II GSK 1837/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-20
NSAtransportoweWysokansa
rejestracja pojazduprzyczepa rolniczaprawo o ruchu drogowymprawo francuskiedowód własnościfakturapostępowanie administracyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, uznając, że organy administracji nie wyjaśniły należycie kwestii obowiązku rejestracji przyczepy we Francji i błędnie zakwestionowały dowód własności.

Sprawa dotyczyła odmowy rejestracji przyczepy ciężarowej rolniczej z 1975 roku. Organy administracji odmówiły rejestracji, twierdząc, że skarżący nie przedłożył dowodu rejestracyjnego, a tablica rejestracyjna wskazuje na wcześniejszą rejestrację we Francji. WSA uchylił decyzje organów, wskazując na brak należytego wyjaśnienia przepisów prawa francuskiego i błędną ocenę dowodu własności (faktury). NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, podzielając stanowisko WSA i podkreślając naruszenia proceduralne organów, w tym brak wyjaśnienia obowiązku rejestracji przyczepy we Francji oraz błędne uznanie pojazdu za nowy.

Sprawa dotyczyła odmowy rejestracji przyczepy ciężarowej rolniczej marki GIM BRE z 1975 roku. Starosta Łęczycki odmówił rejestracji, ponieważ skarżący P. G. nie przedłożył dowodu rejestracyjnego, a przedłożona tablica rejestracyjna sugerowała wcześniejszą rejestrację pojazdu we Francji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało tę decyzję w mocy, argumentując, że skoro pojazd podlegał rejestracji we Francji, wymagany był dowód rejestracyjny. Dodatkowo, SKO wezwało do przedłożenia świadectwa zgodności WE, błędnie uznając przyczepę za nowy pojazd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił obie decyzje, wskazując na istotne naruszenia proceduralne. Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły wystarczająco kwestii obowiązku rejestracji przyczepy we Francji, opierając się na niekompletnych tłumaczeniach przepisów i ignorując wyjaśnienia skarżącego dotyczące daty produkcji pojazdu i braku obowiązku rejestracji. WSA zakwestionował również ocenę dowodu własności (faktury), uznając ją za dowolną i pozbawioną uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną SKO, podzielając argumentację WSA. NSA podkreślił, że organy administracji dopuściły się naruszenia zasady dwuinstancyjności, kwestionując dowód własności po raz pierwszy na etapie odwoławczym bez należytego uzasadnienia. Sąd wskazał również na naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i zebrania materiału dowodowego. NSA stwierdził, że organy błędnie uznały przyczepę za nowy pojazd i nie podjęły prób wyjaśnienia, czy pojazd ten podlegał rejestracji we Francji, zwłaszcza w kontekście jego wieku i przepisów przejściowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, faktura może być wystarczającym dowodem własności, o ile organy nie wykażą konkretnych wątpliwości co do jej wiarygodności lub treści.

Uzasadnienie

Organy administracji nie mogą dowolnie kwestionować faktury jako dowodu własności bez przedstawienia rzeczowych uwag lub wyjaśnienia wątpliwości. WSA i NSA uznały, że organy nie wykazały podstaw do podważenia faktury.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (14)

Główne

PRD art. 72 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

PRD art. 73 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

PRD art. 72 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

PRD art. 72 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

PRD art. 2 § pkt 62

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych art. 2 § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych art. 6 § ust. 1 pkt 5

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie wyjaśniły należycie przepisów prawa francuskiego dotyczących obowiązku rejestracji przyczepy. Organy błędnie zakwestionowały fakturę jako dowód własności bez uzasadnienia. Organy błędnie uznały przyczepę za nowy pojazd. Przedłożona tablica rejestracyjna nie dowodzi rejestracji przyczepy. Organy naruszyły zasadę dwuinstancyjności, wprowadzając nowe wątpliwości na etapie odwoławczym.

Odrzucone argumenty

Skarga kasacyjna SKO była bezzasadna, ponieważ opierała się na błędnych założeniach dotyczących dowodu własności i obowiązku rejestracji.

Godne uwagi sformułowania

organy nie wyjaśniły istoty sprawy dokonały dowolnych ocen, bazujących na czynionych wybiórczo założeniach nie można domniemywać istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego organ odwoławczy uchylił się od rozpoznania sprawy ocena stanu faktycznego sprawy wyprowadzona na podstawie nie w pełni wyjaśnionych okoliczności nie może być kwalifikowana jako swobodna, lecz dowolna

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący

Wojciech Kręcisz

członek

Wojciech Sawczuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasad postępowania administracyjnego w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego, oceny dowodów (w tym faktur jako dowodów własności) oraz konieczności badania przepisów prawa obcego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy, gdzie kluczowe jest ustalenie obowiązku rejestracji w kraju pochodzenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego przez organy administracji, nawet w przypadku skomplikowanych kwestii międzynarodowych. Podkreśla też znaczenie prawidłowej oceny dowodów.

