności - czy przedmiotowe świadczenia miały charakter świadczeń gwarantowanych z podstawowej opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z., czy też były to inne świadczenia, niepodlegające zwolnieniu z opłaty. Ani z akt sprawy ani też z dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby okoliczność ta była w ogóle przedmiotem analizy organu." Podczas gdy w aktach sprawy znajduje się tabela (karta akt nr 15-14 akt administracyjnych), z której jasno wynika, że skarżącemu zostały udzielone świadczenia z zakresu leczenia ambulatoryjnego (badania tomografii komputerowej [TK], świadczenia w zakresie ortopedii i traumatologii i narządu ruchu, świadczenia w zakresie urologii, badania rezonansu magnetycznego [RM], świadczenia w zakresie neurologii), świadczenia wystawienia recepty, a nie świadczenia gwarantowane z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie dowodów twierdzeń i "podniesionych dopiero w skardze" tj. w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a które to nie powodują zmiany merytorycznej decyzji; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 145 § 3 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, chociaż była ona zgodna z przepisami prawa materialnego i umorzenie postępowania administracyjnego - w sprawie nie doszło do przekroczenia terminu wskazanego w art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach. Naruszenie wskazanych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby sąd pierwszej instancji nie uznał, że w sprawie doszło do przekroczenia materialnego terminu przedawnienia określonego w art. 50 ust. 20 u.ś.o.z., to nie uchyliłby zaskarżonej decyzji. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna Prezesa NFZ oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji sąd drugiej instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej odnosi się do naruszeń prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny, albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym. Skarga kasacyjna Prezesa NFZ nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku. W rozpoznawanej sprawie główny problem prawny, który stał się przedmiotem zarzutu kasacyjnego sprowadza się do możliwości wydania decyzji przez Prezesa NFZ na podstawie art. 50 ust. 18 u.ś.o.z., a więc decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów leczenia, ich wysokość oraz terminy płatności w sytuacji, gdy świadczeń zdrowotnych udzielono osobie pomimo braku po jej stronie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Problem ten pojawia się na tle treści art. 50 ust. 20 u.ś.o.z, czyli przepisu, który stanowi, że nie wydaje się decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów leczenia, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej upłynęło 5 lat. Na tle treści tych przepisów sąd pierwszej instancji przyjął, że w realiach rozpoznawanej sprawy upłynął termin do wydania decyzji co do niektórych świadczeń objętych zaskarżoną decyzją, zatem decyzja ta ustala niewłaściwą kwotę do zwrotu i z tego powodu narusza prawo, co w konsekwencji powinno prowadzić do jej uchylenia i przeprowadzenia ponownego postępowania. Stanowisko Prezesa NFZ w tym zakresie jest odmienne, bowiem twierdzi on, że w przypadku zaskarżonej decyzji nie doszło do upływu (przedawnienia) terminu pięciu lat z art. 50 ust. 20 u.ś.o.z., gdyż termin ten został zawieszony na podstawie art. 15zzr ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, w wersji obowiązującej do 15 maja 2020 r. Tak sformułowany problem objęty zarzutem materialnym skargi kasacyjnej jest dla rozpoznawanej sprawy podstawowy w tym znaczeniu, że rozstrzygnięcie sporu na rzecz stanowiska prezentowanego w zaskarżonym wyroku prowadzi do konieczności uznania, że pozostałe zarzuty kasacyjne są nietrafne, bowiem należałoby uznać je za przedwczesne. Wniosek taki wynika z tego, że jeżeli na gruncie obowiązujących przepisów prawnych w ogóle nie można wydać decyzji, to zbędnym staje się rozważanie faktycznych i prawnych podstaw jej wydania. Stanowisko takie jest logicznym wnioskiem wypływającym ze stwierdzenia, że ocena legalności decyzji może mieć miejsce tylko wtedy, gdy taki byt prawny mógł zaistnieć. Wówczas można dokonywać merytorycznej oceny rozstrzygnięcia. Natomiast na gruncie zarysowanego problemu ocena może sprowadzać się tylko do tego, czy w sprawie nie zachodziła przeszkoda do wydania decyzji ze względu na upływ czasu. Odnosząc się merytorycznie do tej kwestii prawnej NSA stoi na stanowisku, że pogląd wyrażony przez sąd pierwszej instancji dotyczący 5-letniego terminu do wydania decyzji na podstawie art. 50 ust. 18 u.ś.o.z. jest poglądem trafnym i odpowiada regułom wynikającym z przepisów prawa. W tym zakresie NSA potwierdza swoje stanowisko, że zarzut materialny skargi kasacyjnej dotyczy w istocie problematyki procesowej, a więc wydania decyzji administracyjnej. Z treści uzasadnienia wynika, że odnosi się on do przedawnienia terminu do wydania decyzji, a to jest problematyka, która zawiera w sobie również element materialny. NSA stwierdza, że stanowisko organu w zakresie wykładni art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. w związku z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z 2 marca 2020 r. prezentowane w skardze kasacyjnej jest nietrafne. Sąd drugiej instancji stoi na stanowisku, że art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z 2 marca 2020 r. nie ma w rozpoznawanej sprawie zastosowania. Przepis ten w okresie jego obowiązywania stanowił, że zawieszeniu ulegał bieg terminów przedawnienia przewidzianych w przepisach prawa materialnego. Prawo administracyjne nie konstruuje własnego pojęcia przedawnienia. Zatem należy je w sposób ostrożny rozumieć w znaczeniu właściwym dla prawa cywilnego. Przedawnienie jest jedną z form dawności, a więc sytuacji, gdy upływ czasu ma wpływ na powstanie, zmianę lub ustanie określonej kategorii praw i obowiązków. Zasadniczo przedawnienie ma ten skutek, że uprawnienie lub obowiązek nie mogą być skutecznie zrealizowane, chociaż formalnie istnieją. Inaczej rzecz ujmując nie mogą być one przedmiotem skutecznej egzekucji, chociaż nie ma wątpliwości, że powstały i nie zostały zaspokojone. Oznacza to, że przedawnienie ma zawsze odniesienie do materialnej strony stosunku prawnego, chociaż jej przekształcenie następuje ze względu na brak procesowy, czyli niemożność skutecznego egzekwowania obowiązku lub uprawnienia. Tak więc przedawnić może się tylko to, co istnieje, zostało określone lub wynikało z przepisu prawa. Analiza treści art. 50 ust. 18 u.ś.o.z. prowadzi do wniosku, że koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na rzecz osób, pomimo braku ich prawa do tych świadczeń, poniesione przez NFZ, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Warunkiem uruchomienia procedury egzekucyjnej jest wydanie decyzji administracyjnej ustalającej obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Wynika z tego, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter konstytutywny – skoro ustala obowiązek. Zatem dopóki nie zostanie wydana, to ten obowiązek nie istnieje, chociaż istnieją koszty poniesione przez NFZ. Przedawnienie może być związane tylko z istniejącym obowiązkiem, zatem ustalonym w decyzji. Przedawnić może się tylko taki (istniejący) obowiązek, a nie koszty poniesione w związku z realizacją świadczenia zdrowotnego dla osoby nieposiadającej prawa do tych świadczeń. Z tego względu odnoszenie przez Prezesa NFZ wydania decyzji do przedawnienia z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z 2 marca 2020 r. jest nieuprawnione, bowiem przedmiotem sprawy nie jest przedawnienie obowiązku ustalonego w decyzji, ale możliwość wydania decyzji ten obowiązek stwierdzającej i konkretyzującej. Problematykę powyższą reguluje art. 50 ust. 20 u.ś.o.z., który stanowi, że nie wydaje się decyzji ustalającej obowiązek poniesienia odpłatności, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej upłynęło 5 lat. Zdaniem NSA w przepisie tym nie reguluje się przedawnienia. Wskazuje na to chociażby treść art. 50 ust. 21 u.ś.o.z., który wprost stanowi o przedawnieniu. Natomiast art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. wprowadza termin zawity do wydania decyzji. Wprawdzie potocznie można spotkać określenie "przedawnienie wydania decyzji", ale nie jest to przedawnienie w rozumieniu prawnym, bowiem nie odnosi się ono do istoty obowiązku, ale tylko wydania aktu określającego obowiązek. Sąd drugiej instancji zwraca także uwagę, że jeśli ustawodawca zamierzał regulować przedawnienie to uczynił to wyraźnie wskazując, że roszczenia przysługujące na podstawie art. 50 ust. 11 u.ś.o.z. ulegają przedawnieniu z upływem lat 5 od dnia upływu terminów określonych w tym przepisie (ust. 11). Zatem inne językowe ujęcie terminu do wydania decyzji z art. 50 ust. 18 u.ś.o.z. nie może być traktowane jako przedawnienie, do którego miałyby zastosowanie regulacje z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z 2 marca 2020 r.). Stanowiska tego nie zmienia pogląd odmienny zaprezentowany w wyroku z 22 lipca 2022 r., sygn. akt II GSK 662/22 (orzeczenie dostępne na stronie internetowej CBOSA). Jest tak dlatego, że zbudowany on został na podstawie analogii do ustawy Ordynacja podatkowa. Analogia w prawie administracyjnym jest niedopuszczalna, a poza tym art. 50 ust. 18 u.ś.o.z. wprost odsyła do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co tym bardziej czyni wykładnię analogiczną i celowościową niedopuszczalną. Z tych powodów oraz ze względu na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI