II GSK 1840/24

II GSK 1840/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I SA/Ke 157/24 - Wyrok WSA w Kielcach z 2024-06-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189f § 1 pkt 1, art. 189d pkt 1, art. 189f § 2 i § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Korycińska sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Ke 157/24 w sprawie ze skargi H.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.RD/52/8745/823/2023 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę w całości; 3. zasądza od H.Z. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 157/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 29 stycznia 2024 r., znak sprawy: SKO.RD/52/8745/823/2023, w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu: uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Kieleckiego z 18 października 2023 r., nr KT-II.5410.17.658.2022.MA, oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz H. Z. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej: SKO, Kolegium) zaskarżoną decyzją z dnia 29 stycznia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty Kieleckiego z dnia 18 października 2023 r. nakładającą na H. Z. karę pieniężną w wysokości 200 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki IVECO, nr rej. [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 98; ze zm.; dalej: p.r.d.), właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Bieg tego terminu został zawieszony od dnia 14 marca 2020 r. na podstawie art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 568), a następnie wznowiony od dnia 24 maja 2020 r., zgodnie z art. 68 pkt 6 i 7 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875). H. Z. przedmiotowy samochód zbył w dniu 2 marca 2020 r., a tym samym obowiązek zgłoszenia upłynął w dniu 9 listopada 2020 r. Fakt zbycia pojazdu skarżący zgłosił dopiero w dniu 30 marca 2022 r., czym uchybił terminowi, a w konsekwencji – zgodnie z art. 140mb pkt 2 p.r.d. – została na niego nałożona kara w wysokości ustalonej z uwzględnieniem przesłanek z art. 140n ust. 4 p.r.d. W ocenie Kolegium, w sprawie nie wystąpiły przesłanki pozwalające zastosować art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.). Organ podkreślił przy tym profesjonalny charakter działalności prowadzonej przez skarżącego oraz fakt, że analizowany przypadek nieterminowego złożenia przez skarżącego zawiadomienia o zbyciu był kolejnym uchybieniem terminu wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
Kontrolując zgodność z prawem wymienionej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że w sprawie zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Sąd I instancji wskazał, że nie ma wątpliwości co do tego, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu zostało złożone po terminie. Skarżący zbył samochód dnia 2 marca 2020 r., natomiast zgłoszenie zbycia miało miejsce w dniu 30 marca 2022 r. W ocenie WSA w Kielcach spór w sprawie sprowadza się natomiast do zasadności odmowy zastosowania przez organ art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Ponieważ ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien się kierować przy decydowaniu, czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, organ bierze pod uwagę wagę i okoliczności naruszenia prawa oraz czas trwania tego naruszenia. Zdaniem sądu przyjmując, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma, organy nie dokonały pełnej analizy wszystkich okoliczności, w jakich doszło do naruszenia, a także oceny, czy wywołało ono znaczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawem chronionych. W uzasadnieniach wydanych decyzji brak jest w ogóle rozważań odnoszących się do przesłanek wymierzenia kary przewidzianych w art. 189d pkt 1 k.p.a. Tym samym WSA w Kielcach za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd podkreślił, że skarżący w 2022 r., po uzyskaniu informacji o ciążącym na nim obowiązku, uzupełnił zawiadomienia o zbyciu i nabyciu ponad stu pojazdów, czego organy administracji nie wzięły pod uwagę.
WSA w Kielcach wskazał, że kara wynikająca z art. 140mb pkt 2 p.r.d. ma na celu ochronę legalnego obrotu pojazdami, jednak przede wszystkim ma ona istotne znaczenie z punku widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia. Ocena organów, iż tak późne zgłoszenie zbycia/nabycia pojazdu mogło mieć negatywny wpływ na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami, zdaniem WSA w Kielcach, narusza art. 80 k.p.a., bowiem ocen tych organy jednak nie przeprowadziły, a uznały jedynie, że z tych przyczyn nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 189f § 2 i § 3 k.p.a.
Sąd I instancji wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, organy zobowiązane będą uwzględnić przedstawioną przez sąd argumentację i dokonają szczegółowej oceny przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. według wskazanych przez sąd kryteriów, w tym odwołają się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 k.p.a. Gdy wynik tak dokonanej oceny doprowadzi organ do wniosku o braku przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., organy dokonają oceny warunków odstąpienia od wymierzenia kary, o których mowa w art. 189f § 2 i § 3 k.p.a., w tym spełnienia celów nałożenia kary w wyżej wyjaśnionym zakresie.
WSA w Kielcach w podstawie prawnej wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.).
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zaskarżając ten wyrok w całości oraz wnosząc o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie organ zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.; dalej: p.r.d.) w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) poprzez błędną wykładnię i uznanie przez Sąd, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, naruszenie prawa przez stronę powinno zostać uznane de facto za znikome i wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, w sytuacji gdy naruszenia prawa przez stronę w żadnym razie nie można uznać za znikome z uwagi przede wszystkim na skalę analogicznych naruszeń prawa (ponad 100 przypadków znanych Sądowi z urzędu z uwagi na ich procedowanie przed WSA w Kielcach) przez stronę oraz posiadany przez stronę status przedsiębiorcy trudniącego się od wielu lat obrotem pojazdami, co oznacza, że od H. Z. – przedsiębiorcy należy oczekiwać podwyższonej staranności uwzględniającej zawodowy charakter prowadzonej działalności gospodarczej;
- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 p.r.d. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd, że znikomym naruszeniem prawa przemawiąjącym za odstąpieniem od nałożenia kary nie jest jedynie celowe i nagminne powtarzanie zachowań naruszających obowiązek z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., w sytuacji gdy również inne przypadki i okoliczności mogą przemawiać w kontekście konkretnej sprawy za nieuznaniem danego naruszenia prawa za znikome, a także z uwagi na fakt, że z powyższego przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie sposób wywieść wskazanej przez Sąd normy prawnej, biorąc pod uwagę, że przepisy o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej powinny być interpretowane ściśle;
- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 p.r.d. w zw. z art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie i uznanie przez Sąd, że w okolicznościach faktycznych sprawy znajdują zastosowanie uregulowania art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. i obowiązkiem organów administracji orzekających w sprawie było rozważenie przesłanek ich zastosowania, w sytuacji gdy wydanie postanowienia z art. 189f § 2 k.p.a. nie jest obligatoryjne i wymaga uznania przez organ pierwszej instancji, że wydanie takowego postanowienia i zakreślenie terminu celem przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, pozwoli na spełnienia celów, dla których ustawodawca przewidział nakładanie kary pieniężnej, a ponadto przepisy te nie znajdują w sprawie zastosowania;
- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 p.r.d. w zw. z art. 189f § 1, § 2 i § 3 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie przez Sąd, że czas reakcji organu na opóźnienie w zgłoszeniu zbycia pojazdu ma wpływ na dokonanie oceny, czy nastąpiły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary, w sytuacji gdy okoliczność ta nie powinna mieć wpływu na dokonanie takowej oceny, bowiem ocenie poddawane jest niezgodne z prawem zachowanie strony, a nie sposób i okres prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej;
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że w stanie faktycznym sprawy zarówno Kolegium, jak i uprzednio Starosta Kielecki nie dokonały pełnej analizy wszystkich okoliczności, w jakich do naruszenia prawa przez H. Z. doszło, a także oceny, czy wywołało ono znaczne skutki w obszarze dóbr chronionych, w sytuacji gdy organy dokonały takowej analizy i oceny i w rezultacie uznały, że naruszenie prawa wywołało skutki w obszarze dóbr chronionych, bowiem w wyniku zaniechania przez stronę dokonania w terminie zgłoszenia zbycia pojazdu, doszło do sytuacji, w której w bazie Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, z której korzystają m.in. Policja, Straż Graniczna, czy sądy mogły znajdować się nieaktualne dane, co z kolei mogło mieć wpływ na czynności podejmowane przez te podmioty;
- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że w stanie faktycznym sprawy zarówno Kolegium, jak i uprzednio Starosta Kielecki nie wzięły pod uwagę, że strona nie uchylała się od dokonania zgłoszenia, a jedynie inne okoliczności przesądziły o niewykonaniu obowiązku, w sytuacji gdy Sąd pierwszej instancji nie doprecyzował co należy rozmieć przez "inne okoliczności", a nadto wadliwie przyjął, że strona nie uchylała się od dokonania zgłoszenia, bowiem na podstawie materiału dowodowego sprawy nie sposób jednoznacznie twierdzić, że to "inne okoliczności" przyczyniły się do zaniechania w terminie wykonania obowiązku, gdyż dowody zgromadzone w sprawie potwierdzają, że de facto to niedbalstwo strony będącej profesjonalnym uczestnikiem obrotu doprowadziło do niewykonania obowiązku;
- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że w stanie faktycznym sprawy zarówno Kolegium, jak i uprzednio Starosta Kielecki, nie rozważały przesłanek z art. 189d pkt 1 k.p.a., w sytuacji gdy organy obu instancji jedynie nie przywołały wprost treści tego przepisu w swoich rozstrzygnięciach, co nie oznacza a priori, naruszenia ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem na stronę została właśnie po rozważaniu przesłanek z art. 189d pkt 1 k.p.a. nałożona kara w najniższej przewidzianej przez ustawodawcę wysokości;
- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że w stanie faktycznym sprawy zarówno Kolegium, jak i uprzednio Starosta Kielecki w sposób niezgodny z ww. przepisem Kodeksu postępowania administracyjnego dokonały oceny, czy cele wymierzenia kary pieniężnej, o których mowa w art. 198f § 2 i § 3 k.p.a. zostały w niniejszym przypadku spełnione, w sytuacji gdy organy obu instancji w sposób prawidłowy zidentyfikowały cele, dla których nakładana jest kara pieniężna, a także dokonały wystarczającej oceny, czy odstąpienie na podstawie art. 189f § 2 i 3 k.p.a. od nałożenia na stronę kary pieniężnej pozwoli na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona kara pieniężna.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który orzekając w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 200 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki IVECO, nr rej. [...] stwierdził, że kontrolowana decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Starosty Kieleckiego z dnia 18 października 2023 r. nie są zgodne z prawem, co uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że o braku zgodności z prawem tych decyzji należało – zdaniem Sądu I instancji – wnioskować na tej podstawie, że organy administracji publicznej – w tym również wobec czasu ich reakcji na zaistniałe naruszenie – nie uwzględniły w dostatecznym stopniu, że strona nie uchylała się od obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu, albowiem niezwłocznie po uzyskaniu informacji o ciążącym na niej obowiązku i przed nałożeniem kary pieniężnej dokonała zgłoszenia o jego zbyciu, zaś przyjmując, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma nie dokonały pełnej analizy wszystkich okoliczności, w jakich doszło do przypisanego stronie naruszenia prawa, ani też oceny, czy naruszenie to wywołało znaczne skutki w sferze prawem chronionych dóbr, co w konsekwencji miałoby nie pozostawać bez wpływu na wniosek o potrzebie rozważenia oceny zaktualizowania się w rozpatrywanej sprawie przesłanek stosowania przepisów art. 189f § 1 pkt 1 oraz art. 189d pkt 1 k.p.a. i art. 189f § 2 i § 3 k.p.a.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające – zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku – uzasadniają twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, skarga kasacyjna trafnie podważa prawidłowość stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu administracji I instancji nie są zgodne z prawem.
W punkcie wyjścia przypomnienia wymaga, że jak wynika z art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości, do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej – to jest ustawy Prawo o ruchu drogowym – wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu lub nabyciu pojazdu, zaś z art. 140mb pkt 2 tej ustawy wynika, że każdy, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Jakkolwiek faktem jest, że penalizowanie naruszenia obowiązku, o którym stanowi art. 78 ust. 2 pkt 1 przywołanej ustawy nastąpiło z dniem 1 stycznia 2020 r. wraz z wejściem w życie zmian wprowadzonych przez art. 4 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw – co, jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy, było motywowane koniecznością "[...] poprawy warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów" oraz "[...] wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, dotyczących m.in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji", która uznała, że "[...] Rzeczpospolita Polska nie zapewniła skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni", a w konsekwencji potrzebą "[...] usunięcia ww. uchybienia i uniknięcia ewentualnego wystosowania wobec Polski uzasadnionej opinii oraz skierowania sprawy przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej." – to jednak trzeba podkreślić, że sam obowiązek zawiadomienia właściwego organu o zbyciu lub nabyciu pojazdu nie jest obowiązkiem nowym, albowiem datuje się od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym – a więc, od dnia 1 stycznia 1998 r. – a co więcej, istniał również na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (art. 61 ust. 2).
Długi i nieprzerwany okres obowiązywania adresowanego do właściciela zarejestrowanego pojazdu obowiązku zawiadomienia właściwego organu, w terminie nieprzekraczającym 30 dni, o jego zbyciu lub nabyciu, nie jest bez znaczenia dla wniosku, że za uzasadnione należało uznać zarzuty z pkt 1) tiret pierwsze i drugie oraz z pkt 2) tiret drugie petitum skargi kasacyjnej, na gruncie których skarżący kasacyjnie organ podważa prawidłowość stanowiska Sądu I instancji w zakresie odnoszącym się do oceny stopnia naruszenia prawa przez przyjęcie, że był on znikomy – o czym jeszcze mowa dalej. Zwłaszcza, gdy w tym też kontekście podkreślić – co nie jest w sprawie kwestionowane – że skarżący od ponad 10 lat profesjonalnie zajmuje się sprzedażą i nabywaniem pojazdów, co siłą rzeczy uzasadnia oczekiwanie odnośnie do potrzeby zachowania koniecznych wymagań związanych z zawodowych charakterem prowadzonej działalności i przestrzegania obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa (por. np. wyroki NSA z dnia: 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1056/23; 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 476/21), w tym przepisów prawa, które wymieniony obowiązek nakładają w sposób jasny i czytelny. W tym też kontekście wymaga podkreślenia, że w rozpatrywanej sprawie – co nie jest sporne – zbycie przez skarżącego pojazdu o nr rej. [...] nastąpiło w dniu 2 marca 2020 r., zaś termin wykonania obowiązku, o który stanowi art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym upłynął – wobec zawieszenia jego biegu na podstawie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy z dnia 2 marca 2020 r, o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a następnie wobec wznowienia jego biegu na podstawie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 – w dniu 9 listopada 2020 r. Fakt zbycia pojazdu został zaś zgłoszony dopiero w dniu 30 marca 2022 r. Co więcej – a należy to również podkreślić w tym kontekście – z punktu widzenia oceny odnośnie do znikomego stopnia naruszenia prawa, a co za tym idzie z punktu widzenia potrzeby rozważenia możliwości odstąpienia od nałożenia kary, nie mogła mieć znaczenia okoliczność odnosząca się do daty wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej, która to data miałoby wskazywać na opóźnioną reakcję organu administracji na naruszenie prawa. W opozycji do stanowiska Sądu I instancji trzeba stwierdzić, że czas reakcji organu administracji nie ma jednak znaczenia. Zwłaszcza, że nie była to – o czym trzeba wnioskować na podstawie art. 189g § 1 k.p.a. – rekcja spóźniona, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że za uzasadniony należało również uznać zarzut z pkt 1) tiret czwarte petitum skargi kasacyjnej.
Jakkolwiek więc zgłoszenie zbycia pojazdu nastąpiło przed wszczęciem postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie (9 marca 2023 r.), to jednak w zestawieniu z datą 9 listopada 2020 r., w której upływał termin wykonania obowiązku zgłoszenia nie sposób jest twierdzić, że mogłoby to mieć jakiekolwiek znaczenie z punktu widzenia oceny odnośnie do znikomego stopnia naruszenia prawa. Zwłaszcza, gdy w korespondencji do argumentu o profesjonalnym charakterze działalności prowadzonej przez stronę – a co za tym idzie, wobec uzasadnionego założenia odnośnie do wiedzy o treści obowiązku adresowanego do zbywcy pojazdu oraz o nieprzekraczalnym terminie jego wykonania – podkreślić, że realizacja obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu służy zapewnieniu właściwych warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów, zaś penalizacja naruszenia tego obowiązku służy poprawie tychże warunków co – jak podniesiono powyżej – wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw oraz koresponduje z celami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r.
Za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że to wzgląd na potrzebę zapewnienia efektywnej ochrony wymienionych wartości oraz dóbr decydował o ustaleniu minimalnej wysokości kary pieniężnej za brak zawiadomienia starosty, w terminie określonym ustawą, o nabyciu lub zbyciu pojazdu w wysokości 200 zł. Zasadniczą funkcją tak ustanowionej sankcji administracyjnej jest więc – jak należałoby przyjąć – funkcja ochronna oraz funkcja pomiaru wagi chronionego dobra mierzona stopniem dolegliwości sankcji administracyjnej w relacji do społecznej wagi chronionych wartości, o czym w odniesieniu do tej ostatniej przekonuje również ten argument, że wymierzając karę pieniężną, o której mowa w art. 140mb pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, organ administracji nie jest pozbawiony możliwości operowania w określonym tym przepisem prawa przedziale wysokości nakładanej kary. Przy tym, przy uwzględnieniu znaczenia konsekwencji wynikających z art. 140n § 4 tej ustawy – który wobec treści przywołanego na wstępie art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie – a mianowicie określonych nim dyrektyw wymiaru kary, to jest zakresu naruszenia, powtarzalności naruszeń oraz korzyści finansowych uzyskanych z tytułu naruszenia ustawy – co siłą rzeczy, wobec treści art. 189a k.p.a. oraz zastrzeżeń zawartych w jego § 2 i § 3, podważa prawidłowość stanowiska Sądu I instancji odnośnie do naruszenia kontrolowaną decyzją przepisu art. 189d pkt 1 k.p.a., czyniąc tym samym uzasadnionym zarzut z pkt 2) tiret trzecie petitum skargi kasacyjnej.
W związku z powyższym – i abstrahując w tej mierze od tego, że w innych okolicznościach stanu prawnego sprawy nałożenie kary pieniężnej za stwierdzony i przypisany stronie delikt w najniższej wysokości przewidzianej ustawą nie mogłoby, jak należałoby przyjąć, prowadzić do wniosku o naruszeniu art. 189d k.p.a. – trzeba stwierdzić – podkreślając przy tym, że obowiązek, o którym jest mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o drogowym jest adresowany zarówno do zbywcy, jak i nabywcy pojazdu, co oznacza, że każdy z nich oraz niezależnie od siebie ponosi odpowiedzialność za przypisane mu naruszenie – że w relacji do celu realizacji obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu, a mianowicie zapewnienia właściwych warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów, nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 200 zł (w najniższej jej wysokości) dowodzi, że wobec potrzeby zapewnienia efektywnej ochrony wymienionych wartości oraz dóbr organ administracji wszechstronnie rozważył i ocenił wszystkie konsekwencje ich naruszenia, w tym również odnoszące się do stopnia ich naruszenia, co prowadzi do wniosku, że za uzasadniony należało również uznać zarzut z pkt 2) tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej.
W korespondencji do powyższego za uzasadniony należało więc również uznać zarzut z pkt 1) tiret trzecie oraz z pkt 2) tiret czwarte petitum skargi kasacyjnej.
Z treści oraz funkcji przepisu art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. wynika bowiem, że warunkiem jego stosowania, a co za tym idzie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, jest kumulatywnie zaktualizowanie się określonych nim przesłanek, a mianowicie: 1) strona nie dopełniła obowiązku (naruszyła zakaz); 2) strona w terminie wyznaczonym przez organ przedstawiła dowody potwierdzające: a) usunięcie naruszenia prawa lub b) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, 3) pozwala to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna oraz – co istotne – 4) nie zachodzą przypadki określone w § 1 art. 189f k.p.a. (zob. A. Wróbel, art. 189f t. 19, w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025).
Siłą rzeczy, wobec wskazywanego powyżej celu, któremu służy obowiązek zgłoszenia, w terminie wskazanym w ustawie, właściwemu organowi administracji zbycia lub nabycia pojazdu oraz wobec funkcji kary nakładanej za naruszenie tego obowiązku, a także wobec oceny odnośnie do stopnia naruszenia prawa, którego nie było jednak znikome – o czym trzeba wnioskować na podstawie wielokrotnego naruszenia przez stronę tego obowiązku w prowadzonej działalności – trzeba stwierdzić, że zastosowaniu wymienionego przepisu prawa w rozpatrywanej sprawie z całą pewnością sprzeciwiała się przesłanka trzecia, w szczególności zaś przesłanka czwarta. Zwłaszcza, gdy w tej mierze oraz w korespondencji do stanowiska, że o znikomej wadze naruszenia prawa przypisanego stronie skarżącej nie sposób jest wnioskować na podstawie okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy podkreślić, że z konwencji językowej, którą ustawodawca operuje na gruncie art. 189f § 1 k.p.a. (do którego odsyła § 2 art.189f) – "jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa" – wynika, że wobec użycia funktora koniunkcji (przeciwstawny spójnik "a"), warunkiem jego zastosowania w okolicznościach danej sprawy jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu określonych nim przesłanek.
W rekapitulacji należało stwierdzić, że skarga kasacyjna zasadnie, a co za tym idzie skutecznie, podważa zgodność z prawem zaskarżonego wyroku, który podlegał uchyleniu. Wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii – a co za tym idzie, wobec zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 188 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu stwierdzając, że w świetle wszystkich przedstawionych argumentów nie jest ona usprawiedliwiona, co uzasadniało jej oddalenie.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.