II GSK 1843/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki telekomunikacyjnej od wyroku WSA, potwierdzając, że postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego nie podlega zaskarżeniu w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Spółka C. S.A. zaskarżyła postanowienie Prezesa UKE o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionując interpretację art. 101 § 3 k.p.a. przez organy i WSA. Spółka argumentowała, że postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania powinno podlegać zaskarżeniu. WSA oddalił skargę, a NSA w wyroku II GSK 1843/21 podzielił to stanowisko, uznając skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 101 § 3 k.p.a., zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania lub odmowie podjęcia zawieszonego postępowania, a nie na postanowienie o odmowie zawieszenia.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez C. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (Prezesa UKE). Prezes UKE stwierdził niedopuszczalność wniosku spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia przedsiębiorców zobowiązanych do pokrycia dopłaty do usługi powszechnej. Spółka C. S.A. argumentowała, że postanowienie Prezesa UKE z dnia 12 czerwca 2020 r. odmawiające zawieszenia postępowania było wadliwe, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy powinien zostać uwzględniony. Kwestionowała interpretację art. 101 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), która według organu i Sądu I instancji wyłącza możliwość zaskarżenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko Prezesa UKE. Sąd wskazał, że po nowelizacji art. 101 § 3 k.p.a. (obowiązującej od 11 kwietnia 2011 r.), zażalenie przysługuje jedynie na postanowienie o zawieszeniu postępowania lub odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania nie jest objęte tym przepisem, co czyni wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy niedopuszczalnym. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2025 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd potwierdził prawidłowość interpretacji art. 101 § 3 k.p.a. dokonanej przez Sąd I instancji. Podkreślono, że celem nowelizacji było wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień o odmowie zawieszenia postępowania, aby zapewnić szybkość postępowania. NSA uznał, że zarzuty dotyczące nieważności postępowania i naruszenia przepisów proceduralnych (w tym art. 141 § 4 p.p.s.a.) są bezzasadne. Sąd stwierdził, że postępowanie przed WSA było prawidłowe, a spółka nie została pozbawiona możności obrony swoich praw. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym było dopuszczalne zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Ostatecznie, NSA orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej, uznając, że postanowienie Prezesa UKE o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy było zgodne z prawem, a tym samym wyrok WSA był prawidłowy. Zasądzono również koszty postępowania kasacyjnego od spółki na rzecz Prezesa UKE.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego nie podlega zaskarżeniu w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zażalenia).
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a. w aktualnym brzmieniu, zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania lub odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Nowelizacja tego przepisu wyłączyła możliwość zaskarżania postanowień o odmowie zawieszenia postępowania, co ma na celu zapewnienie szybkości postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 101 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania lub odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Nie przysługuje na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania.
k.p.a. art. 101 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa, na jakie postanowienia służy zażalenie.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa wymogi uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dopuszcza rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie.
k.p.a. art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa skutki prawne stwierdzenia niedopuszczalności wniosku.
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
EKPC art. 6 § ust. 1
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Prawo do rzetelnego procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego nie podlega zaskarżeniu w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zażalenia) na podstawie art. 101 § 3 k.p.a. w aktualnym brzmieniu. Rozpoznanie sprawy przez WSA na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym było zgodne z prawem i nie naruszyło prawa do obrony.
Odrzucone argumenty
Argumentacja spółki o dopuszczalności zaskarżenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania. Zarzuty dotyczące nieważności postępowania przed WSA i naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania albo na postanowienie w sprawie 'odmowy podjęcia zawieszonego postępowania' ww. nowelizacja art. 101 § 3 k.p.a. doprowadziła do pozostawienia środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne, oraz do wyłączenia możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego nie można skutecznie zarzucić Sądowi I instancji, że rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym skoro uznał, iż nie zachodzi konieczność rozpoznania jej na rozprawie
Skład orzekający
Joanna Sieńczyło-Chlabicz
przewodniczący
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
członek
Izabella Janson
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 101 § 3 k.p.a. w zakresie dopuszczalności zaskarżania postanowień o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego oraz dopuszczalności rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z zaskarżaniem postanowień w toku postępowania administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie administracyjnym – dopuszczalności zaskarżania postanowień o odmowie zawieszenia postępowania, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą.
“Czy można zaskarżyć odmowę zawieszenia postępowania? NSA wyjaśnia kluczową kwestię proceduralną.”
Sektor
telekomunikacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1843/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Izabella Janson /sprawozdawca/
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6254 Usługi telekomunikacyjne i eksploatacja sieci telekomunikacyjnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2145/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-18
Skarżony organ
Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106, art. 119 pkt 3, art 141 par. 4, art. 183 par. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 45 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2019 poz 742
art. 38 ust. 2
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 101 par. 3, art. 141 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
art. 6
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2145/20 w sprawie ze skargi Cyfrowy Polsat S.A. w Warszawie na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 3 sierpnia 2020 r. nr DPK.ZDU.6060.2.2018.1601 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od C. S.A. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 marca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2145/20 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę C. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej też: "Prezes UKE) z dnia 3 sierpnia 2020 r., nr DPK.ZDU.6060.2.2018.1601 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
O. S.A. ([...]) - jako przedsiębiorca wyznaczony - wystąpiła w czerwcu 2008 r. zgodnie z art. 96 ust. 1 w zw. z art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2019 r., poz. 2460 ze zm., dalej P.t.) z wnioskiem o przyznanie dopłaty do kosztu świadczenia usługi powszechnej za rok 2007 r., w związku z jej nierentownością, w wysokości [...] zł. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z 24 maja 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją z 6 września 2011 r. Prezes UKE przyznał stronie za 2007 rok dopłatę w wysokości kosztu netto świadczenia usługi udogodnień dla osób niepełnosprawnych, z wyłączeniem aparatów publicznych przystosowanych dla osób niepełnosprawnych, w kwocie [...] zł. W pozostałym zakresie organ odmówił przyznania dopłaty do kosztów świadczonych przez [...] usług wchodzących w skład usługi powszechnej za 2007 r.
Wyrokiem z 3 lutego 2012 r. sygn. akt: VI SA/Wa 2164/11 Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie (WSA) oddalił skargę [...] na decyzję utrzymującą w mocy decyzję o dopłacie za 2007 r. Wyrokiem z 5 grudnia 2013 r. sygn. akt: II GSK 1168/12 Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok WSA z 3 lutego 2012 r. przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA. Wyrokiem z 17 lipca 2014 r. sygn. akt: VI SA/Wa 1545/14 WSA w Warszawie uchylił decyzję z dnia 6 września 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję o dopłacie za 2007 r. w części odmawiającej przyznania dopłaty do kosztów świadczonych przez [...] usług wchodzących w skład usługi powszechnej za rok 2007 oraz stwierdził, że decyzja ta w uchylonej części nie podlega wykonaniu. NSA wyrokiem z 17 maja 2016 r. sygn. akt: II GSK 2948/14, po rozpoznaniu skarg kasacyjnych od wyroku z 17 lipca 2014 r., oddalił wniesione skargi kasacyjne. Zgodnie z wyrokiem WSA z 17 lipca 2014 r., Prezes UKE decyzją z 11 września 2017 r. uchylił decyzję o dopłacie za 2007 r. w części odmawiającej przyznania dopłaty i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy.
W październiku 2013 r. Prezes UKE wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych zobowiązanych - zgodnie z art. 97 P.t. - do udziału w pokryciu Dopłaty 2011 oraz wysokości ich udziału w pokryciu tej dopłaty poprzez ustalenie jednolitego wskaźnika procentowego, o którym mowa w art. 98 ust. 2 P.t.
Pismem z 26 października 2018 r. Prezes UKE wszczął postępowanie w sprawie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych zobowiązanych zgodnie z art. 97 P.t. do udziału w pokryciu dopłaty oraz wysokości ich udziału w pokryciu tej dopłaty poprzez ustalenie jednolitego wskaźnika procentowego, o którym mowa w art. 98 ust. 2 P.t.
Postanowieniem z 9 listopada 2019 r. Prezes UKE dopuścił Polską Izbę Komunikacji Elektronicznej z siedzibą w Warszawie ( PIKE) do udziału w sprawie.
Pismem z dnia 24 stycznia 2019 r. PIKE złożyła wniosek m.in. o zawieszenie postępowania.
Postanowieniem z 12 czerwca 2020 r. Prezes UKE odmówił zawieszenia postępowania.
Spółka C. S.A. 9 maja 2018 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w którym zaskarżyła ww. postanowienie Prezesa UKE z 12 czerwca 2020 w całości, wnosząc o jego uchylenie i zawieszenie postępowania. Wskazała, że Prezes UKE wprowadził w błąd strony postępowania, pouczając w ww. postanowieniu o braku możliwości zaskarżenia w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w ramach odwołania od decyzji. Wskazała nadto, że nieustalenie ostatecznej dopłaty do kosztów świadczenia usług wchodzących w skład usługi powszechnej za rok 2007 potencjalnie uniemożliwia prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych zobowiązanych do udziału w dopłacie oraz ustalenia wysokości jednolitego wskaźnika procentowego udziału w pokryciu tej dopłaty, o którym mowa w art. 98 ust. 2 P.t.
Postanowieniem z 3 sierpnia 2020 r., działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. oraz w związku z art. 206 ust. 1 P.t. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej stwierdził niedopuszczalność wniosku Spółki C. S.A. z siedzibą w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie określonym postanowieniem Prezesa UKE z 12 czerwca 2020 r. DPK.ZDU.6060.2.2018.1326 o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych zobowiązanych, zgodnie z art. 97 P.t., do udziału w pokryciu dopłaty do kosztów świadczenia w 2007 r. przez T. S.A. (obecnie O. S.A.) usług wchodzących w skład usługi powszechnej oraz ustalenia wysokości jednolitego wskaźnika procentowego udziału w pokryciu tej dopłaty, o którym mowa w art. 98 ust. 2 P.t.
Stwierdzając niedopuszczalność wniosku, Prezes UKE wyjaśnił w zaskarżonym do Sądu ww. postanowieniu z 3 sierpnia 2020 r., że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (zażalenie) służy stronie tylko wtedy, gdy przepis k.p.a. albo przepis szczególny tak stanowi. W ocenie Prezesa UKE postanowienie z 3 sierpnia 2020 r jest postanowieniem, co do którego przepisy nie przewidują środka zaskarżenia, w tym także wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zażalenia). Wskazał, że zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a. stronie przysługuje zażalenie na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. Brak jest natomiast przepisu, który przyznawałby stronie prawo do złożenia zażalenia (tu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania. Prezes UKE na poparcie swojego stanowiska przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych.
WSA oddalił skargę.
Wskazał, że zmiana Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzona ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r. (obowiązująca więc w dacie wydania postanowienia pierwszoinstancyjnego w sprawie) zmieniła treść art. 101 § 3 k.p.a. Przepis ten obecnie stanowi, że zażalenie służy stronie "na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania". Wskazał, że w orzecznictwie Sądów administracyjnych ugruntowało się na tym tle stanowisko, że w obecnym brzmieniu § 3 art. 101 k.p.a. zwrot: "w sprawie zawieszenia postępowania", obejmuje jedynie zawieszenie postępowania, a nie - jak przed zmianą ww. przepisu - także odmowę zawieszenia postępowania oraz podjęcie zawieszonego postępowania. Przyjmuje się zatem, że od nowelizacji art. 101 § 3 k.p.a., która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r., aktualnie obowiązującą treść tego przepisu należy odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Oznacza to, zażalenie/wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. W związku z powyższym nie ma uzasadnienia stanowisko skarżącej, że w zakresie użytego w art. 101 § 3 k.p.a. wyrażenia: "postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania", mieści się postanowienie o zawieszeniu postępowania oraz postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Od ww. nowelizacji omawianego przepisu zakres znaczeniowy wyrażenia "postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania" obejmuje jedynie postanowienie o zawieszeniu postępowania. Jak stanowi przepis, stronie służy zażalenie na "postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania", albo na postanowienie w sprawie "odmowy podjęcia zawieszonego postępowania". Ustawodawca wymienił w omawianym przepisie dwa rodzaje postanowień, na które stronie służy zażalenie, poprzez wskazanie przedmiotu rozstrzygnięcia zawartego w tych postanowieniach, a nie poprzez wskazanie samego rozstrzygnięcia, co miałoby miejsce gdyby ustawodawca użył wyrażeń "postanowienie o zawieszeniu postępowania" i "postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania". Dodanie zatem w wyniku ww. nowelizacji do art. 101 § 3 k.p.a. treści: "albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania" zdeterminowało obecne rozumienie wyrażenia "postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania", które nie obejmuje postanowienia zawierającego rozstrzygnięcie o odmowie zawieszenia postępowania. Słusznie w tej sytuacji podkreśla się w orzecznictwie, że ww. nowelizacja art. 101 § 3 k.p.a. doprowadziła do pozostawienia środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne, oraz do wyłączenia możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego – postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego, co może uzasadniać, wynikająca z art. 12 k.p.a., zasada szybkości postępowania.
Niezasadny jest w związku z powyższym zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Prezesa UKE art. 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 P.t., polegającego na przyjęciu, że art. 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 P.t., nie stanowi podstawy zaskarżania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego.
Prawidłowa interpretacja art. 101 § 3 k.p.a. dokonana przez Prezesa UKE oznacza, że niezasadne są również pozostałe zarzuty skargi, w tym dotyczące naruszenia art. 206 ust. 1 P.t., art. 5 § 2 pkt 4, art. 127 § 3, art. 141 § 1, art. 144 i art. 134 k.p.a., polegającego na przyjęciu, że z tych przepisów wynika niedopuszczalność zaskarżenia postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania administracyjnego.
Tak samo niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 144 oraz art. 140 i art. 124 § 2 oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. i w zw. z art. 206 ust. 1 P.t., przez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia do argumentacji skarżącej, przedstawionej w jego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, która dotyczyła kwestii dopuszczalności zaskarżania postanowień o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego, jak również naruszenia art. 144 oraz art. 140 i art. 124 § 2 oraz at. 127 § 3 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. i w zw. z art. 206 ust. 1 P.t., polegającego na zaniechaniu wyjaśnienia w zaskarżanym postanowieniu podstawy prawnej (w odniesieniu do art. 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 P.t.) oraz zaniechaniu wyjaśnienia w zaskarżanym postanowieniu, dlaczego organ administracji publicznej nie przyjął wykładni art. 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 P.t., którą przedstawiła skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Sądu I instancji organ (bez naruszenia też wskazanych w skardze przepisów art. 15 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 206 ust. 1 P.t.) wywiązał się z obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy; nawet jeżeli nie odniósł się do każdego stwierdzenia/argumentu skarżącej zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazał w sposób wyczerpujący z jakich względów postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania nie podlega zaskarżeniu. W wyniku tego wyjaśnił również dlaczego nie przyjął wykładni art. 101 § 3 k.p.a., którą przedstawiła skarżąca. Organ nie musi bowiem ustosunkowywać się do wszystkich twierdzeń/argumentów strony, jeżeli tylko zajmie stanowisko w kwestiach dla sprawy zasadniczych, determinujących treść podjętego rozstrzygnięcia/przesądzających to rozstrzygnięcie. Takie stanowisko jest udziałem zaskarżonego w tej sprawie postanowienia organu, dając możliwość jego skontrolowania przez Sąd pod kątem zgodności z przepisami prawa. Niezaskarżalność postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania, wynikająca z art. 101 § 3 k.p.a., skutkowała prawidłowym rozstrzygnięciem organu o stwierdzeniu, na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 i art. 127 § 3 k.p.a., niedopuszczalności wniosku (zażalenia) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Prezesa UKE z 12 czerwca 2020 r. odmawiającym zawieszenia ww. postępowania administracyjnego w sprawie przed organem, co oznacza również, że organ nie mógł ponownie rozpatrzyć sprawy dotyczącej zawieszenia tego postępowania.
W skardze kasacyjnej Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za obie instancje oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
I. Nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji, ponieważ skarżąca Spółka została pozbawiona możności obrony swoich praw - art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
II. Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (możliwy istotny wpływ tych uchybień na wynik sprawy wykazano w treści uzasadnienia skargi):
1. art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez zaniechanie przedstawienia i odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku, przez Sąd pierwszej instancji, do zarzutów skargi skarżącej Spółki o następującej treści:
- art. 15 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego polegające na zaniechaniu ponownego rozpatrzenia sprawy, o które wnioskował skarżący,
- art. 144 oraz art. 140 i art. 124 § 2 oraz art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. i w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego przez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia do argumentacji skarżącego - przedstawionej w jego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - która dotyczyła kwestii dopuszczalności zaskarżania postanowień o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego,
- art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, art. 5 § 2 pkt 4 art. 127 § 3, art. 141 § 1, art. 144 i art. 134 k.p.a., polegające na przyjęciu, że z tych przepisów wynika niedopuszczalność zaskarżenia postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania administracyjnego,
- art. 144 oraz art. 140 i art. 124 § 2 oraz art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. i w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, polegające na zaniechaniu wyjaśnienia, w zaskarżanym postanowieniu, podstawy prawnej (w odniesieniu do art. 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego) oraz zaniechaniu wyjaśnienia w zaskarżanym postanowieniu dlaczego organ administracji publicznej nie przyjął wykładni art. 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, którą przedstawił skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,
2. art. 1 § 1 ustawy z dn. 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez prowadzenie kontroli sądowoadministracyjnej w zakresie "(...) wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego (...)" pomimo braku takiego "wskazania", a przeto "nierozpoznanie istoty sprawy" przez Sąd pierwszej instancji,
3. art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku, przez Sąd I instancji, do "kontrargumentacji" skarżącej Spółki uzasadniającej zarzut skarżącej Spółki o następującej treści: "(...) 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, polegającego na przyjęciu, że art 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego nie stanowi podstawy zaskarżania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego. ",
4. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku:
• "zwięzłego przedstawienia stanu sprawy" - w zakresie kwestii rozpoznania przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym i na posiedzeniu niejawnym.
• "podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia" - w zakresie kwestii rozpoznania przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym i na posiedzeniu niejawnym,
5. art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez zaniechanie rozpoznania, przez Sąd I instancji, przedmiotowej sprawy na rozprawie i jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym,
6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 15 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, przez przyjęcie przez Sąd I instancji, że przeprowadzenie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy może być wyrażone w akcie administracyjnym w ten sposób, że organ administracji publicznej "(...) tylko zajmie stanowisko w kwestiach dla sprawy zasadniczych, determinujących treść podjętego rozstrzygnięcia/przesądzających to rozstrzygnięcie.''.
7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. art. 144 oraz art. 140 i art. 124 § 2 oraz art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. 11 k.p.a. i w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, przez przyjęcie przez Sąd I instancji, że uzasadnienie aktu administracyjnego kończącego postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie musi się odnosić do zarzutów (wraz z uzasadnieniem) strony, lecz może się ograniczyć w akcie administracyjnym do tego, że organ administracji publicznej "(...) tylko zajmie stanowisko w kwestiach dla sprawy zasadniczych, determinujących treść podjętego rozstrzygnięcia/przesądzających to rozstrzygnięcie."
8. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 101 § 3 i art. 144 oraz art. 140 i art. 127 § 3 i 134 k.p.a. oraz w zw. z art. 206 Prawa telekomunikacyjnego przez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że:
- art. 101 § 3 k.p.a. "(...) należy odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania (>w sprawie zawieszenia postępowania<) oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania (>w sprawie odmowy podjęcia postępowania<)." - wykluczając przeto dopuszczalność zaskarżenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego (postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania administracyjnego) i uznając za zasadne stwierdzenie przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej niedopuszczalności wniosku skarżącej Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego dalszym skutkiem było oddalenie skargi skarżącej Spółki,
Od ww. nowelizacji omawianego przepisu zakres znaczeniowy wyrażenia >postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania< obejmuje jedynie postanowienie o zawieszeniu postępowania"' - wykluczając przeto dopuszczalność zaskarżenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego (postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania administracyjnego) i uznając za zasadne stwierdzenie przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej niedopuszczalności wniosku skarżącej Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego dalszym skutkiem było oddalenie skargi skarżącej Spółki,
- ..Dodanie zatem w wyniku ww. nowelizacji, do art. 101 § 3 k.p.a. treści: >albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania<, zdeterminowało obecne rozumienie wyrażenia >postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania<, które nie obejmuje postanowienia zawierającego rozstrzygnięcie o odmowie zawieszenia postępowania." – wykluczając przeto dopuszczalność zaskarżenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego (postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania administracyjnego) i uznając za zasadne stwierdzenie przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej niedopuszczalności wniosku skarżącej Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego konsekwencją było oddalenie skargi skarżącej Spółki,
- "(...) ww. nowelizacja art. 101 § 3 k.p.a,, doprowadziła do pozostawienia środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne, a wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego - postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego, co może uzasadniać, wynikająca z art. 12 k.p.a, zasada szybkości postępowania" - wykluczając przeto dopuszczalność zaskarżenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego (postanowienia administracyjnego) i uznając za zasadne stwierdzenie przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej niedopuszczalności wniosku skarżącej Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego konsekwencją było oddalenie skargi skarżącej Spółki, odmawiającego zawieszenia postępowania
- "Fakt, że celem tej nowelizacji, jak wskazała skarżąca, było uregulowanie kwestii związanych z podjęciem zawieszonego postępowania i odmową podjęcia zawieszonego postępowania, nie wyklucza, że zmiana treści art. 101 § 3 k.p.a. skutkowała regulacją, zgodnie z którą środek zaskarżania służy na postanowienie o zawieszeniu postępowania, a nie służy na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania." - wykluczając przeto dopuszczalność zaskarżenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego (postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania administracyjnego) i uznając za zasadne stwierdzenie przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej niedopuszczalności wniosku skarżącej Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego konsekwencją było oddalenie skargi skarżącej Spółki.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono szeroką argumentację na jej poparcie.
Pismem z 7 lipca 2021 r. O. S.A. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym Sąd podzielił stanowisko organu, że stronie służy zażalenie na "postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania", albo na postanowienie w sprawie "odmowy podjęcia zawieszonego postępowania".
W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idących zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej tj; nieważności postępowania w związku z rozpoznaniem sprawy w trybie uproszczonym (art. 119 p.p.s.a.) i naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Należy w tym miejscu wskazać, iż złożona w sprawie niniejszej skarga została przez Sąd I instancji rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 cyt. ustawy, zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym było jak najbardziej dopuszczalne i nie było uzależnione od wniosku strony. Dlatego też nie można skutecznie zarzucić Sądowi I instancji, że rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym skoro uznał, iż nie zachodzi konieczność rozpoznania jej na rozprawie. Brak natomiast podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem I instancji, z powodu pozbawienia możności obrony swoich praw - art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarżąca zainicjowała skutecznie postępowanie przed Sądem administracyjnym, wydany w sprawie wyrok został jej doręczony, sporządzono na jej żądanie jego uzasadnienie, skorzystała ze środka odwoławczego w postaci skargi kasacyjnej. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), postępowanie dowodowe przeprowadza tylko w wyjątkowych przypadkach (zob. art. 106 § 3 i § 4 p.p.s.a.), a główne motywy (zarzuty) powinny być sformułowane w skardze, aby sędzia sprawozdawca mógł na ich podstawie złożyć sprawozdanie (art. 106 § 1 i 2 p.p.s.a.). Ponadto jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2022r., sygn. akt II FSK 1230/21 (publ. CBOSA), biorąc pod uwagę dotychczasowy dorobek orzecznictwa zarówno Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) oraz Trybunału Konstytucyjnego (TK) można nakreślić minimalne wymogi dla uznania, że stronie pomimo orzekania na posiedzeniu niejawnym zagwarantowano wymogi, jakie stawia w tym zakresie art. 6 ust. 1 Konwencji sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950r. o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993r. Nr 61, poz. 284, dalej: "Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności") oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Przede wszystkim zauważyć należy, że wynikający z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP standard jawności wewnętrznej postępowania sądowego i ściśle z nim związanym prawem do wysłuchania, stanowiący element rzetelnego procesu, nie ma jednorodnego charakteru. W orzecznictwie zarówno Trybunału Konstytucyjnego, jak i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wskazuje się bowiem na to, że rozumienie prawa jednostki do wysłuchania są zróżnicowanie, w zależności od charakteru sprawy i związanej z nim specyfiki postępowania, cech podmiotów biorących w nim udział, czynności, które mogą być podjęte w toku postępowania, zwłaszcza zakresu postępowania dowodowego. W wyroku z 11 czerwca 2002r., sygn. akt SK 5/02 (publ. OTK-A 2002/4/41), TK wyjaśnił, że "Sprawiedliwa procedura sądowa powinna zapewniać stronom uprawnienia procesowe stosowne do przedmiotu prowadzonego postępowania. W każdym wypadku ustawodawca powinien zapewnić jednostce prawo do wysłuchania. Jednostka musi uzyskać w szczególności możliwość przedstawienia swoich racji oraz zgłaszania wniosków dowodowych. Istotny element sprawiedliwej procedury sądowej stanowi prawo strony do osobistego udziału w czynnościach procesowych. Ustawodawca może ograniczyć udział stron w określonych czynnościach procesowych, ograniczenia takie powinny jednak zawsze posiadać odpowiednie uzasadnienie. Ocena konkretnych rozwiązań ustawowych z punktu widzenia wymogów sprawiedliwości proceduralnej powinna uwzględniać charakter spraw rozpoznawanych w danym postępowaniu" (zob. też wyrok TK z 3 lipca 2007r., sygn. akt SK 1/06, publ. OTK-A 2007/7/73). Z kolei w wyroku ETPCz z 13 marca 2018r., sygn. 32303/13 (publ. LEX nr 2456380), akcentując transparentność procesu sądowego przyjęto, że jawna rozprawa powinna się co do zasady odbyć "przynajmniej w jednej instancji" (...), "jeżeli nie zachodzą wyjątkowe okoliczności", odnosząc je do charakteru pozostających do rozstrzygnięcia kwestii, np. "w sprawach, w których postępowanie dotyczyło wyłącznie kwestii prawnych lub wysoce technicznych". Zwrócił ponadto uwagę, że "odmowa przeprowadzenia ustnej rozprawy" może być uzasadniona w częstych przypadkach, ponieważ "mogą istnieć postępowania, w których ustna rozprawa nie jest wymagana: na przykład wówczas, gdy nie pojawia się kwestia wiarygodności lub zakwestionowanych faktów, która uzasadnia przeprowadzenie rozprawy, a Sądy mogą rzetelnie i rozsądnie rozstrzygnąć sprawę na podstawie oświadczeń stron i innych materiałów na piśmie". Przy ocenie tego, czy prawo do jawności postępowania zostało naruszone, czy też nie należy w świetle stanowiska ETPCz brać pod uwagę powody, dla których odstąpiono od przeprowadzenia rozprawy ustnej. "Systemowe nieprzeprowadzenie rozpraw" mogłoby być uzasadnione w szczególności ułatwianiem i usprawnianiem postępowań z korzyścią dla jednostki, czy redukowanie "ogólnego wolumenu spraw rozpatrywanych przez Sądy" (zob. wyrok ETPCz z 9 czerwca 2016r., sygn. 44164/14, publ. LEX nr 2051149). Rekonstrukcja standardu jawności wewnętrznej i zakresu prawa do wysłuchania, które powinny być przestrzegane w rodzimym systemie prawa. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi powinna zatem uwzględniać cechy charakterystyczne tego postępowania oraz zawisłej sprawy. Należy zatem zauważyć, że postępowanie przed Sądem administracyjnym inicjowane jest zawsze przez skarżącego, który już z tego powodu wie o toczącym się postępowaniu. Zapewniana jest mu także możliwość ustosunkowania się do stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, gdyż pismo to jest skarżącemu doręczane. Co więcej, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd obowiązany jest do oceny legalności zaskarżonej decyzji w jej całokształcie nie będąc związany zarzutami ani wnioskami skargi. Co do zasady, zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a. Sąd nie może ponadto wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, a uwzględnienie skargi dotyczyć może wszelkich aktów i czynności wydanych w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.). Sąd administracyjny zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego i nie prowadzi, z niewielkim, wynikającym z art. 106 § 3 p.p.s.a., wyjątkiem własnego postępowania dowodowego, co czyni znikomym w stosunku na przykład do procesu cywilnego zakres czynności podejmowanych na rozprawie. Bez względu na inicjatywę strony, obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest zbadanie zachowania przez organy administracji wszystkich istotnych w sprawie unormowań prawnych wydanej decyzji i poprzedzającego ją postępowania. Niewywiązanie się przez Sąd z tej powinności stanowić może uzasadnioną podstawę skargi kasacyjnej. Zasadą jest, jak stanowi art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. wyrokowanie po przeprowadzeniu rozprawy, jednakże w zdaniu drugim in fine zastrzeżono możliwość wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym. Obejmuje ona unormowane w art. 119 p.p.s.a. przypadki orzekania w trybie uproszczonym oraz sytuacje uregulowane w przepisach odrębnych, czego przykładem jest przepis art. 38 ust. 2 ustawy z 5 sierpnia 2010r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 2019r., poz. 742 ze zm.). W tych przypadkach jak przyjęto w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym jest niezależne od woli stron (zob. np. wyrok NSA: z 5 grudnia 2019r., sygn. akt I OSK 1358/18, z 8 grudnia 2020r., sygn. akt I FSK 1110/20, z 11 marca 2021r., sygn. akt I OSK 4109/18, publ. CBOSA). W ostatnim z tych orzeczeń wyjaśniono, że "rozpoznanie sprawy przez Sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia Sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym".
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (zdanie pierwsze). Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska Sądu co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi przewidziane w tym przepisie, zawierając wszystkie wymagane nim elementy. W tej sprawie Sąd zgodnie z ciążącym na nim obowiązkiem dokonał oceny, przeprowadzonego w tej sprawie postępowania, jak i wykładni art. 101 § 3 k.p.a. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest natomiast możliwe kwestionowanie stanowiska Sądu I instancji w zakresie prawidłowości wykładni bądź zastosowania prawa. Kwestionowanie wyrażonej przez organ i Sąd I instancji oceny prawnej nie może być skuteczne w oparciu o zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., co czyni zarzut naruszenia tego przepisu we wskazanym zakresie niezasadnym.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej nie uzasadniają twierdzenia, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu, albowiem Sąd I instancji w pełni zasadnie stwierdził, że kontrolowane postanowienie nie jest niezgodne z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że organ administracji publicznej zasadnie uznał co znajduje swoje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania nie przysługuje zażalenie, co w sytuacji jego wniesienia uzasadniało stwierdzenie jego niedopuszczalności.
Odnośnie dopuszczalności zażalenia na to postanowienie, w punkcie wyjścia należy podkreślić, że w fazie wstępnej postępowania wywołanego zażaleniem (wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy - por. art. 134 w związku z art. 144 k.p.a.) organ administracji publicznej zobowiązany jest ocenić, czy zażalenie jest dopuszczalne, co stanowi warunek konieczny jego rozpoznania, a mianowicie, czy jest ono dopuszczalne z mocy ustawy, to jest czy ustawodawca w ogóle przewidział prawo zaskarżenia kwestionowanego aktu (postanowienia) w drodze zażalenia. Ocenę o niedopuszczalności zażalenia uzasadnia zaś stwierdzenie zaistnienia tej przyczyny natury przedmiotowej, którą jest między innymi ustalenie przez organ administracji wyłączenia możliwości wniesienia wymienionego środka prawnego.
W tym zaś kontekście trzeba podkreślić, że o ile odwołanie jest powszechnym środkiem zaskarżenia decyzji nieostatecznych w tym sensie, że ograniczenie prawa do wniesienia odwołania musi wynikać z wyraźnego przepisu ustawy, o tyle w odniesieniu do zażaleń przyjęta jest reguła odwrotna, a mianowicie, że służy ono jedynie wówczas, gdy przepis Kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie upoważnia do wniesienia tego środka zaskarżenia (por. np. wyrok NSA w Warszawie z 5 lutego 1998 r., sygn. akt II SA 1434/97).
Powyższe znajduje swoje potwierdzenie w art. 141 § 1 k.p.a., z którego jasno i wyraźnie wynika, że na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, co prowadzi do w pełni uprawnionego wniosku, że zażalenie może być wnoszone tylko na postanowienia enumeratywnie wyliczone w kodeksie. Z treści art. 101 § 3 k.p.a. wynika, że zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Za koniecznością takiej interpretacji przemawia wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu. Istotą bowiem nowelizacji art. 101 § 3 k.p.a. dokonanej ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 6, poz. 18), która weszła w życie 11 kwietnia 2011r., było wykluczenie możliwości zaskarżania postanowień o odmowie zawieszenia postępowania i poddanie kontroli instancyjnej jedynie tych postanowień, które skutkują wstrzymaniem toku postępowania, a więc postanowień o zawieszeniu postępowania lub o odmowie jego podjęcia. Uzasadnienia takiego założenia poszukiwać należy także w zasadzie szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) wymagającej od organu administracji publicznej wnikliwego i szybkiego działania w sprawie, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (por. wyroki NSA z: 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2296/12; 12 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2509/12; 28 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2975/12; 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2855/13; 22 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 339/16; 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2662/15; 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 987/17; 13 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 1786/19; 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 3420/17). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten podziela.
Biorąc powyższe pod uwagę, prawidłowo uznał Sąd I instancji, że w kontrolowanej sprawie miała miejsce przedmiotowa niedopuszczalność środka zaskarżenia z racji tego, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Przyjęcie zaś tego rodzaju poglądu za właściwy w omawianej sprawie skutkowało stwierdzeniem, że zarzuty kasacyjne oparte na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 101 § 3 k.p.a. nie były uzasadnione.
Wobec powyższego skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Zasądzona kwota 360 zł stanowi zwrot wynagrodzenia radcy prawnego - pełnomocnika organu, z tytułu stawiennictwa na rozprawie.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI