II GSK 1889/22

II GSK 1889/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6034 Zjazdy z dróg publicznych
658
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Administracyjne postępowanie
Inne
Sygn. powiązane
III SAB/Gd 48/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-07-07
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta Redy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lipca 2022 r. sygn. akt III SAB/Gd 48/22 w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Burmistrza Miasta Redy w sprawie zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok w części obejmującej punkty 1, 2, 3 oraz 5 i w tym zakresie przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje w całości od zasądzenia od skarżącej M. S. na rzecz Burmistrza Miasta Redy zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 7 lipca 2022 r., sygn. akt III SAB/Gd 48/22, po rozpoznaniu skargi M. S. (skarżąca) na bezczynność Burmistrza Miasta Redy w sprawie uzgodnienia lokalizacji zjazdu z drogi publicznej: 1) zobowiązał Burmistrza Miasta Redy do rozpatrzenia wniosków skarżącej z dnia 29 lipca 2020 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdził, że bezczynność Burmistrza Miasta Redy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznał od Burmistrza Miasta Redy na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 3.000 (trzy tysiące) złotych; 4) oddalił skargę w pozostałej części; 5) zasądził od Burmistrza Miasta Redy na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że skarżąca wnioskami złożonymi w Urzędzie Miasta w Redzie w dniu 5 sierpnia 2020 r. (datowanymi na dzień 29 lipca 2020 r.) zwróciła się o uzgodnienie lokalizacji zjazdów na działki nr [...] i nr [...] w Redzie, przedkładając w załączeniu projekty zagospodarowania przedmiotowych działek, na których zaplanowano budowę budynków mieszkalnych wielorodzinnych. Pismem z dnia 19 sierpnia 2020 r. Burmistrz Miasta Redy zwrócił się do strony skarżącej, wskazując, że w związku ze złożonymi przez nią wnioskami o ustalenie lokalizacji zjazdów chciałby ustalić termin spotkania w celu omówienia szczegółowych warunków utwardzenia drogi publicznej (ul. T.) na skutek zrealizowania oraz dalszej realizacji inwestycji niedrogowej, jaką jest budowa budynków mieszkalnych przeznaczonych na sprzedaż. W dniu 2 sierpnia 2021 r. skarżąca wniosła za pośrednictwem Burmistrza Miasta Redy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku ponaglenie wskazując na wielomiesięczne opóźnienie w uzgodnieniu lokalizacji zjazdów z ul. T. na działkę nr [...] i nr [...] w Redzie. W jej ocenie brak jest podstaw faktycznych i prawnych dla wstrzymywania rozstrzygnięcia sprawy o uzgodnienie (zezwolenie) lokalizacji zjazdu i uzależnianie tej kwestii od ewentualnego zawarcia tzw. porozumienia drogowego w trybie art. 16 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Przekazując ponaglenie do Kolegium, Burmistrz Miasta Redy przedstawił swoje stanowisko w sprawie, wyjaśniając, że w jego ocenie zasadne jest uzależnienie wydania uzgodnienia o lokalizacji zjazdów od uprzedniego podjęcia działań mających na celu podpisanie umowy drogowej, przed zezwoleniem na dalszą zabudowę ul. T. Organ zaznaczył, że w wyniku działalności deweloperskiej skarżącej stan techniczny ulicy uległ znacznemu pogorszeniu. Pomimo wcześniejszego zobowiązania do utwardzenia ulicy T., nie doszło jednak do podpisania tzw. umowy drogowej, której projekty były przesyłane stronie, która nie odniosła się do wezwania wystosowanego do niej przez organ w piśmie z dnia 19 sierpnia 2020 r. Postanowieniem z dnia 29 września 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w oparciu o art. 37 § 6 k.p.a. wskazało, że Burmistrz Miasta Redy pozostaje w stanie bezczynności w sprawie zainicjowanej na skutek wniosku strony z dnia 29 lipca 2020 r. o uzgodnienie lokalizacji zjazdu z drogi publicznej, stwierdziło, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczyło Burmistrzowi Miasta Reda termin 2 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia na załatwienie sprawy oraz zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalanie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Przedmiotowe postanowienie wpłynęło do Urzędu Miasta Reda w dniu 13 października 2021 r., a wezwaniami z dnia 10 grudnia 2021 r. Burmistrz Miasta Redy zobowiązał skarżącą do złożenia w terminie 10 dni pisemnych wyjaśnień niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez przeanalizowanie miejsca zaprojektowania zjazdów. W dniu 30 grudnia 2021 r. do Urzędu Miasta w Redzie wypłynęły przedłożone przez skarżącą dwa poprawione projekty zagospodarowania terenu odnoszące się do działek nr [...] i nr [...] ze wskazanymi lokalizacjami zjazdu.
W dniu 21 stycznia 2022 r. skarżąca złożyła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność tego organu w sprawie zainicjowanej na skutek wniosków z dnia 29 lipca 2020 r., wskazując, że pomimo złożonego ponaglenia i wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w dniu 29 września 2021 r. postanowienia, Burmistrz Miasta Redy do dnia wniesienia skargi nie załatwił sprawy, jak też nie poinformował strony o przewidywanym terminie jej zakończenia oraz nie wyjaśnił przyczyn bezczynności. Pismami z dnia 21 stycznia 2022 r. Burmistrz Miasta Redy poinformował M. S., że w związku z uzupełnieniem wniosków dotyczących uzgodnienia lokalizacji zjazdu poprzez złożenie poprawionych projektów zagospodarowania terenu działek, z uwagi na zaprojektowanie miejsc postojowych bezpośrednio przy granicy z pasem drogowym, konieczne jest zaprojektowanie szykany wysokościowej w postaci ogrodzenia lub barier drogowych, aby nie było możliwe bezpośrednie wjeżdżanie z przedmiotowych miejsc na ul. T. Dodatkowo strona została zobowiązana do przedłożenia do dnia 10 lutego 2022 r. graficznej prezentacji promieni skrętu oraz drogi manewrowej dla pojazdów parkujących na poszczególnych miejscach postojowych, mające na celu pokazanie możliwego bezkolizyjnego wjazdu i wyjazdu, zarówno z tych miejsc postojowych, jak i z posesji na ul. T. W dniu 11 lutego 2022 r. do Urzędu Miasta w Redzie wypłynęły przedłożone przez M. S. dwa poprawione projekty zagospodarowania terenu działek nr [...] i nr [...] w Redzie (pisma datowane na 8 lutego 2022 r.). Zawiadomieniem z dnia 14 lutego 2022 r. organ poinformował M. S., że w związku z niedostarczeniem do dnia 10 lutego 2022 r. wymaganych dokumentów, zarządca drogi przystąpi do wydania decyzji administracyjnej na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Jednocześnie poinformowano, ze termin załatwienia sprawy przedłuża się do dnia 28 lutego 2022 r. Pismem z dnia 16 lutego 2022 r. Burmistrz Miasta Reda wezwał M. S. do niezwłocznego przystąpienia do podpisania umowy dotyczącej realizacji inwestycji drogowej polegającej na utwardzeniu ul. T. Następnie organ przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę strony wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy, które to dokumenty wpłynęły do Sądu w dniu 23 lutego 2022 r.
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za zasadną. Wskazał, że do dnia wyrokowania przez Sąd nie doszło do załatwienia przez pozostający w bezczynności organ sprawy z wniosków skarżącej o uzgodnienie lokalizacji zjazdu i nie została wydana w tej sprawie decyzja. Postępowanie w sprawie zainicjowane zostało wnioskami skarżącej z dnia 29 lipca 2020 r., które wpłynęły do organu 5 sierpnia 2020 r., zatem w dniu wyrokowania upłynął okres prawie dwóch lat od dnia wszczęcia postępowania w tej sprawie. Z akt sprawy wnika, że po otrzymaniu wniosków, do momentu złożenia przez skarżącą ponaglenia w dniu 2 sierpnia 2021 r., które przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku przy piśmie z dnia 10 sierpnia 2021 r., organ nie podjął żadnej czynności w sprawie. Pozostawał całkowicie bierny przez okres ponad jednego roku. Przy tym nie ma istotnego znaczenia dla sprawy podjęta w tym czasie jedyna czynność organu w postaci ww. skierowanych do skarżącej wezwań dotyczących zawarcia umowy budowy drogi w trybie art. 16 ustawy. Dopiero po otrzymaniu w dniu 13 października 2021 r. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 29 września 2021 r., organ 10 grudnia 2021 r. wezwał skarżącą do złożenia pisemnych wyjaśnień poprzez przeanalizowanie miejsca zaprojektowania zjazdów, informując, że w styczniu 2021 r. został uzgodniony projekt przyłączy gazu (na działkach nr [...] i nr [...]), zaś w dniu 18 marca 2021 r. przyłącza te zostały wybudowane i zostały posadowione pośrodku zaprojektowanych zjazdów (wg. projektu załączonego do wniosku z dnia 29 lipca 2020 r.), co spowodowało, że zaistniała więc rozbieżność pomiędzy projektami a stanem faktycznym. WSA zwrócił uwagę, że już w styczniu 2021 r. organ posiadał wiedzę w sprawie projektowanego usytuowania przyłączy gazowych na spornych działkach, a w marcu 2021 r. na temat ich wybudowania. Nie było zatem przeszkód, aby podjął on przedmiotową czynność znacznie wcześniej (jeszcze przed rozpoznaniem ponaglenia) i wezwał do stosownych wyjaśnień skarżącą. Nie można więc było okolicznością skierowania wezwań do skarżącej pismem z dnia 10 grudnia 2021 r. usprawiedliwić niedochowania dwumiesięcznego terminu wyznaczonego do załatwienia sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, który upłynął 13 grudnia 2021 r. Organ nie dochował również nowego terminu, który wyznaczył – 31 grudnia 2021 r. Również po złożeniu przez skarżącą w dniu 21 stycznia 2022 r. skargi organ, pomimo wyznaczenia kolejnych nowych terminów, sprawy nie załatwił. Sąd wskazał, że wprawdzie czynności organu podejmowane po otrzymaniu opisanego powyżej postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku wynikały z zachowania się skarżącej, jednak nie niweluje to istnienia bezczynności po stronie organu w rozpoznaniu wniosków, które wpłynęły w dniu 5 sierpnia 2020 r. Jednocześnie WSA ocenił, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na znaczne przekroczenie terminów rozpoznania wniosków skarżącej i pozostawanie organu w długotrwałej bierności. Nałożenie na organ sankcji w postaci przyznania stronie od organu sumy pieniężnej było uzasadnione z uwagi na fakt, że w sprawie doszło do naruszenia zaufania jednostki do organów administracji publicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Burmistrz Miasta Redy (organ), zaskarżając go w części, tj. co do punktu 1, 2, 3 i 5 rozstrzygnięcia.
Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 i 5 oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez nakazanie Burmistrzowi Miasta Redy rozpoznanie wniosków skarżącej z dnia 29 lipca 2020 roku w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, a co za tym idzie stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, gdy w rzeczywistości Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, a w sprawie organ na chwilę zamknięcia rozprawy nie pozostawał w bezczynności; powyższe zaś z uwagi na nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu uzupełniającego na okoliczność ustalenia, czy po wniesieniu skargi na bezczynność, a przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, organ wydał decyzje w sprawach, w których zarzucano mu bezczynność; w konsekwencji Sąd dokonał ustaleń faktycznych sprzecznych ze stanem faktycznym, albowiem błędnie ustalił, że organ na dzień orzekania nie rozpoznał wniosków skarżącej, w sytuacji gdy organ w dniu 22 marca 2022 roku wykonał te czynności poprzez wydanie decyzji nr [...] oraz nr [...];
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy z uwagi na rozpoznanie wniosków skarżącej o uzgodnienie lokalizacji zjazdów przed wydaniem zaskarżonego wyroku, postępowanie w zakresie żądania określonego w pkt 3 skargi z dnia 21 stycznia 2022 r. winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe;
3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. poprzez stwierdzenie wystąpienia bezczynności Burmistrza Miasta Redy z rażącym naruszeniem prawa, a powyższe zaś w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, tj. nie znajdujący potwierdzenia w aktach sprawy, sprzeczny ze zgromadzonym materiałem dowodowym lub ustalony z pominięciem materiału zgormadzonego w sprawie, tj. poprzez ustalenie, iż organ do dnia złożenia ponaglenia w dniu 02.08.2021 r. nie podjął żadnej czynności w sprawie oraz że bezczynność wyczerpuje znamiona rażącego, tj. niczym nieuzasadnionego naruszenia prawa, podczas gdy działanie organu nie wynikało ze złej woli organu, czy też z chęci lekceważenia strony postępowania, lecz organ:
a. podejmował liczne czynności w sprawie zmierzające do ustalenia parametrów drogi (co było niezbędne celem wydania decyzji w sprawie uzgodnienia lokalizacji zjazdu), w szczególności zaś mając na uwadze deklaracje strony o zamiarze przystąpienia do zawarcia z Gminą Miasta Redy umowy drogowej, o której mowa w art. 16 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, podejmował wszelkie czynności mające doprowadzić do finalizacji negocjacji w sprawie zawarcia umowy drogowej, co w konsekwencji prowadzi do uznania, iż Sąd w sposób nieprawidłowy zakwalifikował zachowanie organu jako pozostawanie w rażącej, tj. niczym nieuzasadnionej, zwłoce w rozpoznaniu sprawy;
b. termin rozpatrzenia sprawy wynikał z okoliczności leżących po stronie skarżącej, która w dniu 18 marca 2021 roku, tj. w trakcie toczącego się postępowania o wydanie zgody na lokalizację zjazdu dla działek nr [...] i [...], wybudowała przyłącze gazu i umiejscowiła szafki gazowe w sposób oczywiście kolidujący z projektem zagospodarowania terenu stanowiącym podstawę wniosku o uzgodnienie lokalizacji zjazdów, co dodatkowo uniemożliwiało organowi wydanie decyzji w sprawie lokalizacji zjazdu do czasu podjęcia przez stronę stosownych czynności mających na celu zmianę projektu zagospodarowania terenu, a która to okoliczność została przez Sąd meriti pominięta, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, iż organ dopuścił się bezczynności z rażącym, tj. niczym nieuzasadnionym, naruszeniem prawa;
4. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż zachodzą przesłanki do zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w sytuacji, gdy po pierwsze przyznanie sumy pieniężnej jest fakultatywne, a jej wysokość powinna zostać uzasadniona, nadto suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego, a nadto organowi nie można było przypisać rażącego naruszeniu prawa.
Niezależnie od powyższych zarzutów organ wniósł także o przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi kasacyjnej dokumentów na okoliczność podejmowania przez organ czynności zmierzających do wydania decyzji administracyjnych na skutek wniosków skarżącej o uzgodnienie lokalizacji zjazdów, a tym samym braku przesłanek do stwierdzenia bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa.
W oparciu o powyżej sformułowane zarzuty wniósł, na podstawie art. 189 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 1 oraz umorzenie postępowania w zakresie żądania strony dotyczącego zobowiązania organu do rozpoznania wniosków skarżącej z dnia 29 lipca 2020 r., jako bezprzedmiotowego, ewentualnie, na podstawie na podstawie 188 p.p.s.a. - o uwzględnienie skargi w zakresie punktu 2, 3 i 5 oraz uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, albo - na podstawie art. 185 p.p.s.a. - o uwzględnienie skargi w zakresie punktu 2, 3 i 5 oraz uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Na podstawie art. 203 pkt 2) p.p.s.a. organ wniósł ponadto o zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na zasadzie art. 176 § 2 p.p.s.a. organ oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Skarżąca nie skorzystała z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Treść powyższej zasady ogranicza zakres rozpoznania Sądu kasacyjnego do weryfikacji zasadności zarzutów kasacyjnych w odniesieniu do tej części orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, która została objęta zakresem zaskarżenia. Jedynie w drodze wyjątku – w razie stwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do przekroczenia granic skargi kasacyjnej, wychodząc poza zakres zaskarżenia oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę wady nieważności postępowania i sankcjonuje je niezależnie od granic zaskarżenia kontrolowanego orzeczenia oraz podniesionych zarzutów (art. 183 § 1 i art. 186 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji przez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych.
Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny – wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego oraz podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a. – ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej w odniesieniu do zaskarżonego w części (co do punktów 1,2,3 i 5) wyroku Sądu pierwszej instancji.
Przeprowadzony proces weryfikacji doprowadził Sąd kasacyjny do wniosku, że konieczną i wystarczającą podstawą do uwzględnienia skargi kasacyjnej jest stwierdzenie zasadności zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w zakresie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez orzeczenie o zobowiązaniu skarżonego organu do rozpatrzenia wniosków skarżącej z dnia 29 lipca 2020 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy w sytuacji, gdy w dniu wydania zaskarżonego wyroku (7 lipca 2022 r.) zobowiązującego organ do załatwienia sprawy przedmiot zaskarżenia w postaci stanu bezczynności już nie istniał, albowiem skarżony organ decyzjami z dnia 22 marca 2022 r. nr [...] oraz nr [...] rozstrzygnął wnioski skarżącej z dnia 29 lipca 2020 r., zezwalając na lokalizacje na czas nieokreślony zjazdów indywidualnych z drogi gminnej nr 130138G na działki oznaczone numerami [...] i [...]. W tej sytuacji – niezależnie od zagadnienia subiektywizacji odpowiedzialności za brak aktualizacji informacji na temat stanu sprawy sądowoadministracyjnej przed dniem wydania zaskarżonego wyroku – należy przyjąć, że uwzględnienie skargi na bezczynność przez zobowiązanie skarżonego organu do załatwienia sprawy, która w momencie wyrokowania została już załatwiona, doprowadziło do bezpośredniego naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Sąd pierwszej instancji powinien był mieć na względzie, że jakkolwiek zasadą jest, iż orzekanie sądowoadministracyjne następuje według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, to jednak w odniesieniu do stanów bezczynności lub przewlekłości proceduralnej ze względu na ich czasową ciągłość miarodajnym momentem wyznaczenia stanu faktycznego sprawy jest dzień wydania wyroku w sprawach skarg na tego rodzaju stany. Jeżeli więc po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania dojdzie do usunięcia stanu bezczynności lub przewlekłości przez załatwienie sprawy, to wydanie wyroku uwzględniającego skargę na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 lub 2 p.p.s.a. należy ocenić jako akt bezpośrednio naruszający powyższe przepisy.
Nie zmienia to oczywiście oceny, że pomimo braku podstaw do rozstrzygnięcia przedmiotowej skargi na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sama sprawa sądowoadministracyjna nie przestała istnieć i pozostaje zagadnieniem aktualnym w świetle art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią tego ostatniego przepisu Sąd pierwszej instancji jest nadal uprawniony i zobowiązany do stwierdzenia, czy i w jakim zakresie skarżony organ dopuścił się bezczynności w związku z długotrwałym prowadzeniem postępowania w sprawach wniosków skarżącej z dnia 29 lipca 2020 r. o wydanie zezwolenia na lokalizacje zjazdów indywidualnych z drogi gminnej. W momencie wniesienia skargi na bezczynność w zakresie załatwienia powyższych spraw (21 stycznia 2022 r.) skarżony organ niewątpliwie nie zakończył jeszcze postępowania w pierwszej instancji, co oznacza, że skarga ta była dopuszczalna i jako taka podlega merytorycznemu rozstrzygnięciu na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. Ustanie stanu bezczynności po wniesieniu skargi na ten stan nie jest bowiem przyczyną bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego, a tym samym nie prowadzi do jego umorzenia. Dodatkowo Sąd Wojewódzki będzie zobowiązany do ponownego rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wniosku skarżącej o przyznanie od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, wobec podważenia prawidłowości zasadniczego (bazowego) rozstrzygnięcia sprawy skargi na bezczynność (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), wzruszeniu muszą ulec dalsze (konsekwencyjne) i pochodne względem niego rozstrzygnięcia zawarte w punktach drugim (art. 149 § 1a p.p.s.a.), trzecim (art. 149 § 2 p.p.s.a.) oraz piątym (art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.) zaskarżonego wyroku, bez merytorycznej oceny pozostałych zarzutów kasacyjnych jako przedwczesnych.
Wobec przedstawionej argumentacji oraz uznania, że nie zostały spełnione warunki określone w art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. – orzekł o uchyleniu wyroku Sądu Wojewódzkiego w zaskarżonej części oraz przekazaniu sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania (punkt pierwszy niniejszego wyroku).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 w zw. z art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w punkcie drugim niniejszego wyroku, odstępując – wobec nagannego zaniechania przez skarżony organ przekazania Sądowi Wojewódzkiemu przed dniem wyrokowania informacji o załatwieniu sprawy – od zasądzenia od strony skarżącej na rzecz skarżącego kasacyjnie organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.