II GSK 195/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-23
NSAAdministracyjneWysokansa
karta pojazduopłatazwrot opłatyniekonstytucyjnośćTrybunał Konstytucyjnyprawo o ruchu drogowymsądownictwo administracyjneNSAWSAPrezydent Miasta

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną Prezydenta Miasta Katowice, potwierdzając prawo do zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu, mimo że została pobrana na podstawie przepisu uznanego później za niekonstytucyjny.

Sprawa dotyczyła zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, która została pobrana w wysokości 500 zł na podstawie przepisu rozporządzenia uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę spółki, nakazując zwrot nadpłaty. Prezydent Miasta Katowice złożył skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię Konstytucji i przepisów proceduralnych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, potwierdzając, że sąd administracyjny ma prawo oceniać zgodność przepisów z Konstytucją i że art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi podstawę do zwrotu nienależnie pobranej opłaty.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Katowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uwzględnił skargę spółki P. L. Sp. z o.o. w W. na akt odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Spółka domagała się zwrotu 425 zł, argumentując, że opłata w wysokości 500 zł została pobrana na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., który Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. (sygn. akt U 6/04) uznał za niezgodny z Konstytucją RP i ustawą Prawo o ruchu drogowym. Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej przepisu do 1 maja 2006 r. Sąd I instancji uznał, że przepis był niekonstytucyjny już w dacie jego zastosowania przez organ, co skutkowało nienależnym pobraniem części opłaty. Prezydent Miasta w skardze kasacyjnej zarzucił m.in. naruszenie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, twierdząc, że WSA nie był władny samodzielnie oceniać zgodności przepisu z Konstytucją, gdy TK wydał orzeczenie z odroczeniem skutków. NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując na ugruntowany pogląd, że sąd administracyjny może oceniać konstytucyjność przepisów w indywidualnej sprawie, niezależnie od orzeczenia TK. Podkreślono, że zarówno decyzja organu, jak i wyrok WSA zapadły po wejściu w życie wyroku TK, co czyniło kwestię odroczenia mniej istotną. NSA potwierdził, że art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji, a w tym przypadku – do zwrotu nienależnie pobranej opłaty, nawet jeśli została pobrana na podstawie przepisu formalnie obowiązującego w tamtym czasie. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 Konstytucji RP, art. 77 ust. 3 i 4 Prawa o ruchu drogowym oraz zarzuty proceduralne, uznając je za bezzasadne lub niespełniające wymogów formalnych skargi kasacyjnej. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie przepisów p.p.s.a. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny jest władny samodzielnie oceniać zgodność przepisu podustawowego z Konstytucją w indywidualnej sprawie, niezależnie od orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i terminu jego wejścia w życie.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny ma uprawnienie do oceny konstytucyjności i legalności przepisów podustawowych w indywidualnej sprawie, nawet jeśli TK wydał orzeczenie z odroczeniem skutków. W niniejszej sprawie wyrok TK i decyzja organu zapadły po wejściu w życie wyroku TK, co czyniło kwestię odroczenia mniej istotną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (32)

Główne

Konstytucja RP art. 190 § ust. 3, 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § ust. 1

p.p.s.a. art. 190 § ust. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 3 § par. 2 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 146 § par. 1,2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 176 § par. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 186

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 77 § ust. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 77 § ust. 4 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § par. 1,2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § par. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 186

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.r.d. art. 72 § par. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 80

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 2 § par.1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 77 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 77 § ust. 4 pkt 2

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

Ordynacja podatkowa art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 72 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 80 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 2 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd administracyjny ma prawo oceniać zgodność przepisu podustawowego z Konstytucją w indywidualnej sprawie. Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi podstawę do zwrotu nienależnie pobranej opłaty za kartę pojazdu. Prezydent Miasta jest właściwy do zwrotu nadpłaconej opłaty, mimo że wysokość opłaty określał Minister.

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przez przyjęcie, iż WSA jest władny samodzielnie oceniać zgodność przepisu z Konstytucją pomimo orzeczenia TK z odroczeniem skutków. Błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 KPA przez przyjęcie, iż organ miał prawo samodzielnie dokonać oceny zgodności aktu podustawowego z Konstytucją i odmówić jego zastosowania. Błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28.07.2003 r. przez nietrafne przyjęcie, że przekroczenie upoważnienia ustawowego powoduje uznanie ww. przepisów za niekonstytucyjne w dacie zastosowania przez organ administracyjny. Naruszenie przepisu art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, polegające na dowolnym uznaniu Prezydenta Miasta Katowice za organ właściwy do określenia wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu oraz zwrotu opłaty z pominięciem kompetencji Ministra do spraw transportu. Naruszenie przepisów art. 72 § 1 i art. 80 § 1 w zw. Z art. 2 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez ich niezastosowanie (zarzut niespełniający wymogów formalnych). Naruszenie art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez uchylenie czynności Prezydenta Miasta Katowice w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty w wysokości 425 zł, gdy brak jest bezpośrednich i jednoznacznych podstaw prawnych. Naruszenie art. 146 § 2 p.p.s.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uznał obowiązek organu do zwrotu części pobranej opłaty bez podstawy prawnej. Naruszenie art. 146 § 2 p.p.s.a., przez jego błędna wykładnię prowadzącą do wniosku o samoistności uprawnienia sądu administracyjnego do orzekania w sprawach podatkowych poza tokiem instancji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd administracyjny jest władny pominąć stosowanie tych przepisów w indywidualnej sprawie, pomimo ich formalnego obowiązywania w systemie prawnym. Wadliwa czynność pobrania opłaty jest zatem "rozstrzygnięciem w innych sprawach" w rozumieniu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Przepis art. 190 ust. 4 ma zastosowanie także do czynności pobrania wadliwych opłat za wydanie karty pojazdu, które miały miejsce przed wejściem w życie wyroku TK z dnia 17 stycznia 2006 r.

Skład orzekający

Gabriela Jyż

sprawozdawca

Wojciech Kręcisz

przewodniczący

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa do zwrotu opłat pobranych na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne, nawet jeśli zostały pobrane przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu opłaty za kartę pojazdu, ale zasady dotyczące stosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji RP mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak przepisy uznane za niekonstytucyjne mogą wpływać na przeszłe rozstrzygnięcia i jakie mechanizmy prawne pozwalają na naprawienie błędów, nawet po latach.

Czy można odzyskać pieniądze za opłatę, która była niezgodna z prawem?

Dane finansowe

WPS: 425 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II GSK 195/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II SA/Gl 842/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-11-05
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7, art. 178 ust. 1, art. 190 ust. 3, 4.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
par. 1 ust. 1.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 146 par. 1,2, art. 174 pkt 1, art. 176 par. 1 pkt 2,  art.186, art. 189..
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 77 ust. 3, art. 77 ust. 4 pkt 2.
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 72 par. 1, art 80 w zw. z. art 2 par.1 pkt 1.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del.WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Katowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 842/21 w sprawie ze skargi P. L. Sp. z o.o. w W. na akt Prezydenta Miasta Katowice z dnia 19 maja 2021 r., nr UK-II.5410.1.7265.2021.CK w przedmiocie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezydenta Miasta Katowice na rzecz P. L. Sp. z o.o. w W. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 5 listopada 2021 r., uwzględnił skargę P. L. sp. z o.o. w W. na akt Prezydenta Miasta Katowice z dnia 19 maja 2021 r. r., w przedmiocie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, uchylając zaskarżony akt, uznając obowiązek Prezydenta Miasta Katowice dokonania na rzecz skarżącej zwrotu kwoty 425 złotych tytułem części opłaty za wydanie karty pojazdu oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
skarżąca P. L. Sp. z o.o. w W. (dalej: "Spółka"), jako następca prawny następcy prawnego B. A. F. S.A., wystąpiła do Prezydenta Miasta Katowice o zwrot kwoty 425 zł, stanowiącej część opłaty wniesionej za wydanie karty pojazdu dla samochodu osobowego marki Peugeot 307HDI nr rej. [..] [..].
Zaskarżonym aktem Prezydent Miasta, odmówił zwrotu żądanej kwoty jako pobranej prawidłowo na mocy obowiązującego wówczas § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310).
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę Spółki za uzasadnioną.
Sąd I instancji zaznaczył, że w momencie rejestracji pojazdu przez Spółkę, obowiązywał § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310, dalej: rozporządzenie w sprawie opłat za kartę pojazdu). Zgodnie ze wskazaną regulacją, opłata za wydanie karty pojazdu wynosiła 500 zł, a Spółka uiściła opłatę w takiej wysokości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat za kartę pojazdu, został uznany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r., w sprawie o sygn. akt U 6/04, za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Trybunał zaznaczył, że określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500,00 zł jest zawyżona, albowiem nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z uwagi na możliwe skutki finansowe wydanego wyroku, Trybunał Konstytucyjny odroczył jednak utratę mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu na dzień 1 maja 2006 r.
Sąd I instancji podzielając zdanie Trybunału o niekonstytucyjności §1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat za kartę pojazdu uznał, że wskazana regulacja jest niekonstytucyjna już w dacie jej zastosowania przez organ. W konsekwencji, zdaniem Sądu, objęty skargą akt Prezydenta Miasta podjęty został z naruszeniem prawa. Organ odmówił bowiem zwrotu części opłaty, która została uiszczona w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym i która w tej części została pobrana nienależnie.
Ponadto, Sąd I instancji stwierdził, że do opłat za wydanie kart pojazdów pobranych po dniu 1 stycznia 2010 r., mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), która weszła w życie właśnie 1 stycznia 2010 r. W przypadku zaś opłat, jak w przedmiotowej sprawie, uiszczonych przed dniem wejścia w życie wyżej wskazane ustawy, nie mają zastosowania regulacja k.p.a. i Ordynacji podatkowej, w szczególności zaś art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczący terminów przedawnienia.
Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie spornej opłaty nie może znaleźć zastosowania art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.), ponieważ norma ta dotyczy wyłącznie spraw będących w toku w dniu wejścia ustawy w życie, a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał przed dniem wejścia w życie ustawy decyzyjnego trybu załatwienia
Ponadto Sąd I instancji podkreślił, że sprawa o zwrot części opłaty nie ma charakteru cywilnoprawnego i nie mają do niej zastosowania również przepisy k.p.a. dotyczące wznowienia postępowania.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 146 § 1, art. 152 § 1 oraz art. 200, art. 205 i art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).
Prezydent Miasta Katowice, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
I. naruszenie prawa materialnego poprzez:
- błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przez przyjęcie, iż orzekający Wojewódzki Sąd Administracyjny jest władny samodzielnie oceniać zgodność przepisu z Konstytucją pomimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia określającego moment utraty mocy obowiązującej przepisu prawa od początku jego obowiązywania, co prowadzi do odmowy zastosowania przepisu który formalnie istnieje w systemie prawnym;
- błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 KPA przez przyjęcie, iż organ rozstrzygający miał prawo samodzielnie dokonać oceny zgodności aktu podustawowego z konstytucją i ustawami oraz odmówić jego zastosowania;
- błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28.07.2003 r. W sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, przez nietrafne przyjęcie, że przekroczenie upoważnienia ustawowego powoduje uznanie ww. przepisów za niekonstytucyjne w dacie zastosowania przez organ administracyjny;
- naruszenie przepisu art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, polegające na dowolnym uznaniu Prezydenta Miasta Katowice za organ właściwy do określenia wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu oraz zwrotu opłaty z pominięciem kompetencji Ministra do spraw transportu;
- naruszenie przepisów art. 72 § 1 i art. 80 § 1 w zw. Z art. 2 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez ich niezastosowanie.
II. naruszenie przepisów postępowania:
- art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez uchylenie czynności Prezydenta Miasta Katowice w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty w wysokości 425 zł, gdy brak jest bezpośrednich i jednoznacznych podstaw prawnych, z których wynikałyby uprawnienie skarżącego do domagania się zwrotu takiej należności i obowiązek organu do dokonania zwrotu;
- art. 146 § 2 p.p.s.a., polegające na tym, ze Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uznał obowiązek organu do zwrotu części pobranej opłaty bez podstawy prawnej a skargi nie oddalił;
- art. 146 § 2 p.p.s.a., przez jego błędna wykładnię prowadzącą do wniosku o samoistności uprawnienia sądu administracyjnego do orzekania w sprawach podatkowych poza tokiem instancji.
Podnoszący powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania podług norm przepisanych.
P. L. sp. z o.o. w W., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji i zawartej w nim oceny.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny (dalej również: "NSA"), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny bierze jednak pod uwagę z urzędu przesłanki nieważności postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie (art. 186 p.p.s.a.) oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).
Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego, wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego oraz podstaw do zastosowania art. 186 i art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej.
Skład NSA orzekający w niniejszej sprawie pragnie zaznaczyć, że w orzecznictwie panuje ugruntowany pogląd dotyczący oceny stanowiska prawnego wyrażonego w treści tego rodzaju zarzutów na tle podobnych stanów faktycznych (zob. m.in. wyroki NSA z dnia:; 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1383/22; 29 września 2023 r., I OSK 2317/20; 29 września 2023 r., I OSK 2853/20; 7 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 2646/21; 7 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 155/21; 27 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 342/21; 14 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 7/21). W nawiązaniu do ww. orzecznictwa Sąd stwierdza, że sformułowane przez Organ zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowej są bezzasadne.
Po pierwsze, należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowanie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przez przyjęcie, iż "Wojewódzki Sąd Administracyjny jest władny samodzielnie oceniać zgodność przepisu z Konstytucją pomimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia określającego moment utraty mocy obowiązującej przepisu prawa od początku jego obowiązywania, co prowadzi do odmowy zastosowania przepisu który formalnie istnieje w systemie prawnym".
Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany (zob. np. uchwałę składu 7 sędziów NSA z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05). Uprawnienie to jest niezależne od określenia przez Trybunał Konstytucyjny innego terminu utraty mocy danej regulacji prawnej (zob. wyrok NSA z dnia 14 marca 2024 r., sygn. II GSK 566/22). Oznacza to, że nawet w okresie po ogłoszeniu wyroku negatoryjnego w zakresie przepisów rozporządzenia z zastosowaniem klauzuli odraczającej, a przed wejście w życie tego wyroku, sąd administracyjny jest władny pominąć stosowanie tych przepisów w indywidualnej sprawie, pomimo ich formalnego obowiązywania w systemie prawnym. Ponadto należy podkreślić, że zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie organu, jak i wyrok Sądu I instancji, zostały wydane po wejściu w życie wyroku TK z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (OTK-A 2006, nr 1, poz. 3, dalej: "wyrok TK z 17 stycznia 2006 r."), derogującego sporny przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (dalej: "Rozporządzenie"), co oznacza, że kwestia zastosowania klauzuli odraczającej, o której mowa w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, nie miała w niniejszej sprawie istotnego znaczenia.
Nie ma uzasadnienie również zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. "przez przyjęcie, że organ rozstrzygający miał prawo samodzielnie dokonać oceny zgodności aktu podustawowego z Konstytucją i ustawami oraz odmówić jego zastosowania".
Zdaniem Sądu, istota sporu nie dotyczy tego, czy organ był zobowiązany stosować przepis § 1 ust. 1 Rozporządzenia w okresie przed jego usunięciem z systemu prawnego, ale tego czy strona, która na podstawie niekonstytucyjnego przepisu uiściła opłatę za kartę pojazdu w zawyżonej wysokości może domagać się następnie zwrotu nadpłaconej kwoty. Nie ulega wątpliwości, że strona skarżąca ubiegająca się o zwrot pobranej niezgodnie z prawem części opłaty za wydanie karty pojazdu, żądała bezpośredniego zastosowania przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz wyroku TK z dnia 17 stycznia 2006 r., który 1 maja 2006 r. wszedł w życie i od tego dnia – niezależnie od kompetencji weryfikacyjnych sądu administracyjnego – mógł i powinien być stosowany bezpośrednio przez organ, który pobrał nielegalnie opłatę w zawyżonej wysokości. O ile zatem właściwy organ w okresie przed wejściem w życie wskazanego powyżej wyroku TK, nie był uprawniony do odmowy zastosowania przepisu § 1 ust. 1 Rozporządzenia, o tyle na skutek stwierdzenia niezgodności tego przepisu z Konstytucją i ustawą, po wejściu w życie ww. wyroku, organ ten był zobowiązany do uwzględnienia wynikającego z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP żądania strony w zakresie zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2023 r., I OSK 2317/20).
Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
W przedmiotowej sprawie przywrócenie stanu zgodności z prawem polega na odwróceniu skutków prawnych wadliwej czynności pobrania w zawyżonej wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu w związku z pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wadliwa czynność pobrania opłaty jest zatem "rozstrzygnięciem w innych sprawach" w rozumieniu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, a zatem wejście w życie ww. wyroku TK z dnia 17 stycznia 2006 r. stanowi podstawę do pozbawienia skutków prawnych tego rodzaju "rozstrzygnięcia", które – wobec nieuregulowania odrębnego postępowania w tym zakresie – podlega wzruszeniu w trybie pozaprocesowym, a więc w takim, w jakim doszło do pobrania opłaty. Jeżeli zatem podstawa normatywna do pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu nie obowiązuje już w chwili złożenia żądania o jej częściowy zwrot w związku z derogacją trybunalską jej treści, to obowiązkiem organu, który ją pobrał, było bezpośrednie zastosowanie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i podjęcie czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., polegającej na zwrocie żądanej kwoty stanowiącej różnicę między wysokością opłaty pobranej (500 złotych) a wysokością opłaty należnej (75 złotych).
Ponadto, Sąd uznaje również za bezzasadny zarzut naruszenia art. 77 ust. 3 p.r.d. w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu "przez nietrafne przyjęcie, że przekroczenie upoważnienia ustawowego powoduje uznanie ww. przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracyjny".
Ponownie należy wskazać, że w momencie rozstrzygania przez skarżony organ wniosku o częściowy zwrot nielegalnie zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu, nie obowiązywała już podstawa prawna jej pobrania (tj. § 1 ust. 1 Rozporządzenia). Fakt, że w dniu pobrania powyższej opłaty w wadliwej wysokości podstawa ta obowiązywała, nie ma znaczenia z punktu widzenia obowiązku bezpośredniego stosowania przez organ art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z wyrokiem TK z dnia 17 stycznia 2006 r. W opinii Sądu, przepis art. 190 ust. 4 ma zastosowanie także do czynności pobrania wadliwych opłat za wydanie karty pojazdu, które miały miejsce przed wejściem w życie wyroku TK z dnia 17 stycznia 2006 r.
Po czwarte, należy uznać za nietrafiony również zarzut naruszenie przepisu art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, "polegający na dowolnym uznaniu Prezydenta Miasta Katowice za organ właściwy do określenia wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu oraz zwrotu opłaty z pominięciem kompetencji Ministra do spraw transportu".
Zgodnie z dawnym brzmieniem wspomnianej wyżej regulacji, Minister właściwy do spraw transportu był uprawniony do określenie w drodze rozporządzenia wysokości opłaty. Nie ulega wątpliwości, że Prezydent Miasta Katowice nie był uprawniony do określenie wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Ustawowe upoważnienie do wydania rozporządzenia nie ma jednak związku z żądaniem zwrotu nadpłaconej opłaty. Skoro bowiem organem administracji uprawnionym i zarazem zobowiązanym do pobrania opłaty za kartę pojazdu jest Prezydent Miasta, to również do jego kompetencji należy obowiązek zwrotu części opłaty, co siłą rzeczy oznacza, że adresowane do ministra właściwego do wydania aktu wykonawczego żądanie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu nie mogłoby być uznane, ani za uzasadnione, ani też za skuteczne (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2023 r., sygn. II GSK 342/21).
Po piąte, Sąd pragnie zaznaczyć, że zarzut dotyczący "naruszenia przepisów art. 72 § 1 i art. 80 § 1 w zw. Z art. 2 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez ich niezastosowanie" nie spełnia warunków formalnych.
Skarżący kasacyjnie organ nie zrealizował formalnego wymogu określonego w art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przez dokonanie koniecznej konkretyzacji podstawy kasacyjnej w postaci powiązania treści naruszonych wzorców kontroli ze stanem prawnym i faktycznym sprawy w celu właściwego ukierunkowania kontroli kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., sygn. akt II GSK 844/20; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 1255/23). Autor skargi kasacyjnej, nie określił dostatecznie szczegółowo w jaki sposób i w jakim zakresie Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni lub wadliwego zastosowania (lub niezastosowania) przepisów prawa materialnego lub procesowego, a także nie wskazał prawidłowego w jego ocenie sposobu zastosowania lub wykładni przepisów, które zostały przyjęte jako wzorce kontroli prawidłowości zaskarżonego wyroku. Sąd pragnie przy tym podkreślić, że nie można uznać za prawidłowe uzupełnienie podstaw kasacyjnych w część skargi dotyczącej uzasadnienia (por. wyrok NSA z 13 marca 20124 r., sygn. II GSK 7/21). Uzasadnienie podstaw jest odrębnym elementem skargi kasacyjnej, które ma zawierać argumentację przemawiającą – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – za prawidłowością stanowiska zajętego w ramach przytoczonych podstaw kasacyjnych, natomiast nie powinno służyć jako miejsce konkretyzacji lub uzupełniania podstaw kasacyjnych.
W kwestii zarzutów naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego tj. art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a., należy je oddalić, ponieważ są one dotknięte nieusuwalną wadą konstrukcyjną.
Wskazane przez skarżący kasacyjnie organ regulacje nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ mają one charakter ogólny i wynikowy, a ich naruszenie zawsze jest następstwem naruszenia innych przepisów materialnych i procesowych (patrz wyrok NSA z 29 września 2023 roku, sygn. I OSK 2552/20). Skarżący zarzucając naruszenie przez Sąd I instancji przepisów konsekwencyjnych (art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a.), powinien bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z naruszeniem innych przepisów, którym sąd uchybił w toku kontroli legalności przedmiotu zaskarżenia. Z uwagi na fakt, że autor skargi kasacyjnej nie powiązał zarzutu naruszenia art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. z odpowiednimi przepisami prawa materialnego lub formalnego, który stanowiły podstawę wydania zaskarżonego aktu, nie było podstaw do merytorycznej oceny powyższego zarzutu.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
O kosztach postępowania kasacyjnego w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023r., poz.1964 t.j), zasądzając od skarżącego kasacyjnie organu na rzecz strony skarżącej kwoty 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę