II GSK 189/06

Naczelny Sąd Administracyjny2006-11-16
NSAAdministracyjneWysokansa
środki unijnedofinansowaniemłodzi rolnicyARiMRdecyzja administracyjnapostępowanie sądowoadministracyjneodrzucenie wnioskuskarga kasacyjna

NSA uchylił postanowienie WSA o odrzuceniu skargi na pismo ARiMR dotyczące odmowy dofinansowania, uznając, że odmowa taka powinna mieć formę decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę J.B. na pismo ARiMR odrzucające wniosek o dofinansowanie dla młodych rolników, uznając pismo za niebędące decyzją administracyjną. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, argumentując, że odmowa przyznania dofinansowania powinna mieć formę decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną, uchylając postanowienie WSA i stwierdzając, że odmowa przyznania dofinansowania powinna być wydana w formie decyzji administracyjnej.

Sprawa dotyczyła skargi J.B. na pismo Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia 30 maja 2005 r. w przedmiocie odmowy dofinansowania realizacji projektu w ramach Działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę, uznając, że pisma ARiMR nie są decyzjami administracyjnymi ani innymi aktami podlegającymi zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd I instancji argumentował, że postępowanie o przyznanie dofinansowania kończy się umową, a nie decyzją administracyjną, a ponadto pisma nie pochodziły od uprawnionych podmiotów. J.B. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 3 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), poprzez uznanie się za niewłaściwy rzeczowo. Skarżąca podnosiła, że pisma ARiMR rozstrzygają co do istoty sprawy i są czynnościami z zakresu administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozważeniu różnych poglądów orzeczniczych, podzielił stanowisko wyrażone w wyroku II GSK 63/06, zgodnie z którym rozstrzygnięcie w sprawie przyznania dofinansowania następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 26 ust. 2 ustawy o NPR), a pozytywna decyzja stanowi przesłankę do zawarcia umowy. NSA uznał, że ARiMR działa jako organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, gdy jest powołana do załatwiania spraw w drodze decyzji administracyjnych. W związku z tym, zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. przez Sąd I instancji uznał za trafny i uchylił zaskarżone postanowienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa przyznania dofinansowania powinna być wydana w formie decyzji administracyjnej.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ARiMR działa jako organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, gdy jest powołana do załatwiania spraw w drodze decyzji administracyjnych. Norma przyznająca kompetencje Agencji do wydawania decyzji administracyjnych jest zawarta m.in. w art. 26 ust. 2 ustawy o NPR.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Niewłaściwe zastosowanie przepisu przez Sąd I instancji poprzez uznanie się za niewłaściwy rzeczowo do rozpoznania skargi na pisma ARiMR.

ustawa o NPR art. 26 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju

Rozstrzygnięcie w sprawie przyznania dofinansowania następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o NPR art. 26 § ust. 5

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju

Pozytywna decyzja administracyjna stanowi przesłankę zawarcia umowy.

ustawa o ARiMR art. 5 a § ust. 3

Ustawa z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony.

k.p.a. art. 1 § pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja organu administracji publicznej.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Kontrola sądów administracyjnych jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odmowa przyznania dofinansowania powinna mieć formę decyzji administracyjnej. ARiMR działa jako organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym w zakresie wydawania decyzji administracyjnych. WSA był właściwy rzeczowo do rozpoznania skargi na pisma ARiMR.

Odrzucone argumenty

Pisma ARiMR nie są decyzjami administracyjnymi ani innymi aktami podlegającymi zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Postępowanie o przyznanie dofinansowania kończy się umową, a nie decyzją administracyjną. Pisma ARiMR nie pochodziły od uprawnionych podmiotów.

Godne uwagi sformułowania

Rozstrzygnięcie w sprawie przyznania dofinansowania następuje w drodze decyzji administracyjnej. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest instytucją publiczną, którą należy traktować jako organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym wówczas, gdy jest powołana z mocy prawa do załatwiania spraw z zakresu administracji publicznej rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych.

