II GSK 1908/12

II GSK 1908/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-11-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Zabłocka /sprawozdawca/
Maria Jagielska
Marzenna Zielińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II SA/Bd 1020/11 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2012-06-13
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 124 ust. 2 akapit pierwszy
Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bm z dnia 13 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 1020/11 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. M. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 13 czerwca 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1020/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę M. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dyrektora Oddziału ARiMR) z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że M. M. wystąpił do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z/s w S. z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni 1,50 ha na rok 2010.
Po rozpatrzeniu wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. z/s w S. (Kierownik Biura ARiMR) decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. odmówił przyznania M. M. wnioskowanej płatności i nałożył sankcję w wysokości 674,51 zł, ze względu na to, że ustalona przez organ różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do JPO (1,50 ha) a powierzchnią stwierdzoną (0,26 ha) przekracza 50 %, co zgodnie z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia nr 1122/2009 dyskwalifikuje w zakresie możliwości uzyskania płatności i obliguje organ do nałożenia sankcji.
Dyrektor Oddziału ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., na postawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako k.p.a.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 ze zm.) oraz art. 7 ust. 1, 2 ustawy o płatnościach, a także art. 58 rozporządzenia nr 1122/2009, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, że przyznanie płatności JPO uzależnione jest od spełnienia warunków zawartych w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach. Wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci fotografii potwierdza kwalifikację stanu gruntu zawartą w raporcie z kontroli na miejscu. Zdaniem organu II instancji stan widoczny na zdjęciach nie pozwala na zakwalifikowanie działek rolnych C1, C2, C3, C4 oraz D zgodnie z deklaracją zawartą we wniosku, tj. w przypadku działek C1, C2, C3 oraz C4 jako JPO-Z , czyli jako zagajnika o krótkiej rotacji, a w przypadku działki D jako pastwiska. Wskazując, że zgodnie z art. 2 lit. N rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 r. z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L. z 2009 r., Nr 316, str. 1 ze zm., dalej powoływanego jako rozporządzenie nr 1120/2009), zagajnik o krótkiej rotacji oznacza obszary obsadzone gatunkami drzew objętymi kodem CN 06029041, na których prowadzona jest uprawa drzewiastych roślin wieloletnich, o korzeniu lub łodydze pozostających w ziemi po zbiorze, które wypuszczają pędy w następnym sezonie i które wyszczególnione są w wykazie gatunków odpowiednich do wykorzystania w zagajnikach o krótkiej rotacji wraz z ich maksymalnym cyklem zbioru, który ma zostać sporządzony przez państwa członkowskie do 2010 r., podkreślił że na działkach rolnych C1, C2, C3 oraz C4 stwierdzono brzozę, wierzbę, sosnę, modrzew, świerk oraz - oprócz wielu gatunków drzew - brak wykonywania jakichkolwiek zabiegów uprawowych. Brak natomiast kwalifikacji działki rolnej D do płatności organ uzasadnił okolicznością stwierdzenia na powierzchni 0,05 ha tej działki nieużytkowania rolniczego terenu, o czym mają świadczyć widoczne na zdjęciach wieloletnie chwasty, zaś pozostała powierzchnia działki została określona jako nieużytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r. Organ powołał się również na przepis § 1 ust. 1 pkt 1, § 2 oraz § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. z 2010 r., Nr 39, poz. 211, dalej powoływanego jako "rozporządzenie w sprawie minimalnych norm"). W wyniku wykluczenia z wniosku działki rolnej C1,C2,C3,C4 oraz D powierzchnia kwalifikowana wyniosła w zakresie JPO 0,26 ha. Takie ustalenia, stosownie do treści art. 58 akapit trzeci rozporządzenia nr 1122/2009 powodowały odmówienie płatności i nałożenie sankcji.
Na powyższą decyzję M. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., w której domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucił naruszenie polskich i wspólnotowych przepisów prawa materialnego, a także przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę i stwierdził, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności.
Sąd wyjaśnił, że warunki przyznania jednolitej płatności obszarowej określone zostały w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm., dalej: "ustawa o płatnościach"). Przepis ten stanowi, że rolnikowi przysługuje omawiana płatność do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2004 (1 ha), z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkową uprawę o powierzchni co najmniej 0,1ha (pkt 1); utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek (pkt 2); przestrzega wymogów przez cały ten rok kalendarzowy (pkt 2a) oraz został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (pkt 3). Z treści art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009 wynika, iż do przyznania pomocy w ramach systemu JPO kwalifikują się wszystkie działki rolne obejmujące grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe i ogródki przydomowe (wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych), utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., bez względu na to czy w tym dniu były wykorzystywane do produkcji, oraz w stosownych przypadkach dostosowane zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami określonymi przez państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję, a także działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. Pojęcie działki rolnej zdefiniowane zostało w przepisie art. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach. Zgodnie z nim użyte w ustawie określenie działka rolna, oznacza działkę w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009, tj. zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Spełnienie przez stronę wszystkich powyższych kryteriów warunkuje przyznanie wnioskowanych płatności. Tak więc i kryterium przyznania pomocy w ramach JPO w postaci utrzymania gruntu w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. (art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009) stanowi przesłankę konieczną do uzyskania JPO.
WSA ustalił, iż z akt sprawny wynika, że skarżący zadeklarował do JPO działki rolne o łącznej powierzchni 1,50 ha, w ramach których zgłosił do płatności działki rolne: A o powierzchni 0,17 ha, B o powierzchni 0,13 ha oraz D o powierzchni 0,33 ha jako pastwiska, natomiast działki rolne: C1 o powierzchni 0,28 ha, C2 o powierzchni 0,45 ha, C3 o powierzchni 0,04 ha oraz C4 o powierzchni 0,10 ha jako zagajniki o krótkiej rotacji. Opierając się na wynikach kontroli administracyjnej wniosku z dnia 24 sierpnia 2010 r. oraz na wynikach kontroli na miejscu gospodarstwa rolnika w zakresie kwalifikowalności powierzchni i wzajemnej zgodności przeprowadzonej w dniu 23 września 2010 r. metodą inspekcji terenowej, a także na sporządzonej w trakcie kontroli dokumentacji fotograficznej, orzekające w sprawie organy stwierdziły nieprawidłowości odnośnie działek rolnych A, C1, C2, C3, C4 i D powodujące, zgodnie z art. art. 58 akapit trzeci rozporządzenia nr 1122/2009, pozbawienie rolnika prawa do JPO i uzasadniające zastosowanie sankcji.
Sąd wskazał, samo oświadczenie rolnika kwestionujące ustalenia organów, nie poparte materiałem dowodowym, jest niewystarczające do podważenia dowodów przedstawionych przez organy. Podkreślił, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obowiązują odmienne zasady przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w stosunku do zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. We wskazanych bowiem sprawach organ administracyjny został zobligowany przez ustawodawcę jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach), natomiast jego obowiązkiem nie jest już wymóg działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. To strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W świetle wskazanych zasad rządzących postępowaniem w sprawach o płatności w ramach systemów wsparcie bezpośredniego, zdaniem Sądu, nie ma podstaw do poddania w wątpliwość poczynionych przez organy ustaleń co do powierzchni działek rolnych objętych przedmiotowym wnioskiem, stanu kultury rolnej tych działek i ich wykorzystania rolniczego. Ustalenia te oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym w postaci raportu z kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i wzajemnej zgodności oraz dokumentacji fotograficznej, nie zostały podważone przez rolnika żadnym przekonywującym dowodem uzasadniającym postawienie tym ustaleniom zarzutu dowolności. Sąd I instancji oceniając raport z kontroli na miejscu oraz wykonane w sprawie zdjęcia - potwierdzające wnioski zawarte w raporcie, nie powziął wątpliwości co do przyjętego przez organy stanu faktycznego sprawy. I tak odnośnie działki rolnej A organy stwierdziły przedeklarowanie jej powierzchni o 0,04 ha (powierzchnia stwierdzona 0,13 ha, powierzchnia deklarowana 0,17 ha). Pomiaru dokonano po granicy uprawy, posługując się techniką pomiaru GPS. Wyniki pomiaru zostały udokumentowane zdjęciami nr 48-59. Skarżący w piśmie skierowanym do Dyrektora Oddziału ARiMR zawierającym zastrzeżenia i uwagi do sporządzonego protokołu z kontroli na miejscu, jedynie wskazał, że działka rolna A według stanu faktycznego ma powierzchnię 0,17 ha, nie przedstawiając żadnego dowodu na potwierdzenie tej okoliczności. Wobec powyższego, Sąd uznał ustalenia organów w tym zakresie za nie budzące wątpliwości, i tym samym stwierdził, że zasadnym było zastosowanie dla tej działki kodu DR 13+.
Ustosunkowując się do ustaleń organów dotyczący działek rolnych C1, C2, i C4, które rolnik zakwalifikował jako zagajniki o krótkiej rotacji, WSA podkreślił, że art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach tworzy wymóg w stosunku do działek rolnych kwalifikowanych jako zagajniki o której rotacji, aby działka rolna obejmowała "jednolitą gatunkowo uprawę" o powierzchni co najmniej 0,1 ha. Gatunki drzew których uprawa stanowi zagajniki o krótkiej rotacji oraz maksymalny cykl zbioru dla każdego z tych gatunków drzew określa, zgodnie z delegacją zawartą w art. 17 ust. 4 pkt 6 ustawy o płatnościach, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie gatunków drzew, których uprawa stanowi zagajniki o krótkiej rotacji, oraz maksymalnego cyklu zbioru dla każdego z tych gatunków drzew. Rozporządzenie to wskazuje w załączniku gatunki drzew z rodzaju: wierzba, topola i brzoza jako gatunki, których uprawa stanowi zagajniki o krótkiej rotacji, oraz określa maksymalny cykl zbioru tych drzew na odpowiednio: 6, 6 i 8 lat. Z załączonych do decyzji organów obu instancji zdjęć nr 1 i 3 - dotyczących działki C4, zdjęć nr 8 i 10 dotyczących działki C2 oraz zdjęć nr 44 i 45 odnoszących się do działki C1, jednoznacznie wynika brak jednolitości gatunkowej uprawy na tych działkach. Poza brzozą i wierzbą występują bowiem na nich także sosny, modrzewie i świerki. I tak na działce C1 występuje poza brzozą również sosna, na działce C2 widoczne są sosny, modrzewie i świerki, zaś na działce C4 liczne samosiewy. Z obrazu widocznego na zdjęciach wynika także brak wykonywania zabiegów uprawnych na tych działkach (liczne samosiewy, chwasty). Niektóre drzewa widoczne na zdjęciach, biorąc pod uwagę szerokość pnia, są niewątpliwie starsze niż 8 lat. Ponadto z wykonanych zdjęć wynika także występowanie na tych działkach zarówno drzew, jaki i krzewów i to różnego gatunku. Rozprzestrzenienie niektórych zadrzewień i zakrzewień jest przypadkowe i niejednorodne, co wskazuje na samosiewy. Wyłaniający się ze zgromadzonej dokumentacji fotograficznej stan faktyczny działek C1, C2 i C4, wskazujący w szczególności na brak jednolitości gatunkowej uprawy na tych działkach oraz na występowanie na nich drzew starszych niż 8 lat, uzasadniał wyłączenie tych działek z wnioskowanej płatności JPO_Z. Sąd wskazał również, iż zakres oraz rodzaj zadrzewienia i zakrzewienia tych działek, wiek występujących na nich drzew, a także stan kultury rolnej tych działek wskazują na wieloletnie nieużytkowanie gruntu w sposób rolniczy, co czyni zasadnym odniesienie stan gruntu widocznego na zdjęciach także na dzień 30 czerwca 2003 r. Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko wyrażone w piśmie skarżącego do Dyrektora Oddziału ARiMR zawierającym zastrzeżenia i uwagi do sporządzonego protokołu z kontroli na miejscu, iż do zachowania czystości gatunkowej uprawy wystarczy zachowanie tej czystości w 90 %. Sąd wskazał, że skoro przytoczone przepisy prawa wyraźnie stanowią, że zagajniki o krótkiej rotacji tworzą jednolite gatunkowo uprawy drzew z rodzajów brzoza, topola lub wierzba o powierzchni co najmniej 0,1 ha, to tym samym do spełnienia tego wymogu niezbędnie jest nie tylko, aby na danej działce rolnej nie występowały drzewa innego gatunku (niezależnie od stosunku procentowego tych drzew), ale także, aby nie występowały na niej jednocześnie krzewy i to w dodatku różnych gatunków, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ponadto warunkiem koniecznym przyznania JPO do powierzchni tych upraw jest dokonywanie zbioru plonu w cyklu nie dłuższym niż: 8 lat w przypadku upraw brzozy i 6 lat w przypadku pozostałych upraw. Nie można także podzielić argumentu rolnika, że skoro w 2007 r. czy w 2008 r., kiedy to miał podjąć produkcję zagajników drzew leśnych o krótkiej rotacji, przepisy prawa nie określały wymogu zachowania czystości gatunkowej uprawy, to tym samym w 2010 r. taki wymóg nie może być w stosunku do rolnika konstruowany. Rolnik aby uzyskać wnioskowaną płatność bezpośrednią musi spełnić warunki do jej przyznania "w danym roku", na który ubiega się o przyznanie płatności. Zatem skoro skarżący ubiegła się o JPO na rok 2010, to tym samym winien on spełnić wszelkie wymogi prawne obowiązujące w tym czasie, a nie w 2007 czy w 2008 r. Zgodnie z delegacją zawartą w art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o płatnościach Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozporządzeniu z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm – Dz.U. z 2010 r., Nr 39, poz. 211, określił minimalne normy wymagane dla gruntów rolnych. Odnośnie plantacji zagajników o krótkiej rotacji normę tę stanowi m.in. wymóg utrzymywania plantacji w stanie niezachwaszczonym (§ 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Wymóg ten został określony przez ustawodawcę również w rozporządzeniu z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm. Zatem wskazany warunek istniał już od 2007 r., i zobowiązywał skarżącego do przestrzegania go zarówno w 2007 r., jaki i w latach następnych, w tym w 2008 r. Ze zdjęć znajdujących się w aktach sprawy wynika, że normy tej skarżący nie przestrzegał – zdjęcie nr 1, 3, 8. Także i z tej przyczyny nie można podzielić stanowiska strony, wskazanego w piśmie z dnia 12 marca 2012 r., że przestrzegał on wymogów stawianych zagajnikom o krótkiej rotacji istniejących w 2008 r.
W ocenie Sądu I Instancji uzasadnione w sprawie było również wykluczenie z płatności działki rolnej C3. Działką rolną jest bowiem, zgodnie art. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009, działka o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, stanowiąca zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw, z tym że w przypadku gdy wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczone na podstawie tego konkretnego użytkowania. Z przytoczonej definicji wynika, że aby dana działka została zakwalifikowana do płatności, powierzchnia tej działki musi wynosić minimum 0,1 ha. Z akt przedmiotowej sprawy wynika natomiast, że skarżący zadeklarował do JPO powierzchnię działki C3 o wymiarze 0,04 ha, tym samym więc powierzchnia deklarowana działki rolnej C3 nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni i w związku z tym nie należało kwalifikować tej działki do płatności. Sąd podzielił także ustalenia faktyczne organów dotyczące działki rolnej D. Ze znajdującego się w aktach sprawy raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni wynika, iż na działce tej występuje zadrzewienie i zakrzewienie, że teren tej działki był nieskoszony przez kilka poprzedzających kontrolę lat, a także że występują na nim liczne samosiewy drzew liściastych takich jak klony i dęby. Zdaniem Sądu ustalenia te w pełni odzwierciedlają zdjęcia nr 19, 26 i 37. Ponadto ze zdjęcia nr 37 jednoznacznie wynika, że na terenie działki rolnej D znajdują się składowiska różnych rzeczy np. fragmenty materiałów budowlanych. WSA podkreślił, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm określa zarówno w stosunku do gruntów rolnych ugorowanych jak i w stosunku do łąk i pastwisk innych niż wymienionych w pkt 2 i 3 § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm, wymóg koszenia i usuwania okrywy roślinnej lub stosowania innych zabiegów uprawowych zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca. Obraz widoczny na zdjęciach nr 19 i 37 w żaden sposób nie wskazuje na wykonywanie na wskazanej przez organ powierzchni przedmiotowej działki (0,05ha) jakichkolwiek zabiegów uprawnych, o czym świadczą występujące na niej liczne chwasty oraz wysokość istniejącej tam okrywy roślinnej. Wykluczenie zaś pozostałego areału działki rolnej D (0,28 ha) uzasadnione przez organy nieużytkowaniem rolniczym działki na dzień 30 czerwca 2003 r., znajduje potwierdzenie w widocznym na wykonanych zdjęciach wieloletnim zadrzewieniu i zakrzewieniu działki, stanowiącym samosiewy.
Reasumując Sąd stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził zasadność stwierdzenia w sprawie przedeklarowania powierzchni działki rolnej A o 0,4 ha oraz wykluczenia z płatności działek rolnych C1, C2, C3, C4 i D. Konsekwencją wykluczenia z płatności działek C1, C2, C3, C4 i D oraz przedeklarowanie działki rolnej A o 0,4 ha było ustalenie przez organy, że różnica pomiędzy łączną powierzchnią zadeklarowaną do JPO (1,50 ha) a łączną powierzchnią stwierdzoną (0,26 ha), obejmującą zdeklarowaną powierzchnię działki rolnej B (0,13 ha) i stwierdzoną powierzchnię działki rolnej A (0,13 ha), przekracza 50 %, co zgodnie z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia nr 1122/2009 powoduje wykluczenie z możliwości uzyskania wnioskowanej płatności oraz konieczność nałożenia na rolnika sankcji w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, a która to kwota sankcji podlega odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych, a w przypadku braku możliwości takiego odliczenia zostaje anulowana w pozostałym do odliczenia zakresie.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego zawartych w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2012 r. WSA wskazał, że wbrew twierdzeniem skarżącego miał on możliwość wypowiedzenia się na temat stwierdzonych przez organ nieprawidłowości. Wezwany został bowiem do złożenia wyjaśnień pismem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010 r., na które to pismo w żaden sposób nie zareagował. Natomiast w odpowiedzi na zgłoszone pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. uwagi do raportu z kontroli organ w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. skierowanym do skarżącego przedstawił obszerne wyjaśnienia w tym także co do możliwości zapoznania się z dokumentacja fotograficzną, z czego jednak skarżący nie skorzystał. Ostatecznie dokumentację fotograficzną przekazano skarżącemu w dniu [...] marca 2011 r., to jest przed doręczeniem decyzji organu I instancji (w dniu [...] marca 2011 r.), ale skarżący żadnych uwag do tych dowodów w toku postępowania administracyjnego nie przedstawił. Sąd wskazał ponadto, że odmiennie aniżeli w kodeksie postępowania administracyjnego ustalono ustawą o płatnościach (cyt. na wstępnie rozważań) także kwestie udziału stron w postępowaniu. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 pkt 3 tej ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej organ administracji publicznej udziela stronom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - tylko na ich żądanie. Także tylko na żądanie stron organ zapewnia im czynny udział w każdym stadium postępowania oraz na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach).
M. M. zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 7 oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008r. nr 170 poz. 1051 ze zm.),
2/ art. 58 rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu, oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina ( Dz. U. UE. L 2009 nr 316 str. 65 ze zm.) w zakresie dokonania ustalenia, iż różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do JPO (1,50 ha) a powierzchnią stwierdzoną (0,26 ha) przekracza 50%, co zgodnie z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia nr 1122/2009 dyskwalifikuje w zakresie możliwości uzyskania płatności i obliguje organ do nałożenia sankcji,
3/ naruszenie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11.03.2010 w sprawie minimalnych norm, poprzez błędne przyjęcie, że zadeklarowane działki nie spełniają norm wymaganych wskazanymi w rozporządzeniu normami,
4/ naruszenie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie minimalnych norm z uwagi na przyjęcie, że zadeklarowane w 2008 r. działki z uprawą zagajników o krótkiej rotacji nie podlegały i nie podlegają zasadom uprawy zarówno z uwagi na wiek jak i skład gatunkowy przyjęty przez rolnika w 2008 r.
5/ naruszenie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie gatunków drzew, których uprawa stanowi zagajnik o krótkiej rotacji, oraz maksymalnego cyklu zbioru dla każdego z tych gatunków drzew przez przyjęcie, że rośliny uprawiane na działce C1 -brzoza gatunkowo jednolita oraz na działce C4 wierzba na cele energetyczne nie kwalifikują się jako zagajniki o krótkiej rotacji.
Zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art.1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz.1269 ze zm.),
- art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej w zakresie zgodności z prawem skarżonej decyzji, przez co zostały naruszone następujące przepisy:
a/ art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, polegającej na wadliwym uznaniu, że organy administracyjne dokładnie i wnikliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe i prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego,
b/ art. 145 § 1 pkt 1 lit (a) oraz (c) w zw. z art. 151 p.p.s.a poprzez oddalenie skargi, pomimo iż w sprawie zostały naruszone przepisy postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy i winno skutkować uchyleniem skarżonej decyzji w całości, tymczasem Sąd wadliwie przyjął, że organ II instancji nie naruszył:
- art. 77 § 1 w związku z art. 84 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że organy administracyjne dokładnie i wnikliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe pomimo, iż w niniejszej sprawie nie przeprowadzono w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego, a zwłaszcza zaniechano przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych specjalistów m.in. z zakresu dendrologii, leśnictwa, pszczelarstwa a także biegłego geodety - w konsekwencji czego nie została dokonana prawidłowa ocena stanu faktycznego, prawidłowe pomiary działek, oraz prawidłowe ustalenie stanu gatunkowego działek co spowodowało naruszenie powołanych przepisów, oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej i miało wpływ na treść rozstrzygnięcia;
- art.81 k.p.a. polegający na wadliwym uznaniu , że organy administracji nie uchybiły przepisom dotyczącym prowadzenia postępowania dowodowego.
Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że Sąd bez dostatecznej podstawy zaaprobował wyniki kontroli, nie wziął pod uwagę, że organy odmówiły rozważenia istotnej części dowodów, jakie strona przedstawiła w piśmie z dnia 11 stycznia 2011r. stanowiącym uwagi do raportu z czynności kontrolnych oraz w piśmie procesowym z dnia 12 marca 2012r. Zarzucił zaakceptowanie przez Sąd wadliwych ustaleń co do stanu faktycznego, co w konsekwencji spowodowało aprobatę dla niewłaściwego zastosowania art.7 ust.1 ustawy o płatnościach oraz art.124 ust.2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009. Podniósł, że od 2004 r. korzysta z dotacji do gruntów rolnych w postaci jednolitej płatności obszarowej – JPO oraz ONW. W 2007 r. zgłosił do części działek rolnych uprawę "roślin energetycznych". W tym okresie zmieniły się przepisy i dopuszczono uprawę "tak zwanych roślin energetycznych, do których zalicza się m.in. zagajniki drzew leśnych". Co do składu gatunkowego takich upraw nie obowiązywały żadne reguły. W 2008 r. określono nowe cykle na uprawy zagajników na 8 lat, a w 2010 r. zmieniły się przepisy i za zagajnik o krótkiej rotacji uznano jedynie jednolitą gatunkowo brzozę i wierzbę. Skarżący , pomimo tych zmian, nadal zgłaszał posiadane zagajniki do programów pomocowych, pomimo, że na części działek posiadał zagajniki składające się z różnych drzew, ponieważ wcześniej (w 2007 i 2008 r.) nabył prawo do uprawy zagajników różnogatunkowych i miał prawo dokończyć taką uprawę do okresu wyznaczonego uprzednio przepisami, tj. do 2016 r. Zarzucił, że osoby dokonujące pomiarów geodezyjnych dokonały tego pomimo braku uprawnień.
Dokonując oceny dokumentacji fotograficznej zarzucił, że są to zdjęcia perspektywiczne, wskazał, że uprawa na skraju zagajnika wskazuje, że jest on zachwaszczony, gdy wewnątrz zagajnika brak jest chwastów. Podniósł, że w celu ustalenia czy uprawy leśne są zachwaszczone, czy źle uprawiane należało powołać biegłego, np. leśnika. Co do działki D określonej jako pastwisko powinny zostać dokonane ustalenia w zakresie czy rośliny porastające tę działkę mogą być wykorzystywane jako pożywienie dla pszczół, a w związku z tym służyć do produkcji rolnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. (t.jed. Dz.U. z 2012 r. poz.270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej (art. 176 p.p.s.a.). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie kasacji ma zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej zostały sformułowane zarzuty dotyczące zarówno naruszeń prawa materialnego, jak i procesowego.
W pierwszej kolejności należy zakreślić granice rozpoznanej sprawy sądowoadministracyjnej. Postępowanie administracyjne, poddane następnie kontroli sądowej zostało wszczęte wnioskiem strony o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) na 2010 r. We wniosku część działek została zgłoszona jako pastwisko, część jako zagajniki o krótkiej rotacji. Postępowanie administracyjne toczyło się w zakresie możliwości przyznania stronie wnioskowanych płatności, na warunkach określonych przepisami obowiązującymi dla tych płatności w 2010r. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że jeżeli skarżący ubiega się o płatności JPO na 2010 rok, to winien spełnić wymogi obowiązujące w tym czasie, a nie w 2007 r.
Nie była przedmiotem tego postępowania administracyjnego, a więc i kontroli sądowej możliwość przyznania stronie innych płatności na podstawie innych wniosków złożonych w poprzednich latach, np. płatności do roślin energetycznych.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, w kolejności w jakiej zostały one sformułowane, tj. w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.7 (w uzasadnieniu doprecyzowano, że chodzi o art.7 ust.1) oraz art. 2 ust.1 ustawy o płatnościach, przypomnieć należy, że art.7 ust.1 określa wymogi jakie muszą być spełnione przez rolnika dla uzyskania jednolitej płatności obszarowej. Wymogi te zostały prawidłowo przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, gdzie wskazano, że rolnikowi przysługuje omawiana płatność do będącej w jego posiadaniu w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2004 (1 ha), z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkową uprawę o powierzchni co najmniej 0,1ha (pkt 1); utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek (pkt 2); przestrzega wymogów przez cały ten rok kalendarzowy (pkt 2a) oraz został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (pkt 3). Z treści art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009 wynika, iż do przyznania pomocy w ramach systemu JPO kwalifikują się wszystkie działki rolne obejmujące grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe i ogródki przydomowe (wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych), utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., bez względu na to czy w tym dniu były wykorzystywane do produkcji, oraz w stosownych przypadkach dostosowane zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami określonymi przez państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję, a także działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. Pojęcie działki rolnej zdefiniowane zostało zaś w przepisie art. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach. Zgodnie z nim użyte w ustawie określenie działka rolna, oznacza działkę w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009, tj. zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Spełnienie przez stronę wszystkich powyższych kryteriów warunkuje przyznanie wnioskowanych płatności. Tak więc i kryterium przyznania pomocy w ramach JPO w postaci utrzymania gruntu w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. (art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009) stanowi przesłankę konieczną do uzyskanie JPO.
Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, skarżący upatruje naruszenia przepisu art. 7 ust.1 ustawy o płatnościach w błędnej wykładni tego przepisu polegającej na zastosowaniu go w brzmieniu obowiązującym w 2010 r., a nie w brzmieniu z 2007 r., kiedy to rolnik (jak twierdzi) zgłosił w stosunku do części działek uprawę roślin energetycznych i nie obowiązywały żadne reguły co do składu gatunkowego takich upraw.
Zarzut jest nieuzasadniony, ponieważ jak wyżej wyjaśniono, do postępowania w sprawie płatności za 2010 rok należy stosować przepisy określające wymogi dla przyznania tych płatności w 2010 roku, a nie w innych latach.
W kontekście tego zarzutu NSA za uzasadnione uznaje wyjaśnienie, iż dopiero ustawą z dnia 17 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.Nr 36, poz. 197) wprowadzono do ustawy o płatnościach zapis dotyczący zagajników o krótkiej rotacji, wskazując, że "..w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha".
W uzasadnieniu do ww. ustawy zmieniającej zapisano, że "Rozporządzenie nr 73/2009 wprowadziło zmianę w odniesieniu do warunków kwalifikowalności do jednolitej płatności obszarowej tzw. "zagajników o krótkiej rotacji". Dotychczas do wsparcia kwalifikowały się jedynie te uprawy zagajników o krótkiej rotacji, które były prowadzone z przeznaczeniem na cele energetyczne. Począwszy od 2009 r. do wsparcia zostały zakwalifikowane wszystkie zagajniki o krótkiej rotacji niezależnie od ich przeznaczenia. Jednocześnie zgodnie z definicją zawartą w art. 2 lit. n rozporządzenia nr 1120/2009, od 2010 r. państwo członkowskie określa listę gatunków drzew, które mogą być wykorzystywane jako zagajniki o krótkiej rotacji, oraz wskazuje dla każdego z tych gatunków maksymalny cykl zbioru.
W związku z powyższą zmianą przepisów wspólnotowych zachodzi konieczność dostosowania przepisów zmienianej ustawy. W art. 7 w ust. 1 nadaje się nowe brzmienie pkt 1, określając, że działka rolna przeznaczona pod uprawę zagajnika o krótkiej rotacji powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha. Oznacza to, że uprawy te będą deklarowane przez rolników jako odrębna grupa upraw, a więc będą stanowiły odrębną działkę rolną. Dzięki temu będzie możliwe zlokalizowanie upraw zagajników i poddanie ich odpowiednim kontrolom. Ponadto ustalenie zasady, że uprawa zagajnika powinna być jednolita gatunkowo, pozwoli na wykluczenie z płatności zalesień, a więc obszarów, które nie stanowią działalności rolniczej."( http://www.sejm.gov.pl)
Jak wynika z cyt. uzasadnienia przed wprowadzeniem obowiązującej od 15 marca 2010 r. zmiany ustawy o płatnościach istniała możliwość uzyskania wsparcia do upraw zagajników o krótkiej rotacji tylko jeżeli były one przeznaczone na cele energetyczne, od tej zmiany istnieje możliwość uzyskania wsparcia dla zagajników o krótkiej rotacji bez względu na ich przeznaczenie. I o takie właśnie dopłaty wystąpił skarżący, który aby wnioskowane dopłaty uzyskać musiałby spełnić kryteria przyznania płatności do zagajników objętych wnioskiem, a nie kryteria dla upraw energetycznych obowiązujące w latach poprzednich.
Co do zarzutu naruszenia art. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach, to Skarżący nie sformułował na czym polegać ma błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, nie wskazał też jakie w jego ocenie powinno być jego zastosowanie lub wykładnia, co czyni tak sformułowany zarzut nieuprawnionym.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 58 rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 w zakresie dokonania ustalenia, iż różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do JPO (1,50 ha) a powierzchnią stwierdzoną (o,26 ha) przekracza 50%, co zgodnie z art.58 akapit trzeci rozporządzenia nr 1122/2009 dyskwalifikuje w zakresie możliwości uzyskania płatności i obliguje organ do nałożenia sankcji. Wskazany przepis w akapicie 3 stanowi, że jeżeli różnica między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym przekracza 50% powierzchni stwierdzonej, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia.
W rozpoznanej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% powierzchni stwierdzonej, co wykluczyło możliwość uzyskania płatności, brak więc podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do naruszenia art.58 rozporządzenia nr 1122/2009.
Wobec ogólnikowości zarzutów sformułowanych w punktach 3-5 skargi kasacyjnej, tj. zarzutów naruszenia rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 11.03.2010 w sprawie minimalnych norm, rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 14 marca 2008 zmieniającego rozporządzenie w sprawie minimalnych norm oraz rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 11 marca 2010 w sprawie gatunków drzew, których uprawa stanowi zagajnik o krótkiej rotacji, oraz maksymalnego cyklu zbioru, bez wskazania, naruszenie których jednostek redakcyjnych zarzuty dotyczącą, NSA nie może się do nich odnieść.
Przystępując do oceny zarzutu naruszenia art. 1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm., dalej p.u.s.a) i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. należy przypomnieć, że stosownie do arty.1§1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. §2 stanowi, że kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje. Sąd pierwszej instancji nie naruszył żadnego z wskazanych przez skarżącego przepisów, ponieważ skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i władczo rozstrzygnął spór, co do treści stosunku publicznoprawnego, a tym samym wymierzył sprawiedliwość w zakresie wyznaczonym sądom administracyjnym. Dlatego zarzut naruszenia omawianych przepisów ustrojowych nie może być uznany za uzasadniony.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego stwierdzić należy, że sprowadzają się do wskazania, że Sąd I instancji zaakceptował wadliwie, w ocenie skarżącego, przeprowadzone przez organy orzekające postępowanie dowodowe. Zarzuty te są nieuzasadnione.
Wobec podniesienia zarzutu naruszenia art.141§4 p.p.s.a., NSA wyjaśnia, że możliwość wskazywania art. 141 § 4 p.p.s.a. jako samodzielnej podstawy kasacyjnej była przedmiotem uchwały NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09. Zgodnie z tą uchwałą art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taka sytuacja w sprawie nie ma miejsca, uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje jaki stan faktyczny sprawy został przez sąd przyjęty i dlaczego.
Dokonując oceny słuszności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit (a) oraz (c) w zw. z art. 151 p.p.s.a w związku z art. 77 § 1, art. 84 § 1 i art. 7 k.p.a. przypomnieć należy, na co wskazywał również Sąd I instancji, że w postępowaniu prowadzonym w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pewnych modyfikacji doznały określone w kodeksie postępowania administracyjnego zasady dotyczące postępowania dowodowego. W myśl art. 3 ust.1 ustawy o płatnościach w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku o płatność (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz.1051 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast ust.2, w zakresie dotyczącym rozpoznanej sprawy stanowił, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, organ administracji publicznej: (1) stoi na straży praworządności; (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; (3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i (4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl ust.3 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Przywołany przepis art.3 ust.2 pkt 2 ustawy o płatnościach nie nakłada na organ obowiązku zebrania materiału dowodowego, ograniczając tym samym wynikający z art.7 i 77§1 k.p.a. obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
Organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Sąd I instancji wskazując na powyższe zasady rządzące postępowaniem w sprawie przyznania płatności dokonał wnikliwej oceny przeprowadzonego przez organy orzekające postępowania dowodowego i stwierdził, że ustalenia dokonane w sprawie oparte o zgromadzony materiał dowodowy w postaci raportu z kontroli na miejscu oraz dokumentacji fotograficznej nie zostały podważone przez rolnika żadnym przekonywującym dowodem.
Ponadto Sąd I instancji, co wynika z uzasadnienia wyroku, ocenił raport z kontroli na miejscu i wykonane w sprawie zdjęcia i nie powziął wątpliwości co do przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Sąd szczegółowo odniósł się do zdjęć obrazujących drzewa rosnące na poszczególnych działkach, wskazując, że wynika z nich brak jednolitości gatunkowej upraw. Stwierdził również, że ustalony na podstawie dokumentacji fotograficznej stan działek uzasadniał wyłącznie ich z wnioskowanej płatności JPO_Z.
Nieuzasadniony jest również zarzut niezauważenia przez WSA, iż organ nie ustosunkował się do zastrzeżeń zgłaszanych przez skarżącego w piśmie z [...] stycznia 2011 r. stanowiącym zastrzeżenia do raportu z kontroli. Sąd odniósł się do tej kwestii stwierdzając, iż na ww. pismo strony organ udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r., przedstawiając obszerne wyjaśnienia, także co do możliwości zapoznania się z dokumentacją fotograficzną, z czego skarżący nie skorzystał.
Powyższe ustalenia nakazują przyjąć, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej i wnikliwej oceny postępowania dowodowego i ustaleń dokonanych przez organy prowadzące postępowanie w sprawie.
Zarzut naruszenia przepisu art.81 k.p.a. jest nieuprawniony, ponieważ, jak wyżej wskazano, stosowanie tego przepisu w postępowaniu w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostało wyłączone przez przepis art.3 ust.2 pkt 4 ustawy o płatnościach.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego, iż organy administracji winny były przeprowadzić dowód z opinii biegłych specjalistów z zakresu dendrologii, leśnictwa, pszczelarstwa i biegłego geodety. Konieczność dokonania oceny czy na działkach zgłoszonych przez skarżącego do płatności rosną wierzby, topole i brzozy czy też inne drzewa oraz do ustalenia czy działki nie są porośnięte chwastami i czy są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w świetle obowiązujących przepisów, niewątpliwie nie uzasadniała korzystania z opinii biegłych specjalistów. Wystarczającą podstawę do dokonania takich ustaleń stanowił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Brak było również uzasadnienia dla powołania biegłego geodety w celu określenia granic i powierzchni działek objętych wnioskiem o płatność, kontrole, w tym pomiary były przeprowadzone przez pracowników Agencji, a strona nie przedstawiła dowodów podważających dokonane pomiary. Przypomnieć tym miejscu wypada, że stosownie do przywołane wyżej, a wynikającej z art.3 ust.3 ustawy o płatnościach, reguły dowodowej, to na wnioskodawcy ciążył obowiązek przedstawiania dowodów oraz wykazania faktów z których wywodzi on skutki prawne. Zgłaszanie zastrzeżeń do działania organów administracji nie zastępuje tego obowiązku.
Z wyżej wyłożonych przyczyn NSA na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.