II GSK 1850/12

II GSK 1850/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-11-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Zabłocka
Maria Jagielska
Marzenna Zielińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 557/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-06-28
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
art. 65 ust. 1, art. 78 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
Dz.U.UE.L 2001 nr 311 poz 67 punkt 2 i 35 preambuły, art. 80 lit. b
Dyrektywa 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do  produktów leczniczych stosowanych u ludzi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 557/12 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w [...] na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu dostosowania prowadzonej działalności gospodarczej obrotu hurtowego produktami leczniczymi do wymagań określonych w ustawie - Prawo farmaceutyczne oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2012 r. o sygn. akt VI SA/Wa 557/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił skargę A. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], którą nakazał A. Spółce z o.o. dostosowanie prowadzonej działalności gospodarczej hurtowego obrotu produktami leczniczymi w hurtowni farmaceutycznej do wymogów określonych w art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.).
Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko organu administracji orzekającego w sprawie. Organ ten - opierając się m.in. na protokole z kontroli doraźnej przeprowadzonej w hurtowni farmaceutycznej należącej do A. Spółki z o.o. - stwierdził, że podmiot ten dokonywał zakupów produktów leczniczych od aptek. Ze zgromadzonych faktur wynikało bowiem, że A. Sp. z o.o. nabywała produkty lecznicze od C. Spółki z o.o., która z kolei kupowała je od hurtowni N. S.A. Takie działanie naruszało określony w art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne obowiązek przedsiębiorcy prowadzącego działalność polegającą na prowadzeniu hurtowni farmaceutycznej dokonywania zakupu produktów leczniczych wyłącznie od przedsiębiorcy zajmującego się wytwarzaniem lub prowadzącego obrót hurtowy. Zajmując takie stanowisko, Główny Inspektor Farmaceutyczny nie uznał za trafne argumentów A. Spółki z o.o., że spółka ta nabyła produkty lecznicze bezpośrednio od N. S.A., zaś wspomniana apteka nie była uczestnikiem tego obrotu, gdyż działała na podstawie umowy przekazu. Zdaniem organu administracji, wyjaśnieniom strony przeczy to, że cena, za jaką C. Sp. z o.o. zakupiła od hurtowni N. S.A. produkty lecznicze, różni się od ceny, za jaką produkty te zostały następnie sprzedane przez aptekę do A. Sp. z o.o. Gdyby bowiem apteka nie stała się nigdy właścicielem zamówionych od N. S.A. produktów, to cena produktów nie uległaby zmianie. Główny Inspektor Farmaceutyczny stwierdził ponadto, że A. Sp. z o.o. zbyła produkty lecznicze podmiotowi trzeciemu w dniu 30 czerwca 2010 r. jeszcze przed podpisaniem umowy przekazu (2 lipca 2010 r.), zaś w części umów przekazu nie został wskazany trzeci podmiot (przekazany, przekaziciel), który w tym przypadku miał spełnić określone świadczenie na rzecz odbiorcy przekazu, czyli A. Sp. z o.o.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego nie została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Powołując się na treść art. 65 ust. 1 i art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, Sąd wskazał, że obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w tej ustawie, przy czym istotnym ograniczeniem dotyczącym obrotu lekami jest obowiązek przedsiębiorcy prowadzącego hurtownię farmaceutyczną, polegający na zakupie produktów leczniczych wyłącznie od przedsiębiorcy zajmującego się wytwarzaniem lub prowadzącego obrót hurtowy. Tym samym wykluczona jest możliwość dokonywania takiego zakupu od apteki, która zajmuje się określonym w ustawie detalicznym obrotem produktami leczniczymi.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w realiach niniejszej sprawy uzasadniony był wniosek organu administracji, że zmiana ceny na poszczególne produkty na fakturach nabycia leków przez C. Sp. z o.o. od hurtowni N. S.A. i następnie zbycia również w innych cenach tych samych leków przez aptekę do skarżącej spółki świadczy o tym, że apteka była uczestnikiem w obrocie produktami leczniczymi. W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko Głównego Inspektora Farmaceutycznego, że skarżąca spółka uchybiała obowiązkowi wynikającemu z art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne.
Odnosząc się do faktu zawarcia przez skarżącą spółkę z C. Sp. z o.o. Ramowej Umowy o współpracy (która w celu zwalniania się z obowiązków zapłaty przekazywała zamawiane świadczenia w postaci wymienionych w przekazach produktów na rzecz skarżącej), Sąd pierwszej instancji uznał, że w obrocie produktami leczniczymi nie ma możliwości zastosowania instytucji przekazu. Zdaniem Sądu, określona w art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.; dalej powoływanej również jako "kc") zasada swobody umów, odnosząca się do prawa prywatnego, nie może służyć obejściu ustawowych przepisów prawa publicznego, w tym także prawa farmaceutycznego, określającego również zasady odpowiedzialności w relacjach regulowanych tymi przepisami.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożyła A. Sp. z o.o. Strona zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, a także o zasądzenie poniesionych przez skarżącą niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na braku przedstawienia przez Sąd pierwszej instancji swojego stanowiska w odniesieniu do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a.");
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
1) art. 65 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że ustawa ta stanowi tzw. "regulację zupełną" i jako taka wyłącza stosowanie innych przepisów (w szczególności przepisów kodeksu cywilnego) oraz prowadzącą w konsekwencji do uznania, że przepis ten przełamuje zasadę, zgodnie z którą dla obywatela to "co nie jest zabronione, jest dozwolone",
2) art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że sformułowanie "zakup produktów leczniczych" jest jedyną i "zupełną" konstrukcją normatywną umożliwiającą nabycie produktów leczniczych przy jednoczesnym uznaniu, że konstrukcja ta uchyla stosowanie przepisów kodeksu cywilnego w zakresie nabycia prawa własności rzeczy ruchomych, zwłaszcza w sytuacji gdy kodeks cywilny nie posługuje się konstrukcją prawną "zakupu", a ustawa - Prawo farmaceutyczne konstrukcji tej w żaden sposób na płaszczyźnie cywilistycznej nie definiuje,
3) art. 921¹ kc poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne wyłączają stosowanie wskazanych przepisów kodeksu cywilnego oraz błędne uznanie, że dla konstrukcji przekazu niezbędne jest zawarcie trójstronnej umowy pomiędzy przekazującym, przekazanym i odbiorcą przekazu, podczas gdy przekaz dochodzi do skutku w wyniku jednostronnej czynności prawnej oraz że przyjęcie w rozliczeniu pomiędzy przekazującym a odbiorcą przekazu muszą być zastosowane ceny jednostkowe ustalone dla przekazanego świadczenia przez przekazanego, podczas gdy takie ograniczenie nie wynika z przepisów prawa ani z konstrukcji instytucji przekazu - i w konsekwencji ich niezastosowanie, w związku z naruszeniem:
4) art. 155 § 1 kc, polegającym na jego niezastosowaniu, w sytuacji gdy umowa zdefiniowana w art. 921¹ i nast. kc zalicza się do kategorii innych umów zobowiązujących do przeniesienia własności rzeczy,
5) art. 353¹ kc w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie w oparciu o wniosek, że art. 65 ust. 1 oraz art. 78 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne w sposób dorozumiany (w oparciu o rzekomą intencję ustawodawcy zdekodowaną przez organ administracji i WSA) przełamują zasadę "swobody umów" zdefiniowaną w powołanym przepisie, w sytuacji gdy żaden przepis ustawy - Prawo farmaceutyczne nie tylko nie wyłącza wprost stosowania przepisów kodeksu cywilnego, lecz nawet w sposób pośredni ich nie modyfikuje, co w świetle zasad prawidłowej legislacji określonych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908) zarzut dotyczący naruszenia powołanego przepisu w pełni uzasadnia.
W uzasadnieniu strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła w szczególności, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zarzutu wskazującego na sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem, które ma formę ogólnego nakazu, a treścią uzasadnienia decyzji, w którym odniesiono się do poszczególnych przypadków, w których - zdaniem organu - doszło do uchybień w obrocie produktami leczniczymi. Może to uniemożliwiać kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.
W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, art. 78 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne należy interpretować w ten sposób, że wynika z niego wyłącznie ograniczenie podmiotowe odnośnie do uprawnienia do zawierania czynności prawnych obrotu hurtowego produktami leczniczymi: mogą w nim uczestniczyć wyłącznie producenci, hurtownie farmaceutyczne i apteki. Przepis ten nie przesądza natomiast, która z umów (np. sprzedaż, dostawa, pożyczka) lub czynności przewidzianych przepisami prawa cywilnego (np. przekaz) zostanie zastosowana przez uczestników obrotu dla nabycia własności rzeczy – produktu leczniczego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.
Granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny autor skargi kasacyjnej zakreślił zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 65 ust. 1 i art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, a także art. 155 § 1, art. 921¹ i art. 353¹ kc w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Uchybienie tym przepisom miało polegać na: 1) braku przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie zarzutu sprzeczności między rozstrzygnięciem organu a uzasadnieniem decyzji, 2) wadliwym uznaniu, że ustawa Prawo farmaceutyczne w sposób pełny określa kwestię nabycia produktów leczniczych i wyłącza tym samym stosowanie przepisów kodeksu cywilnego w zakresie nabycia prawa własności rzeczy ruchomych, przełamując tym samym zasadę swobody umów, 3) dokonaniu błędnej wykładni przepisów kodeksu cywilnego o przekazie i uznaniu, że ustawa - Prawo farmaceutyczne wyłącza stosowanie tych przepisów kodeksu cywilnego.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (powiązanego przez stronę z art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a.). Wspomniany przepis procedury sądowoadministracyjnej określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku.
Konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wskazany kierunek wykładni tego przepisu i konsekwencje jego obowiązywania z treścią uzasadniania zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnienie to spełnia określone przywołanym przepisem warunki uznania go za prawidłowe. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, na podstawie uzasadnienia kontrolowanego orzeczenia można ustalić, jakie stanowisko Sąd pierwszej instancji zajął odnośnie do podnoszonej przez skarżącą kwestii sprzeczności między rozstrzygnięciem organu a uzasadnieniem decyzji. Sąd odniósł się bowiem do stwierdzonych przez organ nieprawidłowości (str. 7 - 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), a następnie uznał (str. 8 - 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), że stwierdzone uchybienia uprawniały organ do nakazania skarżącej spółce usunięcia stwierdzonych uchybień (polegających na dokonywaniu zakupów od aptek) poprzez dostosowanie prowadzonej działalności gospodarczej do wymogów art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne (przy czym dostosowanie to ma polegać na dokonywaniu zakupów produktów leczniczych wyłącznie od przedsiębiorców zajmujących się wytwarzaniem lub prowadzących obrót hurtowy produktami leczniczymi). Zajęcie takiego stanowiska wskazuje w istocie, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się żadnych sprzeczności między rozstrzygnięciem organu a uzasadnieniem decyzji. Taka ocena Sądu pierwszej instancji poddaje się kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Nie są zasadne również zarzuty naruszenia prawa materialnego, którego strona wnosząca skargę kasacyjną upatruje w dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 65 ust. 1 i art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, naruszającej zasadę swobody umów (art. 353¹ kc w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP) oraz przepisy kodeksu cywilnego o przekazie (art. 921¹ kc) i przeniesieniu w drodze umowy własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości (art. 155 § 1 kc).
Odniesienie się do tych zarzutów wymaga poczynienia uwag natury ogólnej, związanych z obrotem wyrobami farmaceutycznymi na podstawie przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne oraz przepisów unijnych dotyczących tej kwestii. Zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie. W przypadku hurtowego obrotu produktami leczniczymi, podmiotami uprawnionymi do tego rodzaju działalności są wyłącznie hurtownie farmaceutyczne, składy celne i konsygnacyjne produktów leczniczych (zob. art. 72 ust. 1 analizowanej ustawy). Na mocy art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne przedsiębiorca prowadzący działalność polegającą na prowadzeniu hurtowni farmaceutycznej został zobligowany do zakupu produktów leczniczych wyłącznie od przedsiębiorcy zajmującego się wytwarzaniem lub prowadzącego obrót hurtowy. Przywołane przepisy ustawy implementują do polskiego porządku prawnego odpowiednie normy zawarte w dyrektywie 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz. Urz. L 311 z dnia 28 listopada 2001 r., str. 67; polska wersja językowa – Dz. Urz. UE Wydanie Specjalne – Rozdział 13, tom 27, str. 67 ze zm.; dalej powoływanej jako "dyrektywa nr 2001/83/WE"). W tytule VII ("Dystrybucja hurtowa produktów leczniczych i pośrednictwo w obrocie tymi produktami") tej dyrektywy określone zostały m.in. minimalne wymagania, jakie muszą spełniać posiadacze pozwoleń na dystrybucję. Do wymogów tych należą w szczególności: otrzymywanie swoich dostaw produktów leczniczych jedynie od podmiotów posiadających pozwolenia na dystrybucję lub zwolnionych od uzyskiwania takich pozwoleń na mocy art. 77 ust. 3 (zob. art. 80 lit. b dyrektywy nr 2001/83/WE) oraz prowadzenie ewidencji, zawierającej w odniesieniu do każdej transakcji dotyczącej produktów leczniczych otrzymanych, wysłanych lub będących przedmiotem pośrednictwa w obrocie co najmniej informacje o dacie, nazwie produktu leczniczego, ilości otrzymanej, dostarczonej lub będącej przedmiotem pośrednictwa w obrocie, nazwie i adresie dostawcy lub odbiorcy, numerze serii produktów leczniczych (zob. art. 80 lit. e dyrektywy nr 2001/83/WE). Wspomniane minimalne wymogi dotyczące hurtowego obrotu produktami leczniczymi niewątpliwie prowadzą do ograniczenia swobody działalności gospodarczej podmiotów będących uczestnikami tego obrotu. Tego rodzaju ograniczenia zostały przez prawodawcę unijnego uznane za niezbędne dla realizacji celu całej regulacji wynikającej z omawianej dyrektywy, to jest ochrony zdrowia publicznego. W punkcie 2 preambuły dyrektywy wskazano bowiem, że ochrona zdrowia publicznego musi być podstawowym celem wszelkich zasad regulujących produkcję, dystrybucję i stosowanie produktów leczniczych. Z kolei w punkcie 35 preambuły dyrektywy prawodawca unijny stwierdził, że konieczne jest sprawowanie kontroli nad całym łańcuchem dystrybucji produktów leczniczych, od ich wyprodukowania lub przywozu do Wspólnoty aż do zaopatrzenia ludności, dla zagwarantowania odpowiednich warunków składowania, transportu i obrotu tymi produktami, zaś warunki, które muszą być w tym celu przyjęte, ułatwią w znacznym stopniu wycofanie wadliwych produktów z rynku i pozwolą na bardziej skuteczną walkę z podrabianymi produktami. Podsumowując ten wątek rozważań, stwierdzić należy, że polskie przepisy regulujące hurtowy obrót produktami farmaceutycznymi (stanowiące implementację odpowiednich norm zawartych w dyrektywie nr 2001/83/WE), w tym również art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, nakładają na uczestników tego obrotu obowiązki, które wyłączają w tym przypadku zasadę swobody umów, wynikającą z art. 353¹ kc. Sąd pierwszej instancji trafnie zwrócił uwagę, że już z treści wspomnianego przepisu kodeksu cywilnego ("Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego") wynika, iż wolność zawierania umów nie jest bezwzględna, skoro treść lub cel umowy nie mogą być sprzeczne m.in. z ustawą. Zatem skoro art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne nakazuje przedsiębiorcy prowadzącemu hurtownię farmaceutyczną zakup produktów leczniczych wyłącznie od przedsiębiorcy zajmującego się wytwarzaniem lub prowadzącego obrót hurtowy, to sprzeczna z tym przepisem (sprzeczna z ustawą) będzie umowa cywilnoprawna zmierzająca do obejścia przewidzianego w ustawie katalogu kontrahentów przedsiębiorcy prowadzącego hurtownię farmaceutyczną, od których może on zakupić produkty lecznicze.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka podnosiła, że norma z art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne nie została naruszona, bowiem w sytuacji braku zdefiniowania zawartego w tym przepisie zwrotu "zakup produktów leczniczych" dopuszczalne było zastosowanie przepisów kodeksu cywilnego o nabywaniu (w drodze umowy) własności rzeczy oznaczonych co do tożsamości, a także o przekazie. Konstrukcja instytucji przekazu została uregulowana w art. 921¹ kc. Przepis ten stanowi, że kto przekazuje drugiemu (odbiorcy przekazu) świadczenie osoby trzeciej (przekazanego), upoważnia tym samym odbiorcę przekazu do przyjęcia, a przekazanego do spełnienia świadczenia na rachunek przekazującego. W przypadku zakwestionowanych przez organ transakcji, skarżąca wskazywała, że doszło do przekazu świadczenia w postaci produktów leczniczych, przy czym przekazującym była C. Sp. z o.o. (podmiot prowadzący apteki), przekazanym N. S.A. (podmiot prowadzący hurtownię farmaceutyczną), zaś odbiorcą przekazu - skarżąca spółka. W konsekwencji C. Sp. z o.o. wystawiała skarżącej spółce faktury sprzedaży produktów leczniczych należnych od N. S.A.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy ustawy Prawo farmaceutycznie regulujące obrót produktami leczniczymi nie stanowią regulacji pełnej i oczywiście uprawnione jest stosowanie w tym zakresie przepisów kodeksu cywilnego. Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że pomocnicze stosowanie przepisów prawa cywilnego nie może prowadzić do skutków, które zaprzeczałyby celom (ochrona zdrowia publicznego realizowana m.in. poprzez kontrolę nad całym łańcuchem dystrybucji produktów leczniczych), dla jakich ustanowiono przywołane wyżej normy prawa administracyjnego, w tym art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne. Tymczasem w niniejszej sprawie sposób ukształtowania przez skarżącą spółkę i C. Sp. z o.o. obrotu produktami leczniczymi ewidentnie zmierza do obejścia wyraźnej normy określonej w art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne i w konsekwencji czyni nieczytelnym rzeczywisty obrót produktami leczniczymi, a przez to może znacząco utrudniać (lub nawet uniemożliwiać) przestrzeganie procedury wstrzymania i wycofania produktów leczniczych, co do których zaszłoby podejrzenie wady jakościowej (na co trafnie zwrócił uwagę Główny Inspektor Farmaceutyczny w decyzji z dnia [...] listopada 2011 r.). Już tylko z tego powodu uznać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż Główny Inspektor Farmaceutyczny zgodnie z prawem nakazał skarżącej spółce dostosowanie prowadzonej działalności gospodarczej hurtowego obrotu produktami leczniczymi w hurtowni farmaceutycznej stosownie do wymogów określonych w art. 78 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne - poprzez dokonywanie zakupów produktów leczniczych wyłącznie od przedsiębiorcy (przedsiębiorców) zajmujących się wytwarzaniem lub prowadzących obrót hurtowy produktami leczniczymi.
Ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
PG