II GSK 1856/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-03-20
NSAtransportoweŚredniawsa
autostradaopłata dodatkowae-TOLLbrak opłatynależyta starannośćustawa o autostradach płatnychWSAruch drogowy

WSA w Łodzi oddalił skargę na decyzję o nałożeniu 500 zł opłaty dodatkowej za przejazd autostradą bez uiszczenia opłaty, uznając, że brak informacji o zasadach opłat nie zwalnia kierowcy z obowiązku należytej staranności.

Skarżący M. Ł. został wezwany do zapłaty 500 zł opłaty dodatkowej za przejazd autostradą A2 bez uiszczenia należności. Twierdził, że brakowało informacji o zasadach opłat na węźle K. oraz że kampanie informacyjne były nieskuteczne. WSA w Łodzi oddalił skargę, podkreślając, że na kierowcy spoczywa obowiązek należytej staranności w weryfikacji zasad opłat, a brak wiedzy o przepisach nie zwalnia z odpowiedzialności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy wezwanie do zapłaty 500 zł opłaty dodatkowej za przejazd autostradą A2 bez uiszczenia należności. Skarżący argumentował, że w punkcie poboru opłat brakowało informacji o zasadach opłat, a kampanie informacyjne były nieskuteczne, zwłaszcza dla sporadycznych użytkowników autostrad. Sąd uznał te argumenty za niezasadne, podkreślając, że na kierowcy spoczywa obowiązek należytej staranności w weryfikacji zasad opłat przed przejazdem oraz możliwości ich uiszczenia w ciągu 3 dni od zakończenia podróży. Sąd wskazał, że brak znajomości przepisów prawa nie zwalnia z odpowiedzialności, a obecność znaków informujących o płatnym odcinku autostrady jest powszechnie znana. Sąd stwierdził, że organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy o autostradach płatnych, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, kierowca jest zobowiązany do należytej staranności w weryfikacji zasad opłat, a brak wiedzy o przepisach lub subiektywne przekonanie o nieskuteczności kampanii informacyjnych nie zwalnia z odpowiedzialności.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że na kierowcy spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności w celu uiszczenia opłaty za przejazd, co nie jest nadmiernie utrudnione. Brak informacji lub wątpliwości powinny skłonić do weryfikacji obowiązku, a możliwość opłacenia przejazdu w ciągu 3 dni od zakończenia podróży stanowiła dodatkową szansę. Brak znajomości przepisów nie zwalnia z konsekwencji ich nieprzestrzegania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.a.p. art. 37a § ust. 1

Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym

Za przejazd autostradą są pobierane opłaty.

u.a.p. art. 37a § ust. 7 pkt 1

Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym

Do wniesienia opłaty za przejazd autostradą jest zobowiązany właściciel pojazdu.

u.a.p. art. 37a § ust. 8 i 9

Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym

Opłata za przejazd może być wniesiona elektronicznie na podstawie danych geolokalizacyjnych lub poprzez bilet autostradowy wydany przed rozpoczęciem przejazdu.

u.a.p. art. 37ge § ust. 1

Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym

Za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.

u.a.p. art. 37ge § ust. 4 i 5

Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym

Opłaty dodatkowej nie pobiera się, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu zostanie wniesiona opłata za przejazd. Nie pobiera się jej również, gdy na kierującego nałożono karę grzywny mandatem karnym.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a - c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

prd art. 73 § ust. 5

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

prd art. 80b § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

o.d.p. art. 13i § ust. 3a

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Dz.U. z 2023 r., poz. 1193 art. 9

Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw

Dz.U. z 2021 r., poz. 1058

Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 czerwca 2021 r. w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz przekazywania kar pieniężnych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Brak informacji o zasadach opłat na węźle K. i drodze dojazdowej. Kampanie informacyjne dotyczące nowego systemu poboru opłat były nieskuteczne dla sporadycznych użytkowników autostrad. Komunikaty na znakach o zmiennej treści były ogólnikowe i hasłowe. Organ odwoławczy nie odniósł się w pełni do zarzutów strony w uzasadnieniu decyzji.

Godne uwagi sformułowania

to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności odnośnie do uczynienia zadość wymogom wykonywania tego przejazdu Brak znajomości obowiązujących przepisów prawa, świadczy o niestaranności skarżącego i nie może uwalniać go od odpowiedzialności za popełnione naruszenie.

Skład orzekający

Małgorzata Kowalska

przewodniczący-sprawozdawca

Anna Dębowska

członek

Janusz Nowacki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Obowiązek należytej staranności kierowcy w zakresie weryfikacji zasad opłat za przejazd autostradą, nawet w przypadku braku jasnych informacji na miejscu."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego systemu poboru opłat i okresu jego obowiązywania, ale ogólna zasada staranności kierowcy jest uniwersalna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kierowców - opłat za autostrady i potencjalnych nieporozumień. Pokazuje, jak sąd interpretuje obowiązek staranności kierowcy w obliczu zmian systemowych.

Przejechałeś autostradą bez opłaty? Nawet brak informacji nie zawsze Cię uratuje!

Dane finansowe

WPS: 500 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 792/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Janusz Nowacki
Małgorzata Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2483
art. 37a ust. 1 ust. 8 i 9, art. 37ge, art. 37 ust. 7 pkt 1, art. 37gf ust. 4 i 5
Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 20 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 15 września 2023 roku numer 1001-IUCKOD-3.4812.52.2023.2 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 15 września 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy własną decyzję z 2 maja 2023 r. odmawiającą uwzględnienia sprzeciwu M. Ł. od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd autostrada bez uiszczenia opłaty.
Jak wynika z akt sprawy 1 lutego 2023 r. M. Ł. został wezwany, do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł w związku z naruszeniem 1 września 2022 r obowiązku wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A2 - węzeł K. – przez pojazd o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony, o numerze rejestracyjnym [...], którego właścicielem w dniu odnotowania naruszenia był M. Ł.. Powyższe wezwanie zostało doręczone 20 lutego 2023 r.
5 marca 2023 r. za pośrednictwem platformy ePUAP strona złożyła sprzeciw wskazując, że w 1 września 2023 r. przejeżdżała przez punkt poboru opłat K.. Kierowca wyjaśnił, że zatrzymał się na chwilę zdezorientowany, ponieważ wszystkie - z wyjątkiem jednej - "bramki" były zamknięte. Zdecydował się przejechać - tak jak mijający go kierowcy - jedyną otwartą bramką. Na punkcie tym, jak i na drodze dojazdu do punktu nie umieszczono żadnej informacji o zasadach opłat za przejazd, uznał, że mogły one zostać zawieszone z powodu remontu odcinka autostrady, przez który przejeżdżał.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 2 maja 2023 r. odmówił uwzględnienia sprzeciwu. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm.) - dalej "ustawa o autostradach płatnych" za przejazd autostradą są pobierane opłaty. Do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany właściciel pojazdu (art. 37ust. 7 pkt 1 ustawy). Opłata za przejazd autostradą może być wniesiona w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych. Przejazd autostradą może być wykonywany także na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu (art. 37 a ust. 8 i 9 ustawy). Zgodnie z art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach płatnych za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł. Organ wyjaśnił ,że od 1 grudnia 2021 r. namulany system poboru opłat za przejazd odcinkami państwowych autostrad płatnych A2 (konin-Stryków) i A4 (Bielany Wrocławskie - Sośnica) zarządzanych przez Generalna Dyrekcje Dróg Krajowych i Autostrad został zastąpiony elektronicznym systemem poboru opłat. Opłaty można dokonać za pomocą e-biletu autostradowego lub biletu papierowego wydawanego na stacjach PKN Orlen S.A. i Grupy Lotos S.A. oraz przez aplikację e-TOLL. Organ podkreślił także że powyższe zmiany poprzedzała szeroka kampania informacyjna prowadzona od marca 2021 r. w tym kampania bilbordowa i kampania informacyjna w mediach.
6 czerwca 2023 r. za pośrednictwem platformy ePUAP strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że 1 września 2022 r. na węźle K. nie było żadnych bilbordów informacyjnych i nie ma zapewne do dziś (bo nie było takich, a uważnie się temu przyglądałem, w kwietniu br.). W ocenie strony komunikaty o systemie e-TOLL umieszczone na znakach o zmiennej mają charakter ogólnikowy i hasłowy i nie mogą zastąpić informacji podanej w sposób czytelny i komunikatywny dla kierowcy o sposobie opłaty za przejazd na danym odcinku autostrady.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z 15 września 2023 r. utrzymał w mocy własną decyzję z 2 maja 2023 r. W uzasadnieniu powołał w pierwszej kolejności przepisy ustawy o autostradach płatnych, które regulowały tryb poboru opłaty za przejazd autostradą płatną w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r.. tj.: art. 37a, art. 37 gf ust. 4 i 5, art. 37ge ustawy o autostradach płatnych oraz rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 czerwca 2021 r. w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz przekazywania kar pieniężnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1058). Organ wyjaśnił dalej, że regulacje te mają zastosowanie do przejazdów państwową autostradą płatną rozpoczętych przed dniem 1 lipca 2023 r., na mocy art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1193).
Organ wskazał następnie, że od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. za przejazd na państwowych autostradach płatnych A2 Konin-Stryków i A4 Bielany Wrocławskie-Sośnica zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) można było płacić za pomocą:
• e-biletu autostradowego wydawanego elektronicznie na stronie etoll.gov.pl bądź w aplikacji e-TOLL PL BILET lub w aplikacji partnerów systemu e-TOLL (lista partnerów dostępna na stronie etoll.gov.pl/lekkie/ w zakładce Partnerzy - Sieć dystrybucji e-biletu autostradowego) albo wydawanego w punktach stacjonarnych (bilet papierowy) u partnerów systemu e-TOLL (na stacjach paliw PKN Orlen S.A. oraz GRUPY LOTOS S.A.),
• przez aplikację e-TOLL oraz urządzenia pokładowe ZSL lub OBU - opłata naliczana była na podstawie danych geolokalizacyjnych pojazdu, które transmitowane były do systemu eTOLL.
Podkreślił, że opłata za przejazd autostradą powinna być wniesiona co do zasady przed rozpoczęciem przejazdu. Niewniesienie wymaganej opłaty za przejazd autostradą skutkował nałożeniem opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Opłata dodatkowa nie była naliczana, gdy opłata za przejazd autostradą została wniesiona w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Opłata taka mogła być wniesiona w postaci doładowania konta odpowiednią brakującą kwotą, jak również w postaci biletu autostradowego wykupionego z mocą wsteczną. Opłata dodatkowa nie była naliczana także w przypadku, gdy na kierującego pojazdem podczas kontroli na drodze nałożona została kara grzywny w drodze mandatu karnego za brak ważnego biletu autostradowego lub brak prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do SPOE KAS.
Organ wskazał, że z informacji pozyskanych przez organ z systemu SPOE wynika, że 1 września 2022 r. miał miejsce przejazd autostradą płatną pojazdu o łącznej DMC poniżej 3,5 t o numerze rejestracyjnym [...] na płatnym odcinku autostrady A2: węzeł K.. Na podstawie danych widniejących w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK), organ ustalił, że strona była właścicielem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], a zatem była zobowiązana do uiszczenia opłaty za ww. przejazd. Opłaty tej jednak system SPOE KAS nie odnotował. Jednocześnie organ wskazał, że strona nie jest zarejestrowana w systemie eTOLL - nie posiada konta rozliczeniowego w systemie eTOLL należącego do strony - IKK, do którego przypisany byłby ww. pojazd, z nadajnikiem GPS w celu automatycznego poboru opłat za przejazdy autostradą.
Brak opłaty za przejazd wynika również z bazy danych "Infolinia e-bilet", która gromadzi dane dotyczące przejazdów i biletów autostradowych. Dane te potwierdzają, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] poruszał się autostradą na węźle K. w dniu 1 września 2022 r. o godzinie 21:35, ale opłata nie została uiszczona. Z bazy danych "Infolinia e-bilet" wynika również, że w terminie 3 dni od zakończenia przejazdu nie został wykupiony bilet autostradowy na ww. odcinek, co uwolniłoby stronę od obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Wobec powyższego opłata dodatkowa w wysokości 500 PLN za przejazd pojazdu nr rejestracyjny [...] naliczona została prawidłowo.
4 listopada 2023 r. M. Ł. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 5 marca 2023 r. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu swojej skargi wskazał, że w decyzji z 15 września 2022 r. jej uzasadnienie zawiera jedynie przedstawienie obowiązujących w dniu zdarzenia regulacji prawnych oraz dowodów potwierdzających fakt przejazdu płatnym odcinkiem autostrady bez wniesienia opłaty. Skarżący wskazał, że faktom tym nie zaprzecza. Wskazywał jedynie, że w punkcie poboru opłat K. jak i na drodze dojazdu do punktu nie umieszczono żadnej informacji o zasadach opłat za przejazd na tym odcinku. Skarżący wskazywał, że kampanii informacyjnych na stronach internetowych instytucji państwowych oraz wręczanie w okresie wprowadzającym nowe zasady poboru opłat ulotek kierowcom przejeżdżającym przez punktu poboru nie można uznać za skuteczną metodę przekazu, nie dociera ona do osób korzystających z autostrad sporadycznie (np. jak w moim przypadku, raz w roku). Ponadto żadnych bilbordów informacyjnych na węźle K. w dniu przejazdu nie było. Komunikaty o systemie e-TOLL umieszczone na znakach o zmiennej treści nawet jeżeli się wyświetlały, to miały charakter ogólnikowy i hasłowy i nie mogły one zastąpić informacji podanej w sposób czytelny i komunikatywny dla kierowcy o sposobie opłaty za przejazd na danym odcinku autostrady. W decyzji z 15 września 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą uwzględnienia sprzeciwu nie odniesiono się do przedstawionych powyżej argumentów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez sąd, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 15 września 2023 r. odmawiająca uwzględnienia sprzeciwu skarżącego od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą.
Z przyjętych za podstawę wyrokowania niespornych ustaleń faktycznych, stanowiących jednocześnie podstawę wydania zaskarżonej decyzji wynika, że
1 września 2022 r. o godz. 21:35 na płatnym odcinku autostrady A2, węzeł K., zarejestrowały został przejazd pojazdu, o nr rejestracyjnym [...], którego właścicielem był skarżący, przejazd ten został wykonany bez uiszczonej opłaty za przejazd autostradą płatną. Wskazać należy, że skarżący w toku postępowania ani w skardze wniesionej do sądu nie zakwestionował powyższego stanu faktyczny w zakresie okoliczności związanych z przejazdem autostradą płatną bez uiszczenia opłaty. Strona skarżąca stanęła jednak na stanowisku, że nie powinna zostać obciążona opłatą, gdyż w punkcie poboru opłat K. jak i na drodze dojazdu do punktu nie umieszczono żadnej informacji o zasadach opłat za przejazd na tym odcinku, zaś kampanii informacyjnej poprzedzającej wprowadzenie elektronicznego systemu poboru opłat nie można uznać za skuteczną metodę przekazu, albowiem nie dociera ona do osób korzystających tak jak strona z autostrad sporadycznie.
W ocenie sądu stanowiska skarżącego nie można jednak podzielić.
Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach płatnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania spornego przejazdu, tj. 1 września 2022 r., za przejazd autostradą są pobierane opłaty. Do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany:
1) właściciel pojazdu albo
2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450, ze zm.), albo
3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
- zwany dalej "wnoszącym opłatę" (art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach płatnych). Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, może być wniesiona w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (art. 37a ust. 8 ustawy o autostradach płatnych). Przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być również wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego (art. 37a ust. 9 ww. ustawy o autostradach płatnych).
Jak prawidłowo wyjaśnił w swoich rozstrzygnięciach organ w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. za przejazd na państwowych autostradach płatnych A2 Konin-Stryków i A4 Bielany Wrocławskie - Sośnica zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) można było płacić za pomocą: e-biletu autostradowego wydawanego elektronicznie na stronie etoll.gov.pl bądź w aplikacji e-TOLL PL BILET lub w aplikacji partnerów systemu e-TOLL (lista partnerów dostępna na stronie etoll.gov.pl/lekkie/ w zakładce Partnerzy - Sieć dystrybucji e-biletu autostradowego) albo wydawanego w punktach stacjonarnych u partnerów systemu e-TOLL (na stacjach paliw PKN Orlen S.A. oraz GRUPY LOTOS S.A.) biletu papierowego, a także przez aplikację e-TOLL oraz urządzenia pokładowe ZSL lub OBU - opłata naliczana była na podstawie danych geolokalizacyjnych pojazdu, które transmitowane były do systemu eTOLL.
Podkreślenia wymaga także, że w myśl art. 37a ust. 28 pkt 1 ustawy o autostradach płatnych kierujący pojazdem:
1) nie rozpoczyna przejazdu autostradą lub jej odcinkiem w przypadku braku:
a) ważnego biletu autostradowego lub
b) prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS;
Natomiast zgodnie z art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach płatnych za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.
Wskazać także należy, że zgodnie z art. 37ge ust. 5 ustawy o autostradach płatnych opłaty dodatkowej nie pobiera się, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdy autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za przejazd w sposób określony w art. 37a ust. 9. Przepis art. 37a ust. 12 stosuje się, przy czym na bilecie autostradowym wskazuje się datę i godzinę przejazdu oraz autostradę lub jej odcinek, za który nie została wniesiona opłata za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7. Przepis art. 37ge ust. 6 ustawy o autostradach płatnych stanowi, że opłaty dodatkowej nie pobiera się od wnoszącego opłatę, jeżeli na kierującego pojazdem została nałożona kara grzywny, o której mowa w art. 37gi, w drodze mandatu karnego.
Przywołane i niekwestionowane przez stronę okoliczności faktyczne występujące w kontrolowanej sprawie stanowiły więc usprawiedliwioną i dostateczną podstawę do nałożenia na skarżącego opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą.
W ocenie sądu fakt, że na odcinku autostrady A2 K. wszystkie bramki poza jedną były zamknięte, jak i wątpliwości strony co odpłatności za przejazd w związku z tą sytuacją, nie pozwalały na przyjęcie, że był on bezpłatny. Zamierzonego skutku nie mogła także odnieść argumentacja strony, iż w punkcie poboru opłat K. jak i na drodze dojazdu do punktu nie umieszczono żadnej informacji o zasadach opłat za przejazd na tym odcinku, oraz że kampania informacyjna związana ze zmianą systemu opłat za przejazd autostradą nie dotarła do strony, a zatem nie można uznać jej za skuteczną.
W tym miejscu wymaga zaakcentowania, że to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności odnośnie do uczynienia zadość wymogom wykonywania tego przejazdu tak, aby zapewnić efektywne uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd, co nie jest przecież, ani niemożliwe, ani też nadmiernie utrudnione, ani też nieproporcjonalne, gdy chodzi o sposób wykonania obowiązku, o którym mowa w przywołanych przepisach prawa (vide np.: wyrok NSA z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1856/18, Lex nr 3339190).
W niniejszej sprawie strona nie wykazała, że przed wykonaniem przejazdu miała jakiekolwiek trudności zarówno z uzyskaniem informacji co do odpłatności za wskazany odcinek autostrady A2 lub by zaszły okoliczności uniemożliwiające uiszczenie opłaty. Skoro pojawiające się komunikaty informacyjne o zmiennej treści informujące o objęciu drogi systemem e-TOLL były dla skarżącego zbyt ogólnikowe, nieczytelne i spowodowały jej dezorientację, to winny skłonić go chociażby po zakończeniu przejazdu do zweryfikowania obowiązku poniesienia opłaty za przejechany odcinek drogi i ustalenia sposobów jej dokonania. Wszak jak trafnie wskazał organ możliwość opłacenia przejazdu zgodnie z art. 37 ge ust. 5 ustawy o autostradach płatnych istniała jeszcze na przestrzeni 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą. A zatem gdyby skarżący zdezorientowany w swojej sytuacji prawnej w zakresie obowiązku poniesienia opłaty za wykonany przejazd dołożył należytej staranności w ustaleniu swoich obowiązków z łatwością uniknąłby konsekwencji jazdy bez uiszczonej opłaty za przejazd autostradą. Brak znajomości obowiązujących przepisów prawa, świadczy o niestaranności skarżącego i nie może uwalniać go od odpowiedzialności za popełnione naruszenie. Argumentacja strony jest również o tyle niezasadna, że - jak słusznie wskazał organ - przed wjazdem na płatny odcinek autostrady jest umieszczany znak drogowy T-28 "Płatna" informujący o konieczności uiszczenia opłaty. Znak ten usytuowany jest wraz ze znakiem drogowym D-9 "Autostrada". Nie ulega przy tym wątpliwości, że znajomość tych znaków podobnie jak przepisów o ruchu drogowym jest obowiązkiem kierującego.
W przypadku zatem jakichkolwiek wątpliwości, czy dezorientacji co do obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd na przedmiotowym odcinku autostrady, strona powinna zasięgnąć informacji w tym zakresie, która jest powszechnie dostępna i upewnić się czy na tym odcinku drogi jest zobowiązana do wniesienia opłaty. Tymczasem skarżący nie podjął jakiejkolwiek próby usunięcia wskazanych wątpliwości zarówno przed wjazdem na autostradę, jak również po zakończeniu przejazdu.
Podobnie samo subiektywne przekonanie strony o nieskuteczności kampanii reklamowej dotyczącej zmiany metody opłaty za przejazd państwowymi autostradami zarządzanymi przez GDDKiA nie stanowi podstawy do zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty. Nie może za tym przemawiać także fakt, iż strona jedynie sporadycznie korzysta z przejazdu autostradą. Na stronie spoczywa obowiązek znajomości przepisów prawa, a sporny przejazd miał miejsce 9 miesięcy po zmianach w zakresie sposobu ponoszenia opłat za przejazd autostradą, zaś przepisy dotyczące zasad ponoszenia opłat za autostrady są ogólnie dostępne. Brak wiedzy o obowiązujących przepisach nie zwalnia od konsekwencji, które wiążą się z ich nieprzestrzeganiem.
Reasumując wskazać należy, że strona przed wykonywaniem przejazdu po drodze płatnej powinna sprawdzić i upewnić się, czy jest zobowiązana do uiszczenie stosownej opłaty za przejazd, czego jak wynika z akt sprawy nie uczyniła. W takiej sytuacji zastosowanie przez organ prawa materialnego, tj. art. 37 ge ust. 1 ustawy o autostradach płatnych było prawidłowe.
Końcowo odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że rozpoznając sprawę na skutek wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy organ istotnie powinien wypowiedzieć się co do sformułowanych w nim zarzutów. W tym miejscu wskazać należy, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie, mając na uwadze ogólne reguły postępowania administracyjnego (por.: wyrok NSA z 7 października 2011 r., I FSK 1361/10, LEX nr 1069238.). A zatem granice orzekania przez organ ponownie rozpoznający sprawę wyznaczają ramy sprawy administracyjnej podlegającej ponownemu rozpoznaniu przez ten organ, nie zaś jedynie wnioski i zarzuty wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Mają one jednak wpływ na zakres obowiązków tego organu. Jest on bowiem obowiązany rozpatrzyć i odnieść się do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę. W orzecznictwie podkreśla się, że nieustosunkowanie się do zarzutów odwołania narusza art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A także, że odniesienie się do zarzutów nie może mieć charakteru "sygnalnego" chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1371/12, LEX nr 1457642, oraz wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 264/08, LEX nr 495343). Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia także swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 k.p.a. W kontrolowanej sprawie w ocenie sądu uchybienie organu w powyższym zakresie pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy bowiem jak to zostało wskazane powyżej argumenty strony nie zasługiwały na uwzględnienie .
W kontrolowanej sprawie organ zebrał stosownie do art. 7, i 77 § 1 k.p.a .i prawidłowo rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do ustalenia stanu faktycznego występującego w sprawie, zaś w uzasadnieniu decyzji dokładnie wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.
Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.
R.T-M.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI