II GSK 183/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Przedmiotem sporu było ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów zawieranych przez skarżącego (płatnika) z J.R. (uczestnikiem postępowania) na opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów. Skarżący argumentował, że umowy te miały charakter umów o dzieło, ponieważ przedmiotem było stworzenie utworu (wykładu). Organy administracji oraz WSA uznały jednak, że były to umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, co skutkowało obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że kluczowe dla rozstrzygnięcia jest ustalenie charakteru prawnego umów. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet jeśli jest twórcze i indywidualne, zazwyczaj nie stanowi dzieła w rozumieniu art. 627 KC, lecz świadczenie usług. NSA odrzucił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazując, że ciężar dowodu spoczywał na ZUS, a ocena charakteru prawnego umowy należy do sfery prawa materialnego. Sąd nie podzielił również argumentów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących umów o dzieło i zlecenia, a także przepisów o prawie autorskim, uznając, że WSA prawidłowo zakwalifikował sporne umowy jako umowy o świadczenie usług. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącego koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet autorskiego, zazwyczaj nie jest umową o dzieło, lecz umową o świadczenie usług, co ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Potwierdzenie, że sądy administracyjne nie stosują przepisów KC o wykładni oświadczeń woli w sprawach ubezpieczeniowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów o wykłady i może wymagać analizy indywidualnych cech każdej umowy. Nie wyklucza możliwości uznania niektórych, wyjątkowych wykładów za dzieło.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przygotowanie i wygłoszenie autorskiego wykładu na szkoleniu stanowi umowę o dzieło, czy umowę o świadczenie usług podlegającą przepisom o zleceniu, w kontekście obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet o charakterze autorskim i indywidualnym, zazwyczaj nie spełnia kryteriów dzieła w rozumieniu art. 627 KC, lecz stanowi świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że kluczowe jest ustalenie rzeczywistego przedmiotu umowy i sposobu jej wykonywania. Przygotowanie wykładu, nawet twórcze, nie gwarantuje konkretnego rezultatu w postaci nauki słuchaczy, a jedynie zobowiązuje do starannego działania. W przeciwieństwie do umowy o dzieło, która jest umową rezultatu, umowa zlecenia jest umową starannego działania. Orzecznictwo NSA konsekwentnie kwalifikuje tego typu czynności jako świadczenie usług.
Czy sąd administracyjny, kontrolując decyzję w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, jest zobowiązany do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących wykładni oświadczeń woli (art. 65 KC) i zasad współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest zobowiązany do stosowania art. 65 KC w sprawach ustalania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, gdyż są to sprawy o charakterze publicznoprawnym, a nie cywilnoprawnym.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że przepisy art. 65 KC dotyczące wykładni oświadczeń woli mają znaczenie w sporach cywilnych, ale nie w sprawach administracyjnych dotyczących ubezpieczeń, które mają charakter publicznoprawny. Wola stron umowy nie może zmieniać przepisów prawa.
Przepisy (21)
Główne
ppsa art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
uśoz art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e)
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
kc art. 627
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kc art. 734 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kc art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
uśoz art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e)
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
kpa art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
uśoz art. 109 § ust. 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
kpa art. 75
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 86
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
kc art. 65 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kc art. 353(1)
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
u.p.a.p.p. art. 16
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
u.p.a.p.p. art. 17
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
ppsa art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozp. MS art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące wadliwego i niepełnego postępowania dowodowego przez organy administracji. • Argumenty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów KC (art. 627, 734, 750, 65) oraz ustawy o prawie autorskim, które miałyby prowadzić do uznania umów za umowy o dzieło. • Argumenty skarżącego dotyczące naruszenia art. 1 ust. 1 w zw. z art. 16 i 17 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Godne uwagi sformułowania
Umowa o dzieło jest umową o 'rezultat usługi'. • Umowę zlecenia zalicza się do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. • Przygotowanie wykładu, nawet gdy przekazywana w nim wiedza wykracza poza zwykły poziom i granice programowe oraz jest w sposób indywidualny dostosowywana do potrzeb słuchaczy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem. • O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania.
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Kręcisz
członek
Wojciech Maciejko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet autorskiego, zazwyczaj nie jest umową o dzieło, lecz umową o świadczenie usług, co ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Potwierdzenie, że sądy administracyjne nie stosują przepisów KC o wykładni oświadczeń woli w sprawach ubezpieczeniowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów o wykłady i może wymagać analizy indywidualnych cech każdej umowy. Nie wyklucza możliwości uznania niektórych, wyjątkowych wykładów za dzieło.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki podatkowe i składkowe. Interpretacja NSA jest kluczowa dla wielu wykonawców i zleceniodawców.
“Wykład to dzieło czy zlecenie? NSA rozstrzyga kluczową kwestię dla ubezpieczeń.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.