II GSK 1909/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą wznowienia postępowania w sprawie kary pieniężnej za przewóz drogowy, uznając, że skarżący nie był pozbawiony możliwości działania.
Skarżący J. L. domagał się wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem WSA, zarzucając nieważność z powodu pozbawienia go możności działania i obrony praw, głównie przez wadliwe pouczenie o prawie pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika do skargi kasacyjnej. WSA we W. oddalił skargę o wznowienie, uznając, że skarżący aktywnie uczestniczył w postępowaniu i korzystał z przysługujących mu uprawnień. NSA utrzymał to rozstrzygnięcie, stwierdzając, że skarżący nie został pozbawiony możności działania, a zarzuty naruszenia przepisów procesowych nie były zasadne.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. L. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jego skargę o wznowienie postępowania. Postępowanie pierwotnie zakończyło się wyrokiem WSA nakładającym karę pieniężną za przewóz drogowy bez uiszczenia opłaty. Skarżący domagał się wznowienia, powołując się na nieważność postępowania z powodu naruszenia przepisów, które miało pozbawić go możności działania i obrony praw. Wskazywał na wadliwe pouczenie dotyczące prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej oraz na wykrycie nowych okoliczności faktycznych dotyczących definicji 'przewozu drogowego'. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę o wznowienie, argumentując, że skarżący aktywnie uczestniczył w postępowaniu, był pouczany o środkach prawnych i korzystał z przysługujących mu uprawnień. Stwierdził, że nie doszło do naruszenia przepisów, które pozbawiłoby go możności działania, a przedstawiona interpretacja przepisów nie stanowiła nowej okoliczności faktycznej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania za niezasadne. Podkreślił, że wznowienie postępowania jest instytucją wyjątkową i wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek, w tym związku przyczynowego między naruszeniem prawa a pozbawieniem możności działania. Stwierdził, że skarżący brał udział w postępowaniu, był pouczony o środkach prawnych i korzystał z nich. Nawet jeśli przyjąć, że brak pouczenia o możliwości ponownego wnioskowania o pomoc prawną mógł utrudnić działanie, nie uniemożliwił go. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwe pouczenie może co najwyżej utrudnić działanie, ale nie pozbawić go całkowicie, co jest konieczne do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że do pozbawienia możności działania dochodzi tylko wtedy, gdy strona nie miała w ogóle możliwości działania, a nie tylko utrudnienia. W tej sprawie skarżący aktywnie uczestniczył w postępowaniu i korzystał z przysługujących mu uprawnień, a brak pełnego pouczenia nie uniemożliwił mu obrony praw.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 271 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wznowienia postępowania z powodu nieważności, gdy strona była pozbawiona możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa.
p.p.s.a. art. 273 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uznał, że przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku instruowania strony co do wszystkich możliwych zachowań, a jedynie w zakresie konkretnych czynności procesowych, zgodnie z innymi przepisami ustawy.
p.p.s.a. art. 140 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten nakłada obowiązek udzielenia wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego stronie działającej bez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd uznał, że wywiązał się z tego obowiązku.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
p.p.s.a. art. 175 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stanowi, że skargę kasacyjną w tej sprawie mógł sporządzić tylko adwokat lub radca prawny.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bada nieważność).
p.p.s.a. art. 246 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
p.p.s.a. art. 258 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach zastępstwa prawnego z urzędu.
p.p.s.a. art. 259
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zaskarżenia postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy.
u.t.d. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Definicja zespołu pojazdów.
u.t.d. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd.
u.t.d. art. 42 § 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd.
u.t.d. art. 87 § 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Przepis dotyczący transportu drogowego.
u.t.d. art. 92 § 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Przepis dotyczący transportu drogowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie został pozbawiony możności działania, gdyż aktywnie uczestniczył w postępowaniu i korzystał z przysługujących mu uprawnień. Brak pouczenia o możliwości ponownego wnioskowania o prawo pomocy mógł co najwyżej utrudnić działanie, ale nie uniemożliwić go. Odmienna interpretacja przepisów prawnych nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 6, art. 140 § 1, art. 271 ust. 2 p.p.s.a.) przez wadliwe pouczenie o prawie pomocy, co pozbawiło skarżącego możności działania. Wykrycie nowych okoliczności faktycznych (przewóz poniżej 7 ton nie podlegał ustawie o transporcie drogowym), które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania jest instytucją o charakterze wyjątkowym. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano stronie w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania. Do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez Sąd określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części, tj. nie dano stronie w ogóle możliwości działania. Przedstawiona przez skarżącego interpretacja przepisów prawnych nie jest to ani okolicznością faktyczną, ani środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a.
Skład orzekający
Zofia Borowicz
przewodniczący
Krystyna Anna Stec
członek
Barbara Stukan-Pytlowany
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania z powodu pozbawienia możności działania oraz definicji podstawy wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z prawem pomocy i pouczeniami sądu w kontekście skargi kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z prawem do obrony i prawem pomocy, co jest istotne dla praktyków prawa, ale nie zawiera nietypowych faktów.
“Czy brak pełnego pouczenia o prawie pomocy uniemożliwia obronę? NSA wyjaśnia granice wznowienia postępowania.”
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1909/11 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2013-01-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-09-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Barbara Stukan-Pytlowany /sprawozdawca/ Krystyna Anna Stec Zofia Borowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego Sygn. powiązane III SA/Wr 61/11 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2011-06-16 Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 6, art. 140 § 1, art. 271 ust. 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie Krystyna Anna Stec NSA Barbara Stukan-Pytlowany (spr.) Protokolant Monika Tutak-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Wr 61/11 w sprawie ze skargi J. L. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 444/09 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 61/11, oddalił skargę J. L. o wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r. o sygn. akt III SA/Wr 444/09, z następującym uzasadnieniem. Skarga dotyczy wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 25 listopada 2009 r., którym oddalono skargę J. L. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 3 czerwca 2009 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Wyrok uprawomocnił się w dniu 28 stycznia 2010 r. W skardze o wznowienie postępowania skarżący podniósł zarzut nieważności postępowania na skutek naruszenia przepisów prawa, wskutek czego skarżący był pozbawiony możności działania i obrony swych praw (art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.]). Podniósł także wykrycie okoliczności faktycznych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 273 § 2 p.p.s.a.). Podkreślił, że działał w sprawie bez pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) i z tej przyczyny nie był w stanie sporządzić skargi kasacyjnej. Skarżący wyjaśnił, że przyznano mu wprawdzie prawo pomocy, ale tylko w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pozbawiło go to możności obrony praw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa do pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący okoliczność tę w pełni wykazał, a mimo to sąd przyznał mu pomoc w ograniczonym zakresie, a nadto nie pouczył go o możliwości zaskarżenia orzeczenia, przez co naruszył przepisy postępowania art. 140 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 6 i art. 259 p.p.s.a. Ponadto podkreślił, że Sąd nie udzielił mu wszystkich potrzebnych wskazówek w rozumieniu art. 6 p.p.s.a. przez to, że nie pouczył go o możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. Na skutek wadliwego pouczenia przez Sąd skarżący nie mógł skorzystać z przysługujących mu uprawnień procesowych, a w szczególności nie wniósł skargi kasacyjnej. Dalej skarżący wywiódł, że w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r. w uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że skoro skarżący wykonywał przewóz rzeczy zespołem pojazdów w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, ze zm., dalej: u.t.d.) o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, to zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ciążył na nim obowiązek uiszczenia opłaty przewidzianej w art. 42 ust. 1 u.t.d. Skarżący wykrył jednak okoliczności faktyczne, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Wynika z nich, że wykonywany przez niego przewóz nie był "przewozem drogowym" w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Pojęcie przewozu drogowego ma zasadnicze znaczenie, gdyż wiele przepisów ustawy o transporcie drogowym posługuje się takim pojęciem, jak np. art. 3 ust. 1 i 2, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1. Skarżący podkreślił, że w sprawie tej podstawowe znaczenie miało ustalenie, czy wykonywany przez niego przewóz był "przewozem drogowym" w rozumieniu ustawy, a nie jak to przyjął Sąd I instancji, czy ustawa ma zastosowanie do osób fizycznych niebędących przedsiębiorcami. Wynika z tego, że Sąd nie rozpoznał istoty sprawy, a wskazana okoliczność mogła mieć wpływ na rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podniósł, że zarzut nieważności postępowania skarżący kieruje do Sądu, a powołane okoliczności faktyczne sprowadzają się wyłącznie do interpretacji przepisów prawnych. Nie jest to ani okoliczność faktyczna, ani środek dowodowy, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. Nie może więc stanowić przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania. Oddalając skargę o wznowienie postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, zakończonym wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r., wnosił o przyznanie prawa pomocy. W toku postępowania o przyznanie pomocy prawnej skarżącego poinformowano o przysługujących mu prawach. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2009 r. skarżący uzyskał jedynie prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżącego pouczono o przysługującym mu środku prawnym, z którego jednak nie skorzystał. Bezzasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 258 § 2 pkt 6 i art. 259 p.p.s.a. Skarżący uczestniczył w rozprawie dnia 25 listopada 2009 r. oraz był obecny na ogłoszeniu wyroku. Po ogłoszeniu wyroku został pouczony przez Sąd o przysługujących środkach prawnych, zgodnie z dyspozycją art. 140 § 1 p.p.s.a. Wynika to z protokołu rozprawy z dnia 25 listopada 2009 r. Skarżący złożył wniosek o uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku, który został mu doręczony w dniu 28 grudnia 2009 r. Sąd stwierdził, że skarżący korzystał skutecznie z przysługujących mu uprawnień procesowych. Skoro zatem skarżący brał czynny udział w postępowaniu przed Sądem, bezzasadny jest zarzut braku należytej reprezentacji skarżącego czy pozbawienie go możności działania. Z protokołu rozprawy z dnia 25 listopada 2009 r. nie wynika natomiast, aby skarżącego pouczono o możności ubiegania się o przyznanie mu prawa pomocy związanego z wniesieniem skargi kasacyjnej, którą zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a. – w tej sprawie – może sporządzić tylko adwokat lub radca prawny. Jak już stwierdzono, skarżący ubiegając się o pomoc prawną był informowany o uprawnieniach, przysługujących mu w tym zakresie. Taki szczególny obowiązek sądu nie wynika z art. 140 § 1 p.p.s.a., a pouczenia zgodnie z treścią tego przepisu sąd dokonał. Ustawowy wymóg informowania skarżącego przez sąd pełnomocnik skarżącego wywodzi z przepisu art. 6 p.p.s.a., jednakże w ocenie Sądu nawet gdyby przyjąć, że kwestia ewentualnego naruszenia przez sąd art. 6 p.p.s.a. może budzić wątpliwości, to z pewnością nie zachodzi druga z przesłanek, w ramach podstawy z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., gdyż skarżący miał możność działania w sprawie i z możliwości tej skorzystał w sposób czynny. Skarżący jako podstawę wznowienia postępowania wskazał także art. 273 § 2 p.p.s.a, zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Przedstawiona przez skarżącego interpretacja przepisów prawnych nie jest to ani okolicznością faktyczną, ani środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. Stąd nie może to stanowić przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania. W niniejszej sprawie wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia postępowania – w ocenie Sądu – nie zatem była merytorycznie uzasadniona. Sąd stwierdził, że przedmiot regulacji powołanego przez skarżącego rozporządzenia (WE) nr 561/2006 nie obejmuje opłat za przejazdy po drogach krajowych, lecz zgodnie z jego art. 1, reguluje sprawy z zakresu ochrony pracy, a mianowicie czas prowadzenia pojazdu, przerwy i okresy odpoczynku kierowców wykonujących przewóz drogowy rzeczy i osób, w celu ujednolicenia warunków konkurencji pomiędzy poszczególnymi rodzajami transportu lądowego, zwłaszcza w odniesieniu do sektora transportu drogowego oraz w celu poprawy warunków pracy i bezpieczeństwa drogowego. Skargą kasacyjną J. L. zaskarżył powyższe orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania: 1. na skutek błędnej wykładni przepisu art. 6 p.p.s.a.; 2. art. 271 ust. 2 w związku 140 § 1 i art. 6 p.p.s.a. na skutek przyjęcia, że skarżący nie był pozbawiony możliwości działania mimo niepouczenia go, iż może ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienia dla niego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącego trudno zgodzić się z poglądem Sądu, że wskazówki o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej udzielone mu po ogłoszeniu wyroku z dnia 25 listopada 2009 r. były wystarczające w rozumieniu przepisu art. 6 p.p.s.a. Skarżący działał w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika, a wiedzę zdobywał samodzielnie przy pomocy Internetu. Nie mógł więc wiedzieć, że możliwym jest ponowne złożenie wniosku o przyznanie pomocy prawnej w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Sąd informując skarżącego, że skarga ma być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego powinien pouczyć go, iż może złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia skargi. Zdaniem skarżącego nietrafne jest również stanowisko Sądu I instancji, że nie można uznać za nową okoliczność wykrycia, iż sporny przewóz nie był przewozem drogowym ze względu na rodzaj przewozu (poniżej 7 ton), który nie podlegał regulacji przepisów ustawy o transporcie drogowym. Jest to niewątpliwie nowa okoliczność, która nie była podnoszona przez skarżącego w toku postępowania, jak również nie była rozważana przez Sąd orzekający w sprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdzając wystąpienia w sprawie przesłanek określonych w przepisie § 2 art. 183 p.p.s.a., skutkujących nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być więc dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. W ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 6 p.p.s.a. wskutek jego błędnej wykładni oraz naruszenie art. 271 ust. 2 w zw. z art. 140 § 1 i art. 6 p.p.s.a. przez przyjęcie, że skarżący nie był pozbawiony możliwości działania mimo niepouczenia go o możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego żaden z tych zarzutów nie jest zasadny. Na wstępie należy przypomnieć, że można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem w przypadkach przewidzianych w Dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 270 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa pozbawiona była możności działania (...). W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA we W. z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 444/09 opierając swoje żądanie na podstawie wznowieniowej z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. tj. nieważności postępowania na skutek naruszenia przepisów prawa, wskutek czego skarżący pozbawiony był możliwości działania i obrony swych praw. Podkreślić należy, że wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Oznacza to, że skarga o wznowienie postępowania powinna być oparta na wąsko określonych podstawach. Jest to uzasadnione z uwagi na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych. Obalenie prawomocnego orzeczenia sądowego jest możliwe jedynie wówczas, gdy zapadło ono z pogwałceniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa i jest rażąco sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1698/09, LexPolonica). Z uwagi na wspomnianą wyjątkowość instytucji wznowienia postępowania, do zaistnienia podstawy wznowienia w sytuacji pozbawienia strony możliwości działania, mogłoby dojść jeżeli w sprawie łącznie wystąpiły trzy przesłanki: w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa; strona pozbawiona była możności działania; bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. Konieczne jest zatem wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możności działania. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano stronie w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania. Należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd ten zajął w uzasadnieniu wyroku z 17 lipca 2007 r. (sygn. akt II OSK 1017/06, Lex nr 354265), że "pozbawienie strony możności obrony swych praw wystąpi, gdy zaistniałe uchybienie procesowe sądu godzić będzie bezpośrednio w istotę procesu". Do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez Sąd określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części, tj. nie dano stronie w ogóle możliwości działania. W świetle wyżej poczynionych uwag natury ogólnej, ponieważ wystąpienie tej przesłanki wznowienia postępowania wymaga wykazania związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów prawa procesowego, a pozbawieniem strony możności działania, to przy analizie, czy doszło do pozbawienia strony możności działania, trzeba najpierw rozważyć, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie zbadać, czy uchybienie to wpłynęło na możność strony do działania w postępowaniu, wreszcie ocenić, czy pomimo zaistnienia tych przesłanek strona mogła bronić swych praw w procesie. Dopiero w razie kumulatywnego spełnienia wszystkich tych warunków można uznać, że strona została pozbawiona możności działania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt V CSK 488/07). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie zaistniało uchybienie procesowe sądu wyczerpuje wskazaną przesłankę wznowieniową i nie doszło do pozbawienia skarżącego możliwości działania. Skarżący uczestniczył bezpośrednio w postępowaniu sądowoadministracyjnym, uczestniczył w rozprawie dnia 25 listopada 2009 r., był obecny na ogłoszeniu wyroku. Po ogłoszeniu wyroku był pouczony o przysługujących mu środkach prawnych, zgodnie z art. 140 § 1 p.p.s.a. Następnie złożył wniosek o uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku, który to wyrok z uzasadnieniem został mu doręczony. Zatem nie narusza prawa konstatacja Sądu I instancji, iż skarżący korzystał skutecznie z przysługujących mu uprawnień procesowych czyli miał możliwość działania w sprawie. Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w braku pouczenia go o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy związanego z wniesieniem skargi kasacyjnej, którą może sporządzić tylko adwokat lub radca prawny (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Taki szczególny obowiązek, jak trafnie zauważył Sąd I instancji nie wynika z art. 140 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Przepisu art. 140 p.p.s.a. z pewnością nie można interpretować rozszerzająco. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd orzekający w sprawie nie naruszył wskazanego przepisu, bowiem jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 25 listopada 2009 r., w pełnym zakresie udzielił stronie skarżącej wymaganego pouczenia. Natomiast wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, skarżący był pouczony o uprawnieniach przysługujących mu w zakresie ustanowienia mu pełnomocnika. Skarżący w postępowaniu zakończonym kwestionowanym wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 444/09, ubiegał się o pomoc prawną w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wynika, że skarżący mógł ubiegać się o pomoc w zakresie całkowitym, a więc obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Skarżący uzyskał pomoc prawną zgodnie z żądaniem wniosku, tj. w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Jeżeli skarżący nie kwestionował wydanego przez Sąd postanowienia dotyczącego przyznania prawa pomocy, to nieuprawniony jest podnoszony obecnie zarzut, że Sąd naruszył też przepisy o prawie pomocy pozbawiając skarżącego już w postępowaniu rozpoznawczym, możliwości obrony. Jako podstawę skargi kasacyjnej powołano też art. 6 p.p.s.a. Z usytuowania art. 6 p.p.s.a. wśród zasad ogólnych jak i sposobu realizacji zasady pouczania strony, nie można wywieść obowiązku sądu administracyjnego instruowania strony co do wszystkich możliwych jej zachowań. Sposób uregulowania tego przepisu trzeba interpretować w kontekście innych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi konkretyzujących obowiązki sądu administracyjnego. Konkretne obowiązki co do pouczeń zostały nałożone na sąd administracyjny lub przewodniczącego przez szczegółowe przepisy ustawy (art. 70 § 2, art. 140 § 1-3, art. 163 § 2 i art. 210 § 1). Jak trafnie zauważył Sąd I instancji pouczenie powinno być stosowane do tej konkretnej czynności procesowej, której dotyczy – w rozpoznawanej sprawie jest to uregulowane w art. 140 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze wyżej poczynione uwagi co do występowania podstawy wznowieniowej z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., nie można uznać, że brak informacji co do możliwości ponownego ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, pozbawiło skarżącego możliwości działania. Gdyby nawet założyć, że z art. 6 p.p.s.a. można wyprowadzić w okolicznościach rozpoznawanej sprawy potrzebę pouczenia o możliwości ponownego ubiegania się o prawo pomocy, to brak takiego pouczenia mógł tylko utrudnić skarżącemu dochodzenie swych praw, ale nie uniemożliwić. A zatem nie doszło do kumulatywnego spełnienia wszystkich warunków podstawy wznowieniowej, na którą powoływał się skarżący, by uznać, że został pozbawiony możliwości działania. Nieuzasadniony też jest podniesiony jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zarzut dotyczący dokonanej przez Sąd I instancji wykładni przepisu art. 273 § 2 p.p.s.a., bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych nie uznaje się za podstawę restytucyjną wymienioną w tym przepisie odmiennej niż przyjęta w prawomocnym wyroku interpretacji przepisów prawa, ponieważ nie są to okoliczności faktyczne ani środki dowodowe, o których mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2006 r., sygn. akt I GSK 254/06, postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 689/05). Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 p.p.s.a. O przyznaniu wynagrodzenia radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, rozstrzygnięcie zostanie wydane zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI