II GSK 1908/21

II GSK 1908/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Izabella Janson
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2761/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-17
Skarżony organ
Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 10,  art. 106 § 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2178
art. 3, art. 4 ust. 1, art. 40a ust. 1 i ust. 5c
Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 2, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Łukasz Gaweł po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2761/20 w sprawie ze skargi L. w J. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 19 października 2020 r. nr GI-BOL.pr-610-64/20 w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od L. w J. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 marca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2761/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę L. Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w J. (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych (dalej: GIJHARS, Główny Inspektor) z 19 października 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego produktu rolno – spożywczego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniach 9-10 września 2019 r. inspektorzy Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Kielcach, przeprowadzili kontrolę w sklepie L. nr [...], zlokalizowanym w S., należącym do Spółki, co udokumentowano w protokole kontroli z 10 września 2019 r. Kontrolą zostało objęte mięso wieprzowe znajdujące się w ofercie sprzedaży ww. sklepu, tj.:
- Schab wieprzowy bez kości, schłodzony "[...].", w opakowaniach o różnych masach netto (tj. o masie: 1,432 kg, 1,778 kg, 1,744 kg 1,621 kg), ilość zastana 8,120 kg, cena sprzedaży 16,99 zł/kg, termin przydatności do spożycia 15 września 2019 r., miejsce chowu Polska, miejsce uboju Polska, wyprodukowany dla Strony przez A. Sp. z o.o. sp.k., M.15, [...] O., S.),
- Schab wieprzowy bez kości, 10 plastrów, schłodzony "[...]", w opakowaniach jednostkowych a'700 g e, ilość zastana 23 szt., promocyjna cena sprzedaży 9,89 zł/opak., termin przydatności do spożycia 14 września 2019, chów Polska, ubój Polska, wyprodukowany dla Strony, przez A. Sp. z o.o. Oddział [...] w K.).
Zgodnie z protokołem pobrania próbek nr [...] z 9 września 2019 r., "ilość prób została pobrana w uzgodnieniu przy ich pobraniu jako wystarczające do wykonania badań laboratoryjnych i reprezentatywne dla całych partii" oraz z uwagi na "rodzaj i charakter produktu, krótki termin przydatności do spożycia, zgodnie z art 28 ust 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej ("próbki kontrolnej nie pobrano.
Podczas kontroli pobrano próbki, ale bez próbki kontrolnej, z uwagi na rodzaj i charakter produktu, krótki termin przydatności do spożycia, zgodnie z art 28 ust 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1930 z późn. zm.; dalej: u.I.H.) i przekazano do Laboratorium UOKiK w Kielcach (dalej: Laboratorium), będącego laboratorium kontrolno-analitycznym Inspekcji Handlowej (dalej: Inspekcja, IH), o którym mowa w art. 29 ust. 1 u.I.H.
Zgodnie ze sprawozdaniami z badań z [...] 2019 r. nr [...] oraz nr [...] przebadane próbki ww. mięsa wieprzowego będącego w ofercie sprzedaży ww. sklepu Spółki, nie spełniały wymagań jakości w zakresie masy netto, tj.:
- oznaczona zawartość netto (mięso z wyciekiem) -1394,0 g + 27,9 g oraz zawartość netto (mięso bez wycieku) -1368,2 g ± 27,4 g dla Schab wieprzowy bez kości, schłodzony, w opakowaniach o różnych masach netto, była zaniżona względem wartości zadeklarowanej i podanej na etykiecie produktu -1,432 g,
- oznaczona zawartość netto (mięso z wyciekiem) - 674,2 g ± 13,5 g i 663,2 g ± 13,3 g oraz zawartość netto (mięso bez wycieku) - 657,1 g ± 13,1 g i 648,6 g ± 13,0g dla Schab wieprzowy bez kości, 10 plastrów, schłodzony w opakowaniach jednostkowych a’700 g e, była zaniżona względem wartości zadeklarowanej i podanej na etykiecie produktu - 700 g.
Wobec powyższych wyników kontroli, Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej (dalej: ŚWIIH) po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z 5 lutego 2020 r. wymierzył Spółce karę pieniężną 2015,47 zł za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych dwóch partii mięsa wieprzowego z uwagi na wykazaną w porównaniu z wymaganiami określonymi w oznakowaniu zawyżoną masę netto.
Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, GIJHARS zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, powołując w podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r., poz. 256 z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 20 ust. 1 ustawy dnia 23 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 285), art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych(Dz. U. z 2019 r., poz. 2178, z późn. zm.; dalej: u.j.h.a.r.s.) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy dnia 23 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 285), art. 3 pkt 4, 5, 10: lit. c, art. 4 ust. 1 u.j.h.a.r.s. (Dz.U. z 2019 r., poz. 2178 ze zm.), art. 7 ust. 1 lit. a, art. 8, art. 9 ust. 1 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rody 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rody, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE L 304 z 22.11.2011, str.18, ze zm.; dalej: rozporządzenie 1169/2011), art. 3 pkt 8, art. 16, art. 17 ust. 1-2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawo żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L z 2002, nr 31 str. 1, ze zm., Polskie wydanie specjalne: Rozdział 15 Tom 6, str. 463, ze zm.; dalej: rozporządzenie 178/2002).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Strony na decyzję GIJHARS, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie i skargę oddalił.
Sąd I instancji kierując się treścią art. 4 ust. 1 u.j.h.a.r.s., nakazującego, aby wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze spełniały wymagania w zakresie jakości handlowej, zdefiniowanej w art. 3 ust. 5 u.j.h.a.r.s. stwierdził, że zgodnie z ww. sprawozdaniami z badań, poddane badaniom opisane wyżej artykuły rolno-spożywcze, będące w ofercie handlowej należącego do Spółki sklepu L. nie spełniały wymagań jakości w zakresie masy netto. Zostały zatem uznane za artykuł rolno-spożywczy zafałszowany w rozumieniu art. 3 pkt 10 u.j.h.r.s.
Wyjaśnił WSA, że przepisy u.j.h.a.r.s. wykonują postanowienia m.in. rozporządzeń 178/2002 i 1169/2011, co oznacza, że wykładnia tej ustawy nie może być sprzeczna z powołanymi rozporządzeniami. Celem prawa żywnościowego – w myśl art. 8 rozporządzenia 178/2002 - jest ochrona interesów konsumentów. Według art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają, aby na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów, a naruszenie ich ma być sankcjonowane, w myśl art. 17 ust. 2 rozporządzenia 1078/2002. Również z art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011 wynika dla podmiotu działającego na rynku spożywczym odpowiedzialnego za informację na temat żywności obowiązek zapewnienia obecności i rzetelności informacji na temat żywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych.
Co do zarzutu Spółko, że w wynikach ww. badań nie uwzględniono wycieku z mięsa osocza, które zawierał wkład absorpcyjny opakowania produktu, gdyż osocze jako element mięsa świeżego, jest traktowane jako mięso, WSA podzielając co do zasady stanowisko, że osocze stanowi element mięsa świeżego, zauważył, że opis produktu na etykiecie informuje konsumenta m.in. o jego masie netto oraz o terminie przydatności do spożycia, co oznacza że przynajmniej do tego dnia powinno ono posiadać określone właściwości, w tym w zakresie ilości oferowanego do sprzedaży towaru. Jeżeli masa netto mięsa może ulegać zmianie, w zależności od stopnia wycieku osocza, powinno to zostać przewidziane i uwzględnione w opisie produktu, a informacja powinna być jednoznaczna dla konsumenta, który kierując się w szczególności opisem nabywa określony produkt, oczekując takiej ilości środka spożywczego, jaka została zadeklarowana na opakowaniu lub etykiecie. Tymczasem zadeklarowana waga netto mięsa, w świetle wyników przeprowadzonych badań okazała się niższa od deklarowanej, w tym zarówno w przypadku badania ww. próbek mięsa wieprzowego "z wyciekiem", jak i "bez wycieku", co oznacza niezgodności deklaracji producenta ze stanem rzeczywistym. Wyciek z mięsa, zgromadzony we wkładzie absorpcyjnym stanowiącym część opakowania produktu, nie jest już przeznaczony do spożycia i nie stanowi żywności, w rozumieniu przepisów prawa żywnościowego. Bez względu na fakt zapakowania mięsa świeżego w hermetycznie zamknięte opakowanie z wkładem absorbującym, konsument oczekuje nabycia określonej w etykiecie produktu ilości mięsa świeżego, tj. mięsa bez opakowania oraz wkładki absorpcyjnej z zawartością, ponieważ zawartość wkładki absorpcyjnej, jak i samo opakowanie nie są przeznaczone do spożycia.
Sąd I instancji podał, że badania laboratoryjne zawartości netto ww. produktów rozpoczęły się 10 września, tj. przed upływem terminu ich przydatności do spożycia wskazanym na etykietach i jak wynika z tych badań, sprawdzenie zawartości masy netto produktu jest wykonywane w pierwszej kolejności przed badaniami pozostałych jego parametrów. Sąd podzielił opinię organu, że Strona jako odpowiedzialna za jakość handlową produktu powinna mieć świadomość, że z powodu wycieku osocza z mięsa świeżego stosowany jest wkład absorpcyjny oraz że przy ustalaniu zawartości netto produktu uwzględniana jest jedynie masa opakowania wraz ze suchym wkładem absorpcyjnym, jak również, że waga mięsa z powodu wycieku (osocza), będzie się zmniejszać. Trudno było także przyjąć, że Skarżąca nie uzgodniła, przy zamawianiu dostaw świeżego mięsa u producenta, jego istotnych cech i nie miała wpływu na jakość nabywanych ww. artykułów rolno-spożywczych przez konsumentów. Stoi to bowiem w opozycji do zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego przy dokonywaniu ustaleń faktycznych.
Co do kwestionowanej przez Stronę procedury badawczej Laboratorium, WSA podniósł, że Laboratorium to jest akredytowane i podlega niezależnemu audytowi Polskiego Centrum Akredytacji. Dodał, że żaden obowiązujący przepis prawa nie ustanawia obowiązku udostępniania procedury badawczej osobom trzecim, w tym organom Inspekcji Handlowej, które są klientami laboratoriów. Zgodnie z § 7 ust. 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2012 r., poz. 496; dalej: rozporządzenie Prezesa RM) Spółka jako kontrolowany uzyskała egzemplarz sprawozdania z badań, w którym wskazano zastosowaną przez laboratorium metodę badania.
Zdaniem WSA z brzmienia art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. wynika, że każdy w stosunku do kogo zostanie spełniona przesłanka wprowadzenia do obrotu artykułu rolno- spożywczego zafałszowanego, podlega karze określonej w tym przepisie. Zatem, samo stwierdzenie faktu wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego powoduje konieczność nałożenia kary pieniężnej, niezależnie od tego czy było to działanie celowe, zamierzone, czy też nie, czy wystąpiła wina przedsiębiorcy wprowadzającego produkt do obrotu.
Nie miała znaczenia okoliczność, że produkty, o których mowa są towarami paczkowanymi, w rozumieniu definicji towaru paczkowanego, gdyż zgodnie z wymaganiami art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1169/2011, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, m.in. co do właściwości środka spożywczego, w tym jego ilości, do czego także zobowiązują przepisy ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Skoro decyzja dotyczy kontroli przeprowadzonej w trybie oceny jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, będących w ofercie handlowej należącego do Spółki sklepu, w odniesieniu do badań przeprowadzonych w ramach tej kontroli nie znajdują zastosowania przepisy i metody badań dotyczące innej kontroli, o której mowa w ustawie o towarach paczkowanych.
Konsekwencją wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. jest kara pieniężna, której wysokość, w opinii WSA, organy ustaliły z uwzględnieniem stopnia szkodliwości czynu, zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkości jego obrotów oraz przychodu, a także wartości kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych.
Według WSA, Strona nie skarżyła wysokości wymierzonej kary, która – w ocenie Sądu – pozostaje więcej niż proporcjonalna do stwierdzonego naruszenia. Organ uzasadnił, dlaczego nie znalazł podstaw do zastosowania wyjątku z art. 40a ust. 5c. u.j.h.a.r.s., czyli nie odstąpił od wymierzenia kary.
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, Sąd I instancji podzielił ocenę GIJHARS, że uwzględnienie zgłoszonych przez Skarżącą wniosków dowodowych nie było konieczne do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W szczególności powołanie biegłego nie wniosłoby nowych, istotnych dla rozpatrywanej sprawy informacji, aby wyjaśnić wątpliwości pojawiające się, zdaniem Skarżącej, w toku postępowania. Specjalistyczną wiedzę o zasadach przeprowadzenia badań żywności posiadało bowiem akredytowane laboratorium, a w orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie przyjmuje się, że nie jest dopuszczalne przyjmowanie innych wyników badań, dokonanych przez inne laboratoria, gdyż wypaczałoby to sens prowadzonych kontroli, co także wynika z art. 78 § 2 k.p.a.
Podobnie ocenił WSA przedłożony przez Stronę wraz ze skargą materiał dowodowy, w związku z czym nie było konieczne w rozpoznawanej sprawie przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skargi, w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Nie było także konieczności uzupełnienia akt sprawy o załącznik, o którym mowa w piśmie procesowym Skarżącej z 10 marca 2021 r., gdyż w stanowisku organu, w odpowiedzi na skargę, wskazano jedynie na dotychczasowy materiał dowodowy sprawy.
Z wyrokiem WSA nie zgodziła się Spółka i wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrok został zaskarżony w całości. Na podstawie art. 174 § 1 i 2 p.p.s.a. wskazała następujące podstawy kasacyjne:
A. naruszenia przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenie:
1. art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez brak rozpoznania Skargi w jej pełnych granicach, tj.:
a, brak ustalenia, czy w wyniku zastosowania przepisów ustawy o towarach paczkowanych, ustalona (rzekoma) różnica pomiędzy ilością netto wskazaną na etykiecie kontrolowanych produktów, a masą produktów wskazaną w sprawozdaniach z badań, stanowi istotne naruszenie interesów konsumentów, co dopiero mogłoby świadczyć o zafałszowaniu kontrolowanych produktów, co obejmowało brak całościowego odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do następujących zarzutów skargi:
(i) zarzutu naruszenia przez GIJHARS art. 4 ust. 1 i art. 3 pkt 10 lit c) u.j.h.a.r.s. poprzez błędną wykładnię, że każdy przypadek różnicy pomiędzy ilością artykułu rolno-spożywczego wskazaną na jego etykiecie, a rzeczywistą ilością towaru sprawia automatycznie, że jest to artykuł rolno-spożywczy zafałszowany, gdy tymczasem do uznania danego produktu za artykuł rolno-spożywczy zafałszowany konieczne jest stwierdzenie naruszenia interesów konsumentów w sposób istotny (co wynika z definicji legalnej z art. 3 pkt 10 u.j.h.a.r.s.), czego ani organy, ani WSA w ogóle nie poczyniły;
(ii) zarzutu naruszenia przez GIJHARS § 1 ust. 3-5 i 7, § 2 ust. 1 oraz § 3 ust. 3 i 4 załącznika nr 2 do ustawy o towarach paczkowanych ("u.t.p.") poprzez ich niezastosowanie i w rezultacie przyjęcie, że do kontroli przeprowadzonej w trybie oceny jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nie znajdują zastosowania przepisy i metody badań dotyczące kontroli (lakoniczne jedynie stwierdzenie na s. 19 uzasadnienia Wyroku), o której mowa w ustawie o towarach paczkowanych, gdy tymczasem przepisy ustawy o towarach paczkowanych znajdują zastosowanie do kontrolowanych produktów i przewidują dopuszczalne granice błędów rzeczywistej ilości towarów, które świadczą o zgodności kontrolowanych produktów z prawem - a w tym brakiem istotnego naruszenia interesów konsumentów, a w efekcie brakiem zafałszowania kontrolowanych produktów (niedopuszczalna byłaby zaś interpretacja, że na etapie produkcji producent żywności ma prawo do dopuszczalnego zaniżenia masy odważanej żywności z powołaniem się na przepisy u.t.p., zaś podmioty na dalszym etapie obrotu nie mogą jednak takich produktów konsumentom oferować, bowiem prowadzona u nich kontrola nie uwzględnia dopuszczalnych odchyleń z u.t.p.);
b. brak rozpatrzenia zarzutów Skargi dot. zaniechania pobrania przez WIIH próbki kontrolnej i podanych w tym zakresie podstaw prawnych (co bezwzględnie rzutuje na prawidłowość postępowań administracyjnych i możliwość wydania decyzji GIJHARS i poprzedzającej ją decyzji WIIH), tj. zarzutu naruszenia przez GIJHARS art. 28 ust. 3 pkt 1-2 u.P.I.H. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie brak pobrania przez WIIH próbki kontrolnej, gdy w sprawie nie zachodziły przesłanki określone w ww. przepisach, które umożliwiają organom pominięcie pobrania próbki kontrolnej, tj. jej niepobranie i niezbadanie (zob. punkty 42-45 uzasadnienia Skargi);
c. brak rozpatrzenia zarzutów dot. granic odpowiedzialności dystrybutora żywności w zakresie kwestii leżących całkowicie w zakresie przedsiębiorstwa producenta żywności (producent pakuje produkt hermetycznie; dystrybutor nie może otworzyć hermetycznie zamkniętych opakowań, ponieważ badany produkt podlega wówczas utylizacji; nie chodzi o ważenie produktu jako zamkniętej całości, ale - w ocenie organów - dopiero o masę po odsączaniu wycieku osocza jako części krwi) - zarzutu dot. niezasadnego (błędnego) zastosowania art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. w kontekście nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 oraz art. 8 ust. 3-5 rozporządzenia 1169/2011 poprzez:
(i) brak rozpatrzenia argumentacji Spółki dot. zastosowania orzeczenia TSUE z 23.11.2006 r., C-315/05, Lidl Italia Srl V. Comune di Arcole (VR) (zob. punkty 83-84 uzasadnienia Skargi; uzasadnienie wyroku ograniczyło się jedynie do powołania tego orzeczenia na s. 18 uzasadnienia); oraz
(ii) całkowite pominięcie przytoczonej przez Spółkę argumentacji z innych decyzji Inspekcji Handlowej (zob. punkt 90.1-90.2 uzasadnienia Skargi);
przez co:
- doszło do nierozpoznania przez WSA istoty sprawy, albowiem wskazane wyżej zarzuty miały kluczowe znaczenie dla rozpoznania Skargi;
- treść uzasadnienia zaskarżonego Wyroku uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli instancyjnej we wskazanym wyżej zakresie.
Wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do oddalenia Skargi, mimo że Skarga powinna była zostać uwzględniona ze skutkiem uchylenia decyzji GIJHARS oraz poprzedzającej ją decyzji WIIH w całości oraz umorzenia postępowania administracyjnego;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 2 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, mimo że Decyzja GIJHARS (oraz poprzedzająca ją Decyzja WIIH) została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów k.p.a., polegającym na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego w pełnym zakresie wymaganym przepisami prawa i wnioskowanym przez Spółkę, a tym samym braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia dowodów na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza:
a. wyjaśnienia, co w istocie rzeczy oznacza (i co obejmuje) zwrot "z wyciekiem" i "bez wycieku" stosowany w dokumentach: "sprawozdanie z badań 338 z dnia 17.09.2019 r." oraz "sprawozdanie z badań 339 z dnia 17.09.2019 r.", które stały się podstawą Decyzji GIJHARS oraz poprzedzającej ją Decyzji WIIH - jest to kluczowa okoliczność, biorąc pod uwagę, że sprawozdania laboratoryjne w ogóle nie odnoszą się ani nie wspominają o żadnym płynie (osoczu) ani jakimkolwiek wkładzie absorpcyjnym, nadto nie pozwalają organom na ustalenie, jaki charakter ma płyn zgromadzony we wkładzie absorpcyjnym, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ podjęcie czynności wyjaśniających powinno doprowadzić organy do wniosku, że laboratorium nie uwzględniło w badaniach osocza zgromadzonego we wkładzie absorpcyjnym (w nim jest ono gromadzone), co może być skutkiem zaobserwowanej niedowagi produktów;
b. wyjaśnienia, czy "zawartość netto" podawana w sprawozdaniach z badań ("sprawozdanie z badań 338 z dnia 17.09.2019 r." oraz "sprawozdanie z badań 339 z dnia 17.09.2019 r.") jest dokładnie tym samym, co "ilość netto", o której mowa w przepisach art. 9 ust. 1 lit. e oraz art. 23 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011;
c. wyjaśnienia, czy w ramach badań laboratoryjnych w zakresie podania masy produktów "z wyciekiem" uwzględniono w ogóle (całkowitą) zawartość płynu (osocza), które w naturalny sposób wyciekło i zostało zmagazynowane we wkładzie absorpcyjnym umieszczonym w opakowaniu kontrolowanych produktów (jak w każdym tego typu hermetycznie pakowanym świeżym mięsie dostępnym na rynku), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ ustalenie całkowitej masy wycieku we wkładzie absorpcyjnym jest konieczne do ustalenia ilości rzeczywistej produktów oferowanych konsumentom;
d. wyjaśnienia kwestii - jeżeli wyciek osocza do wkładu absorpcyjnego został w badaniach uwzględniony, to w jaki sposób zostało to dokonane, jak dokładnie i z jaką niepewnością wyniku (błędem pomiaru), a w szczególności, czy wkład absorpcyjny w ogóle został odsączony oraz czy akredytowane metody dot. laboratoryjnego ustalania masy w ogóle obejmują szczegółowe procedury dot. odzyskiwania żywności z tego typu wkładów absorpcyjnych - zakres akredytacji laboratorium dotyczy bowiem badania żywności, tymczasem w sprawie konieczne było odzyskanie żywności z wkładu absorpcyjnego, który sam w sobie żywnością nie jest, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ brak odzyskania lub niepełne odzyskanie osocza z wkładu absorpcyjnego spowodowało zaniżenie masy kontrolowanych produktów;
e. wyjaśnienia, jak w przypadku mięs, z których wraz z upływem czasu w naturalny sposób wycieka osocze, hermetycznie zamknięty produkt żywnościowy miałby zmieniać z czasem swoją masę i jak miałaby następować każdorazowa aktualizacja informacji o masie produktu z pominięciem wycieku osocza, które do momentu zaistnienia wycieku byłoby - nawet przy takim podejściu - kwalifikowane jako w pełni integralny składnik produktu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organy przyjęły, że osocze nie powinno być brane pod uwagę przy ustaleniu masy produktu i w oparciu o ten wniosek stwierdziły o zafałszowaniu kontrolowanych produktów;
f) rozważenia, a przez to wzięcia pod uwagę, że nie można dodawać do produktu jakiejkolwiek "dodatkowej ilości mięsa" (żywności), która miałaby "równoważyć" masę potencjalnego wycieku osocza, i celowo podawać nieprawdziwą (zaniżoną) informację o masie produktu, ponieważ: (i) nie znajduje to podstaw prawnych; (ii) byłoby to sprzeczne z wymogami rozporządzenia 1169/2011, które nakazuje podawanie ilości netto żywności (art. 9 ust. 1 lit. e oraz art. 23 Rozporządzenia 1169/2011); (iii) stanowiłoby przykład celowego wprowadzania konsumentów w błąd co do właściwości żywności (zwłaszcza, gdyby spożywali oni mięso na długo przed upływem terminu przydatności do spożycia); (iv) mogłoby być dalece nieodpowiednie dla osób, które stosują ścisłe diety - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ brak możliwości dokonywania tego typu działań powinien rzutować na ocenę całokształtu sprawy i stwierdzenie braku rzekomo wykazanych naruszeń;
g) rozważenia, czy jest w ogóle możliwe, aby dokładnie i indywidualnie przewidzieć (i to bez odchyleń, które są tu przez ograny i WSA całkowicie kwestionowane), jaka będzie masa samego wycieku i to akurat w dniu, w którym konsument spożyje żywność, nadto w sytuacji np. mrożenia żywności przez konsumenta, który to proces (po rozmrożeniu) zintensyfikuje zjawisko wycieku osocza – co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ brak możliwości dokonywania tego typu działań powinien rzutować na ocenę całokształtu sprawy i stwierdzenie braku rzekomo wykazanych naruszeń;
h. rozważenia, że wyciek osocza z hermetycznie pakowanych mięs, o które tu chodzi, w tym obecność wkładów absorpcyjnych, jest właściwością wszystkich tego typu produktów na rynku i nie jest to żadna szczególna (negatywna) właściwość produktów akurat obecnych w ofercie Spółki - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ okoliczność ta powinna rzutować na ocenę całokształtu sprawy i stwierdzenie braku rzekomo wykazanych naruszeń;
i. rozważenia, że osocze nie jest tu jakimkolwiek dodatkiem do żywności (mięsa), który podlega wytrącaniu, a badane produkty (mięso) zawierają prawidłową ilość wody (brak stwierdzenia jakiejkolwiek obecności tzw. "wody dodanej" - zob. poz. 12 tabeli raportu z badań nr 338 z dnia 17.09.2019 r. oraz nr 339 z dnia 17.09.2019r.), jest to bowiem samo mięso świeże (schab wieprzowy), przez co wyciek w całości (tj. również magazynowany we wkładzie absorpcyjnym) musi być traktowany jako integralna część produktu żywnościowego, a więc w pełni ujmowana w masie produktu, zaś wyciek osocza jest procesem naturalnym i zmiennym w czasie - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ okoliczności te powinny rzutować na ocenę całokształtu sprawy i stwierdzenie braku rzekomo wykazanych naruszeń;
j) rozważenia, a przez to wzięcia pod uwagę, że w realiach przedmiotowej sprawy podawana przez laboratorium "niepewność wyniku" w ocenie "zawartości netto" żywności podawana w sprawozdaniach z badań ("sprawozdanie z badań 338 z dnia 17.09.2019 r." oraz "sprawozdanie z badań 339 z dnia 17.09.2019 r."), a więc rzekomo precyzyjnie wyznaczanych wielkości i to w warunkach laboratoryjnych, sięga wysokiego odsetka rzekomo stwierdzonych nieprawidłowości: (i) w zakresie sprawozdania nr 338: kilkudziesięciu gram, tj. niemal 75% rzekomo stwierdzonej niedowagi "mięsa z wyciekiem" (38 g rzekomego braku ilościowego przy 27,9 g niepewności wyniku samego badania laboratoryjnego) oraz ponad 40% rzekomo stwierdzonej niedowagi "mięsa bez wycieku" (63,8 g rzekomego braku ilościowego przy 27,4 g niepewności wyniku samego badania laboratoryjnego); (ii) w zakresie sprawozdania nr 339: kilkunastu-kilkudziesięciu gram: od ponad 25% do niemal 75% rzekomo stwierdzonej niedowagi w zależności od danej pozycji (25,8-63,8 g rzekomego braku ilościowego przy 13,5-27,9 g niepewności wyniku samego badania laboratoryjnego - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ okoliczności te powinny rzutować na ocenę całokształtu sprawy i stwierdzenie braku rzekomo wykazanych naruszeń (skoro niepewność wyniku badania wykonywanego w warunkach laboratoryjnych jest tak wysoka, trudno uznać, aby taka sama staranność ciążyła na producencie, a mowa tu o minimalnych rzekomo stwierdzanych nieprawidłowościach);
k. wyjaśnienia, czy całkowita masa zapakowanych produktów, przy uwzględnieniu masy ich opakowania (tj. tary), jest zgodna ze wskazaniem nominalnej masy towaru (informacją o dokładnej masie opakowania dysponują producenci; mogło to również być ustalone w laboratorium - zważenie całego produktu przed otwarciem i po wyjęciu całej zawartości i całkowitym wyschnięciu wkładu absorpcyjnego), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ weryfikacja za pomocą tej metody mogła uchylić braki dotyczące faktu oraz metody odzyskania osocza z wkładu absorpcyjnego; wyjaśnienia, jaka jest wielkość kontrolowanej partii (danymi tymi dysponują producenci, nie zaś dystrybutor/sprzedawca) oraz liczby próbek, którą organy powinny pobrać zgodnie z § 2 ust. 4 w zw. z § 4 ust. 1 załącznika nr 2 do u.t.p, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ dopiero kontrola przeprowadzona na zgodnej z przepisami u.t.p. liczbie próbek i zgodnie z przewidzianymi w u.t.p. wymogami, daje podstawy do stwierdzenia, czy doszło do zaniżenia masy kontrolowanych produktów;
m. zaniechania pobrania i poddania analizie próbki kontrolnej (art. 28 ust. 3 u.I.H.), w sytuacji gdy pobranie próbki nie jest utrudnione z uwagi na wartość, rodzaj lub niewielką ilość produktu, a przechowywanie próbki w warunkach uniemożliwiających zmianę jakości lub cech charakterystycznych produktu nie jest obiektywnie niemożliwe, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ poddanie analizie próbki kontrolnej zapewne potwierdziłoby, że w sprawie nie dochodzi do zaniżenia masy kontrolowanych produktów;
n. dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny dowodów, tj. dokumentów "sprawozdanie z badań 338 z dnia 17.09.2019 r." oraz "sprawozdanie z badań 339 z dnia 17.09.2019 r." i uznania ich za wiarygodne, niebudzące wątpliwości i samoistnie wystarczające do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, gdy tymczasem wynika z nich, że (a) niepewność wyniku w przypadku badania zawartości brutto (mięso z wyciekiem) i zawartości netto (mięso bez wycieku) jest wyższa, niż błąd pomiaru dozwolony na podstawie § 1 ust. 7 Załącznika nr 2 do u.t.p.; (b) sprawozdania posługują się nieostrą terminologią, zwłaszcza w zakresie mięsa "z wyciekiem" i "bez wycieku" (a także odnośnie do "zawartości netto", zamiast "ilości netto", o której mowa w art. 9 ust. 1 lit. e oraz art. 23 rozporządzenia 1169/2011), nie wyjaśniając, czy i w jakim zakresie badania uwzględniają osocze we wkładzie absorpcyjnym, natomiast zastosowane określenia nie są ani określeniami prawnymi (w szczególności prawa żywnościowego) ani nie pozwalają ustalić, czy obejmuje to również osocze, które z czasem zgromadziło się we wkładzie absorpcyjnym (a jeśli tak, to z jaką niepewnością wyniku lub błędem pomiaru), czy też nie;
o. odmowę (zaniechanie) przeprowadzenia przez organy dowodu z opinii biegłego (zwłaszcza w kontekście uwag, o których mowa w lit. a-n powyżej), przy jednoczesnym braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia dowodów na okoliczności istotne, które miały być przedmiotem opinii biegłego (zob. lit. a-n powyżej);
Wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do oddalenia Skargi, mimo że Skarga powinna była zostać uwzględniona ze skutkiem uchylenia Decyzji GIJHARS oraz Decyzji WIIH w całości oraz –ze względu na zaistniałe nieprawidłowości - umorzenia postępowania administracyjnego.
3. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. i wskutek tego uniemożliwienie dokonania kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, poprzez sformułowanie uzasadnienia Wyroku w sposób wewnętrznie sprzeczny i niezgodny z zasadami rozumowania, tj.: (i) wskazanie, że powodem niedowagi kontrolowanych produktów jest wyciek osocza, co ma stanowić naturalny i postępujący w czasie proces, przy jednoczesnym uznaniu, że kontrolowane produkty są artykułami rolnospożywczymi zafałszowanymi oraz (ii) uznaniu, że osocze jest żywnością lub nią nie jest - w zależności od tego, czy doszło do jego "wycieku" z mięsa - w ramach danego, hermetycznie zapakowanego produktu, co prowadzi do wniosku, że produkt może zostać wprowadzony do obrotu zgodnie z prawem, a następnie samoczynnie, w ramach naturalnych procesów, dojdzie do jego stanu jego zafałszowania. Co więcej, przyjęcie stanowiska WSA prowadziłoby do wniosku, że mięso pakowane hermetycznie w ogóle nie może być przedmiotem obrotu w Polsce z uwagi na naturalny wyciek osocza, który prowadzi do zmiany jego ilości, przez co doprowadza do rzekomego zafałszowania. Wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do oddalenia Skargi, mimo że Skarga powinna była zostać uwzględniona ze skutkiem uchylenia Decyzji GIJHARS oraz Decyzji WIIH w całości oraz umorzenia postępowania administracyjnego;
4. art. 106 § 3 p.p.s.a. przez odmowę przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do Skargi (s. 20 uzasadnienia Wyroku) w postaci; (i) tłumaczenia przysięgłego fragmentu przygotowanej przez Komisję Europejską Białej Księgi dotyczącej bezpieczeństwa żywności (oryginalna nazwa: "White Paper on Food Safety"), (ii) tłumaczenia przysięgłego fragmentu Wytycznych dot. Wdrożenia art. 11,12,14,17,18,19 oraz 20 Rozporządzenia 178/2002 - Wnioski Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierzą, w sytuacji gdy było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości – tj. kwalifikacji osocza jako żywności oraz zakresu odpowiedzialności dystrybutora żywności, a jednocześnie nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do pominięcia istotnych w sprawie dowodów oraz oddalenia Skargi, mimo że Skarga powinna była zostać uwzględniona ze skutkiem uchylenia decyzji GIJHARS oraz decyzji WIIH w całości oraz umorzenia postępowania administracyjnego;
5. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że zakresem zaskarżenia nie była objęta wysokość wymierzonej kary (s. 19 uzasadnienia wyroku), gdy tymczasem Spółka zaskarżyła Decyzję GIJHARS w całości, co w oczywisty i bezwzględny sposób obejmuje również zaskarżenie wysokości wymierzonej kary.
Wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do nieuzasadnionego zawężenia zakresu zaskarżenia decyzji GIJHARS, a w efekcie oddalenia skargi, mimo że skarga powinna była zostać uwzględniona ze skutkiem uchylenia decyzji GIJHARS oraz decyzji WIIH w całości oraz umorzenia postępowania administracyjnego;
6. art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 10 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. polegające na wydaniu wyroku w oparciu o takie dokumenty (pismo GIJHARS skierowane do Laboratorium oraz odpowiedź Laboratorium), które nie powinny być uznane za "akta sprawy" w rozumieniu art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a., bowiem zostały wytworzone przez organ (GIJHARS) już po wniesieniu Skargi, bez zawiadamiania o tym Spółki jako strony, nie zostały również uzyskane w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. (dowody uzupełniające z dokumentów), nadto powiązane zostało to z okolicznością, iż Spółka - w replice na odpowiedź GIJHARS na Skargę - wniosła o przesłanie jej brakującej części odpowiedź GIJHARS na Skargę w zakresie dotyczącym załączników do tej odpowiedzi określonych jako "dowody zebrane w sprawie, zgodnie z załączonym wykazem" (zob. listę załączników do odpowiedź GIJHARS na Skargę), zaś WSA przedmiotowy wniosek pominął (wpływ takiego wniosku WSA odnotował jednak na s. 12 uzasadnienia Wyroku) i wydał zaskarżony Wyrok, co naruszyło jawność wewnętrzną postępowania (Spółka jako strona nie miała wiedzy o dokumentach złożonych w sprawie przez organ) - co miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem dokumenty, o które tu chodzi (pismo GIJHARS skierowane do Laboratorium oraz odpowiedź Laboratorium) dotyczyły kwestii merytorycznej, a mianowicie szczegółów wykonania badań żywności w toku postępowania administracyjnego;
B. naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. naruszenie:
1. art. 2 rozporządzenia nr 178/2002 w zw. z pkt 1.1. Załącznika I do rozporządzenia nr 853/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (dalej: rozporządzenie 853/2004), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że osocze zgromadzone we wkładzie absorpcyjnym umieszczonym w hermetycznie zamkniętym opakowaniu nie stanowi żywności, gdy tymczasem osocze, jako część mięsa (krwi zwierzęcej znajdującej się w mięsie) jest żywnością i to zarówno, gdy nie zdążyło jeszcze wyciec, jak i gdy wyciek postępuje m.in. wraz z upływem czasu, przy czym jednocześnie - w ramach hermetycznie zamkniętego opakowania osocze nie może jednocześnie być i nie być żywnością, w zależności od tego, czy zostało wchłonięte przez wkład absorpcyjny;
2. art. 4 ust. 1 i art. 3 pkt 10 lit. c) u.j.h.a.r.s. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że 2 partie mięsa wieprzowego poddane kontroli przez WIIH (tj. łącznie 3 zbadane sztuki produktów) stanowiły artykuły rolno-spożywcze zafałszowane tylko z tego powodu, że rzekomo istnieje różnica pomiędzy ich ilością wskazaną na etykiecie oraz rzeczywistą ilością netto ("zawartością netto") produktów, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że w oznakowaniu produktów podana została właściwa zawartość netto, uwzględniająca dopuszczalne przepisami prawa odchylenia, w tym ustawą o towarach paczkowanych, a więc towary nie stanowią artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych;
3. art. 40a ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ust. 1 i art. 3 pkt 10 lit. c) u.j.h.a.r.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu Skargi i tym samym utrzymaniu w mocy decyzji GIJHARS nakładającej na Spółkę karę administracyjną, w przypadku, gdy nie zachodzą ustawowe przesłanki do jej nałożenia - tj. wprowadzone przez Spółkę do obrotu produkty nie stanowią artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych;
4. art. 2 pkt 1 oraz § 1 ust. 3-5 i 7, § 2 ust. 1 oraz § 3 ust. 3 i 4 załącznika nr 2 do u.t.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegającą na ustaleniu, że dla sprawy nie ma znaczenia, iż kontrolowane produkty są towarami paczkowanymi, gdy tymczasem prawidłowe zastosowanie ww. przepisu prowadzi do wniosku, że jako towary paczkowane, kontrolowane produkty spełniają wymogi dot. dopuszczalnych błędów ilości rzeczywistej towaru paczkowanego, w tym dopuszczalnej ujemnej wartości błędu ilości towaru paczkowanego;
5. art. 7 ust. 1 lit. a), art. 9 ust. 1 lit e rozporządzenia nr 1169/2011 oraz pkt 2 Załącznika IX do rozporządzenia nr 1169/2011 i art. 16 rozporządzenia 178/2002, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu, że wskazanie ilości netto dokonane na podstawie przepisów krajowych, tj. z uwzględnieniem w szczególności prawnie dopuszczalnych niedoborów wynikających z u.t.p. oraz wykładanych a contrario przepisów punktu 1) Załącznika IX do rozporządzenia 1169/2011, jest dopuszczalne i nie wprowadza konsumentów w błąd;
6. art. 17 ust. 1-2 rozporządzenia 178/2002 i art. 8 ust. 3-5 rozporządzenia 1169/2011 poprzez ich błędną wykładnię, a w efekcie oddalenie Skargi i utrzymanie w mocy nałożonej na Spółkę kary pieniężnej w wyniku uznania, że ww. przepisy nakładają na Spółkę odpowiedzialność za etykietowanie kontrolowanych produktów w zakresie określenia ich masy, gdy tymczasem ważenie, pakowanie i etykietowanie jest dokonywane w całości w przedsiębiorstwie pozostającymi poza kontrolą Spółki, a Spółka nie miała możliwości weryfikacji zgodności etykiety z rzeczywistą masą mięsa w kontrolowanych produktach;
7. art. 8 ust. 1 i 2 u.t.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu odpowiedzialności Spółki za to, że ilość rzeczywista kontrolowanych produktów rzekomo nie odpowiada ich ilości nominalnej wskazanej na opakowaniu jednostkowym, gdy tymczasem odpowiedzialność w tym zakresie może ewentualnie leżeć wyłącznie po stronie paczkującego, którym Spółka nie jest.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wnosiła: z uwagi na zaistniałe wadliwości dotyczące również postępowania administracyjnego (zarzuty III.A.i oraz ni.A.2 powyżej) - uchylenie wyroku WSA w całości oraz o rozpoznanie, na podstawie
art. 188 p.p.s.a., skargi Spółki oraz uchylenie w całości decyzji GIJHARS na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji WIIH w całości i umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 135 p.p.s.a. oraz art. 145 § 3 p.p.s.a.; 2. w przypadku stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do wydania rozstrzygnięcia wymienionego w pkt 1 powyżej, o - uchylenie w całości decyzji GIJHARS na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz uchylenie poprzedzającej ją Decyzji WIIH w całości na podstawie art. 135 p.p.s.a.; zasądzenie od GIJHARS na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania przed WSA, w tym zwrotu kosztów zastępstwa przez radcę prawnego, według norm przepisanych; w przypadku nieuwzględnienia wniosku zawartego w pkt A powyżej - o uchylenie wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2021 r., sygn. VI SA/Wa 2761/20, w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi; zasądzenie od GIJHARS na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych; rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie (art. 176 § 2 p.p.s.a.).
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjna wnosił o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz zrzekł się rozprawy.
Obecni na rozprawie przed NSA pełnomocnicy Spółki i Organu podtrzymali dotychczasowe stanowiska i wnosili jak w złożonej skardze kasacyjnej oraz odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna Spółki nie zasługuje na uwzględnienie.
Przed przystąpieniem do wyjaśnienia przyczyn braku zasadności zarzutów kasacyjnych wymaga przypomnienia, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Oznacza to, że sąd kasacyjny co do zasady związany jest granicami takiej skargi (art. 183 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.), wyznaczonymi przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty, polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego, w rzeczywistości zaistniały. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy prawa (ze wskazaniem konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego) zostały naruszone, wskazując na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku zarzutów naruszenia przepisów postępowania wspomniane związanie odnosi się również do ich uzasadnienia, które autor skargi kasacyjnej nie tylko jest obowiązany w takiej skardze zawrzeć, ale także wykazać w nim, że zarzucane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na sposób załatwienia sprawy. Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych. Ale równocześnie NSA ma rozpoznać sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), co należy rozumieć jako rozpoznanie sprawy w ramach wyznaczonych wszystkimi zarzutami, przytoczonymi w powołanych podstawach kasacyjnych. Podstawy te mają czynić ze skargi kasacyjnej skuteczny środek zaskarżenia w tym sensie, że jej wniesienie umożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (por. uzasadnienie uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA z 2010 r., Nr 1, poz. 1).
We wniesionej skardze kasacyjnej zostały sformułowane zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych. Charakter tych zarzutów wymaga odniesienia się najpierw do zarzutów zawartych w pkt A ppkt 1.petitum skargi kasacyjnej, podnoszących naruszenie art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Istota tych zarzutów sprowadza się do twierdzenia, że WSA naruszył ww. przepisy postępowania sądowoadministracyjnego wobec nieodniesienia się w uzasadnieniu do wskazywanych przez Skarżącą ważnych okoliczności sprawy, co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy. Nierozpoznane zarzuty miały bowiem kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, a braki w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji co do tych zarzutów uniemożliwią NSA dokonanie kontroli instancyjnej. Uchybienie to, zdaniem Spółki, skutkowało naruszeniem przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. Wskazano przy tym jakich - w ocenie Strony - Sąd I instancji okoliczności i przepisów nie uwzględnił.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie jest związany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi zarzutami, wnioskami i żądaniami. Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu odwoławczego takie tyło działanie Sądu I instancji w sprawie. Zatem w kontekście konsekwencji wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji nie był zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów i argumentacji nie mających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ale taka sytuacja w zasadzie nie wystąpiła. Sąd I instancji do poszczególnych zarzutów naruszenia powołanych przepisów się odniósł: do art. 4 ust. 1 i art. 3 pkt 10 lit. c) u.j.h.a.r.s. (ppkt (i) na s. 13-15, 17 uzasadnienia; do § 1 ust. 3-5 i 7, § 2 ust. 1, §3 ust. 3 i 4 załącznika nr 2 do u.t.p. (ppkt (ii) na str. 18-19 uzasadnienia. Gdy chodzi o brak odniesienia się do zarzutu niepobrania próbki kontrolnej i uchybienia art. 28 ust. 3 pkt 1-2 u.I.H. (zarzut pkt A. ppkt 1. lit. b. petitum skargi kasacyjnej), należy stwierdzić, że brak wyraźnego stanowiska w kontrolowanej sprawie nie miał wpływu na jej wynik, gdyż zagadnienie to zostało rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu zakończonym decyzją GIJHARS, finalnie zaakceptowaną przez sądy administracyjne obu instancji w sprawie II GSK 1935/21. Natomiast zarzut podnoszący brak rozpatrzenia zarzutów dotyczących granic odpowiedzialności dystrybutora (zgłoszony w pkt A.pkkt 1 lit. c. petitum skargi kasacyjnej) został rozważony przy ustalaniu odpowiedzialności Spółki (s. 16-17 uzasadnienia wyroku). Wobec tego nie można podzielić stanowiska Spółki, że nie została rozpoznana istota sprawy, gdyż sprawa została rozpoznana w jej granicach podmiotowych i przedmiotowych.
W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można natomiast kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. wyrok NSA z 7 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2268/20, Lex nr 3697821).
Podobnie, za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji zarzucać błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA z: 2 października 2019 r, sygn. akt II OSK 2708/17; 12 września 2018 r., sygn. akt I GSK 971/18; opubl. podobnie jak niżej cytowane orzeczenia: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też nie są trafne zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które zostały powiązanie z naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a. i sprowadzają się do twierdzenia o nieodniesieniu się w uzasadnieniu do wskazywanych przez Skarżącą zarzutów, jej zdaniem o kluczowym znaczeniu, przez co treść uzasadnienia miała uniemożliwiać dokonać kontroli instancyjnej sprawy. Jak wyjaśniono do mających znaczenie dla wyniku sprawy zarzutów Sąd I instancji się odniósł. Brak przekonania Spółki odnośnie do trafności rozstrzygnięcia sprawy, którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych, czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czy też oceny prawidłowości przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony postępowania, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten określa niezbędne elementy jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być więc skutecznie podniesiony, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia. Naruszenie to przy tym musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie NSA, uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada w pełni dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a., zawiera wszystkie elementy składowe wymienione w tym przepisie, gdy zaś chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera też jednoznaczne stanowisko odnośnie do stanu faktycznego przyjętego w sprawie przez Sąd I instancji jako podstawa wyrokowania.
Dlatego niezasadny okazał się zarzut zgłoszony w pkt A ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej.
Również jako nietrafny należało uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., ujęty w pkt A. ppkt 3.petitum skargi kasacyjnej. Zarzut ten zmierza do podważenia oceny charakteru osocza przy ustalaniu zawartości netto spornego mięsa oferowanego do sprzedaży w hermetycznych opakowaniach, w których umieszczono także wkładkę absorpcyjną, czyli ustaleń stanu faktycznego. Zarzutem naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też zgłaszać błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA z: 23 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 412/12; 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11).
Nie można także podzielić zasadności zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., że WSA niezasadnie uznał, że zakresem zaskarżenia nie była objęta wysokość wymierzonej kary (pkt A. ppkt 5.petitum skargi kasacyjnej). Owszem, wśród zarzutów postawionych w skardze nie było zarzutu podważającego wysokość nałożonej kary, gdyż zarzut zgłoszony w pkt 2.lit.b) jednoznacznie podważał zasadność nałożenia kary, ale w uzasadnieniu skargi (s. 8, 31) Spółka negowała także wysokość kary pieniężnej. Skarżąca kwestionując omawiane stwierdzenie WSA, nie dostrzegła, że WSA przeprowadził ocenę wysokości nałożonej kary w kontekście ustawowych przesłanek, jak i przyczyn, dla których organ nie odstąpił od nałożenia kary (s. 19 uzasadnienia wyroku). Przeprowadził więc kontrolę zaskarżonej decyzji także w zakresie, co do którego uznał, że nie zgłoszono zarzutów.
Jak już zaznaczono wyżej, w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów, do czego zmierzała Skarżąca wiążąc rzekome zawężenie rozpoznania skargi z brakiem uchylenia decyzji i umorzenia postępowania.
Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, z uwagi na ich komplementarny charakter, podlegały łącznemu rozpoznaniu.
W sprawie została nałożona na Spółkę kara pieniężna w wysokości 2015,47 zł na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanych dwóch partii mięsa wieprzowego z uwagi na wykazaną w drodze badań laboratoryjnych w porównaniu z wymaganiami określonymi w oznakowaniu zaniżoną masę netto.
Zgodnie z treścią art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s., kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1000 zł. Warunkiem odpowiedzialności na podstawie ww. przepisu jest ustalenie, że dany podmiot wprowadza do obrotu artykuły rolno – spożywcze, które są zafałszowane. Należy dodać, że odpowiedzialność administracyjna wprowadzona ww. regulacją ma charakter obiektywny, a więc już sam fakt zachowania wypełniającego zawarte w nim przesłanki odpowiedzialności, a więc naruszającego ten przepis prawa, uzasadnia jego stosowanie wobec podmiotu, który dopuszcza się takiego zachowania (por. wyrok NSA z 16 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 2685/17
Nie budziło wątpliwości, że Spółka oferowała kontrolowany towar do sprzedaży i nie podważała, że wprowadzała ten towar do obrotu (por. zarzut ujęty w pkt B.ppkt 3. petitum skargi kasacyjnej).
Zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 4 u.j.h.a.r.s. obrót oznacza czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002, obejmujące wprowadzenie na rynek, czyli posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.
Nie było sporne też, że kontrolowane partie mięsa były żywnością (środkiem spożywczym), którą na mocy art. 3 pkt 2 u.j.h.a.r.s. jest każda substancja lub produkt w rozumieniu art. 2 rozporządzenia 178/2002, czyli są to jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać.
Skoro prowadziła Spółka działalność związaną z dystrybucją, sprzedażą żywności, to należało ją uznać za podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze, w rozumieniu art. 2 pkt 3 rozporządzenia 178/2002, które to pojęcie obejmuje osoby fizyczne lub prawne odpowiedzialne za spełnienie wymogów prawa żywnościowego w przedsiębiorstwie spożywczym pozostającym pod ich kontrolą.
Prawo żywnościowe oznacza zaś na mocy art. 2 pkt 1 rozporządzenia 178/2002 przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne regulujące sprawy żywności w ogólności, a ich bezpieczeństwo w szczególności, zarówno na poziomie Wspólnoty, jak i na poziomie krajowym; definicja ta obejmuje wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności oraz paszy produkowanej dla zwierząt hodowlanych lub używanej do żywienia zwierząt hodowlanych.
Przywoływany przez Skarżącą art. 17 rozporządzenia 178/2002 w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywności wyznacza role dla poszczególnych podmiotów zaangażowanych w funkcjonowanie łańcucha żywnościowego. I tak w ust. 1 zobowiązuje podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz do zapewnienia, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodności tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowania przestrzegania tych wymogów. Z kolei w ust. 2 nakłada się na Państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia w życie prawa żywnościowego oraz monitorowania i kontrolowania przestrzegania przez podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz odpowiednich wymogów prawa żywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji. W celu realizacji opisanych powinności, zgodnie z art. 17 akapit trzeci rozporządzenia 178/2002, Państwa Członkowskie zachowują system oficjalnych kontroli i innych działań stosownych do okoliczności, z uwzględnieniem informowania opinii publicznej o bezpieczeństwie i ryzyku związanym z żywnością i paszami, nadzorem nad bezpieczeństwem żywności i pasz oraz innych działaniach monitorujących, obejmujących wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji. Ponadto Państwa Członkowskie ustanawiają również zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego, a ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, o czym mówi art. 17 akapit czwarty rozporządzenia 178/2002.
Kwestia dokładnego określenia granic i przesłanek odpowiedzialności za naruszanie przepisów prawa żywnościowego należy do państw członkowskich, które samodzielnie stanowią, który podmiot może być pociągnięty do odpowiedzialności za dane działanie lub zaniechanie oraz jakie sankcje należy wobec niego zastosować. Oczywiście nie mogą pomijać zasad określonych w przepisach prawa żywnościowego. Ponadto istotną wytyczną przy określaniu zakresu odpowiedzialności podmiotów prowadzących przedsiębiorstwo spożywcze jest zapis motywu 12 Preambuły rozporządzenia 178/2002, stanowiący, że dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności, konieczne jest uwzględnienie wszystkich aspektów łańcucha produkcji żywności począwszy od produkcji podstawowej i produkcji pasz, aż do sprzedaży lub dostawy żywności do konsumenta, ponieważ każdy element może mieć potencjalny wpływ na bezpieczeństwo żywności.
Nie zmienia zasad odpowiedzialności podmiotów prowadzących przedsiębiorstwo spożywcze przywoływanie przez Spółkę rozporządzenie 1169/2011. Akt ten w art. 1 wskazuje, że stanowi podstawę zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (ust.1); określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności (ust. 2) i ma zastosowanie do podmiotów prowadzących przedsiębiorstwo spożywcze na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego, na których ich działania dotyczą przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, i ma zastosowanie do wszelkich środków spożywczych przeznaczonych dla konsumenta finalnego, w tym do środków spożywczych dostarczanych przez zakłady żywienia zbiorowego i do środków spożywczych przeznaczonych do dostarczenia do zakładów żywienia zbiorowego (ust. 3).
Rozporządzenie 1169/2011 w art. 8 doprecyzowuje zapisy art. 17 rozporządzenia 178/2002 w odniesieniu do wymogów prawa żywnościowego w zakresie informacji na temat żywności.
Skarżąca przywołując określone w art. 8 ust. 3-5 tego aktu sytuacje, w których podmiot kontrolowany może uniknąć odpowiedzialności za nieprawidłowości w oznakowaniu środka spożywczego, tj. gdy nie ma wpływu na informacje na temat żywności (na oznakowanie środka spożywczego) i czy mógł o tej nieprawidłowości wiedzieć i ją usunąć, nie dostrzega, że w ust. 5 (Bez uszczerbku dla ust. 2-4 podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze zapewniają przestrzeganie w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą wymogów prawa dotyczącego informacji na temat żywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla ich działalności i upewniają się, że wymogi te są spełnione.) przewidziano możliwość wyłączenia zasady wyrażonej w ust. 1 art. 8 tego aktu, że podmiotem odpowiedzialnym za informację na temat żywności jest ten podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spożywczy lub - jeżeli ten podmiot nie prowadzi działalności w Unii - importer danego środka na rynek Unii.
Należy mieć także na uwadze motyw 21 Preambuły rozporządzenia 1169/2011, w myśl którego "Aby nie dopuścić do rozdrobnienia zasad dotyczących zakresu odpowiedzialności podmiotów prowadzących przedsiębiorstwo spożywcze za informacje na temat żywności, właściwe jest wyjaśnienie zakresów odpowiedzialności podmiotów działających na rynku spożywczym w tym obszarze. Wyjaśnienie to powinno być zgodne z zakresami odpowiedzialności w odniesieniu do konsumenta, o których mowa w art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002.".
W świetle przepisów rozporządzenia 178/2002 i rozporządzenia 1169/2011 nie ma więc podstaw do wyłączenia odpowiedzialności dystrybutora (tutaj: Spółki) z art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. tylko, dlatego że towar został oznakowany poza nią.
Należy bowiem zauważyć, że odpowiedzialność Skarżącej wynikała z faktu oferowania do sprzedaży (wprowadzenia do obrotu) dwóch partii schłodzonego, w opakowaniach mięsa wieprzowego, co którego w wyniku kontroli stwierdzono naruszenie wymagań w zakresie wagi netto, a nadto na opakowaniu tych produktów zaznaczono, że towar wyprodukowano dla L. Sp. z o.o. Sp.k.; a do tego dostawcą tego towaru był L. Sp. z o.o. Sp.k. (vide: protokół kontroli, w aktach adm.).
Przedstawione przez Skarżącą przy skardze "Wytyczne (...)", z uwagi na swój charakter interpretacyjny przepisów nie mogły zostać uznane za dowód w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. Dlatego zasadne było stanowisko WSA nie dopuszczające tego dowodu, ale z innych powodów niż podane przez Sąd.
Nadmienić jednocześnie należy, że także ww. Wytyczne potwierdzały obowiązek przedsiębiorców prowadzących działalność zawiązaną z żywnością, aktywnego uczestniczenia w procesie wdrożenia wymogów prawa żywnościowego poprzez kontrolowanie przestrzegania tych wymogów, zapewnienia wymogu ogólnej zgodności i kontroli dostaw żywności przez przedsiębiorców od gospodarstwa do talerza, a z uwagi na coraz bardziej złożone interakcje między producentami, dystrybutorami raczej z rozszerzeniem współodpowiedzialności na całej długości łańcucha żywnościowego niż z podziałem tej odpowiedzialności na poszczególne podmioty.
Dlatego za niezasadny należało uznać zarzut sformułowany w pkt B.ppkt 6. petitum skargi kasacyjnej.
Spółka próbowała także uwolnić się od odpowiedzialności podnosząc po pierwsze, że kontrolowany towar był towarem paczkowanym w rozumieniu ustawy o towarach paczkowanych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2335) i dlatego podlegać powinien badaniu według innych metod (referencyjnej), przewidzianych przez ten ostatni akt, w którym także uregulowano inny sposób obliczania wagi netto, co doprowadziłoby organy oraz Sąd I instancji do konkluzji, że kontrolowany towar nie był towarem zafałszowanym (pkt B. ppkt 2, 4, 5, 7; pkt A. ppkt 2 lit. l., n. petitum skargi kasacyjnej).
Ponadto podnosiła, że nie zostało uwzględnione przez organy i WSA, że prawidłowa wykładnia przepisów dotyczących artykułów rolno-spożywczych w odniesieniu do próbek schłodzonego, świeżego, opakowanego mięsa, z uwzględnieniem dopuszczalnych odchyleń i doliczenia masy osocza zgromadzonego we wkładzie absorpcyjnym doprowadziłaby do wniosku, ze kontrolowany towar nie był produktem zafałszowanym w rozumieniu art. 3 pkt 10 lit c) w zw. z art. 4 ust. 1 u.j.h.a.r.s. (pkt B. ppkt 1, pkt A ppkt 2.lit. a.-k. petitum skargi kasacyjnej).
Odnosząc się do zarzutów skonstruowanych wobec braku uznania skontrolowanych produktów za towary paczkowane i odmowy zastosowania metod kontroli i ustalania ich wyników przewidzianych dla towarów paczkowanych, to przede wszystkim produkt Schab wieprzowy bez kości, schłodzony w opakowaniach o różnych masach nie był towarem paczkowanym w rozumieniu definicji towaru paczkowanego z art. 2 pkt 1 u.t.p., właśnie z uwagi na różną zawartość netto mięsa w opakowaniu. Według powołanego przepisu towarem paczkowanym jest bowiem produkt umieszczony w opakowaniu jednostkowym dowolnego rodzaju, którego ilość nominalna, jednakowa dla całej partii, odmierzona bez udziału nabywcy, nieprzekraczająca 50 kg lub 50 l, nie może zostać zmieniona bez naruszenia opakowania. Natomiast, gdy chodzi o Schab wieprzowy bez kości, 10 plastrów a’700g, nawet gdyby przyjąć, że był towarem paczkowanym, to należy mieć na uwadze, że kontrola, której wynikiem było m.in. niniejsze postępowanie, dotyczyła jakości handlowej towarów, a nie kontroli wewnętrznej ilości towaru paczkowanego, dotyczącej ilości produktu w opakowaniu, wykonywanej w trakcie procesu paczkowania (art. 17 ust. 1 tego aktu), a która z kolei podlega planowym kontrolom dyrektora właściwego terytorialnie okręgowego urzędu miar (art. 20 cyt. ustawy). Inne rodzaje kontroli (a tym i dalsze czynności z nimi związane) dopuszcza art. 5 u.t.p., mówiący, że towary paczkowane znajdujące się w obrocie lub przeznaczone do wprowadzenia do obrotu podlegają kontroli Inspekcji Handlowej, Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych i Inspekcji Farmaceutycznej, w zakresie przewidzianym w niniejszej ustawie oraz w zakresie ich właściwości, w trybie i na warunkach określonych w przepisach odrębnych.
Przywołane przepisy załącznika nr 2 do u.t.p. – odnoszą się także do wymagań metrologicznych, które muszą być spełnione, aby towar paczkowany mógł być oznaczony znakiem "e", zgodnie z art. 17 ust. 1 u.t.p. (w ten sposób oznaczone był Schab wieprzowy w plastrach), a to oznacza w myśl § 1 pkt 5 ww. załącznika nr 2, że w kontrolowanej partii nie może być towarów paczkowanych, których błąd ujemny przekracza dwukrotną wartość błędu T1 podanego w tabeli 1 (sposób obliczenia wartości błędu określono w pkt 3, 7). Obie próbki pochodzące z tej samej partii przekroczyły dopuszczalną wartość błędu ujemnego, mimo że w partii nie powinno być w ogóle takiego towaru.
Również co do zakresu podmiotowego art. 8 ust. 1 u.t.p. wynika z niego odpowiedzialność paczkującego, importera, sprowadzającego albo zlecającego paczkowanie. Na etykiecie zaś było zaznaczone, że towar wyprodukowano dla Spółki.
Ponadto w myśl załącznika nr IX do rozporządzenia 1169/2011 jego pkt 1 lit. a oznaczanie ilości netto nie jest obowiązkowe w przypadku środków spożywczych, które znacznie tracą na objętości lub masie i które są sprzedawane na sztuki lub ważone w obecności nabywcy. Badane produkty nie klasyfikowały się więc do przedstawionego wyjątku.
Wobec powyższego zarzuty postawione w pkt B. ppkt 2., 4., 5., 7.; pkt A. ppkt 2. lit. l., n. petitum skargi kasacyjnej należało uznać za nietrafne.
Odnosząc do drugiej grupy zarzutów, podważających prawidłowość badania zabezpieczonych próbek mięsa wieprzowego i jego wyników (podana na opakowaniach zawartość netto mięsa była zawyżona względem oznaczonej podczas badań zawartości netto tego samego mięsa), co w konsekwencji doprowadziło organy do przyjęcia, że oferowany do sprzedaży towar był towarem zafałszowanym w rozumieniu art. 3 pkt 10 lit. c) w zw. z art. 4 ust. 1 u.j.h.a.r.s. także należy odmówić im zasadności.
Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 u.j.h.a.r.s. wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Pod pojęciem jakości handlowej należy natomiast rozumieć cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi (art. 3 pkt 5 u.j.h.a.r.s.).
Produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych, w szczególności jeżeli m.in w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej jest artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym, zgodnie z art. 3 pkt 10 lit. c) u.j.h.a.r.s. Z regulacji tej wynika też, że niezgodne z prawdą dane w zakresie zawartości (ilości) netto towaru są uznawane jako w istotny sposób naruszające interesy konsumentów finalnych.
Przyjęte przez organy i zaaprobowane przez Sąd I instancji rozumienie pojęcia "produktu zafałszowanego" i zakresu obowiązków podmiotu wprowadzającego produkt do obrotu potwierdzają także uregulowania rozporządzenia 1169/2011. W myśl art. 7 ust. 1 lit. a) tego aktu informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a zwłaszcza co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ww. rozporządzenia, zawierającego wykaz danych szczegółowych, których podanie jest obowiązkowe pod lit. e) wskazano: ilość netto żywności (co należy traktować za zamienne pojęcie z zawartością netto, o której mowa w art. 3 pkt 10 lit. c) u.j.h.a.r.s.).
Informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta, w myśl art. 7 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011.
Według art. 23 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011 ilość netto danego środka spożywczego jest wyrażana w litrach, centylitrach, mililitrach, kilogramach lub gramach, odpowiednio: a) w jednostkach objętości w przypadku produktów płynnych; b) w jednostkach masy w przypadku innych produktów.
Wobec powyższego zadeklarowane w oznakowaniu cechy (wymagania) w zakresie jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych powinny zostać zachowane w całym okresie ich przydatności do spożycia. Odnosi się to twierdzenie do sytuacji, która wystąpiła w kontrolowanej sprawie, gdy zadeklarowana na opakowaniu masa netto mięsa ulegała zmianie wskutek wycieku osocza (wody nie stwierdzono) z mięsa na podkładkę absorbującą. Niedotrzymanie deklaracji odnoszącej się do wagi spornych produktów, w sposób niewątpliwy wprowadzało potencjalnego konsumenta w błąd. Zjawisko wchłaniania płynu, jaki wydostaje się z mięsa przez wkład absorpcyjny, będący częścią opakowania produktu, nie może skutkować podaniem na opakowaniu innej masy mięsa, niż ta, którą finalnie otrzymuje konsument. Jest to niezależne od tego, że substancja ta stanowiła wcześniej integralną całość produktu (por. wyrok NSA z: 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1569/23). Dlatego wbrew twierdzeniom Skarżącej, ustalając masę netto spornych produktów brak było podstaw do uwzględniania masy osocza, które w sposób naturalny wypłynęło z mięsa. Według definicji określonej w art. 1 pkt 1 załącznika I do rozporządzenia (WE) Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L poz. 139, s. 55) mięso oznacza jadalne części zwierząt określonych w pkt 1.2-1.8. w tym krew. Wyciek z mięsa, który gromadzi się w opakowaniu produktu luźno bądź we wkładzie absorpcyjnym stanowiącym część tego opakowania, nie jest przeznaczony do spożycia i dlatego nie może już stanowić integralnej części tego mięsa. Tym samym wyciek ten nie stanowi żywności (środka spożywczego), zdefiniowanej w art. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 178/2008 jako jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać. Wobec tego brak jest podstaw do uznania osocza/jego masy, które nawet w sposób naturalny wyciekło z mięsa, za żywność w rozumieniu przepisów prawa żywnościowego (por. wyrok WSA w Olsztynie z 7 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 989/23 i przytoczone w nim orzecznictwo). Okoliczność, że osocza z mięsa nie można zakwalifikować jako środka płynnego, o którym mowa w pkt 5 akapit 2 Załącznika IX do rozporządzenia 1169/11, jak też elementu opakowania (tara) nie oznacza, że pozostaje ono masą mięsa, które absorbowane jest przez wkład w opakowaniu.
Wobec powyższego, oznaczenie ilościowe ma odzwierciedlać zakupiony przez konsumenta produkt o określonym ciężarze, stanowiący żywność. Skoro wyciek z mięsa świeżego stanowi naturalny proces (dlatego też opakowanie badanego produktu zwiera wkładkę absorpcyjną umożliwiającą odsączanie jego nadmiaru), to przynajmniej do dnia minimalnej trwałości do spożycia, mięso to powinno posiadać deklarowane właściwości, w tym określoną wagę. Jeżeli zatem masa netto mięsa może ulegać zmianie, w zależności od stopnia wycieku osocza/wody, powinno to zostać przewidziane i uwzględnione w opisie produktu.
Wobec powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty postawione w pkt B. ppkt 1., pkt A. ppkt 2. lit. a. –k. petitum skargi kasacyjnej).
Skoro skontrolowane i przebadane próbki mięsa nie zawierały mięsa o deklarowanej na oznakowaniu zawartości netto, to w myśl art. 3 pkt 10 lit. c) u.j.h.a.r.s. stanowiły artykuł rolno – spożywczy zafałszowany. Dlatego niezasadny był także zarzut z pkt B.ppkt 2. petitum skargi kasacyjnej.
Konsekwencją ustalenia wystąpienia przesłanek z art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. było nałożenie kary pieniężnej, mając na uwadze, że decyzja wydawana na tej podstawie jest decyzją związaną. Dlatego nie było podstaw do uwzględnienia zarzutu zgłoszonego w pkt B. ppkt 3. petitum skargi kasacyjnej, zwłaszcza że Skarżąca nie podważała stanowiska WSA podzielającego opinię organów o niestwierdzeniu wystąpienia przesłanek z art. 40a ust. 5c u.j.h.a.r.s., pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary.
Nie można podzielić obecnie prezentowanego przez Spółkę stanowiska, że bezpodstawnie nie pobrano próbek kontrolnych (zarzut z pkt A ppkt 2 lit. m. omawianego punktu skargi kasacyjnej), gdyż badaniu podlegało schłodzone mięso wieprzowe, posiadające krótki termin, w którym powinno być spożyte: schab wieprzowy 10 plastrów – 14.09.2019 r., schab wieprzowy – 15 .09.2019 r. Kontrolujący, pobierający próbki do kontroli podał podstawy niepobrania próbek kontrolnych – art. 29 ust. 3 pkt 1 i 2 u.I.H. i przedstawiciel Spółki nie zgłaszał zastrzeżeń. Zresztą sama Skarżąca zgłaszając zarzuty dotyczące wycieku z mięsa w próbkach, przyznawała, że nie jest możliwe przechowywanie próbki w warunkach uniemożliwiających zmianę jakości lub cech charakterystycznych produktu. Przy tym Spółka po uzyskaniu wyników badań do momentu otrzymania decyzji ŚWIIH nie zajmowała stanowiska. Dodać należy, że kwestia kontroli prawidłowości badań pobranych próbek była oceniona w postępowaniu zakończonym wyrokiem NSA w sprawie II GSK 1935/21.
Nie można było również podzielić poglądu Spółki o konieczności dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, wskutek czego miało dojść do naruszenia art. 78 § 2 k.p.a., stanowiącego, że organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania strony przeprowadzenia dowodu z § 1, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Przede wszystkim należy zauważyć, że art. 29 ust. 1 u.I.H. stanowi wyjątek wobec regulacji k.p.a., określając, że badania pobranych próbek produktów i próbek kontrolnych przeprowadzają, z zastrzeżeniem ust. 2, laboratoria kontrolno-analityczne Inspekcji. Taki też status posiadało Laboratorium, które przeprowadziło badania zabezpieczonych próbek i do tego uczyniło to za pomocą akredytowanej metody, co dawało gwarancje, że zastosowana metoda była odpowiednia do celu badania. Dlatego niezasadne były zarzuty zgłoszone w pkt A.ppkt 2 lit. m., o. petitum skargi kasacyjnej
Przeprowadzone postępowanie spełniło wymogi art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy dowody zostały przeprowadzone i rozważone. Strona miała zagwarantowane prawo czynnego udziału w postępowaniu w rozumieniu art. 10 § 1 k.p.a. Dlatego nie było podstaw do uwzględnienia zarzutu z pkt A.ppkt 2. petitum skargi kasacyjnej, co szczegółowo wyżej przedstawiono.
Dołączenie do akt sprawy materiałów - kart badań już po wpłynięciu skargi na decyzję GIJHARS do WSA w Warszawie nie stanowiło naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. i art. 10 p.p.s.a., gdyż w odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił przyczyny dołączenia tychże dokumentów do akt sprawy. Nastąpiło to z uwagi na nowe zarzuty Spółki zgłoszone dopiero na etapie postępowania sądowego. Dołączone dokumenty doprecyzowywały dane zawarte w znajdujących się w aktach kart badań, które potwierdziły zapisy sprawozdań z badań nr 338 i nr 339 z 17 września 2019 r. Do tego Sąd I instancji wyrokując dysponował pełnym materiałem dowodowym i nie miał uwag, aby dołączone dokumenty miały znaczący wpływ na dokonane przez organy w decyzjach ustalenia faktyczne.
Spółka nie wykazała zaś, w jaki sposób i do tego istotny wpłynęło na wynik sprawy zaniechanie doręczenia jej przez WSA kopii kart badań w sytuacji otrzymania po kontroli sprawozdań nr 338 i nr 339 z badań.
Stosownie do art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, co należy rozumieć jako oparcie rozstrzygnięcia na faktach udokumentowanych w aktach administracyjnych, a więc w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracyjny w toku postępowania wyjaśniającego. W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli sąd oddalił skargę mimo niekompletnych akt sprawy; pominął istotną część tych akt; oparł orzeczenie na własnych ustaleniach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. wyroki NSA: z 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1308/18, z 11 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 3627/21, z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt I FSK 1778/18, z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 712/23, z 4 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 1949/23).
Żadna z powyższych okoliczności nie wystąpiła w sprawie. Dlatego niezasadny okazał się zarzut z pkt A. ppkt 6. petitum skargi kasacyjnej.
Jednocześnie przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Nie może też zostać naruszony przez dokonaną zaskarżonym wyrokiem ocenę prawną okoliczności sprawy.
Mając powyższe na uwadze na mocy art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną Spółki jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz.1965) w zw. z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12.