Czy faktura wystarczy do rejestracji auta? NSA wyjaśnia, kiedy organy muszą sięgnąć głębiej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1837/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
III SA/Łd 1054/20 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-05-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 2355
§ 6 ust. 1 pkt 5
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla  tablic rejestracyjnych
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 110
art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 73 ust. 1 i 5, art. 2 pkt 62
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 1054/20 w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 6 października 2020 r. nr SKO.4121.162.2020 w przedmiocie odmowy rejestracji przyczepy ciężarowej rolniczej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
I.
Decyzją z 12 sierpnia 2020 r. znak KM.5410.16.79.2020.AP Starosta Łęczycki, działając na podstawie art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 110 ze zm. - dalej jako PRD) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia z 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz.U z 2017 r. poz. 2355 ze zm. - dalej jako rozporządzenie) odmówił zarejestrowania na rzecz P. G. (dalej jako skarżący) przyczepy ciężarowej rolniczej marki GIM BRE nr podwozia (nr seryjny) [...].
Zdaniem organu wnioskodawca nie załączył wymaganych dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1 PRD, niezbędnych do rejestracji pojazdu, tj. dowodu rejestracyjnego.
Powołując się na pismo Ministerstwa Infrastruktury z 3 lipca 2009 r. oraz załączonej do niego tabeli nr 1 zawierającej informacje o rejestracji lub braku obowiązku rejestracji niektórych pojazdów w innych państwach wskazano, że na terenie Francji rejestracji podlegają wszystkie pojazdy silnikowe oraz przyczepy i naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 500 kg, za wyjątkiem motorowerów o pojemności do 50 cm³ albo mocy przekraczającej 4kW i prędkości nieprzekraczającej 45 km/h.
Fakt złożenia przez wnioskodawcę wraz z wnioskiem tablicy rejestracyjnej o nr [...], potwierdza prawidłowość ustaleń, że przedmiotowy pojazd podlegał rejestracji i był zarejestrowany we Francji.
Pojazd podlegający rejestracji i rejestrowany we Francji powinien posiadać dowód rejestracyjny, który należy załączyć do wniosku o rejestrację, zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 5 PRD. W sytuacji natomiast, gdyby poprzedni właściciel pojazdu nie zarejestrował go na terenie Francji (niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy) - to wówczas miałaby miejsce rejestracja pojazdu nowego. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 62 PRD, nowy pojazd oznacza fabrycznie nowy, który nie był rejestrowany.
II.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, decyzją z 6 października 2020 r. znak SKO.4121.162.2020, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Jak wskazano, skoro pojazd podlegał rejestracji we Francji, to wnioskodawca winien przedłożyć dowód rejestracyjny, co nie miało miejsca.
Skarżący do wniosku o zarejestrowanie przedmiotowej przyczepy przedłożył tablicę rejestracyjną o nr [...], co wskazuje, że pojazd ten był zarejestrowany. W sytuacji natomiast, gdy poprzedni właściciel przedmiotowego pojazdu nie zarejestrował go na terenie Francji (niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy) - to ma wówczas miejsce rejestracja pojazdu nowego. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 62 PRD, nowy pojazd oznacza pojazd fabrycznie nowy, który nie był zarejestrowany.
Powyższe - stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia - determinuje właściciela pojazdu do dołączenia jednego z dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 PRD, tj. świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu.
Mając na względzie powyższe SKO pismem z 22 września 2020 r. znak SKO.4121.162.2020 wezwało skarżącego do przedłożenia świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu dot. przyczepy ciężarowej rolniczej marki GIM BRE o nr podwozia [...] pod rygorem wydania rozstrzygnięcia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy.
W odpowiedzi na powyższe skarżący przedłożył kserokopię "Noty opisowej do przyczepy rolniczej typ R B 8", co w sposób oczywisty zdaniem SKO stanowi o tym, że nie przedłożył żadnego z dokumentów, o których mowa w wyżej przywołanych normach, a do których przedłożenia był wezwany pismem z 22 września 2020 r.
Niezależnie od powyższego zdaniem SKO strona musi wykazać, że jest właścicielem pojazdu objętego wnioskiem. Rejestracji pojazdu dokonuje się bowiem na wniosek jego właściciela, a do zarejestrowania niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów i jednym z nich jest dowód własności pojazdu.
Organy nie mogą domniemywać istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego, gdyż kwestie te należą wyłącznie do kompetencji sądu powszechnego. Organ administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą zatem ich kreować czy korygować.
Sprzedawca pojazdu może przenieść prawo własności tego pojazdu jedynie wówczas, gdy sam jest jego właścicielem. Uwzględniając powyższe organ stwierdził zatem, że na tle rozpoznawanej sprawy nie może być spornym, że skarżący poprzez przedłożenie faktury nr 46 z 20 stycznia 2020r. nie udowodnił przymiotu właściciela przedmiotowego pojazdu.
III.
Wyrokiem z 13 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 1054/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę P. G. i uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty Łęczyckiego z 12 sierpnia 2020 r. oraz orzekł o kosztach postępowania.
Zdaniem WSA, organ odwoławczy ograniczył swój merytoryczny wywód do oceny przedłożonej przez skarżącego faktury zakupu przyczepy z 20 stycznia 2020 r. stwierdzając, że nie może być sporne, że nie dowodzi ona przymiotu właściciela pojazdu. Natomiast ustosunkowując się do zarzutów strony, SKO ograniczyło się do lakonicznego stwierdzenia, że są one niezasadne i w konsekwencji pozostają bez znaczenia dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Powyższe twierdzenia nie zostały jednak poparte żadną merytoryczną argumentacją i w praktyce dowodzą wyłącznie tego, że organ odwoławczy uchylił się od rozpoznania sprawy.
WSA wskazał, że nieznane są mu powody, dla których, w mniemaniu organu odwoławczego, należało zakwestionować posiadanie przez skarżącego statusu właściciela przedmiotowej przyczepy, wywodzonego z przedłożonej do akt postępowania faktury z 20 stycznia 2020 r. wraz z jej przysięgłym tłumaczeniem. Powyższa okoliczność nie była przedmiotem sporu, nie kwestionował jej nadto organ I instancji, a więc powstaje pytanie, jakie wątpliwości organu odwoławczego wzbudził ww. dokument, które uzasadniły jego kategoryczne stwierdzenie, że nie dowodzi on posiadania przez stronę przymiotu właściciela pojazdu. SKO w żaden sposób nie uzasadniło swojego stanowiska, nie wyartykułowało wątpliwości, nie podjęło żadnych kroków w celu ich ewentualnego wyjaśnienia. Przyjęta w powyższym zakresie ocena jest zatem pozbawiona podstaw faktyczny i stanowi wyraz oceny dowolnej, a więc sprzecznej z art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji ocena ww. dokumentu jest błędna. Wspomniana faktura jednoznacznie wskazuje bowiem na strony transakcji, w tym osobę skarżącego, jak również precyzyjne określa jej przedmiot oraz wskazuje kwotę. Wobec niewskazania przez organy obu instancji rzeczowych uwag przeciwko temu dokumentowi, brak jest podstaw do jego kwestionowania.
WSA stanął także na stanowisku, że w sprawie w sposób niedostateczny wyjaśniono kwestię brzmienia przepisów prawa francuskiego, jakie powinny mieć zastosowanie do oceny tego, czy objęta wnioskiem rejestracyjnym przyczepa podlegała we Francji rejestracji.
Organ I instancji oparł swoje ustalenia faktyczne przede wszystkim na następujących okolicznościach:
▪ przedłożeniu przez skarżącego wraz z wnioskiem o rejestrację tablic rejestracyjnych pojazdu;
▪ treści pisma Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2009 r., informującego, że na terenie Francji rejestracji podlegają wszystkie pojazdy silnikowe oraz przyczepy i naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 500 kg, a także na podstawie pisma Ministra Infrastruktury z 2 lutego 2020 r., do którego załączono wyciąg z francuskiego kodeksu drogowego (Article R317-8), który stanowi cyt. za organem, że: "Każdy pojazd lub maszyna rolnicza z przyczepą, której całkowity dozwolony ciężar z obciążeniem przekracza 1.5, każda inna przyczepa, której całkowity dozwolony ciężar z obciążeniem przekracza 500 kilogramów, każda inna półprzyczepa powinna posiadać tablicę rejestracyjną ze swoim numerem rejestracyjnym, przytwierdzoną na stałe w sposób widoczny, z tyłu pojazdu".
Na tej podstawie Starosta Łęczycki przyjął wniosek, który organ odwoławczy zaakceptował, że objęta wnioskiem skarżącego o rejestrację przyczepa podlegała we Francji rejestracji, a więc skarżący był zobowiązany dołączyć do wniosku jej dowód rejestracyjny, czego nie uczynił i co w konsekwencji przesądziło o wydaniu w sprawie odmownej decyzji.
Zdaniem WSA powyższe ustalenia należało ocenić co najmniej jako przedwczesne.
Organ I instancji zignorował obszerne wyjaśnienia skarżącego zawarte m.in. w piśmie z 1 czerwca 2020 r. z których wynikało, że nie mógł on przedłożyć organowi dowodu rejestracyjnego, ponieważ przyczepa, o której rejestrację się ubiegał, z racji daty jej produkcji (1975 rok) nie podlegała rejestracji we Francji, podkreślając, że obowiązek rejestracji tego rodzaju przyczep pojawił się na gruncie prawa francuskiego dopiero od 1 stycznia 2013 r., ale nie działa wstecz w stosunku do przyczep zakupionych i użytkowanych przed tą datą. Skarżący dodał przy tym, że także bezpośrednio z treści przedłożonej organowi faktury zakupu przedmiotowej przyczepy wynika, iż nie była ona nigdy rejestrowana we Francji. Okoliczności te nie zostały poddane przez organ I instancji należytej analizie, czego dowodzi brak odniesienia się do nich w uzasadnieniu decyzji tego organu i bezkrytyczne przyjęcie prawidłowości, a przede wszystkim kompletności ustaleń wynikających z ww. pism Ministra Infrastruktury. W odwołaniu skarżący poszerzył argumentację na okoliczność braku obowiązku rejestracji we Francji zakupionej przez niego przyczepy, przedstawiając m.in. szeroki wywód historyczny wraz z własnym tłumaczeniem przepisów francuskiego kodeksu drogowego. Skarżący wyjaśnił także, że doręczone organowi tablice nie są tablicami rejestracyjnymi przyczepy, lecz pojazdu, którym była ciągnięta, gdyż taki obowiązek oznakowania wynikał z przepisów prawa francuskiego. Nie można było zatem przyjąć, wbrew stanowisku organu, że tablice te dowodziły faktu rejestracji we Francji samej przyczepy. Okoliczności te zostały z kolei całkowicie pominięte przez organ odwoławczy i bez jakiekolwiek wyjaśnienia uznane za nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Całokształt wyjaśnień strony oraz zgromadzony dotychczas materiał dowodowy nie pozwalają zdaniem WSA na jednoznaczne przyjęcie, że faktycznie w świetle prawa francuskiego przedmiotowa przyczepa podlegała we Francji rejestracji, co rzeczywiście obligowałoby skarżącego do przedłożenia wraz z wnioskiem o jej rejestrację w Polsce dotychczasowego dowodu rejestracyjnego, zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 5 PRD.
Po pierwsze, organ I instancji powołał się w decyzji na treści pisma Ministerstwa Infrastruktury z 3 lipca 2009 r. oraz załączonej do niego tabeli nr 1 zawierającej informację o rejestracji lub braku obowiązku rejestracji niektórych pojazdów w innych państwach. Pisma tego nie załączono jednak do akt postępowania, co sprawia, że oparte na jego podstawie wnioski nie poddają się ani instancyjnej, ani sądowej weryfikacji, co też uniemożliwia ich akceptację przez WSA jako dowodu na poparcie zasadności decyzji wydanej przez Starostę Łęczyckiego i utrzymania jej w mocy przez SKO w Łodzi.
Po drugie, wątpliwa jest zdaniem WSA wartość dowodowa pisma Ministra Infrastruktury z 2 lutego 2020 r., do którego załączono treść art. R317-8 i R317-9 francuskiego kodeksu drogowego wraz z tłumaczeniem. Przedłożone tłumaczenie jest niekompletne. Nie obejmuje treści art. R317-9, ponadto w zakresie art. R317-8 ogranicza się wyłącznie do ustępów (punktów) I i II, mimo że przepis ten składa się z ośmiu jednostek redakcyjnych. Nie wiadomo zatem, czy w świetle nieprzetłumaczonych jednostek redakcyjnych francuskiego kodeksu drogowego, twierdzenia podnoszone przez skarżącego, dotyczące braku obowiązku rejestracji we Francji przedmiotowej przyczepy, są zgodne z prawodawstwem francuskim.
Po trzecie, organy obu instancji nie podjęły próby wyjaśnienia, jak kształtowała się kwestia obowiązku rejestracji we Francji przyczep tego rodzaju, co zakupiona przez skarżącego, w aspekcie historycznym, zwłaszcza że skarżący wyraźnie podnosił, że z uwagi na datę produkcji, tj. 1975 rok, przyczepy takie nie podlegały rejestracji do 1 stycznia 2013 r. i na mocy przepisów międzyczasowych obowiązek ten nie został na nie rozciągnięty.
W ocenie WSA powyższe wątpliwości należało wyjaśnić jeszcze w postępowaniu przed organem I instancji, gdyż dotyczą one kwestii podstawowych z punktu widzenia prawidłowego załatwienia niniejszej sprawy. Zważyć przy tym należy, że organ I instancji przyjął do wiadomości wyłącznie załączone do pisma z 2 lutego 2020 r. tłumaczenie obowiązujących we Francji przepisów, pomijając treść samego pisma Ministerstwa, z którego jasno wynikają swoistego rodzaju wytyczne odnoszące się do źródeł i sposobu poszukiwania informacji w ramach wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi UE w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów. W rezultacie organ ten nie wykorzystał dostępnych mu możliwości zweryfikowania twierdzeń strony. Jeśli jednak nawet wskazanymi przez Ministerstwo sposobami nie udałoby się uzyskać niezbędnych informacji, to nic nie stało na przeszkodzie, aby wezwać stronę do przedłożenia tłumaczenia przysięgłego francuskich przepisów prawa, na podstawie których wywodzi on korzystne dla siebie okoliczności.
Powyższe uchybienia procesowe są tego rodzaju, że należy je kwalifikować jako istotnie naruszające art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim obligują one organy administracji do podejmowania wszelkich niezbędnych czynności w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Ocena stanu faktycznego sprawy wyprowadzona na podstawie nie w pełni wyjaśnionych okoliczności nie może być zatem kwalifikowana jako swobodna (art. 80 k.p.a.), lecz dowolna, co w konsekwencji prowadzić musi do uznania, że także sformułowane uzasadnienie wydanych w sprawie decyzji nie odpowiada standardom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a.
Na marginesie Sąd pierwszej instancji zauważył, że błędne jest twierdzenie organu I instancji (str. 3 uzasadnienia), zaakceptowane później przez organ odwoławczy (str. 5 uzasadnienia), że w sytuacji, "(...) gdyby poprzedni właściciel przedmiotowego pojazdu nie zarejestrował go na terenie Francji (niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy) - to wówczas miałaby miejsce rejestracja pojazdu nowego". Organy wywiodły powyższe z art. 2 pkt 62 PRD, przy czym treść tego przepisu jest zupełnie nieadekwatna do istoty rozpoznawanej sprawy. Przepis ten definiuje bowiem pojęcie "nowego pojazdu", stanowiąc, że jest to pojazd fabrycznie nowy, który nie był zarejestrowany. Tymczasem wypada zauważyć, że w sprawie nie mamy do czynienia z pojazdem fabrycznie nowym, lecz wyprodukowanym w 1975 roku. Już tylko z tego powodu nieuprawnione są twierdzenia organu o ewentualności jego zastosowania i związanych z tym konsekwencjami, mimo że - jak twierdzi skarżący - przedmiotowy pojazd nie był wcześniej rejestrowany we Francji. Tezom organów przeczy także art. 72 ust. 1 pkt 5 PRD, zgodnie z którym rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Z przepisu tego nie wynika ograniczenie do jego zastosowania wyłącznie w stosunku do pojazdów fabrycznie nowych, dlatego należy przyjąć, że będzie on również adekwatny do pojazdów używanych, będących przedmiotem transakcji na rynku wtórnym, które z różnych obiektywnych przyczyn nie były wcześniej zarejestrowane, a co za tym idzie, nie wydano dla nich dowodu rejestracyjnego.
Ponownie rozpatrując sprawę organ w szczególności będzie zobowiązany ustalić w sposób niewątpliwy, czy objęta wnioskiem o rejestrację przyczepa, z uwagi na jej uwarunkowania związane z datą produkcji i użytkowaniem, podlegała rejestracji we Francji. W tym celu organ poweźmie kroki zmierzające do ustalenia brzmienia stosownych przepisów prawa francuskiego, w tym także ich nowelizacji, mogących oddziaływać na status prawny przedmiotowej przyczepy oraz wynikające z tego tytułu obowiązki dotyczące jej ewentualnej rejestracji na terenie Francji, tudzież zwolnienia z takiego obowiązku. Wyjaśniwszy powyższe, organ ponownie rozpatrzy złożony przez skarżącego wniosek o rejestrację, wydając zgodne z prawem rozstrzygnięcie.
IV.
Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi zaskarżając je w całości i zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego:
a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 roku poz. 137) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia wykładni art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 450 z późniejszymi zmianami);
b) art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 450 z późniejszymi zmianami) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż dokumenty złożone wraz z wnioskiem, a w szczególności faktura VAT, są wystarczające do uznania iż P. G. jest właścicielem przyczepy, a tym samym zgromadzone dokumenty są wystarczające do dokonania rejestracji przyczepy ciężarowej rolniczej;
c) § 2 pkt 1 w zw. z § 6 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 roku - w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2355) w zw. z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 450 z późniejszymi zmianami) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż dokumenty złożone wraz z wnioskiem są wystarczające do dokonania rejestracji przyczepy ciężarowej rolniczej, a w szczególności poprzez błędne uznanie, iż przedłożenie samej faktury za zakup przyczepy jest wystarczającym dowodem własności w okolicznościach niniejszej sprawy;
d) art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 450 z późniejszymi zmianami) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż brak przedłożenia przez P. G., pomimo wezwania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, nie uzasadnia odmowy rejestracji przyczepy ciężarowej rolniczej
2. naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 roku poz. 2325 z późniejszymi zmianami) przez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 roku poz. 2325 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735) przez błędne przyjęcie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi dopuściło się naruszenia zasady dwuinstancyjności,
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 roku poz. 2325 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 735) przez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji ostatecznej, bowiem materiał dowodowy jest pełny i zebrany w sposób prawidłowy, jak i dokonano jego prawidłowej oceny, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniach podjętych decyzji, zaś istota sprowadza się do wykładni norm prawa materialnego;
d) art. 141 § 4 w związku z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 roku poz. 2325 z późniejszymi zmianami) przez przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej w zakresie własnych rozważań, brak oceny zebranego materiału dowodowego oraz brak wykazania że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, brak konkretnych wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania, a w szczególności w odniesieniu do stanu prawnego.
Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Łodzi do ponownego rozpoznania.
W obu przypadkach wniósł także o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
V.
Skarga kasacyjna jest bezzasadna w stopniu oczywistym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednakże bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
VI.
Skarga kasacyjna podnosi zarzuty z obydwu podstaw kasacyjnych, zatem w pierwszej kolejności należy odnieść się do naruszeń procesowych, bowiem dopiero w razie ustalenia, że stan faktyczny sprawy jest prawidłowo ustalony, możliwa jest pełna ocena uchybień materialnoprawnych, z tym wszak zastrzeżeniem, że naruszenia materialne i procesowe mogą, z uwagi na ich komplementarny charakter, wiązać się ze sobą i w związku z tym uzasadniać swego rodzaju łączne rozpatrzenie.
Naczelny Sąd Administracyjny uważa za niezasadny zarzut nr 2 lit. a) skargi kasacyjnej, w którym podniesiono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Wyjaśnić należy organowi, że wymieniony przepis jest tzw. przepisem wynikowym, który reguluje tylko i wyłącznie sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny i który tym samym nie może stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2077/10; wyrok NSA z 26 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1925/12; wyrok NSA z 17 września 2014 r. sygn. akt II FSK 2458/12). Zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. powinno towarzyszyć konieczne i niezbędne w takim przypadku powiązanie z konkretnymi przepisami prawa materialnego, które strona uważa za naruszone przez WSA, poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Takiego powiązania w ramach podniesionego uchybienia brak.
Niezasadny jest także zarzut nr 2 lit. b) skargi kasacyjnej, w którym organ neguje zarzucone mu przez WSA naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma jednak uzasadnionych powodów by podważać stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w tym zakresie.
W zaskarżonym wyroku słusznie wskazano, że SKO naruszyło, bez przedstawienia dostatecznych wyjaśnień, zasadę dwuinstancyjności postępowania. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że kwestia własności pojazdu nie była przedmiotem sporu w postępowaniu przed organem I instancji. Nie negował on wiarygodności i legalności przedłożonej przez skarżącego faktury, jak również pozostałej dokumentacji, uznając że jest ona wiarygodna i wystarczająca do udowodnienia faktu przejścia prawa własności z francuskiego właściciela na skarżącego. Tymczasem SKO, całkowicie dowolnie i przede wszystkim bez wyjaśnienia powodów takiego działania, stanowczo odrzuciło fakturę stwierdzając, że "na tle rozpoznawanej sprawy nie może być spornym, iż Pan P. G. poprzez przedłożenie faktury nr 46 z dnia 20 stycznia 2020 r. nie udowodnił przymiotu właściciela przedmiotowego pojazdu" - por. s. 7 decyzji SKO. Prawidłowe jest twierdzenie WSA, że z zaskarżonej decyzji SKO w ogóle nie można wywieść, co w mniemaniu organu odwoławczego legło u podstaw zakwestionowania posiadania przez skarżącego statusu właściciela przyczepy. Słusznie zarzucono więc organowi brak wykazania, jakie wątpliwości wzbudził w nim ww. dokument, które uzasadniały tak kategoryczne stwierdzenie, wyrażone w dodatku po raz pierwszy dopiero na etapie postępowania odwoławczego. SKO w żaden sposób nie uzasadniło swojego stanowiska w tym względzie, nie wyjaśniając wątpliwości i nie podejmując kroków celem ich usunięcia. Z całą pewnością nie jest takim wyjaśnieniem bezrefleksyjne powołanie się przez SKO na fragment uzasadnienia wyroku WSA w Białymstoku z 14 września 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 168/06. Jeśli organ poddałby to orzeczenie nieco szerszej analizie, dostrzegł by, że stan faktyczny, w którym rozstrzygał WSA w Białymstoku był taki, że dane właściciela pojazdu zawarte w przedłożonych do rejestracji dokumentach były niezgodnie z danym zawartymi w fakturze. Tymczasem w niniejszej sprawie faktura jednoznacznie określa strony i kwotę transakcji, a także przedmiot zawartej umowy kupna-sprzedaży. Wobec niewskazania rzeczowych uwag przeciwko temu dokumentowi, słusznie WSA uznał, że brak jest podstaw do jego zakwestionowania. Tym bardziej, że zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności faktura potwierdzająca nabycie pojazdu (zob. obecnie § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów - Dz.U. z 2022 r. poz. 1847).
Organ odwoławczy nie może, bez uzasadnionej przyczyny i wyjaśnienia, podważać oceny danego faktu dokonanej przez organ I instancji, gdyż stanowić to będzie naruszenie zasady dwuinstancyjności, bowiem dana kwestia jest - tak jak w niniejszej sprawie - po raz pierwszy rozważana dopiero przez organ odwoławczy, w dodatku w sposób, który nie daje stronie jakiejkolwiek możliwości merytorycznej dyskusji i ewentualnego przedłożenia wymaganych dokumentów.
Dodatkową, nową kwestią, jest żądanie przedłożenia przez skarżącego świadectwa zgodności WE, co wynika z błędnie przyjętego założenia, że zgłoszona przyczepa jest przyczepą nową, a zatem dokument taki jest wymagany.
Za nieuzasadniony uznano także zarzut nr 2 lit. c) skargi kasacyjnej podnoszący naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Po pierwsze, naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. jest oczywiste, gdyż w zasadzie decyzja SKO jedynie relacjonuje przebieg postępowania, przywołując składane przez skarżącego w jego trakcie dokumenty, powołując przepisy prawa znajdujące zastosowanie, natomiast nie odnosi się do kwestii, które z punktu widzenia rozstrzygnięcia są w sprawie istotne. Chodzi zwłaszcza o wyjaśnienie obowiązku rejestracji przyczep we Francji, analizę faktury i wyjaśnień strony, w tym także jej tłumaczeń przepisów prawa i zasad rejestracji i oznaczania przyczep wyprodukowanych przed 2013 rokiem. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełniało tym samym wymagania z art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organ odwoławczy, zobowiązany do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, nie wykonał tego obowiązku, koncentrując się na gołosłownym podważaniu faktury, przywoływaniu w skardze kasacyjnej orzeczeń sądowych, które nie mogą mieć w sprawie zastosowania, dotyczą bowiem głównie procedury wznowienia postępowania zakończonego zarejestrowaniem pojazdów wskutek wykrycia faktu sfałszowania dokumentów oraz wzywaniem skarżącego do przedłożenia świadectwa zgodności WE wobec błędnie pojmowanej cechy nowości.
Po drugie, wbrew ocenie organu, materiał dowodowy nie jest kompletny podobnie jak niepełne są ustalenia, które organy powinny były poczynić, zwłaszcza w przedmiocie zasad rejestracji i oznaczania przyczep we Francji. Słusznie zatem przyjął WSA, że zachodzi także naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. gdyż organy nie wyjaśniły istoty sprawy, nie podjęły wszelkich działań, celem zebrania kompletnego materiału dowodowego oraz dokonały dowolnych ocen, bazujących na czynionych wybiórczo założeniach, np. co do faktu uprzedniego zarejestrowania przyczepy, co wywodzone jest wyłącznie z okoliczności przedłożenia tablicy rejestracyjnej. Nie podjęto nawet próby sprawdzenia prawidłowości twierdzeń skarżącego, który konsekwentnie wyjaśniał, że tablica ta nie jest tablicą rejestracyjną przyczepy, gdyż ta nie podlegała obowiązkowi rejestracji.
Niezasadny jest również zarzut nr 2 lit. d) skargi kasacyjnej. Nie zachodzi naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a.
Sądowi pierwszej instancji z całą pewnością nie można zarzucić przedstawienia niespójnej i lakonicznej oceny prawnej w zakresie własnych rozważań, braku oceny zebranego materiału dowodowego oraz braku wykazania że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, w tym także braku sformułowania wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku przeczy tym twierdzeniom SKO. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji krok po kroku przedstawił w czym widzi wadliwość działania organów i z oceną tą należy się w całości zgodzić. Słusznie podkreślono braki w wyjaśnieniu istotnych wątpliwości powstałych w sprawie, zwłaszcza jeżeli chodzi o obowiązujące we Francji przepisy o rejestracji przyczep, co w zasadzie nie zostało objęte pogłębionymi rozważaniami organów, bazujących na posiadanych niekompletnych tłumaczeniach francuskich aktów prawnych (w tym brak w aktach pisma ministerstwa na które powołuje się organ), czy też czynionych założeniach, że przyczepa podlegała rejestracji bądź, że jest nowa.
WSA słusznie podkreślił także brak odniesienia się do zarzutów strony skarżącej, w tym brak wyjaśnienia powodów, z uwagi na które nie można jej przypisać cechy właściciela na podstawie przedłożonej faktury, której prawdziwości żaden z organów nie podważył.
Sąd pierwszej instancji zasadnie zatem stwierdził istotne braki postępowania wyjaśniającego, które w ponownym postępowaniu należy uzupełnić, wyjaśniając zarazem powstałe wątpliwości, zwłaszcza jeżeli chodzi o zasady rejestracji przyczep we Francji przed 2013 rokiem. Trudno o bardziej klarowne wskazanie powodów uchylenia decyzji i dalsze czynności, jakie należy podjąć.
Dodatkowo, jedynie na marginesie, należy wskazać, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy zwalczaniu prawidłowości ocen Sądu pierwszej instancji.
VII.
Niezasadne są także wszystkie podniesione naruszenia prawa materialnego, przede wszystkim dlatego, że powodem uchylenia obu decyzji były stwierdzone uchybienia procesowe organów.
Niemniej jednak w zarzucie nr 1 lit. a) skargi kasacyjnej organ błędnie zarzuca naruszenie art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych (p.u.s.a.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano jego zdaniem oceny dowolnej, która nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do "naruszenia wykładni" art. 72 ust. 1 pkt 1 PRD.
Powołany art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., jako przepis ustrojowy, a nie procesowy, wskazuje na podstawowe kryterium sprawowania kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne. Przepis ten mógłby zatem stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wówczas, gdyby sąd przyjął inne, niż legalność, kryterium kontroli, a w tej sprawie z całą pewnością tak nie było, tym bardziej, że nie zachodzi również błędna wykładnia art. 72 ust. 1 pkt 1 PRD, o czym dalej.
O naruszeniu art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. można mówić również wtedy, gdy sąd administracyjny zaniecha wykonania kontroli decyzji administracyjnej, odmawiając rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa. Nie może jednak uchybić tym przepisom sąd administracyjny dokonując kontroli decyzji, nawet gdy jej wynik i zastosowany środek nie odpowiadałyby prawu (por. wyrok NSA z 20 września 2023 r. sygn. akt II OSK 1069/22). Czym innym jest bowiem brak skontrolowania decyzji przez sąd administracyjny lub kontrola niezgodnie z przewidzianymi prawem kryteriami (legalność), a czym innym zaś niezgadzanie się z wynikami przeprowadzonej przez WSA kontroli.
Niezasadny jest także zarzut nr 1 lit. b) skargi kasacyjnej podnoszący błędną wykładnię art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 73 ust. 1 PRD. Strona upatruje błędnej wykładni wskazanych przepisów w przyjęciu przez WSA, że dokumenty złożone wraz z wnioskiem, w szczególności faktura VAT, są wystarczające do uznania, że skarżący jest właścicielem przyczepy, a tym samym wystarczające są do dokonania rejestracji przyczepy ciężarowej rolniczej.
Z art. 72 ust. 1 pkt 1 PRD wynika, że rejestracji dokonuje się na podstawie m.in. dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5. W realiach niniejszej sprawy trudno jest w ogóle mówić o tym, aby WSA wadliwie wyłożył ten przepis w zakresie, w jakim odnosi się do dowodu własności pojazdu. Z pewnością nie jest powodem do formułowania takich twierdzeń to, że Sąd pierwszej instancji, skądinąd w pełni prawidłowo, podważył twierdzenia SKO, które po raz pierwszy w postępowaniu odwoławczym zanegowało, bez szerszego wyjaśnienia motywów i źródła takiego twierdzenia, przedłożoną przez skarżącego fakturę jako dowód dokumentujący zakupu pojazdu. Przeniesienie własności pojazdu niewątpliwie może zostać udokumentowane w różny sposób i być następstwem różnych zdarzeń. Niemniej jednak, jak wynika z mającego zastosowanie w tej sprawie § 6 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: faktura potwierdzająca nabycie pojazdu. Poza brakiem wyjaśnienia, dlaczego faktura w tej sprawie nie dokumentuje przeniesienia własności, organ wadliwie powołuje również w skardze kasacyjnej orzecznictwo dotyczące kwestii dokumentowania prawa własności i podstaw rejestracji pojazdu. Powołane orzeczenia wydane w sprawach o sygn. akt II SA/Op 186/17, III SA/Łd 116/16, 6 II SA 3046/03 (I OSK 234/05), II SA/Go 308/17, II SA/Sz 434/16 czy I OSK 1334/17 dotyczą problematyki nie występującej w tej sprawie, a mianowicie kwestii wznowienia ostatecznie zakończonych postępowań rejestracyjnych z uwagi na wykrycie faktu szeroko rozumianego sfałszowania dokumentów przedłożonych w trakcie procedury rejestracyjnej. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wynika, aby którykolwiek dokument przedłożony przez skarżącego nie był prawdziwy. Ponadto, mając wątpliwości co do faktury, choć dalej nie wiadomo jakiej treści, organ nie wezwał skarżącego do ich wyjaśnienia i udokumentowania być może w inny, pożądany przez SKO sposób, faktu przejścia prawa własności. Tym bardziej, że jak podkreślił sam skarżący, pozostaje w kontakcie z francuskim (dotychczasowym) właścicielem przyczepy i może potwierdzić nabycie jej własności.
Za chybiony uznać także trzeba zarzut nr 1 lit. c) środka odwoławczego.
Po pierwsze, strona skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie § 2 pkt 1 w zw. z § 6 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia i art. 72 ust. 1 PRD. Powołanie § 2 pkt 1 jest co najmniej nieprecyzyjne bowiem przepis ten składał się z ustępów (jedenastu) oraz punktów do nich (vide ustępy 1, 2 i 7). Nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego domyślanie się i czynienie założeń, jaka była wola autora zarzutu skargi kasacyjnej. Podobnie rzecz się ma z art. 72 ust. 1, który także posiada punkty, których organ w skardze kasacyjnej nie przytacza.
Po drugie, zarzut ten nie jest zasadny nawet po przyporządkowaniu mu w drodze dedukcji prawidłowej jednostki redakcyjnej, tj. § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia i art. 72 ust. 1 pkt 1 PRD. Wbrew bowiem ocenie SKO, faktura może zostać uznana za wystarczający dowód dokumentujący własność spornej przyczepy. Wynika to właśnie z prawidłowo odczytanego art. 72 ust. 1 pkt 1 PRD w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 i § 6 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia (obecnie § 2 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia z 2022 roku). Oczywistym przy tym jest, że faktura może zostać uznana za dowód niewystarczający, jednakże to organ ma wykazać, dlaczego tak jest. Nie spełnia tego wymagania gołosłowne twierdzenie zawarte w decyzji, które nie jest poparte szerszym wyjaśnieniem w zakresie chociażby źródła takiego wnioskowania.
Podsumowując stanowisko względem omawianego zarzutu należy wskazać, że WSA, wbrew temu co sugeruje skarga kasacyjna, nie przesądził, że na podstawie dokumentów, które dotychczas przedłożył skarżący, z całą pewnością możliwe jest zarejestrowanie przyczepy. Jest to wnioskowanie zbyt daleko idące. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał przede wszystkim na wady postępowania wyjaśniającego i istniejące braki w zakresie istotnych okoliczności, od których zależy pozytywne rozpatrzenie wniosku. Dopiero po ich usunięciu w przewidzianym przez procedurę administracyjną trybie, możliwe będzie udzielenie odpowiedzi, co do losów wniosku skarżącego o rejestrację przyczepy.
Za chybiony Naczelny Sąd Administracyjny uznał także zarzut nr 1 lit. d) skargi kasacyjnej. Podnosząc uchybienie art. 72 ust. 1 pkt 3 PRD, skarżący kasacyjnie organ wskazuje na jego błędną wykładnię, która ma polegać na przyjęciu, że brak przedłożenia, pomimo wezwania, świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, nie uzasadniał odmowy rejestracji przyczepy ciężarowej rolniczej.
Ponownie należy zwrócić uwagę organu, że WSA w żadnym miejscu nie sformułował tezy wskazującej na to, że przyczepę można zarejestrować bez takiego dokumentu. To co Sąd pierwszej instancji słusznie podważył, to całkowicie oderwane od okoliczności sprawy twierdzenia obu organów, że mamy w sprawie do czynienia z pojazdem nowym w rozumieniu art. 2 pkt 62 PRD, a więc takim, który jest fabrycznie nowy i nie był zarejestrowany. Twierdzenie o nowości przyczepy nie koresponduje z ustaleniami stanu faktycznego i to już na poziomie elementarnym. Nie ma bowiem jakiejkolwiek mowy, aby pojazd co do którego strona skarżąca wprost oświadcza, że był używany, nie jest więc fabrycznie nowy, traktować jako pojazd nowy i w związku z tym stawiać wymagania jak dla tego rodzaju pojazdów.
Zasadniczy problem jaki w tym względzie występuje dotyczy zaś kwestii rejestracji przyczepy. O fakcie jej zarejestrowania organ I i II instancji wnosi na podstawie dołączonej przez skarżącego tablicy rejestracyjnej. Ignoruje jednak całkowicie wyjaśnienia strony, nie podejmując nawet próby ich potwierdzenia. Tymczasem wyjaśnienia strony skarżącej nie są nieracjonalne, co przy brakach w materiale dowodowym, w szczególności braku rozstrzygnięcia, co do prawa francuskiego, uzasadniało wyeliminowanie obu zaskarżonych decyzji z obrotu.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej organu jako oczywiście bezzasadnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI