II GSK 1866/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-11-25
NSAAdministracyjneWysokansa
kontrasygnataPrezes Rady MinistrówPrezydent RPsądy administracyjnekognicja sądutrójpodział władzyodpowiedzialność politycznabezczynność organuskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA odrzucającego skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w sprawie kontrasygnaty aktu Prezydenta RP, uznając brak kognicji sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w zakresie kontrasygnaty aktu Prezydenta RP, uznając, że czynność ta nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to postanowienie w mocy, podkreślając, że kontrasygnata ma charakter polityczny i jej badanie naruszałoby zasadę trójpodziału władzy. Skarga kasacyjna została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.L. od postanowienia WSA w Warszawie, które odrzuciło skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie udzielenia kontrasygnaty wobec postanowienia Prezydenta RP o wyznaczeniu przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, twierdząc, że sąd administracyjny powinien badać legalność takiej bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że kontrasygnata Prezesa Rady Ministrów, choć wymagana dla ważności aktu urzędowego Prezydenta RP, ma charakter polityczny i służy przypisaniu odpowiedzialności politycznej przed Sejmem. Sąd podkreślił, że badanie legalności tej czynności lub bezczynności w tym zakresie naruszałoby zasadę trójpodziału władzy i stanowiłoby ingerencję władzy sądowniczej w sferę polityczną władzy wykonawczej. W związku z tym, NSA stwierdził brak kognicji sądu administracyjnego do rozpoznania takiej skargi i oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie udzielenia kontrasygnaty wobec aktu urzędowego Prezydenta RP nie podlega kontroli sądów administracyjnych, ponieważ czynność ta ma charakter polityczny i jej badanie naruszałoby zasadę trójpodziału władzy.

Uzasadnienie

Kontrasygnata Prezesa Rady Ministrów jest wyrazem odpowiedzialności politycznej przed Sejmem i nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jej badanie przez sąd administracyjny stanowiłoby ingerencję w sferę polityczną władzy wykonawczej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Konstytucja art. 144 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Akty urzędowe Prezydenta RP wymagają dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, który przez podpisanie aktu ponosi odpowiedzialność przed Sejmem.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wymaga to władczego charakteru, publicznoprawnego charakteru, skierowania do indywidualnego podmiotu oraz dotyczenia jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Konstytucja art. 144 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prezydent RP, korzystając ze swoich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji, wydaje akty urzędowe.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Konstytucja art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 77 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 60

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 182 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, rozpoznając sprawę w ich granicach, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Konstytucja art. 10 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ustrój Państwa opiera się na zasadzie podziału i równowagi władzy pomiędzy władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kontrasygnata Prezesa Rady Ministrów ma charakter polityczny i nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Badanie kontrasygnaty naruszałoby zasadę trójpodziału władzy. Brak jest podstaw do kwalifikowania kontrasygnaty jako aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 60 Konstytucji, poprzez zaniechanie dokonania kontroli legalności działalności organu administracji publicznej. Zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 i 4 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że skarga podlega odrzuceniu ze względu na brak kognicji sądów administracyjnych.

Godne uwagi sformułowania

kontrasygnata nie jest czynnością ceremonialną, lecz konstrukcją, która służy wzięciu przez Prezesa Rady Ministrów [...] odpowiedzialności politycznej za akt Prezydenta RP nie może być rozumiane jako jego działanie w sprawie z zakresu administracji publicznej, której kontrolę powinien przeprowadzić sąd administracyjny kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów [...] nie sposób uznać za akt lub czynność, o których mowa w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ani tym bardziej za decyzję administracyjną nadmierna ingerencja władzy sądowniczej w działalność polityczną organów państwowych

Skład orzekający

Joanna Sieńczyło - Chlabicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska o braku kognicji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących politycznych aspektów działania organów władzy wykonawczej, w szczególności kontrasygnaty aktów Prezydenta RP."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kontrasygnaty aktu Prezydenta RP przez Prezesa Rady Ministrów; nie wyklucza kontroli innych aktów lub czynności Prezesa Rady Ministrów, które mają charakter administracyjnoprawny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy relacji między władzą wykonawczą a sądowniczą oraz interpretacji konstytucyjnych zasad podziału władzy w kontekście specyficznej czynności prawnej, jaką jest kontrasygnata.

Czy sąd może ocenić polityczną decyzję Premiera? NSA odpowiada: nie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1866/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6174 Sędziowie i asesorzy sądowi
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
VI SAB/Wa 48/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-05-29
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2025 r. sygn. akt VI SAB/Wa 48/25 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J.L. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie udzielenia kontrasygnaty wobec postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt VI SAB/Wa 48/25 - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) - odrzucił skargę J.L. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie udzielenia kontrasygnaty wobec postanowienia Prezydenta RP w sprawie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego.
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie złożyła J.L. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: p.u.s.a.) oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 60 Konstytucji, poprzez zaniechanie dokonania kontroli legalności działalności organu administracji publicznej, polegającej na bezczynności Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie udzielenia kontrasygnaty wobec postanowienia Prezydenta RP w sprawie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, a w konsekwencji pozbawienie skarżącej konstytucyjnego prawa do sądu i ochrony konstytucyjnego prawa równego dostępu do służby publicznej, podczas gdy funkcją sądów administracyjnych jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 2 pkt 1 i 4 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że skarga podlega odrzuceniu ze względu na brak kognicji sądów administracyjnych, albowiem forma działania (udzielenie kontrasygnaty), której dotyczy zaskarżona bezczynność, nie mieści się w katalogu form działania, które mogą być przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu przed sądami, podczas gdy ten akt (bądź czynność) Prezesa Rady Ministrów wprost stanowi bezpośrednie władcze ukształtowanie sytuacji prawnej skarżącej, które to cechy w tym stanie faktycznym pozwalają zakwalifikować udzielenie kontrasygnaty wobec postanowienia Prezydenta RP o charakterze osobowym do form działania administracji, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 lub 4 p.p.s.a., a w konsekwencji dopuszczają skargę na bezczynność w tym zakresie.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W piśmie procesowym z dnia 22 października 2025 r. Prezes Rady Ministrów wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Takim orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie jest postanowienie o odrzuceniu skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie udzielenia kontrasygnaty wobec postanowienia Prezydenta RP w sprawie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest postanowienie Sąd I instancji, który odrzucił skargę J.L. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie udzielenia kontrasygnaty wobec postanowienia Prezydenta RP w sprawie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej, sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy przedmiot skargi, czyli bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie udzielenia kontrasygnaty wobec postanowienia Prezydenta RP, mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych. Kwestia oceny, czy dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego na bezczynność w udzieleniu przez Prezesa Rady Ministrów kontrasygnaty pod urzędowym aktem Prezydenta RP, obejmuje odpowiedź na pytanie, czy możliwe jest zakwalifikowanie tej kontrasygnaty, jako ujętego w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W ocenie Sądu I instancji wskazanego działania Prezesa Rady Ministrów, obejmującego zarówno udzielenie kontrasygnaty wobec rzeczonego postanowienia Prezydenta RP, jak i odmowy udzielenia kontrasygnaty wobec tego postanowienia, nie można zakwalifikować jako aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ponadto, Sąd I instancji uznał, że skoro udzielenie kontrasygnaty przez Prezesa Rady Ministrów nie odpowiada żadnej z pozostałych, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., form działania organów administracji publicznej, podlegających zaskarżeniu w ramach postępowania sądowoadministracyjnego, to także kognicji sądów administracyjnych nie podlega bezczynność w udzieleniu tejże kontrasygnaty. Skutkiem powyższego sprawa nie została przez WSA rozpoznana co do istoty, a skargę odrzucono.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę skarżącej na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na brak w tej sprawie kognicji sądu administracyjnego.
Przystępując do rozstrzygnięcia istoty sporu w rozpoznawanej sprawie należało najpierw rozważyć, czy złożenie przez Prezesa Rady Ministrów podpisu pod aktem urzędowym Prezydenta RP należy do kognicji sądów administracyjnych, a w konsekwencji stwierdzić, czy tej kognicji podlega bezczynność w udzieleniu tejże kontrasygnaty.
Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 144 ust. 1 Konstytucji, Prezydent RP, korzystając ze swoich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji, wydaje akty urzędowe. Z kolei zgodnie z art. 144 ust. 2 Konstytucji, akty urzędowe Prezydenta RP wymagają dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów, który przez podpisanie aktu ponosi odpowiedzialność przed Sejmem.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Aby akt lub czynność podlegały kontroli sądu administracyjnego, muszą spełniać następujące warunki: 1) nie mogą mieć formy decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, ale muszą mieć charakter władczy, 2) muszą mieć charakter publicznoprawny, 3) muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu, 4) muszą dotyczyć jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, (ONSAiWSA 2014/1/2), są to akty lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a, które:
a) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a.;
b) są podejmowane w sprawach indywidualnych;
c) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych;
d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (zob. także uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008/2/21; postanowienie NSA z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 1756/06, LEX nr 2207747).
Działalność z zakresu administracji publicznej obejmuje sprawy administracyjne, a więc zadania i kompetencje w zakresie władzy wykonawczej, wykonywane w formie władczej, którą cechuje jednostronność działania, moc wiążąca oraz dopuszczalność stosowania przymusu. Jednocześnie za zasadniczy element charakterystyczny dla określenia aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, uważany być musi element władztwa administracyjnego (zob. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA nr 2(5) 2006, s. 14-15).
Kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, składanej w oparciu o przepis art. 144 ust. 2 Konstytucji - nie można zakwalifikować jako aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Bowiem normie statuowanej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. chodzi o zindywidualizowane w przepisie prawa, w odniesieniu do konkretnego podmiotu, uprawnienie albo obowiązek, które ten podmiot może wykonywać samodzielnie, korzystając w tym zakresie z ochrony prawnej, tym samym skoro takiego charakteru nie można przypisać złożeniu przez Prezesa Rady Ministrów, podpisu pod aktem urzędowym Prezydenta RP, to w konsekwencji także nieudzieleniu kontrasygnaty przez Prezesa Rady Ministrów.
Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w orzecznictwie, kontrasygnata nie jest czynnością ceremonialną, lecz konstrukcją, która służy wzięciu przez Prezesa Rady Ministrów - który przez podpisanie aktu ponosi odpowiedzialność przed Sejmem - odpowiedzialności politycznej za akt Prezydenta RP, który nie odpowiada parlamentarnie za swoją decyzję (zob. wyrok TK z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt K 4/06, OTK-A 2006, nr 3, poz. 32). Oczywiście nie zwalnia to jednak Prezydenta RP od ponoszenia za nią odpowiedzialności konstytucyjnej (P. Winczorek, Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Warszawa 2000, s. 188-189). Instytucja kontrasygnaty aktów głowy państwa związana jest z systemem parlamentarno-gabinetowym i zasadą politycznej nieodpowiedzialności Prezydenta RP przed parlamentem (W. Skrzydło, Komentarz do art. 144 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. VII, Warszawa 2013, Lex 2013).
W nauce prawa podnosi się, że dopiero podpis Prezesa Rady Ministrów czyni akt urzędowy głowy państwa wywołującym odpowiedni skutek w systemie prawnym. Do tego czasu możemy mówić jedynie o projekcie takiego aktu, który nie wywiera żadnego skutku prawnego (K. Kozłowski w: Konstytucja RP. Tom II. Komentarz do art. 87–243, red. M. Safian, L. Bosek, C.H. Beck Warszawa 2016 r., s. 708). Nie jest kwestią dyskusyjną, że kontrasygnata jest instytucją konstytucyjną, a więc ustawa zwykła nie może określać trybu jej uchylenia lub zmiany (zob. A. Frankiewicz, Kontrasygnata aktów urzędowych Prezydenta RP, Kraków 2004 r., s. 140).
Skarżona na obecnym etapie postępowania bezczynność Prezesa Rady Ministrów w udzieleniu kontrasygnaty wobec postanowienia Prezydenta RP, którą w istocie należy sprowadzić do odmowy jej udzielania - jest wyrażeniem stanowiska natury stricte politycznej. Nie może bowiem ujść uwadze, że Konstytucja wprost wskazuje na wymóg uzyskania podpisu Prezesa Rady Ministrów pod aktami urzędowymi Prezydenta RP – z wyłączeniem określonym dla prerogatyw prezydenckich (por. art. 144 ust. 2 w zw. z ust. 3 Konstytucji). Model współpodpisywania aktów jest gwarantem odpowiedzialności politycznej przed parlamentem, a tym samym kontrasygnowanie przez Premiera aktów Prezydenta RP ze swej istoty nie może być rozumiane jako jego działanie w sprawie z zakresu administracji publicznej, której kontrolę powinien przeprowadzić sąd administracyjny.
W kontekście przedstawionych wywodów trudno więc uznać za właściwe stanowisko skarżącej kasacyjnie, która zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 60 Konstytucji, twierdzi że akt kontrasygnaty jest decyzją (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.) lub aktem w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zaakceptowanie dopuszczalności wniesienia skargi na działanie polegające na kontrasygnacie czy też, jak w rozpoznawanej sprawie skargi na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w udzieleniu tejże kontrasygnaty, powodowałoby poniekąd otwarcie podmiotom możliwości kwestionowania działań Premiera, podejmowanych w związku z wykonywaną przez niego władzą wykonawczą, mającą na celu przyjęcie odpowiedzialności politycznej przed Sejmem za akty urzędowe Prezydenta RP, a zatem działań o charakterze stricte politycznym. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w drodze postępowania sądowoadministracyjnego nie może być dopuszczalna kontrola działań, których przedmiot i treść nie należą do zakresu działalności administracji publicznej, zaś ich charakter determinuje obowiązek zakwalifikowania ich jako akty realizacji systemu władzy politycznej.
Zatem kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, składanej w oparciu o przepis art. 144 ust. 2 Konstytucji - nie sposób uznać za akt lub czynność, o których mowa w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ani tym bardziej za decyzję administracyjną. Nie można bowiem za decyzje administracyjne uznawać aktów wydawanych w obszarze, który nie został uregulowany poprzez materialne prawo administracyjne, a także podejmowanych poza zakresem regulowanym przepisami o postępowaniu administracyjnym. Braki te w oczywisty sposób wykluczają przypisanie charakteru decyzji działaniu Prezesa Rady Ministrów w tym zakresie.
Jednym z głównych argumentów przemawiających za brakiem dopuszczalności skarżenia udzielenie przez Prezesa Rady Ministrów kontrasygnaty wobec postanowienia Prezydenta RP w sprawie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego - jak i domowa udzielenia kontrasygnaty wobec tego postanowienia - jest obowiązujący trójpodział władzy. Przepis art. 10 ust. 1 Konstytucji zakłada, że ustrój Państwa opiera się na zasadzie podziału i równowagi władzy pomiędzy władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Zasadą jest zatem brak ingerencji władzy sądowniczej we władzę wykonawczą czy ustawodawczą i odwrotnie. Orzekanie przez sąd administracyjny o prawidłowości udzielania/odmowy udzielania kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, w sposób wyraźny naruszałoby zasadę trójpodziału władzy i stanowiłoby ingerencję władzy sądowniczej w realizowanie funkcji politycznych Prezydenta RP i Premiera, czyli w materię zarezerwowaną dla władzy wykonawczej państwa. Gwarancją konstytucyjnej zasady wynikającej z art. 10 ust. 1 ustawy zasadniczej jest zatem niewątpliwie zakaz kognicji sądów administracyjnych w sprawach nienależących do ich właściwości i przysługujące sądowi, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uprawnienie do odrzucenia skargi w przypadku, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W konsekwencji, stwierdzić należało, że z uwagi na konstytucyjny podział władzy, sąd administracyjny nie może ingerować w prawa i funkcje polityczne wypełniane przez organ administracji rządowej. Podpis Prezesa Rady Ministrów, wywiera ten skutek, że zgodnie z art. 144 ust. 2 Konstytucji, działanie to wpływa na ważność wydanego przez Prezydenta RP aktu urzędowego, nie może zatem podlegać kognicji sądów administracyjnych, które w myśl art. 10 ust. 1 Konstytucji winny powstrzymać się od ingerencji i dorozumianego w ten sposób wpływu na władzę czy to wykonawczą, czy też ustawodawczą.
W doktrynie zwrócono uwagę, że sprawy niemieszczące się w tradycyjnym pojęciu kontroli wykonywania zadań administracji publicznej przez organ administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym albo mające par excellence wymiar polityczny mogą stanowić źródło napięć w relacjach władzy sądowniczej z pozostałymi władzami (zob. J. Chlebny, Konsekwencje zasady trójpodziału władzy dla sędziów sądów administracyjnych, w: Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 2 (119)/2025, s. 16-17). Ponadto o nadmiernym przenikaniu i wpływie władzy sądowej na władzę wykonawczą – pomimo konstytucyjnego rozdzielenia tych władz – w sytuacji dopuszczenia kognicji sądów administracyjnych w rozpoznawanej sprawie, mogłaby również świadczyć treść art. 146 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sądowi przysługuje kompetencja do uznania w wyroku uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zaakceptowanie drogi sądowej w tej materii spraw mogłoby zatem doprowadzić do sytuacji, w której wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa zastąpiłby rozstrzygnięcie organu (zob. postanowienia NSA: z dnia 7 sierpnia 2025 r., o sygn. akt. II GSK 627/25, II GSK 706/25, CBOSA).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego badanie legalności odmowy udzielenia przez Prezesa Rady Ministrów kontrasygnaty wobec postanowienia Prezydenta RP w sprawie wyznaczenia przewodniczącego zgromadzenia sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego i bezczynność organu w tym zakresie, stanowiłoby nadmierną ingerencję władzy sądowniczej w działalność polityczną organów państwowych. W doktrynie wyrażono wszak stanowisko, iż ingerencja władzy sądowniczej w sferę kompetencji przynależnych pozostałym władzom nie jest możliwa bez legitymacji konstytucyjnej (zob. R. Piotrowski, Znaczenie trójpodziału władzy dla wymiaru sprawiedliwości, w: Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2025 r., nr 2, s. 119).
Zatem, nie ma racji skarżąca kasacyjnie, że ta forma działania Prezesa Rady Ministrów (udzielenie kontrasygnaty), której dotyczy zaskarżona bezczynność, mieści się w katalogu form działania, które mogą być przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z uwagi na powyższe, stwierdzić należy, że kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, składanej w oparciu o przepis art. 144 ust. 2 Konstytucji - nie można zakwalifikować jako aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt p.p.s.a., a w konsekwencji wniesienie skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, wobec aktu urzędowego Prezydenta RP, musi być traktowane jako niedopuszczalne.
Uwzględniając wyrażone powyżej stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej, zawarte w pkt 1) i 2) pettium skargi kasacyjnej, w tym zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 i 4 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że skarga podlega odrzuceniu ze względu na brak kognicji sądów administracyjnych.
Tym samym, skoro żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się uzasadniony, kontrola zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji musiała wyrazić się w stwierdzeniu jego prawidłowości i zgodności z przepisami prawa.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji oddalając skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI