II GSK 1938/22

II GSK 1938/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Lotnicze prawo
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 682/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-17
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 174 pkt 2, art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 2 lit. b
Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 12 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. O., G. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 682/21 w sprawie ze skarg R. O. i G. P. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 17 listopada 2020 r. nr ULC-KOPP/0263-0682/04/18 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów dotyczących prawa pasażerów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza solidarnie od R. O. i G. P. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 682/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi R. O. oraz G. P. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 17 listopada 2020 r. nr ULC-KOPP/0263-0682/04/18 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów dotyczących praw pasażerów.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpili skarżący zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 17 listopada 2020 r. i ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Strona skarżąca wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w kwocie 1117,00 zł na rzecz każdego ze skarżących oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wywołanego wniesieniem przedmiotowej skargi kasacyjnej według norm przepisanych, w odniesieniu do każdego ze skarżących.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 Ppsa w zw. z treścią art. 141 § 4 Ppsa poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na:
a. niezastosowaniu przepisów prawa materialnego, to jest art. 3 ust. 2B, w związku z art. 5 ust. 1 lit. c w związku z art. 2 lit. l rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (dalej – "rozporządzenie 261/2004") polegające na błędnej ocenie, że odwołanie rejsu z winy organizatora turystyki kooperującego z przewoźnikiem lotniczym pozbawia pasażerów prawa do rekompensaty określonej przepisami art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004 i nie stanowi odwołania rejsu w rozumieniu przepisów rozporządzenia, w sytuacji gdy ustawodawca w treści art. 3 ust. 2B w sposób jednoznaczny wskazał, że rozporządzenie ma zostawianie bez względu na podmiot inicjujący wprowadzenie zmian w rozkładzie rejsu;
b. błędnym zastosowaniu przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 lit. g rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez pominięcie uprawnienia organizatora turystyki do wydania wiążącego przewoźnika lotniczego potwierdzenia rezerwacji na rejs co doprowadziło do błędnego wniosku, że pasażerowie nie dysponowali treścią potwierdzenia rezerwacji na rejs liniami P. S.A. oraz niewyjaśnienie w treści skargi przyczyn odstąpienia od zastosowania ww. przepisu;
powyższe uchybienia doprowadziły do błędnego wniosku, że P. S.A. nie była przewoźnikiem planowanym do obsługi rejsu [...] relacji Antalya – Katowice z dnia 11 października 2020 r., tym samym pasażerowie nie posiadali uprawnienia odszkodowawczego względem ww. przewoźnika. Pomijając w treści uzasadnienia powyższy przepisy (pomimo ich wskazania w treści skarg), uniemożliwiono kontrolę instancyjną orzeczenia w powyższym zakresie.
2. przepisów postępowania, tj. art. 77 § 4 w zw. z treścią art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pominięcie faktów istotnych dla rozpoznania przedmiotowej skargi, które to winny być znane Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego "z urzędu", a mianowicie okoliczności, iż:
a. organizacja Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) przyznała przewoźnikowi lotniczemu P. S.A. kod "LO" natomiast Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) kod "LOT", które to przewoźnik wykorzystywał naprzemiennie dla oznaczania wykonywanych przez P. S.A. rejsów;
b. kody przewoźnika nadane w ramach organizacji ICAO oraz IATA są przyporządkowane tylko i wyłącznie jednemu podmiotowi, to jest są nadawane indywidualnie dla każdego przewoźnika lotniczego będącego członkiem ww. organizacji;
c. potwierdzenie rezerwacji na rejs zostało wydane przez organizatora E. S.A., co za tym idzie bezcelowe jest ustalanie stanu faktycznego na podstawie oświadczeń strony niebędącej w stosunku umownym z pasażerem (pisma z innej sprawy organizatora N. Sp. z o.o.);
co doprowadziło do błędnego uznania, że nie zostało udowodnione, że przewoźnikiem planowanym do obsługi rejsu [...] relacji Antalya – Katowice z dnia 11 października 2022 r. była spółka akcyjna P., a postępowanie administracyjne zostało zainicjowane przeciwko niewłaściwemu podmiotowi.
a ponadto,
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 lit. g rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niezdanym ustaleniu, że wydane potwierdzenie rezerwacji na rejs przez organizatora turystyki nie wiąże przewoźnika lotniczego, co jest sprzeczne z wykładnią zaprezentowaną w treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt.: C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 3 ust. 2B w związku z art. 5 ust. 1 lit. c w związku z art. 2 lit. l rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na błędnej ocenie, że brak realizacji rejsu z winy organizatora turystyki kooperującego z przewoźnikiem lotniczym pozbawia pasażerów prawa do rekompensaty określonej przepisami art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004 i nie stanowi odwołania rejsu w rozumieniu przepisów rozporządzenia, w sytuacji gdy ustawodawca w treści art. 3 ust. 2B w sposób jednoznaczny wskazał, że rozporządzenie ma zostawanie bez względu na podmiot inicjujący wprowadzenie zmian w rozkładzie rejsu, a zgodnie z wykładnią zaprezentowaną w treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt.: C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20 zastosowanie ww. przepisów nie jest uzależnione od zawarcia "wiążącej organizatora wycieczki" z przewoźnikiem lotniczym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów dotyczących praw pasażerów stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały – wobec ich prawidłowości – przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie oraz zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny odnośnie do braku zaktualizowania się przesłanek wszczęcia i prowadzenia postępowania wobec przewoźnika lotniczego P. w sprawie naruszenia przepisów dotyczących praw pasażerów, albowiem przewoźnik ten nie wykonywał w dniu 11 października 2014 r. lotu o oznaczeniu kodowym [...] na trasie Antalya – Katowice i nie był zobowiązany do jego wykonania na podstawie jakiejkolwiek umowy z organizatorem – biurem podróży.
Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa bowiem zarzut z pkt 1. lit. a) – b) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a.
Zwłaszcza, że ocena odnośnie do braku jego zasadności, a co za tym idzie skuteczności – podobnie, jak i pozostałych zarzutów kasacyjnych, o czym mowa dalej – nie może pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (zob. np. wyroki NSA z dnia: 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15 oraz wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 oraz wyroki NSA z dnia: 11 października 2022 r., sygn. akt II GSK 581/19; 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II FSK 187/20; 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18; 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09; zob. również wyrok NSA z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17), ani też znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13).
W tej zaś mierze przypomnienia wymaga, że przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były – co trzeba podkreślić – na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga – jak powyżej wyjaśniono – uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy.
Uzasadnienie skargi kasacyjnej (por. s. 4 – 6) nie zawiera wskazanego i zarazem koniecznego elementu, co prowadzi do wniosku o braku skuteczności omawianego zarzutu kasacyjnego.
Co więcej, w odpowiedzi na omawiany zarzut kasacyjny trzeba przede wszystkim podnieść, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn., akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, albowiem funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.
Podkreślając w tej mierze, że uzasadnienie kontrolowanego wyroku sądu administracyjnego I instancji zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., a analiza przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, a ponadto, że jest ono wolne od wad i deficytów, które można, czy też należałoby kwalifikować, jako naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, wyjaśnienia wymaga również, że zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Brak przekonania strony, czy też skarżącego kasacyjnie organu o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut jego naruszenia nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).
W odniesieniu natomiast do zarzucanego naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. – w tym uwzględniając znaczenie konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a., co należy podkreślić, albowiem również w omawianym zakresie uzasadnienie skargi kasacyjnej nie jest wolne od daleko idących deficytów (s. 4 – 6) – należy podnieść, że jeżeli przywołany przepis prawa określa granice rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny (zob. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97 oraz wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07; zob. również wyroki NSA z dnia: 24 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2294/14; 5 lipca 2020, sygn. akt I OSK 2559/20; 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 818/20; 17 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1683/17), zaś zarzut jego naruszenie wymaga wykazania, że wojewódzki sąd administracyjny nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał jej istoty (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 2349/17; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/18), to wobec braku wykazania przez stronę skarżącą zaistnienia chociażby jednej w przywołanych sytuacji lub sytuacji rodzajowo im podobnych (zob. s. 4 – 6 skargi kasacyjnej) trzeba stwierdzić, że również we wskazanym zakresie omawiany zarzut kasacyjny nie jest zasady, ani też skuteczny.
Znaczenie konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. nie pozostaje bez wpływu i na ten wniosek, że za niezasadny należało uznać zarzut z pkt 2. petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie adresowany wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia – jak wynika to z jego konstrukcji – zarzut naruszenia przepisów art. 77 § 4 w związku z art. 105 § 1 k.p.a.
Strona skarżąca nie wyjaśniła na czym miałoby polegać ich naruszenie oraz istotny wpływ zarzucanego ich naruszenia na wynika sprawy. Nic takiego bowiem nie wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej. Co za tym idzie, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w relacji do treści tychże przepisów prawa oraz wyznaczonych nimi wzorów działania adresowanych do organu administracji, strona skarżąca nie wyjaśniła w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać w świetle wymogów określonych w art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s..a., na czym miałoby polegać ich naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny, jako normatywnych wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji.
Jakkolwiek istotnie – co trzeba podnieść w relacji do konstrukcji omawianego zarzutu kasacyjnego – kodem przewoźnika lotniczego P. jest kod "LO", a – jak wynika z akt sprawy – potwierdzenie rezerwacji lotu zostało wydane przez biuro podróży "E.", nie zaś przez biuro podróży "I.", to jednak wskazane okoliczności nie uzasadniają twierdzenia o wadliwości oceny Sądu I instancji odnośnie do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie nie uzasadniają twierdzenia o naruszeniu przez ten Sąd art. 77 § 4 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Zwłaszcza, gdy podkreślić – co aż nadto jasno wynika z akt sprawy, czego w istocie rzeczy strona skarżąca nie kwestionuje – że P. nie wykonywały w dniu 11 października 2014 r. lotu o oznaczeniu kodowym [...] na trasie Antalya – Katowice i nie były zobowiązane do jego wykonania na podstawie jakiejkolwiek umowy z organizatorem – biurem podróży, w tym zwłaszcza z biurem podróży "E.", ani też nie potwierdziły jego realizacji. Rejs o wymienionym kodzie w dniu 11 października 2014 r. na trasie Antalya – Katowice, co nie mniej jasno wynika z akt sprawy, realizowany był bowiem przez S. sp. z o.o.
Jeżeli tak, to w świetle powyższego za oczywisty należy uznać wniosek, że okoliczność posłużenia się w potwierdzeniu rezerwacji przez biuro podróży "E." kodem przewoźnika lotniczego P., a mianowicie kodem "LO", nie dowodzi, że przewoźnik ten realizował rejs na w dniu 11 października 2014 r. na trasie Antalya – Katowice. Zwłaszcza, że nie wiązała go z wymienionym biurem podróży żadna umowa (czy też nawet potwierdzenie) w tym zakresie, co siłą rzeczy podważa zasadność twierdzenia, że wymieniony lot miałby zostać odwołany z winy organizatora (biura podróży) mającego współpracować ze wskazanym przewoźnikiem lotniczym, a w konsekwencji zasadność twierdzenia o wadliwej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która została wydana w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów dotyczących praw pasażerów.
Przywołane okoliczność, aż nadto jednoznacznie dowodzą braku zaktualizowania się przesłanek wszczęcia i prowadzenia postępowania wobec przewoźnika lotniczego P. w sprawie naruszenia przepisów dotyczących praw pasażerów, albowiem przewoźnik ten nie wykonywał w dniu 11 października 2014 r. lotu o oznaczeniu kodowym [...] na trasie Antalya – Katowice i nie był zobowiązany do jego wykonania na podstawie jakiejkolwiek umowy z organizatorem – biurem podróży.
Tym samym, jeżeli przepis art. 105 k.p.a. akcentuje znaczenie okoliczności bezprzedmiotowości postępowania, a więc innymi słowy brak jego przedmiotu, co stanowi konsekwencję braku istnienia (odpadnięcia) jednego z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., co powoduje, że w sposób oczywisty brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy oraz jej załatwienia w drodze decyzji (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt III SK 20/10 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94), to w świetle przywołanych okoliczności stanu fatycznego rozpatrywanej sprawy omawiany zarzut kasacyjny należało uznać za niezasadny.
Skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą nie mogą również odnieść zarzuty z pkt 3. i pkt 4. petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie – oparte na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a. – zarzuty naruszenia art. 2 lit. g) rozporządzenia nr 261/2004 oraz naruszenia art. 3 ust. 2 lit. b) w związku z art. 5 ust. 1 lit. c) w związku z art. 2 lit. l) tego rozporządzenia, przez ich niewłaściwe zastosowanie.
Przede wszystkim dlatego – co nie jest bez znaczenia – że nie czynią one zadość koniecznym wymogom określonym art. 174 pkt 1 w związku z art. 176 p.p.s.a.
Zarzut "niewłaściwego zastosowania" prawa materialnego zakłada potrzebę wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na ustalony stan faktyczny sprawy albo dlaczego, ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być w sprawie zastosowany. Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie polega więc na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. gdy ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. Innymi słowy, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego – niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd administracyjny, rozumiane jest więc, jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu.
Przypomnienia przy tym wymaga – co należy podkreślić w korespondencji do wniosków oraz ocen formułowanych w odniesieniu zarzutu z pkt 2. petitum skargi kasacyjnej adresowanego wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia – że ocena zasadności zarzutów niewłaściwego zastosowania prawa materialnego jest dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane w sprawie lub nie zostały skutecznie podważone, a co więcej – co trzeba podkreślić w opozycji do argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – że podstawy tej oceny nie może stanowić stan faktyczny, który – tak jak w rozpatrywanej sprawie, to jest w związku z jego odmienną oceną, niż ta, której prawidłowość zaakceptował Sąd I instancji – sama strona skarżąca uznaje za miarodajny i prawidłowy.
Jeżeli z przeprowadzonych w sprawie ustaleń – których skarga kasacyjna skutecznie nie podważyła – wynika, że P. nie wykonywały w dniu 11 października 2014 r. lotu o oznaczeniu kodowym [...] na trasie Antalya – Katowice i nie były zobowiązane do jego wykonania na podstawie jakiejkolwiek umowy z organizatorem – biurem podróży, w tym zwłaszcza z biurem podróży "E.", ani też nie potwierdziły jego realizacji, zaś wymieniony rejs realizowany był przez S. sp. z o.o. – co oznacza jednocześnie, że okoliczność posłużenia się w potwierdzeniu rezerwacji przez biuro podróży "E." kodem przewoźnika lotniczego P., a mianowicie kodem "LO", jest pozbawiona jakiegokolwiek prawnie doniosłego znaczenia – to nie sposób jest twierdzić, że kontrolując zgodność prawem zaskarżonej decyzji Sąd I instancji naruszył art. 2 lit. g) rozporządzenia nr 261/2004 oraz art. 3 ust. 2 lit. b) w związku z art. 5 ust. 1 lit. c) w związku z art. 2 lit. l) tego rozporządzenia, przez ich niewłaściwe zastosowanie.
Zwłaszcza, gdy uwzględniając przywołane okoliczności faktyczne, w opozycji do stanowiska strony skarżącej podkreślić, że – jak wynika z postanowienia Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie C-607/22 – przewoźnika lotniczego nie można uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, w sytuacji gdy pasażer zawarł z organizatorem wycieczek umowę dotyczącą konkretnego lotu oznaczonego numerem lotu i datą, który to lot miał być obsługiwany przez tego przewoźnika lotniczego, jednak ten ostatni nigdy nie zaplanował lotu o tym numerze i w tym terminie, jakkolwiek można go uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu tego przepisu, jeżeli przewoźnik ten stworzył ofertę, którą następnie ewentualnie zmienił. Trybunał luksemburski wyjaśnił, że za obsługującego przewoźnika lotniczego należy uznać przewoźnika, który w ramach swojej działalności w zakresie transportu pasażerskiego podejmuje decyzję o przeprowadzeniu konkretnego lotu, włącznie z ustaleniem zarówno jego trasy, jak i rozkładu czasowego, a tym samym o stworzeniu dla zainteresowanych oferty przewozu lotniczego i dopiero podjęcie tego rodzaju decyzji oznacza, że przewoźnik ten ponosi odpowiedzialność za wykonanie tego lotu, w tym między innymi za jego ewentualne odwołanie lub duże opóźnienie w przylocie. Jeżeli zaś przewoźnik lotniczy nie podejmuje takiej decyzji o wykonaniu konkretnego lotu i nie tworzy oferty przewozu lotniczego, nie można przyjąć, że zamierzał on wykonać taki lot w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, w związku z czym nie można go uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu tego przepisu.
Co więcej, Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił również, że w sytuacji, gdy przewoźnik lotniczy nie ma statusu "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu przywołanego przepisu prawa, w związku z czym nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania na podstawie wymienionego rozporządzenia, pasażer nie traci uprawnienia do wytoczenia powództwa zgodnie z prawem krajowym przeciwko swojemu kontrahentowi, którym jest organizator wycieczek, w celu uzyskania naprawienia szkody poniesionej wskutek działań tego organizatora.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają więc zasadności stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana decyzja nie jest niezgodna z prawem, a w konsekwencji stanowiska odnośnie do braku podstaw wszczęcia i prowadzenia postępowania wobec przewoźnika lotniczego P. w sprawie naruszenia przepisów dotyczących praw pasażerów
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
-----------------------
12