Skład orzekający

Stanisław Biernat

przewodniczący sprawozdawca

Jan Grabowski

członek

Małgorzata Korycińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie charakteru prawnego pism organów przyznających dofinansowanie ze środków publicznych, w szczególności w kontekście środków unijnych i programów rolnych, oraz właściwości sądów administracyjnych do ich kontroli."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyznania dofinansowania w ramach konkretnego programu (młodzi rolnicy) i interpretacji przepisów ustawy o NPR. Może wymagać analizy przepisów innych programów i ustaw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z dostępem do sądu administracyjnego w sprawach o dofinansowanie, co jest istotne dla wielu beneficjentów funduszy unijnych i krajowych.

Czy odmowa dofinansowania musi być decyzją administracyjną? NSA wyjaśnia ścieżkę do sądu.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 189/06 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2006-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Grabowski
Małgorzata Korycińska
Stanisław Biernat /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Środki unijne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1941/05 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2006-03-06
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat (spr.) Sędziowie Jan Grabowski NSA Małgorzata Korycińska Protokolant Tomasz Filipowicz po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1941/05 w sprawie ze skargi J. B. na pismo Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 6 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1941/05, odrzucił skargę J. B., zwanej dalej: skarżącą, na pismo Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanej dalej: ARiMR lub Agencją, z 30 maja 2005 r., Nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu złożonego w ramach Działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".
Postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy. J. B. w dniu 2 marca 2005 r. przesłała pocztą do Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR, zwanego dalej: OR ARiMR, wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie Działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Wniosek ten wpłynął do OR ARiMR 7 marca 2005 r. Pismem Kierownika Biura Obsługi Wniosków OR ARiMR z 5 kwietnia 2005 r., nr [...] odrzucono przedmiotowy wniosek ze względu na niezachowanie wymagań dotyczących sposobu składania wniosków, gdyż wniosek wpłynął po terminie, czyli po dniu 2 marca 2005 r. oraz został wysłany listem zwykłym.
Od powyższego pisma skarżąca wniosła odwołanie do Agencji, kwestionując twierdzenie organu, że termin nie został dotrzymany. Skarżąca podkreśliła, że ani ustawa z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami, zwana dalej: k.p.a.), ani ustawa z 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami) nie znają innego sposobu określania zachowania terminu, jak odwołanie się do daty stempla pocztowego, czyli daty nadania pisma na poczcie.
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z 30 maja 2005 r., nr [...] podtrzymała stanowisko Podkarpackiego OR ARiMR. W uzasadnieniu organ stwierdził, że o terminie przyjęcia wniosków decyduje data wpływu dokumentów do Oddziału Regionalnego, a nie data stempla pocztowego, w związku z czym wniosek nie mógł zostać przyjęty.
W skardze złożonej na to pismo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. B. podniosła, że powołany przez ARiMR § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 4 listopada 2004 r. w sprawie trybu składania i wzoru wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004 – 2006" w zakresie Działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" (Dz. U. Nr 244, poz. 2454) jest sprzeczny z przepisami k.p.a., przewidującymi możliwość przesyłania wniosków pocztą.
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie, a w przypadku nieuwzględnienia powyższego żądania alternatywnie o jej oddalenie. Organ wniósł ponadto o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu Agencja stwierdziła, że skarżąca błędnie zastosowała tryb administracyjny odwołując się od pisma ARiMR z 30 maja 2005 r. Obowiązujące przepisy dotyczące udzielania pomocy finansowej na Działanie "Ułatwianie startu młodym rolnikom" nie przyznają jednak ani Prezesowi ARiMR, ani Kierownikowi Biura czy Dyrektorowi Oddziału ARiMR uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych po dokonaniu weryfikacji wniosku o dofinansowanie. W związku z tym negatywna weryfikacja wniosku skarżącej przez Agencję nie stanowi decyzji administracyjnej, a zatem niedopuszczalne jest zastosowanie administracyjnego trybu odwoławczego.
Natomiast, odnośnie do zarzutów merytorycznych, a w szczególności dotyczących terminów i sposobu przekazywania wniosków o dofinansowanie, Agencja podtrzymała argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego pisma.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę odrzucił. W jego ocenie, z analizy argumentów podniesionych w skardze i odpowiedzi na skargę wynika, że wskazane przez stronę skarżącą pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie mogą być uznane za decyzje administracyjne. Nie mieszczą się one również w katalogu innych aktów lub czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Sąd I instancji stwierdził, że ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206, zwana dalej: ustawa o NPR) nie zawiera materialnoprawnej podstawy do wydawania decyzji w sprawach przyznawania dofinansowania projektów w zakresie Działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Decyzję wydaje się tylko w przypadku, gdy instytucja zarządzająca albo instytucja pośrednicząca jest jednocześnie beneficjentem. Zdaniem Sądu, taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, bowiem skarżąca, jako potencjalny beneficjent, nie była jednocześnie instytucją pośredniczącą lub instytucją zarządzającą.
Sąd podniósł, że ustawodawca nie przewidział formy decyzji administracyjnej jako aktu kończącego postępowanie o przyznanie dofinansowania w zakresie Działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", gdyż formą pozytywnego zakończenia tego postępowania jest umowa. Sąd podkreślił, że postępowanie prowadzące do zawarcia umowy nie może być uznane za postępowanie administracyjne, a pisma skierowane do skarżącej nie mogą być uznane za decyzje administracyjne.
Sąd I instancji stwierdził również, że skierowane do skarżącej pisma nie pochodziły od podmiotów uprawnionych na podstawie art. 5 a) ust. 3 ustawy z 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 2 ze zm., zwana dalej: ustawą o ARiMR) do wydawania decyzji administracyjnych. Pierwsze pismo podpisał w imieniu Oddziału Agencji Kierownik Biura Obsługi Wniosków, drugie zaś Zastępca Prezesa Agencji. W przypadku wydawania decyzji byliby to odpowiednio: Dyrektor Oddziału oraz Prezes Agencji. Ponadto Sąd stwierdził, że osoby podpisujące zaskarżone pisma nie wskazały, że działają z upoważnienia tych podmiotów. Sąd zauważył zatem, że nawet gdyby uznać przedmiotowe pisma za decyzje, to byłyby one pozbawione podstawy prawnej oraz wydane przez nieuprawniony podmiot, czego skutkiem byłoby stwierdzenie ich nieważności.
J. B. wniosła od powyższego postanowienia skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając postanowienie w całości i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Ewentualnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie w całości jej skargi, tj. uchylenie w całości pisma Zastępcy Prezesa ARiMR z 30 maja 2005 r. stanowiącego decyzję w rozumieniu k.p.a. oraz uchylenie w całości poprzedzającego je pisma Kierownika Biura Obsługi Wniosków Podkarpackiego OR ARiMR z 5 kwietnia 2005 r., stanowiącego decyzję w rozumieniu k.p.a., odrzucającego wniosek skarżącej o dofinansowanie realizacji projektu złożonego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich, 2004 – 2006" Działanie 1.2 "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Ponadto skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wobec: 1) występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, polegającego na przesądzeniu, jaką formę powinna mieć odmowa bądź odrzucenie wniosku o dofinansowanie: czy decyzji, czy postanowienia, gdyż jedynie pozytywne załatwienie sprawy kończy się zawarciem umowy, natomiast nie jest przesądzone, jaką formę powinna przybrać odmowa załatwienia wniosku; 2) naruszenia przepisów postępowania, o których mowa w skardze kasacyjnej. Skarżąca wniosła również o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika z urzędu.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, ponieważ ich uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
1) art. 3 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej: p.p.s.a.) poprzez uznanie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy rzeczowo do rozpatrywania skargi, tymczasem pismo Kierownika Biura Obsługi Wniosków Podkarpackiego OR ARiMR z 5 kwietnia 2005 r. odrzucające wniosek skarżącej o dofinansowanie i pismo Zastępcy Prezesa ARiMR z 30 maja 2005 r. utrzymujące w mocy ww. rozstrzygnięcie Kierownika Biura Obsługi Wniosków Podkarpackiego OR były aktami rozstrzygającymi co do istoty indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej, gdyż bezsporne jest, że Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych mają uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych;
2) art. 7 k.p.a., tj. zasady uwzględnienia z urzędu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, w tym przypadku skarżącej. Organ uprawniony przez przepisy prawa do rozstrzygnięcia sprawy, powinien ją załatwić zgodnie ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi on w kolizji z interesem społecznym;
3) poprzez niewyjaśnienie ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał niewłaściwej wykładni art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. uznając, że nie jest właściwy rzeczowo do rozpatrywania skargi. Tymczasem pisma z 5 kwietnia 2005 r. i z 30 maja 2005 r. były aktami rozstrzygającymi co do istoty indywidualną sprawę i były czynnościami z zakresu administracji publicznej. Bezsporne jest bowiem, że Prezes ARiMR, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych mają uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych.
Zdaniem skarżącej, Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że gdyby uznać przedmiotowe pisma jako decyzje, należałoby przyjąć, że zostały one wydane przez nieuprawnione podmioty, co z kolei powodowałoby stwierdzenie ich nieważności. Sąd I instancji nie stwierdził jednak w konkluzji ich nieważności, tylko uznał się za niewłaściwy do rozpoznania skargi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną ARiMR wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu organ podkreślił, że Agencja nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu przepisów k.p.a., bowiem nie jest ani centralnym, ani terenowym organem administracji rządowej, ani też jednostką samorządu terytorialnego. Stwierdził również, że ustawowe zadania Agencji, poza wyjątkiem wynikającym z treści art. 5 a ust. 3 ustawy o ARiMR, realizowane były i są nadal na podstawie umów cywilnoprawnych, podlegających kontroli sądów powszechnych. W sytuacji, gdy określona sfera działalności należy do spraw o charakterze cywilnoprawnym, dopuszczalność wydawania decyzji administracyjnej musi wynikać wprost z przepisu prawa powierzającego organowi administracji państwowej załatwienie sprawy w tej formie. W niniejszej sprawie, zdaniem organu, przepis taki nie istnieje.
Organ podkreślił również, że postępowanie poprzedzające zawarcie umowy cywilnoprawnej nie może być uznane za postępowanie administracyjne, zaś czynności, w tym również pisma kierowane do skarżącej, nie mogą zostać uznane za decyzje administracyjne. Ponadto, zaskarżone pismo nie stanowi aktu ani czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, na które służy skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Zwrócił uwagę na rozbieżność w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii dotyczącej interpretacji prawa, w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania i wniósł o odroczenie rozpoznania sprawy i przedstawienia tego zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Pełnomocnik skarżącej wniósł o oddalenie tego wniosku.
Sąd postanowił oddalić wniosek pełnomocnika Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ponieważ, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występuje zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądów administracyjnych jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna została oparta na naruszeniu prawa procesowego przez Sąd I instancji, które polegało na odrzuceniu skargi, wobec uznania się przez Sąd za niewłaściwy do rozpoznania skargi. Narusza to, zdaniem skarżącej, art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. Pismo Kierownika Biura Obsługi Wniosków Podkarpackiego OR ARiMR z 5 kwietnia 2005 r. odrzucające wniosek skarżącej o dofinansowanie i pismo Zastępcy Prezesa ARiMR z 30 maja 2005 r. utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Biura Obsługi Wniosków Podkarpackiego OR ARiMR były bowiem, zdaniem skarżącej, aktami rozstrzygającymi co do istoty indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej.
Dalszy zarzut w skardze kasacyjnej dotyczył naruszenia art. 7 k.p.a., jednakże bez wskazania na czym miało polegać naruszenie tego przepisu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Ponadto, w skardze kasacyjnej został zawarty zarzut niewyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Z uzasadnienia wynika, że chodzi o niewyjaśnienie charakteru prawnego rozstrzygnięć organów Agencji, dotyczących wniosku strony o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie Działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ocena prawidłowości zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu skargi J. B. zależy od rozstrzygnięcia, czy akty lub czynności Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie odrzucenia wniosku skarżącej o dofinansowanie realizacji projektu złożonego w ramach Działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" mieszczą się w zakresie kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a.
W tej kwestii, w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wypowiadane były różne poglądy i stanowisko nie jest jednolite.
W wyroku z 8 czerwca 2006 r., II GSK 63/06, LEX nr 190549, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że uregulowania ustawy o NPR wskazują na istnienie wyraźnie wyodrębnionych dwóch etapów postępowania w sprawach dotyczących dofinansowania z publicznych środków wspólnotowych projektów zgłaszanych w ramach sektorowych programów operacyjnych. Postępowanie w pierwszym etapie jest wszczynane na wniosek podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie z publicznych środków wspólnotowych projektu w ramach m.in. sektorowego programu operacyjnego. W tym etapie następuje rozpoznanie wniosku przez instytucję zarządzającą lub instytucję wdrażającą, stosownie do przyjętego systemu realizacji, które kończy się przyznaniem albo odmową przyznania dofinansowania (art. 26 ust. 2 ustawy). Po pozytywnym dla strony zakończeniu pierwszego etapu, tj. po przyznaniu dofinansowania dochodzi do etapu drugiego, którym jest zawarcie umowy, określającej warunki dofinansowania projektu (art. 26 ust. 5 ustawy). Rozstrzygnięcia podejmowane w pierwszym etapie mają charakter rozstrzygnięć władczych i jednostronnych. Ich treścią jest albo stworzenie przesłanki do zawarcia umowy, albo odmowa zawarcia umowy. Użyte przez ustawodawcę określenie "przyznaje" dofinansowanie należy interpretować jako stworzenie podstawy prawnej do wydania przez ARiMR decyzji administracyjnej. Odmowa przyznania dofinansowania następuje również decyzją administracyjną, wydaną na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o NPR. Decyzje te podlegają kontroli sądu administracyjnego stosownie do art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził ponadto, że Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa należy traktować jako organ administracyjny o charakterze funkcjonalnym w tym zakresie, w jakim jest ona uprawniona do działania w formach o charakterze władczym. Działanie o charakterze władczym wynikać może z wyraźnego przepisu prawa lub pośrednio z charakteru wykonywanej czynności.
W wyroku z 20 września 2006 r., II GSK 95/06, Naczelny Sąd Administracyjny zajął jednakże inne stanowisko, a mianowicie, że przepisy ustawy o NPR według stanu prawnego na dzień sporządzenia pisma, od którego została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie zawierają materialnoprawnej podstawy do wydawania decyzji administracyjnej w sprawach dotyczących przyznania dofinansowania projektów w zakresie Działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom". Z treści art. 26 ust. 5 ustawy wynika, że warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu. W zakresie odnoszącym się do dofinansowania projektu złożonego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich Działanie "Ułatwienie startu młodym rolnikom", w sytuacji gdy beneficjentem jest osoba fizyczna, ustawodawca nie przewidział na żadnym etapie tego postępowania załatwienia sprawy złożonego wniosku w formie decyzji administracyjnej albo innego niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie zauważa, że w obowiązujących ustawach występują często konstrukcje normatywne przewidujące dofinansowanie różnych przedsięwzięć osób fizycznych lub prawnych ze środków publicznych, często, choć nie wyłącznie, z funduszy Wspólnoty Europejskiej na podstawie umów zawieranych z tymi osobami przez organy administracji publicznej lub inne instytucje publiczne. W takich sytuacjach powstaje pytanie o charakter prawny czynności owych organów lub instytucji poprzedzających zawarcie umowy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma w aktualnym stanie prawnym jednego, wspólnego rozwiązania odnoszącego się do charakteru rozstrzygnięć organów lub innych instytucji poprzedzających zawarcie umowy, a dotyczących tego, czy dana osoba spełnia prawne wymagania do otrzymania dofinansowania i w związku z tym, czy zostanie z nią zawarta umowa, czy też przeciwnie: odmówi się zawarcia umowy. Dla odpowiedzi na pytanie, czy owe rozstrzygnięcia w fazie poprzedzającej zawarcie umowy mają charakter administracyjnoprawny, wymagana jest staranna wykładnia przepisów poszczególnych ustaw. Wykładnia ta ma na celu ustalenie, czy ustawa przyznaje organowi administracji publicznej lub innej instytucji publicznej kompetencję do dokonywania czynności, mającej charakter administracyjnoprawny, a zwłaszcza wydawania decyzji administracyjnych.
Jeśli chodzi o charakter prawny czynności poprzedzających zawarcie umowy o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela w pełni wykładnię ustawy o NPR dokonaną w przytoczonym wyżej wyroku z 8 czerwca 2006 r., II GSK 63/06. Rozstrzygnięcie w sprawie przyznania dofinansowania następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 26 ust. 2 ustawy o NPR). Pozytywna decyzja administracyjna stanowi przesłankę zawarcia umowy (art. 26 ust. 5 ustawy o NPR). Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest instytucją publiczną, którą należy traktować jako organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym wówczas, gdy jest powołana z mocy prawa do załatwiania spraw z zakresu administracji publicznej rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych (art. 1 pkt 2 k.p.a.). Norma przyznająca kompetencje Agencji do wydawania decyzji administracyjnych jest zawarta m.in. w art. 26 ust. 2 ustawy o NPR.
Zarzut zawarty w skardze kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. jest zatem trafny.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI