II GSK 1948/21

II GSK 1948/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Jacek Boratyn
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
III SA/Gl 8/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-02-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 859
art. 5 ust. 4 pkt 6, art. 22 ust. 2,
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 67a, art. 67b, art. 120, art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 8/21 w sprawie ze skargi "P." Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 12 listopada 2020 r. nr 2401-IOA.48.18.2020.GD w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz "P." Sp. z o.o. w K. 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 8/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi P. Sp. z o.o. w K. (dalej: Spółka, Strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS, DIAS) z 12 listopada 2020 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Katowicach z 25 września 2018r. nakładającej na Spółkę - po przeprowadzeniu w dniu 6 lipca 2017r. w godz. 14:15 do 15:15, w miejscowości B. przez funkcjonariuszy Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach kontroli przewozu drogowego towarów - oleju napędowego ekodiesel w ilości 30500 l, którego przewoźnikiem i odbiorcą była Strona - na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r., poz. 708 z późn. zm.; dalej: ustawa SENT) w zw. z art. 14 ustawy z 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.1039) karę pieniężną w kwocie 5.000 zł z tytułu niewykonania obowiązku polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] w rejestrze zgłoszeń o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 ustawy SENT (w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli), tj. w polu ŚRODEK TRANSPORTU brakowało zapisów dotyczących numeru licencji/zezwolenia, przy czym kierowca okazał w trakcie kontroli wydany przez Starostę Powiatu Wrocławskiego wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i umorzył podstępowanie administracyjne, a także orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz Spółki.
Z powyższym wyrokiem nie zgodził się organ – Dyrektor IAS i wystąpił ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając ww. wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego:
a) art. 22 ust. 3 ustawy SENT (Dz. U. z 2020 r., poz. 859) przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organy dokonały błędnej, zawężającej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy SENT i nie odstąpiły od wymiaru kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny, w sytuacji gdy:
- zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy SENT, w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 ustawy, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną;
– konieczności nałożenia kary nie niweluje w żaden sposób to, że przewoźnik faktycznie posiada licencję i kierowca okaże prawidłową licencję w trakcie kontroli, gdyż kara ta nakładana jest nie za brak licencji w ogóle (co sankcjonuje ustawa o transporcie drogowym), ale za niewpisanie do zgłoszenia SENT numeru licencji, czyli za niewypełnienie obowiązków przewoźnika, które mają charakter formalny;
– organ nakładający karę nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których przewoźnik nie wpisał wymaganych danych do zgłoszenia, przedmiotowa kara bowiem nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy;
- uchylona decyzja zawiera odniesienie sytuacji faktycznej i prawnej Spółki do przesłanki interesu publicznego w zakresie możliwości odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej;
- organ wykazał sytuacje, w której dopuszczalne byłoby odstąpienie od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej ze względu na interes publiczny;
– organ nakładający karę nie ma podstaw do badania czy wysokość nałożonej kary, która została przez ustawodawcę określona w ww. przepisie prawa, jest adekwatna w stosunku do dochodu osiągniętego z danego transportu;
b) art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, przy odwołaniu się przez Sąd I instancji do przesłanek interesu publicznego i ważnego interesu strony, że przepis ten nie znajdzie zastosowania, w sytuacji gdy stanowił on dla strony nowość, a program komputerowy towarzyszący ustawie pozwalał na zamknięcie dokumentu elektronicznego;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 120, art. 121 § 1, art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325; dalej: O.p.) poprzez:
a) uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, w związku z naruszeniem przez przewoźnika przepisów ustawy SENT, nie było dotknięte żadną z wad wyżej wymienionych;
b) uznanie, że organ niezasadnie doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do odstąpienia od wymiaru kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny w opisanych w wyroku okolicznościach, podczas gdy:
– organ dokonał właściwej wykładni przepisu art. 22 ust. 3 ustawy SENT i nie znalazł żadnych przesłanek zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wynikającej z ustawy;
– przewoźnik, jako profesjonalny przedsiębiorca powinien mieć wiedzę, jakie dokumenty wymagane są przepisami ustawy o transporcie drogowym i ponosi pełną odpowiedzialność za nieuzupełnienie zgłoszenia o wymagane dane, o których mowa w zakresie określonym w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT;
– podmiot dysponował licencją na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, jednakże nie wpisał jej numeru w zgłoszeniu SENT;
– przepis art. 5 ust. 4 ustawy SENT nakładający na przewoźnika konkretne obowiązki formalne pełni funkcje prewencyjne mające dyscyplinować przewoźników w realizacji celów ustawy.
W oparciu o powyższe zarzuty DIAS wnosił o: uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora IAS, na podstawie art. 188 p.p.s.a.; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a także oświadczył, że zrzeka się rozpoznania skargi na rozprawie.
W uzasadnieniu Dyrektor IAS przedstawił argumenty mające świadczyć o trafności zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.
Spółka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosiła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, z wyodrębnieniem kosztów zastępstwa procesowego oraz wnosiła o przeprowadzenie rozprawy.
Obecny na rozprawie przed NSA pełnomocnik Spółki podtrzymał stanowisko zajęte w odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniosek co do kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej Dyrektora IAS nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił zatem od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Przed oceną zgłoszonych zarzutów wymaga wyjaśnienia, że w myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenia prawa procesowego, wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Skarga kasacyjna organu oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności, co do zasady, rozpoznaje podniesione w tej skardze kasacyjnej zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej zarzuty materialne. Zachowanie takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny, albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.
Skarga kasacyjna Dyrektora IAS nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Mając na względzie argumentację podniesioną przez organ stwierdzić należy, że istota sporu w niniejszej sprawie ogniskuje się wokół zakwestionowanej przez WSA oceny – podjętej w zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT – zawartego w odwołaniu przewoźnika wniosku o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za nieuzupełnienie zgłoszenia przewozu o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT (numer licencji w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym). Natomiast w kwestii samych podstaw do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów ustawy SENT, Sąd I instancji podzielił stanowisko organu w tej części – wobec czego skarga kasacyjna w sposób bezpośredni nie odnosiła się do tych zagadnień i brak było podstaw do czynienia rozważań w tym zakresie (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie należy podkreślić, że organy obu instancji w podjętych decyzjach przyznały, że w trakcie kontroli kierowca pojazdu przewoźnika Spółki okazał wypis z ważnej licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy (okoliczność niesporna), zakwestionowały natomiast brak wypełnienia obowiązkowego pola zgłoszenia w tym zakresie. W konsekwencji na Spółkę jako przewoźnika została nałożona na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT kara w wysokości 5.000 zł, przy czym powołano się na uchybienie przepisom, polegające na niewpisaniu numeru licencji do systemu monitorującego – nie zaś na faktycznym jej braku.
W ocenie NSA nietrafne są podniesione w tej skardze zarzuty procesowe. Dyrektor IAS twierdzi, że Sąd I instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku ze wskazanymi przepisami ustawy - Ordynacja podatkowa, jak: art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 tej ustawy, w sytuacji, gdy organy nie naruszyły tych przepisów. Doszły bowiem do przekonania o nieodstępowaniu od nałożenia kary na podstawie prawidłowo ustalonego i ocenionego stanu faktycznego sprawy. W zakresie tak stawianego zarzutu kasacyjnego NSA stwierdza, że jest on niezasadny, bowiem w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny w istocie nie został zakwestionowany i nie budzi wątpliwości, co zresztą wynikało także z tego, że WSA nie zgłaszał wobec kontrolowanych decyzji naruszenia art. 122 O.p. (zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym). Zarówno organy, jak i Sąd I instancji, a także Spółka są zgodni co do tego, że doszło do uchybień w zakresie stosowania ustawy SENT. Zatem podstawowe okoliczności do wymierzenia kary zostały ustalone w sposób niewątpliwy.
Spór między stronami nie dotyczy więc tych faktów (tj. niewpisania przez przewoźnika numeru posiadanej licencji), ale odnosi się do problematyki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na stwierdzone uchybienia w zakresie wypełnienia obowiązku zgłoszenia do rejestru danych wskazanych przez ustawę SENT związanych z przewozem określonej kategorii towarów, które podlegają monitorowaniu.
Oznacza to, że spór ten ma charakter materialny, skoro odnosi się do instytucji odstąpienia od nałożenia kary ze względu na przesłankę interesu publicznego. W istocie spór dotyczył wykładni pojęcia "interes publiczny", jakim posługuje się ustawa SENT, a w praktyce zakresu tego pojęcia, czyli ustalenia, czy powinno być ono rozumiane w sposób szeroki czy wąski.
Z tych powodów przyjąć należy, że rozpoznawany zarzut procesowy (z pkt 2. petitum skargi kasacyjnej) jest nieusprawiedliwiony, bo w swej podstawie odnosi się do problematyki materialnej, a nie procesowej, pomimo że odwołuje się formalnie do przepisów procesowych.
Stawiając zarzut naruszenia przez WSA przepisów materialnych Dyrektor IAS podniósł naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 22 ust. 3 ustawy SENT (pkt 1.lit.a) oraz w związku z art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT (pkt 1.lit.b).
Zarzut naruszenia art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy SENT poprzez jego niewłaściwe zastosowanie okazał się nieuzasadniony, gdyż WSA także nie miał wątpliwości, że Strona jako przewoźnik nie wypełniła nałożonego przez ten przepis obowiązku, tj. nie uzupełniła zgłoszenia o numer licencji/zezwolenia, co oznaczało, że doszło do naruszenia przewidzianego w art. 22 ust. 2 ustawy SENT, a dopiero następnie pojawiła się sporna kwestia - odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Natomiast okoliczności i przyczyny braku wpisu numeru licencji przewoźnika w rejestrze (niewątpliwie ustalone przez organ) zostały odmiennie ocenione przez WSA jako mieszczące się w ramach przypadku uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, na mocy art. 22 ust. 3 ustawy SENT, co skarżący kasacyjnie organ wykluczył w decyzji, a nieskutecznie podważał w zarzucie pierwszym, o czym poniżej.
W ramach pierwszego zarzutu podnosił kasator zaś, że WSA dokonał błędnej wykładni pojęcia "interesu publicznego" jako przesłanki odstąpienia od nałożenia kary na podmiot, który dopuścił się naruszenia obowiązków w zakresie monitorowania przewozów. Sąd bowiem niezasadnie zarzucił organom zawężające rozumienie tego terminu, co skutkować miało błędną odmową organów odstąpienia od wymiaru kary, mimo wystąpienia przesłanek z art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
Prawidłowe rozumienie pojęcia interesu publicznego w ustawie SENT zostało przedstawione w szeregu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. z: 14 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1190/21 i II GSK 1343/21; 30 września 2021 r., sygn. akt II GSK 521/21; 30 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 142/21; 19 stycznia 2020r., sygn. akt II GSK 1385/19; 26 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1075/19; 20 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 96/20; 21 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 307/20; opublikowanych, jak i niżej cytowane orzeczenia: orzeczenia.nsa.gov.pl), a które Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela. W orzeczeniach tych podkreślono, że nie jest prawidłowe wykładanie użytego w ustawie SENT pojęcia "interes publiczny" i "ważny interes przewoźnika" z powołaniem się na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle art. 67a i art. 67b O.p. Ustawa SENT reguluje kwestię odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w sposób pełny, zaś art. 26 ust. 5 tej ustawy zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów O.p., ale tylko w zakresie nieuregulowanym w ustawie SENT. W związku z tym odpowiednie stosowanie art. 67a O.p. może mieć miejsce w zakresie umorzenia należności z tytułu kary lub rozłożenia jej na raty, natomiast nie ma podstaw do stosowania tego przepisu do ustawy SENT m.in. w odniesieniu do przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary.
W ustawie SENT ustawodawca wprost przewidział możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, a to oznacza, że przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem. Należy ponadto zauważyć, że w orzecznictwie NSA przyjmuje się, że pojęcie "interesu publicznego", określonego w przepisach ustawy SENT należy rozumieć szerzej i obejmuje takie elementy, jak proporcjonalność danej kary, stosunek kar nałożonych za przewozy dokonywane w tym samym czasie tym samym transportem do dochodu przewoźnika z tych przewozów, ustalenie czy stwierdzone uchybienia stwarzają realne zagrożenia uszczuplenia przez dany podmiot dochodów podatkowych budżetu państwa, czy są dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw, czy nałożenie kary pieniężnej na stronę miało charakter prewencyjny czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów (por. wyrok NSA w sprawie II GSK 1190/21).
Przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można też pominąć okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących i jego konsekwencji, a co należy uznać za niedopuszczalne ograniczenie stosowania regulacji ustawowych. Organ oceniając przesłankę "interesu publicznego" i "ważnego interesu przewoźnika", odmówił uwzględnienia wspomnianych okoliczności, uznając, że nie mieszczą się w katalogu możliwych przyczyn odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, skoro przepisy ustawy uzależniają nałożenie kary jedynie od stwierdzenia samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków (naruszenia mają charakter formalny), nie wykazując, czy odstąpienie od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej - mimo niewykonania przez niego nałożonego obowiązku - w okolicznościach sprawy byłoby wbrew celowi ustawy SENT, tj. pełnemu monitorowaniu przewozu towarów wrażliwych.
Nadmienić trzeba, że podzielenie stanowiska organu prowadziłoby do uznania, że w przypadku przesłanki interesu publicznego z ww. art. 22 ust. 3 ustawy SENT ma się do czynienia z przepisem niedziałającym w praktyce (tzw. martwe prawo), co byłoby sprzeczne z ratio legis zamieszczenia takiego przepisu w tym akcie (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2108 r., sygn. akt II GSK 1696/18, czy w sprawie II GSK 142/21).
Opisane podejście organu, skoro obowiązuje w systemie prawnym art. 22 ust. 3 ustawy SENT, naruszało art. 120 O.p., gdyż organ ma działać na podstawie przepisów prawa, a także uchybiało art. 121 § 1 O.p., skoro postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów.
Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przedstawione przez Dyrektora IAS w zaskarżonej decyzji stanowisko nie realizuje wyszczególnionych wyżej zasad Ordynacji podatkowej, co prawidłowo przedstawił Sąd I instancji. Ponadto, jak trafnie zauważył WSA, podzielając stanowisko skarżącego przewoźnika, badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczane do konfrontacji z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania. Natomiast przyjęcie poglądów organu, reprezentującego stanowisko niemal wyłącznie profiskalne, sprawiłoby że w zasadzie każda ulga, czy odstępstwo w zapłacie należności publicznoprawnych powstałych wskutek naruszenia przepisów byłaby udzielona w sprzeczności z ww. zasadami konstytucyjnymi – mimo że została przewidziana przez ustawodawcę. Pozostaje to zarazem w sprzeczności z stanowiskiem skarżącego kasacyjnie DIAS, który powołując się na orzecznictwo, dopuszcza możliwość odstępstwa od nałożenia kary pieniężnej – w sytuacjach o charakterze wyjątkowym, szczególnych.
Nie mając także wątpliwości co do zupełności poczynionych przez organ ustaleń, WSA kierując się przedstawioną wykładnią przesłanek z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej: interesu publicznego i ważnego interesu przewoźnika, stwierdził, że wystąpiły podstawy nie tylko do uchylenia decyzji organów obu instancji, ale i umorzenia postępowania administracyjnego, w myśl art. 145 § 3 p.p.s.a.
Wymaga podniesienia, że Dyrektor IAS w skardze kasacyjnej nie zgłosił jakichkolwiek zarzutów co do wspomnianego ostatniego rozstrzygnięcia Sądu I instancji (umorzenia postępowania administracyjnego), doprowadzając do jej niespójności, poprzez podważanie uchylenia zaskarżonych decyzji bez umorzenia postępowania administracyjnego, które może nastąpić w przypadku określonym w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ale wymaga także stwierdzenia podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego (art. 145 § 3 p.p.s.a.). Podstawę faktyczną umorzenia postępowania administracyjnego stanowiły bowiem okoliczności, które zostały zaklasyfikowane jako mieszczące się w przesłankach interesu publicznego i ważnego interesu przewoźnika; przy czym ich nagromadzenie i waga pozwalały, według WSA, także na zastosowanie art. 145 § 3 p.p.s.a., a nie tylko uchylenie decyzji obu instancji.
Mając na uwadze fakt, że w skardze kasacyjnej Dyrektor IAS nie podważył skutecznie wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego (w pkt 2) orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a), § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a)
i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).