II GSK 195/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-10-03
NSAinneWysokansa
znaki towarowewłasność przemysłowarzecznik patentowyinteres prawnypostępowanie administracyjnewygaśnięcie prawa ochronnegokancelaria patentowaUrząd Patentowy RPNSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że kancelaria patentowa nie może być stroną postępowania o wygaśnięcie prawa do znaku towarowego z powodu braku własnego interesu prawnego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA, który uchylił decyzję Urzędu Patentowego umarzającą postępowanie w sprawie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego. WSA uznał, że spółka zgłaszająca nowy znak ma interes prawny w wygaszeniu znaku konkurencji. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że kancelaria patentowa, nawet w formie spółki jawnej, nie może być stroną takiego postępowania, ponieważ jej działalność jest ograniczona do świadczenia pomocy w sprawach własności przemysłowej i nie posiada własnego interesu prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną I.-V. SA od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Urzędu Patentowego umarzającą postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku towarowego FLESZ R-88737. WSA uznał, że spółka K. i K. Spółka Jawna ma interes prawny w żądaniu wygaśnięcia znaku konkurencji, ponieważ zarejestrowanie na jej rzecz podobnego znaku FLESZ Z-251150 jest utrudnione przez istnienie znaku R-88737. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, uznając skargę kasacyjną za uzasadnioną. Sąd podkreślił, że zgodnie z ustawą o rzecznikach patentowych, kancelaria patentowa, nawet prowadzona jako spółka jawna, może świadczyć pomoc prawną wyłącznie w sprawach własności przemysłowej i nie może być stroną postępowania dotyczącego wygaśnięcia prawa do znaku towarowego z powodu braku własnego interesu prawnego. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, a działalność kancelarii patentowej jest ściśle ograniczona do wykonywania zawodu rzecznika patentowego, co wyklucza możliwość posiadania przez nią własnego interesu prawnego w tego typu sprawach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, kancelaria patentowa nie może być stroną takiego postępowania, ponieważ jej działalność jest ograniczona do świadczenia pomocy w sprawach własności przemysłowej i nie posiada własnego interesu prawnego.

Uzasadnienie

Ustawa o rzecznikach patentowych ściśle określa zakres działalności kancelarii patentowej, ograniczając ją do pomocy w sprawach własności przemysłowej. Kancelaria nie może być traktowana jako przedsiębiorca w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej i nie posiada własnego interesu prawnego w postępowaniach dotyczących wygaśnięcia praw do znaków towarowych, nawet jeśli zgłosiła własny znak towarowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.w.p. art. 169 § ust. 2

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej

u.r.p. art. 4

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych

u.r.p. art. 5

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych

u.r.p. art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych

Pomocnicze

p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.w.p. art. 133

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej

p.w.p. art. 132 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej

p.d.g. art. 87

Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kancelaria patentowa, nawet w formie spółki jawnej, nie może być stroną postępowania o wygaśnięcie prawa do znaku towarowego z powodu braku własnego interesu prawnego. Działalność kancelarii patentowej jest ściśle ograniczona do świadczenia pomocy w sprawach własności przemysłowej. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, a nie z handlowego interesu czy potencjalnej przyszłej działalności.

Odrzucone argumenty

Spółka K. i K. Spółka Jawna posiada interes prawny w żądaniu wygaśnięcia znaku towarowego konkurencji, ponieważ zarejestrowanie na jej rzecz podobnego znaku jest utrudnione. WSA prawidłowo uznał interes prawny Spółki wynikający z faktu zgłoszenia znaku towarowego do rejestracji.

Godne uwagi sformułowania

kancelaria patentowa może świadczyć usługi w sprawach własności przemysłowej wyłącznie na rzecz reprezentowanego podmiotu, bo sama nie jest przedsiębiorcą interes prawny jest kategorią normatywną kształtowaną przepisami prawa materialnego brak istnienia własnego interesu prawnego kancelaria patentowa, prowadzona także w formie spółki jawnej, nie może być stroną postępowania

Skład orzekający

Edward Kierejczyk

przewodniczący sprawozdawca

Jan Bała

członek

Kazimierz Jarząbek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów posiadających interes prawny w postępowaniach dotyczących znaków towarowych, zwłaszcza w kontekście roli rzeczników patentowych i kancelarii patentowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej kancelarii patentowych i ich możliwości występowania w charakterze strony w postępowaniach przed Urzędem Patentowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii prawnej związanej z rolą rzeczników patentowych i kancelarii patentowych w postępowaniach dotyczących znaków towarowych, co jest istotne dla profesjonalistów z branży własności intelektualnej.

Kancelaria patentowa nie może być stroną w sporze o znak towarowy – NSA wyjaśnia granice interesu prawnego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 195/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Edward Kierejczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Jan Bała
Kazimierz Jarząbek
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 547/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-02-10
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Publikacja w u.z.o.
ONSAiWSA 2006 2 poz. 65
Tezy
Artykuł 9 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych /Dz.U. nr 49 poz. 509 ze zm./, stanowiący, że rzecznik patentowy występuje w charakterze pełnomocnika w postępowaniu przed Urzędem Patentowym, sądami i organami orzekającymi w sprawach własności przemysłowej, obejmuje wszystkie formy wykonywania zawodu rzecznika /w kancelarii patentowej, na rzecz pracodawcy i na podstawie umów cywilnoprawnych/ i wszystkie sprawy własności przemysłowej w rozumieniu art. 2 tej ustawy, rozpoznawane w każdym z wymienionych postępowań.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk (spr.), Sędziowie NSA Jan Bała, Kazimierz Jarząbek, Protokolant Anna Tomaka, po rozpoznaniu w dniu 3 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. - V. SA w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 547/04 w sprawie ze skargi K. i K. Spółka Jawna w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku towarowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania 2. zasądza od K. & K. Spółki jawnej w W. na rzecz I. – V. SA w W. kwotę 950 (dziewięćset pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] umarzającą, wszczęte na wniosek K. i K. Spółki jawnej, zwanej dalej Spółką, postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku towarowego FLESZ R-88737 udzielonego na rzecz I.-V. S.A. w W. W uzasadnieniu wyroku WSA przypomniał, że Urząd Patentowy umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej dalej p.w.p., ponieważ ta Spółka nie mogła być stroną postępowania dotyczącego wygaśnięcia prawa z rejestracji wymienionego znaku z braku istnienia jej interesu prawnego. Stosownie bowiem do art. 4 i 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz.U. Nr 49, poz. 509 ze zm.) kancelaria patentowa może świadczyć usługi w sprawach własności przemysłowej wyłącznie na rzecz reprezentowanego podmiotu, bo sama nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 87 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). Biorąc dodatkowo pod uwagę art. 153 ust. 1 i art. 154 ust. 1 p.w.p. w razie uzyskania przez tę Spółkę prawa ochronnego na znak towarowy miałoby ono charakter fikcyjny, dotknięty wadą nieważności i podważałoby jej wiarygodność przy świadczeniu pomocy w sprawach własności przemysłowej.
Nie odnosząc się do argumentacji nawiązującej w motywach decyzji do tych unormowań, WSA podzielił pogląd Spółki, że wywodzi ona swój interes prawny z faktu zgłoszenia dnia 4 czerwca 2002 r. do rejestracji na jej rzecz znaku towarowego FLESZ Z-251150 dla towaru w klasie trzeciej (m.in. środków myjących, czyszczących i piorących), w sytuacji gdy znak FLESZ zarejestrowany na rzecz I.-V. S.A. stanowi przeszkodę do uzyskania przez Spółkę ochrony na zgłoszony znak ze względu na podobieństwo oznaczeń i towarów, dla których jest on przeznaczony (art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.). W świetle art. 133 p.w.p. Spółka ma interes prawny w żądaniu wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku towarowego R-88737 ze względu na jego nieużywanie, gdyż uzyskanie takiego rozstrzygnięcia w obecnym stanie faktycznym warunkuje zarejestrowanie na jej rzecz znaku towarowego FLESZ Z-251150.
W skardze kasacyjnej I.-V. S.A. zaskarżyła w całości ten wyrok, zarzucając m.in.:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a., tj.:
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.s.a. przez to, że Sąd nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na wynik sprawy i uwzględnił skargę na decyzję Urzędu Patentowego, dostrzegając interes prawny Spółki,
– art. 141 § 4 p.s.a. przez to, że Sąd bezzasadnie zarzucił Urzędowi Patentowemu naruszenie art. 169 ust. 2 p.w.p. i nie wyjaśnił w uzasadnieniu podniesionych zarzutów oraz istotnych okoliczności;
– prawa procesowego poprzez stwierdzenie, że ta Spółka jest stroną postępowania i ma interes prawny w żądaniu wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy FLESZ R-88737;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.s.a.) przez:
– błędne zastosowanie art. 133 w związku z art. 169 ust. 2 p.w.p. oraz wskazanie art. 133 jako podstawy prawnej istnienia interesu prawnego wnioskodawcy,
– niezastosowanie art. 4, art. 5, art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz.U. Nr 49, poz. 509 z późn. zm.),
– błędną wykładnię art. 87 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) wskutek przyjęcia, że przedmiotem działalności gospodarczej kancelarii patentowej może być prowadzenie działalności w zakresie innym niż świadczenie pomocy w sprawach własności przemysłowej.
Wskazując na powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podkreśliła, że samo zgłoszenie znaku do rejestracji nie rodzi jeszcze interesu prawnego, który trzeba wykazać przy usiłowaniu wygaszenia czyichś praw, ponieważ pojęcie strony w postępowaniu musi wywodzić się z konkretnej normy prawnej, stanowiącej podstawę do sformułowania interesu prawnego. Interes faktyczny o podłożu handlowym nie może być interesem prawnym, ponieważ nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego. Ustawa o rzecznikach patentowych w art. 4 i 5 wyklucza inną możliwość niż prowadzenie kancelarii patentowej wyłącznie w celu wykonywania zawodu rzecznika patentowego, który polega na świadczeniu pomocy w sprawach własności przemysłowej. Wnioskodawca stworzył przesłankę formalną, nie prowadząc faktycznie działalności w branży chemicznej, dla której zgłosił przedmiotowy znak. Prowadzenie innej działalności niż usługi w zakresie własności przemysłowej, jest niedopuszczalne w świetle wyżej wymienionej ustawy, jak również jest sprzeczne z kodeksem etyki zawodu rzecznika patentowego. Tym samym zgłoszenie przedmiotowego znaku towarowego przez Spółkę zostało dokonane w złej wierze.
Sąd niesłusznie wywiódł jej interes prawny z art. 133 p.w.p., co jest sprzeczne z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie. Interes prawny jest interesem opartym na przepisie prawa materialnego (p.w.p.) i jest interesem indywidualnym, co oznacza, że z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku może wystąpić tylko taki podmiot, który wskaże, że rejestracja znaku narusza jego prawa przyznane przepisami ustawowymi (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1999 r. III RN 5/99 – OSNAPiUS 2000, Nr 9, poz. 337).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o jej oddalenie, bo sformułowane w niej zarzuty są wadliwe ze względów formalnych i merytorycznych. Nie wiadomo, na czym polegało zarzucane Sądowi naruszenie przepisów postępowania i czy miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, jak tego wymaga art. 145 § 1 lit. c) p.s.a. Podobnie oceniła zarzuty naruszenia prawa materialnego wskutek niewłaściwego zastosowania przez Sąd art. 133 w związku z art. 169 ust. 2 oraz błędną wykładnię art. 133 p.w.p., w dodatku bez dostrzegania różnic pomiędzy błędną wykładnią prawa a jego niewłaściwym zastosowaniem. Spółka podkreśliła, że jej interes prawny w żądaniu wygaszenia prawa z rejestracji znaku towarowego FLESZ R-88737 wynika z tego, że jest ona stroną toczącego się w trybie rejestrowym postępowania przed Urzędem Patentowym, dotyczącego zarejestrowania na jej rzecz znaku FLESZ Z-251150, a nie z faktu prowadzenia kancelarii o statusie spółki jawnej. W świetle art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. (w brzmieniu z dnia wydania decyzji) przeszkodą w uzyskaniu prawa do jej znaku jest figurujący w rejestrze znaków towarowych, nieużywany przez I.-V. S.A. znak FLESZ R-88737. Nie jest merytorycznie uzasadnione twierdzenie I.-V. S.A., jakoby art. 133 p.w.p. nie stanowi źródła interesu prawnego Spółki.
Rozstrzygnięcie tej sprawy niewątpliwie ma wpływ na jej sytuację prawną, ponieważ uwzględnienie wniosku o wygaszenie prawa z rejestracji znaku FLESZ R-88737, w świetle art. 133 p.w.p. stanowi jeden z warunków, od których zależy pozytywne zakończenie będącego w toku postępowania rejestrowego, dotyczącego zgłoszonego do rejestracji znaku towarowego Z-251150.
Brak jest też w skardze kasacyjnej merytorycznej argumentacji dotyczącej zarzutu niezastosowania przez Sąd przepisów art. 4, 5 i 9 ust. l ustawy o rzecznikach patentowych. Z art. 4 wynika wyraźnie, że zawód rzecznika patentowego polega na świadczeniu pomocy w sprawach własności przemysłowej. Formy świadczenia pomocy mogą być różne i zależą od bezpośrednich ustaleń dokonywanych między rzecznikiem patentowym a osobami, dla których ta pomoc jest świadczona. Przepisy ustawy nie przewidują jakichkolwiek ograniczeń w tym zakresie. Ograniczeń takich nie zawiera także art. 2 pkt l ustawy. Nie stanowi on, że uzyskiwanie praw może odbywać się tylko w imieniu i na rzecz osób trzecich. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena, czy zachodzą przesłanki wygaszenia prawa z rejestracji znaku towarowego R-88737 z powodu jego nieużywania, a nie czy Spółka spełnia warunki, by uzyskać prawa z rejestracji znaku towarowego Z-251150. Te kwestie stanowić będą przedmiot rozważań i rozstrzygnięcia w toku postępowania administracyjnego, toczącego się w trybie rejestrowym. Obowiązujące przepisy nie dają organowi administracyjnemu podstaw do rozstrzygnięcia w toku postępowania spornego, czy wnioskodawca spełnia przesłanki zezwalające na przyznanie mu prawa wyłącznego do innego znaku towarowego. Zarówno p.s.a., jak i przepisy rozporządzenia wykonawczego czy ustawy o rzecznikach patentowych, nie zawierają regulacji, które ograniczałyby lub wykluczyły możliwość uzyskania prawa z rejestracji znaku towarowego. Zgłoszenia do rejestracji znaku towarowego może dokonać każdy podmiot. Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie zawierają także normy, która byłaby odpowiednikiem art. 6 uchylonej ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) – zwanej dalej u.z.t., dopuszczającej możliwość rejestracji znaków towarowych jedynie dla towarów objętych przedmiotem działalności gospodarczej.
W skardze kasacyjnej brak jest też argumentacji dotyczącej rzekomego naruszenia art. 87 ustawy Prawo działalności gospodarczej, którego Sąd nie stosował i nie dokonywał jego wykładni.
W ustnym wystąpieniu i załączniku do protokołu rozprawy sądowej w dniu 3 października 2005 r. pełnomocnik I.-V. nawiązał do wcześniej sformułowanych zarzutów, dodatkowo podkreślając, że nierozpoznanie przez WSA wszystkich okoliczności ujętych w uzasadnieniu decyzji Urzędu Patentowego i niewskazanie przepisów p.w.p. obowiązujących w dniu wydania tej decyzji, pozbawiły reprezentowaną przez niego stronę możliwości obrony jej praw, wyczerpując określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.s.a. przesłankę nieważności postępowania. Jego zdaniem nie ma również zależności pomiędzy wnioskiem Spółki o stwierdzenie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku towarowego R-88737 a jej wnioskiem o zarejestrowanie znaku Z-251150, ponieważ wg art. 133 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. zdolność ochronną znaku ocenia się na dzień dokonania zgłoszenia. Z kolei pełnomocnik Spółki, także podtrzymując argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę kasacyjna, eksponował brak unormowania w art. 2 pkt 1 ustawy o rzecznikach patentowych, prawnych form reprezentowania przez rzeczników patentowych interesów ich mocodawców. W rezultacie – jak w tej sprawie – choć formalnie w postępowaniu przed Urzędem Patentowym rzecznik wykazuje istnienie swojego interesu prawnego jako strony postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku towarowego, w rzeczywistości działa on na rzecz utajnionego mocodawcy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna jest uzasadniona. Mimo nieporadnego przytoczenia w niej argumentacji dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, oparcie jej na obu podstawach z art. 174 p.s.a. było dopuszczalne. Ta uwaga odnosi się do zarzutu naruszenia przez WSA art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.s.a. Chodzi o to, że WSA nie dokonał oceny argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji Urzędu Patentowego i pismach procesowych I.-V. składanych w postępowaniu administracyjnym i sądowym, a także nie ustosunkował się do poglądu sformułowanego przez Spółkę w skardze na tę decyzję, wg którego wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy pochodzący od podmiotu niemającego statusu strony powinien być oddalony, bo nie ma bezprzedmiotowości postępowania skutkującej jego umorzenie. W rezultacie zaistniałe naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Nie można ich jednak uznać za przesłankę nieważności postępowania określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.s.a., ponieważ zaistniały one na etapie orzekania przez WSA po zamknięciu rozprawy, w której uczestniczył również pełnomocnik I.-V. i nie doszło do pozbawienia tej strony możliwości obrony jej praw.
Na uwzględnienie zasługują przede wszystkim zarzuty naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego.
Wg art. 169 ust. 2 p.w.p. Urząd Patentowy wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy w przypadkach, o których mowa w ust. 1, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. Jedną z takich przesłanek, o którą chodzi w rozpoznawanej sprawie, jest nieużywanie zarejestrowanego znaku w sposób rzeczywisty dla towarów objętych rejestracją w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania (art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.). Na te unormowania powołał się WSA, łącząc je z art. 133 p.w.p. wskutek przyjęcia, że z samego faktu zarejestrowania na rzecz Spółki znaku towarowego FLESZ Z-251150 wywodzi ona swój interes prawny jako strony postępowania o wygaśnięcie prawa ochronnego I.-V. na znak FLESZ R-88737. Zostały one w pierwszej kolejności wskazane jako podstawa skargi kasacyjnej z powodu błędnego ich zastosowania przez WSA, w powiązaniu z innymi przepisami prawa materialnego.
Ocenę tego zarzutu należy rozpocząć od przypomnienia, że wg art. 120 ust. 1 p.w.p. znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa. Istota znaku towarowego sprowadza się głównie do odróżniania w obrocie towarów jednorodnych, a prawo ochronne na znak towarowy jest bezwzględnym prawem podmiotowym o określonej czasowo i terytorialnie skuteczności mającej charakter pewnej sfery monopolu prawnego. Stosownie bowiem do art. 153 ust. 1 p.w.p. przez uzyskanie prawa ochronnego nabywa się prawo wyłącznego używania znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym treść tego prawa została w sposób przykładowy określona w art. 154 p.w.p. Chodzi o używanie znaku towarowego przez jego umieszczenie na objętych nim towarach, dokumentach związanych z obrotem towarami i posługiwanie się nim w celu reklamy, co odnosi się także do oferowania i świadczenia usług objętych tym znakiem.
Pojęciami uzyskania prawa ochronnego i nabycia prawa wyłącznego używania znaku towarowego łatwiej było operować i wskazywać na zależności między nimi w sprawach, do których odnosiły się przepisy u.z.t. W świetle jej art. 6 ust. 1 rejestracja znaku towarowego mogła być dokonywana na rzecz przedsiębiorstwa i tylko dla towarów będących przedmiotem jego działalności gospodarczej. Takie unormowanie ułatwiało ocenę, czy podmiot występujący na podstawie art. 30 ust. 1 u.z.t. z wnioskiem o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego za wygasłe, ma w tym interes prawny. Brak odpowiednika art. 6 ust. 1 u.z.t. w przepisach p.w.p. nie oznacza jednak, że przewidziana w jej art. 169 ust. 2 możliwość złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy przez każdą osobę, która ma w tym interes prawny, jest regulacją oderwaną od treści omawianego prawa podmiotowego.
W skardze kasacyjnej prawidłowo wskazano, że źródłem interesu prawnego strony postępowania jest norma prawa materialnego, na podstawie której może ona domagać się w sprawie konkretyzacji swoich uprawnień i obowiązków. Zresztą w doktrynie i orzecznictwie od dawna przyjmuje się, że interes prawny jest kategorią normatywną kształtowaną przepisami prawa materialnego. W konkretnych sprawach wątpliwości nie pojawiają się więc na tle teoretycznego pojęcia interesu prawnego, lecz składających się na niego uprawnień i obowiązków podmiotu dających mu w rezultacie status strony postępowania. W rozpoznawanej natomiast sprawie żądanie Spółki dotyczące stwierdzenia wygaśnięcia przez Urząd Patentowy prawa ochronnego I.-V. na znak towarowy FLESZ R-88737 mogło być tylko wówczas powiązane z istnieniem jej interesu prawnego, jeżeli po uwzględnieniu tego żądania byłaby ona w stanie korzystać z prawa do znaku FLESZ Z-251150 w sposób określony przypomnianymi art. 153 ust. 1 i art. 154 p.w.p., który zgłosiła do zarejestrowania na swoją rzecz, a ściślej – prowadzić działalność gospodarczą w zakresie artykułów chemicznych objętych tym znakiem. Przed odniesieniem się do tej kwestii nieodzowne jest przypomnienie podstawowych unormowań ustawy o rzecznikach patentowych, dotyczących określenia zasad i warunków wykonywania tego zawodu.
Zawód rzecznika patentowego polega na świadczeniu pomocy w sprawach własności przemysłowej osobom fizycznym, osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej (art. 4 ust. 1). Wykonywanie tego zawodu dopuszczone jest: w kancelarii patentowej, na rzecz pracodawcy lub na podstawie umów cywilnoprawnych – ale w każdym wypadku na warunkach określonych w tej ustawie (art. 4 ust. 2 i 3), co oznacza, że od wprowadzonych nią rygorów nie ma wyjątków. Potwierdzeniem tego jest również zasada tworzenia i prowadzenia kancelarii patentowej wyłącznie w celu wykonywania zawodu rzecznika patentowego, będącego zawodem zaufania publicznego, także gdy jest ona prowadzona jako spółka cywilna lub jawna (art. 1 ust. 2 i art. 5). Przypomniane unormowania dotyczą wszystkich znanych tej ustawie przedmiotów własności przemysłowej, łącznie ze zwalczaniem nieuczciwej konkurencji (art. 2). Co więcej – na podstawie jej art. 72 i 80 od dnia 22 sierpnia 2001 r. świadczący pomoc w zakresie własności przemysłowej nie mogli już być uznawani za przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), a całą ich działalność określały przepisy ustawy o rzecznikach patentowych. Dopełnieniem tych unormowań jest art. 9 ust. 1 ustawy stanowiący, że rzecznik patentowy występuje w charakterze pełnomocnika w postępowaniu przed Urzędem Patentowym, sądami i organami orzekającymi w sprawach własności przemysłowej. Obejmuje on wszystkie formy wykonywania zawodu rzecznika (w kancelarii patentowej, na rzecz pracodawcy i na podstawie umów cywilnoprawnych) i wszystkie sprawy własności przemysłowej w rozumieniu art. 2, rozpoznawane w każdym z wymienionych postępowań.
Z powyższych względów z braku istnienia własnego interesu prawnego kancelaria patentowa, prowadzona także w formie spółki jawnej, nie może być stroną postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia przez Urząd Patentowy prawa ochronnego na znak towarowy na podstawie art. 169 ust. 2 p.w.p. W razie zawarcia umowy o świadczeniu pomocy w sprawach własności przemysłowej pomiędzy kancelarią patentową a podmiotem, na rzecz którego ma być ona świadczona, stroną postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy zawsze będzie ta osoba, w imieniu której kancelaria patentowa działa w charakterze jej pełnomocnika. W przeciwieństwie do każdego innego podmiotu (osoby fizycznej, osoby prawnej i jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej), nawet gdy nie prowadzi on aktualnie działalności gospodarczej, lecz może ją podjąć bez zmiany swojego statusu i być stroną postępowania legitymującą się własnym interesem prawnym w sprawach przewidzianych w art. 169 ust. 2 p.w.p., kancelaria patentowa takiej możliwości nie ma ze względu na zawężenie jej działalności wyłącznie do wykonywania zawodu rzecznika patentowego.
W takiej również sytuacji znajduje się Spółka będąca formą organizacyjną kancelarii patentowej. Przez cały okres swojego istnienia nie jest dopuszczalne zajęcie się przez nią działalnością gospodarczą w zakresie artykułów chemicznych objętych znakiem towarowym zarejestrowanym na rzecz I.-V., co wyklucza istnienie jej interesu prawnego i legitymację strony w omawianym postępowaniu. Nie może też ona występować w imieniu podmiotu, jaki ewentualnie powstanie po jej likwidacji, ani działać formalnie w swoim imieniu jako kancelarii patentowej, ale faktycznie na rzecz nieujawnionego w tym postępowaniu swojego mocodawcy. Odmienne poglądy sformułowane przez pełnomocnika Spółki nie znajdują jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego i dodatkowo kolidują z istotą zawodu rzecznika patentowego jako zawodu zaufania publicznego, od którego wymaga się przejrzystości działań we wszystkich postępowaniach znanych omawianym aktom prawnym.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI