II GSK 1950/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-19
NSAAdministracyjneŚredniansa
kara pieniężnasprawozdaniedziałalność gospodarczabiokomponentysiła wyższakontrola skarbowaKodeks postępowania administracyjnegoNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki D. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, uznając, że działania organów administracji skarbowej (kontrole, blokada rachunku) nie stanowiły siły wyższej uzasadniającej odstąpienie od kary za niezłożenie sprawozdania.

Spółka D. Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nakładającą karę pieniężną za niezłożenie w terminie sprawozdania z działalności gospodarczej. Spółka argumentowała, że działania organów administracji skarbowej, w tym blokada rachunku bankowego, stanowiły siłę wyższą uniemożliwiającą terminowe złożenie sprawozdania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że spółka nie wykazała, iż działania te stanowiły siłę wyższą w rozumieniu przepisów, a jedynie powoływała się na ogólną "złą sytuację" i działania organów, które nie zostały udokumentowane jako uniemożliwiające wykonanie obowiązku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o nałożeniu kary pieniężnej za niezłożenie w terminie sprawozdania z działalności gospodarczej w zakresie importu i nabycia biokomponentów. Spółka zarzuciła sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary lub okoliczności wyłączających odpowiedzialność, a także naruszenie art. 189e k.p.a. poprzez błędną wykładnię pojęcia siły wyższej, która miała obejmować działania organów administracji skarbowej, takie jak kontrole i blokada rachunku bankowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Sąd podkreślił, że postępowanie kasacyjne jest ograniczone do granic skargi i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy. Odnosząc się do zarzutów, NSA wskazał, że spółka nie wykazała konkretnych okoliczności, które uniemożliwiły jej złożenie sprawozdania, ani nie udokumentowała, w jaki sposób działania organów administracji skarbowej (kontrole, blokada rachunku) stanowiły siłę wyższą w rozumieniu art. 189e k.p.a. Sąd podkreślił, że siła wyższa, nawet rozumiana jako akt władzy publicznej, wymaga wykazania konkretnego zdarzenia, jego nadzwyczajności, nieprzewidywalności i niemożności zapobieżenia skutkom, czego spółka nie uczyniła, ograniczając się do ogólnego opisu "złej sytuacji". W konsekwencji, NSA uznał, że zaskarżona decyzja i wyrok WSA są zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, działania organów administracji skarbowej, w tym kontrole i blokada rachunku bankowego, nie stanowią siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a., jeśli strona nie wykaże konkretnych okoliczności uniemożliwiających wykonanie obowiązku i nie udokumentuje ich wpływu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka nie wykazała, iż działania organów administracji skarbowej uniemożliwiły jej złożenie sprawozdania. Powoływanie się na ogólną "złą sytuację" i działania organów bez konkretnych dowodów nie spełnia wymogów definicji siły wyższej, która wymaga wykazania nadzwyczajności, nieprzewidywalności i niemożności zapobieżenia skutkom.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

ustawa BIO

Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189d

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189e

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 119zv § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 119zw § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji naruszającej przepisy postępowania (art. 7, 77 k.p.a.) - niewyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary lub okoliczności wyłączających odpowiedzialność. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji naruszającej przepisy postępowania (art. 189e k.p.a.) - błędne zdefiniowanie pojęcia siły wyższej i wykluczenie z niego kontroli skarbowej. Naruszenie prawa materialnego (art. 189e k.p.a.) poprzez błędną wykładnię - niedostrzeżenie, że do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej (złej sytuacji spółki).

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Spór prawny w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska wyrażonego w decyzji w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku złożenia w określonym terminie sprawozdania kwartalnego lub oświadczenia na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych. Nie można uznać za siłę wyższą kontroli celno-skarbowej. Siła wyższa rozumiana jako zdarzenie zewnętrzne w stosunku do ruchu przedsiębiorstwa, o charakterze nadzwyczajnym, nie da się przewidzieć i któremu nie można zapobiec nawet przy dołożeniu najwyższego stopnia staranności.

Skład orzekający

Andrzej Skoczylas

sprawozdawca

Małgorzata Rysz

przewodniczący

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia siły wyższej w kontekście działań organów administracji publicznej (kontrole, blokady rachunków) jako podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki i jej argumentacji dotyczącej siły wyższej; wymaga wykazania konkretnych okoliczności uniemożliwiających wykonanie obowiązku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji pojęcia siły wyższej w kontekście działań administracji, co jest istotne dla przedsiębiorców. Jednakże, brak nietypowych faktów obniża jej ogólną atrakcyjność.

Czy kontrola skarbowa to siła wyższa? NSA rozstrzyga, kiedy można uniknąć kary za brak sprawozdania.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1950/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /sprawozdawca/
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2531/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-02-08
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77, art. 189d, art. 189e, art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 201
art. 119zv § 1, art. 119 zw § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2531/22 w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr DNI.oze.690.10.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za niezłożenie w terminie sprawozdania z wykonania działalności gospodarczej w zakresie importu i nabycia biokomponentów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. Sp. z o.o. w W. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2531/22, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę D. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 sierpnia 2022 r., w przedmiocie kary pieniężnej za niezłożenie w terminie sprawozdania z wykonania działalności gospodarczej w zakresie importu i nabycia biokomponentów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. Sp. z o.o. w W., zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji naruszającej przepisy postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; powoływanej dalej jako: k.p.a.), poprzez nieuchylenie decyzji i zaakceptowanie przez WSA w Warszawie niewyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności w zakresie zbadania, czy w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przewidziane w dziale IVA k.p.a. instytucje odstąpienia od wymierzenia kary lub okoliczności wyłączające odpowiedzialność za naruszenia prawa i w konsekwencji naruszenie;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji naruszającej przepisy postępowania, tj. art. 189e k.p.a., poprzez uznanie, iż w aktualnym stanie faktycznym nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary oraz poprzez zdefiniowanie pojęcia siły wyższej jako zdarzenia o charakterze naturalnym bądź społecznym wraz z wykluczeniem z tego katalogu kontroli skarbowej.
2. przepisu prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 189e k.p.a. poprzez błędną wykładnię, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo odstąpił od zastosowania ww. przepisu, tj. niedostrzeżenie że do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, tj. bardzo złej sytuacji, w której znajdowała się spółka.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyłącza zatem przy rozstrzygnięciach oddalających skargę kasacyjną odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a., terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska wyrażonego w decyzji w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku złożenia w określonym terminie sprawozdania kwartalnego lub oświadczenia na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. z 2022 r., poz. 403; powoływanej dalej jako: ustawa BIO).
Zdaniem Sądu I instancji, rozpatrującego sprawę ponownie, w sprawie niniejszej nie zaistniały przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f k.p.a., ani też przesłanki zastosowania art. 189e k.p.a., a to wobec braku podstaw do przyjęcia, że do przypisanego stronie naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej. Sąd podkreślił, iż nie można uznać za siłę wyższą kontroli celno-skarbowej. Także zmiany organizacyjne i problemy z dostępem do dokumentów nie mogły stanowić przeszkody nie do przezwyciężenia w zakresie dopełnienia przedmiotowego obowiązku sprawozdawczego.
Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
Zwłaszcza, że – co trzeba podkreślić – ocena zasadności, a co za tym idzie skuteczności zarzutów zmierzających do podważenia zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie może pomijać, nie dość, że znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. oraz określonych tymi przepisami prawa koniecznych wymogów, którym w relacji do celu powinny odpowiadać stawiane na ich podstawie zarzuty (por. w tej mierze np. wyroki NSA z: 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15 oraz wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 oraz wyroki NSA z: 11 października 2022 r., sygn. akt II GSK 581/19; 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II FSK 187/20; 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18; 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09, wszystkie orzeczenia przywołane, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzecznia.nsa.gov.pl), to również, że w przypadku skargi kasacyjnej będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia, czytelność formułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi czy też zażalenia), ale także, jeżeli nie przede wszystkim, z jego treścią (zob. wyrok NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17).
Operując w granicach wyznaczonych podstawami kasacyjnymi, z punktu widzenia znaczenia konsekwencji wynikających z przedstawionych uwag wprowadzających, trzeba stwierdzić, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie.
Odnosząc się do jej zarzutów, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie – na ich gruncie bowiem Spółka podnosi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez "niewyjaśnienie stanu faktycznego w szczególności w zakresie zbadania, czy w [...] sprawie znajdują zastosowanie przewidziane w dziale IVA k.p.a. instytucje odstąpienia od wymierzenia kary lub okoliczności wyłączające odpowiedzialność za naruszenia prawa [...]" oraz naruszenie art. 189e k.p.a. przez "zdefiniowanie pojęcia siły wyższej jako zdarzenia o charakterze naturalnym bądź społecznym wraz z wykluczeniem z tego katalogu kontroli skarbowej" oraz "niedostrzeżenie że do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, tj. bardzo złej sytuacji, w której znajdowała się Spółka" – trzeba stwierdzić, że nie podważają one oceny Sądu I instancji, z której wynika, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja nie jest niezgodna z prawem.
Odwołując się do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 176 w związku z 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13) trzeba podnieść, że zarzucane naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. nie może odnieść skutku oczekiwanego przez stronę, jeżeli nie wyjaśnia (a nic takiego nie wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej) na czym miałoby polegać naruszenie przez Sąd I instancji wskazanych przepisów prawa i rekonstruowanych na ich podstawie wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji, które Sąd I instancji miałby naruszyć. Podważając zupełność przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych, Spółka nie wyjaśniła, jakie dokładnie oraz jakiego rodzaju deficyty postępowania wyjaśniającego miałyby być niedostrzeżone lub niezasadnie pominięte przez Sąd I instancji, co miałoby nie pozostawać bez wpływu na ocenę odnośnie do prawidłowości przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych. Spółka nie wyjaśniła również na czym miałaby polegać niedostrzeżona przez Sąd wadliwość stanowiska organów administracji publicznej odnośnie do oceny dowodów stanowiących podstawę tychże ustaleń faktycznych.
Abstrahując już nawet od tego, że w relacji do przywołanej powyżej konstrukcji zarzutu, który miałby się odnosić do "niewyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności w zakresie zbadania, czy w [...] sprawie znajdują zastosowanie przewidziane w dziale IVA k.p.a. instytucje" – Spółka pomija, że Sąd I instancji wszak odniósł się do wskazanej kwestii oraz wyjaśnił dlaczego w jego ocenie w sprawie nie zaktualizowały się przesłanki stosowania przepisów art. 189f oraz art. 189d k.p.a. (zob. uzasadnienie zaskarżonego wyroku) – z którym to stanowiskiem skarga kasacyjna nota bene nie polemizuje. Powyższe skutkuje uznaniem braku zasadności oraz skuteczności podniesionego w skardze kasacyjnej i omawianego zarzutu. Trzeba bowiem stwierdzić, że wykazaniu naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 189e k.p.a., a w konsekwencji podważeniu zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie może służyć twierdzenie, że "działania jakie podejmują wobec Spółki organy administracji skarbowej znacznie utrudniają jej płynne działanie, umożliwianie wywiązywania się z jej zobowiązań", a w tym kontekście, że "działania przejawiają się m.in. przez dokonanie zajęć rachunków bankowych Spółki, uniemożliwiając Spółce regulowanie bieżących zobowiązań finansowych, w tym zobowiązań wobec własnych pracowników" (zob. uzasadnienie skargi kasacyjnej), ani też odwoływanie się w tym względzie do przyjmowanego w orzecznictwie i doktrynie rozumienia pojęcia "siły wyższej" (zob. uzasadnienia skargi kasacyjnej).
Stanowisko Spółki w omawianym zakresie nie zostało bowiem wsparte żadnymi konkretnymi argumentami, które skutecznie można byłoby przeciwstawić ocenie Sądu I instancji, z której wynika, że Spółka nie wykazała, iż rzeczywiście doszło do blokady jej rachunku bankowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, ani też – co nie mniej istotne – nie wyjaśniła w jakim okresie doszło do redukcji zatrudnienia i braków kadrowych, nie wskazała także ilu dokładnie pracowników było zaangażowanych przy obsłudze kontroli. Co więcej, również z treści skargi do WSA w Warszawie na wydaną w sprawie decyzję ostateczną nie wynika, aby spółka wykazała zaistnienie okoliczności, na którą się powołuje.
Powyższe świadczy zatem o braku zasadności oraz skuteczności zarzutów skargi kasacyjnej zawartych w pkt 1 jej petitum.
Przechodząc natomiast do omówienia zarzutu zawartego w pkt 2 skargi kasacyjnej, należy zwrócić uwagę, że nie sposób podważyć prawidłowości podejścia skarżącej spółki do rozumienia pojęcia "siły wyższej" (opisanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej) – zwłaszcza, że koresponduje ono z powszechnie przyjmowanym w orzecznictwie i literaturze przedmiotu jego rozumieniem oraz jest tożsame podejściu prezentowanemu w tym względzie przez Sąd I instancji. Tym bardziej zatem, wobec tożsamego rozumienia i odczytywania zakodowanej w art. 189e k.p.a. instytucji zarówno przez Sąd I instancji, jak i skarżącą kasacyjnie Spółkę, prowadzi to do wniosku o braku zasadności zarzutu błędnej wykładni art. 189e k.p.a. Stanowisko to wszak uznać należy za nieprzydatne dla wykazania braku zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, a co za tym idzie dla wykazania braku zgodności z prawem kontrolowanej decyzji, jeżeli "siła wyższa", na wystąpienie której powołuje się spółka, miałaby wiązać się z kontrolami celno-skarbowymi oraz blokadą jej rachunku bankowego na podstawie ustawy – Ordynacja podatkowa (zob. art. 119zv § 1 oraz art. 119zw § 1 tej ustawy), a więc innymi słowy z aktem władzy publicznej. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 31 maja 2019 r., sygn. akt IV CSK 129/18 "w świetle dominującej koncepcji obiektywnej siły wyższej rozumianej jako zdarzenie zewnętrzne w stosunku do ruchu przedsiębiorstwa, o charakterze nadzwyczajnym, przejawiającym się w nieznacznym stopniu prawdopodobieństwa jego wystąpienia oraz o charakterze przemożnym, polegającym na niemożności jego "opanowania" i zapobieżenia jego skutkom na istniejącym w danej chwili poziomie rozwoju wiedzy i techniki, przyjmuje się, że przejawem takiego właśnie jej rozumienia są katastrofy żywiołowe (trzęsienia ziemi, powodzie lub huragany), a ponadto, że mogą być za nią uznane także zdarzenia wywołane przez człowieka (np. działania wojenne lub gwałtowne rozruchy) oraz – co należy podkreślić wobec istoty spornej w sprawie kwestii – akty władzy publicznej, którym należy się podporządkować pod groźbą sankcji".
Dlatego też za uzasadnione należałoby uznać oczekiwanie, że w każdym przypadku powoływania się na działanie siły wyższej – w tym również w rodzaju aktu lub działania władzy publicznej, niezbędne jest wskazanie oraz opisanie tego konkretnego zdarzenia w relacji do braku możliwości przewidzenia oraz przeciwdziałania temu zdarzeniu, dla potrzeb jego zindywidualizowania, a co za tym idzie możliwości jego kwalifikowania, jako siły wyższej w przedstawionym powyżej rozumieniu.
Jeżeli więc, za siłę wyższą mogą być uznawane także akty lub czynności władzy publicznej, co w rozpatrywanej sprawie miałoby się odnosić – jak podnosi Spółka – do zastosowania wobec niej, jako podmiotu kwalifikowanego, kontroli oraz blokady rachunku bankowego, to w pełni zasadnie należałoby oczekiwać, że dla potrzeb możliwości i zarazem zasadności kwalifikowania tego aktu, jako siły wyższej, Spółka wykaże, że taka kontrola lub podjęte przez organy administracji akty administracyjne skutkowały – jak wynika to z art. 189e k.p.a. – naruszeniem prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku złożenia w określonym terminie sprawozdania kwartalnego. Innymi słowy, że jako podmiot kwalifikowany nie mogła ona przewidzieć nawet ewentualnej możliwości kontroli jej działalności przez uprawnione organy, ani blokady rachunku bankowego, o której mowa w przepisach Ordynacji podatkowej oraz w jakikolwiek sposób się na nie przygotować.
Należy bowiem pamiętać, że przepis art. 189e k.p.a. wyłącza możliwość ukarania strony jedynie w bardzo szczególnej sytuacji. I tak, według komentarza do Kodeksu pracy (red. J. Iwulski, W. Sanetra, wyd. III, LexisNexis 2013, stan prawny: 15 marca 2013 r.) "Za siłę wyższą należy rozumieć zdarzenie pochodzące z zewnątrz, które ma charakter nadzwyczajny, nie da się przewidzieć i któremu nie można zapobiec nawet przy dołożeniu najwyższego stopnia staranności". Tymczasem Spółka nie wykazała, aby rzeczywiście doszło do blokady rachunku bankowego na podstawie ustawy – Ordynacja podatkowa. Nie wyjaśniła w jaki sposób działania organów administracji skarbowej, a także organów ścigania, które dokonały zajęcia rachunków bankowych Spółki, a także przeprowadziły liczne kontrole, uniemożliwiały działanie Spółki. Nie wyjaśniła również – co nie mniej istotne – czy blokada ta miałaby dotyczyć jedynego jej rachunku, czy też wszystkich rachunków, które posiada, a w tym kontekście nie wyjaśniła istnienia rzeczywistego wpływu kontroli na wykonanie obowiązku złożenia sprawozdania, ani też nie wykazała braku możliwości przewidzenia nawet ewentualnego zastosowania wobec niej, jako podmiotu kwalifikowanego, blokady rachunku bankowego, co mogłoby dopiero stanowić podstawę oceny odnośnie do możliwości i zarazem zasadności kwalifikowania analizowanego aktu władzy publicznej, jako siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a. Spółka ogranicza się bowiem do lakonicznego opisu swojej "złej sytuacji" związanej z brakami kadrowymi, a także działaniami podejmowanymi przez organy skarbowe. Zabrakło przy tym jednak wskazania, udokumentowania i powiązania konkretnych działań z jasno określonymi ich skutkami, jakie wywołały.
Niedostatecznie umotywowane stanowisko Spółki w omawianym zakresie oraz brak jego jednoznaczności, nie mogą więc nie pozostawać bez wpływu na stwierdzenie Sądu o braku zasadności i skuteczności również podniesionego w pkt 2 zarzutu skargi kasacyjnej. Zwłaszcza, gdy w tym też kontekście oraz w odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 189e k.p.a. należałoby również wyjaśnić, że zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wymaga wykazania oraz wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na ustalony stan faktyczny sprawy albo dlaczego, ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany. Zaś w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być w sprawie zastosowany – co innymi słowy polega na zarzuceniu błędu subsumcji (niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd administracyjny, rozumiane jest więc, jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu). Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, aby zawierało ono wskazany i zarazem konieczny element. NSA zauważa też, że ocena zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone – a więc tak jak w rozpatrywanej sprawie, a to wobec braku skuteczności zarzutu z pkt 1 tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej – nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z 10 listopada 2022 r., sygn. akt II FSK 940/22).
W rekapitulacji wszystkich przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna, której zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach podlegała oddaleniu, jako niezasadna.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów pełnomocnika organu z tytułu udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (pkt 2 sentencji wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI