II GSK 183/20

II GSK 183/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Jacek Czaja
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 919/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-09-19
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 776
art. 26 ust. 1, art. 89 ust. 1
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G.K. GmbH z siedzibą w O., N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 919/19 w sprawie ze skargi G. K. GmbH z siedzibą w O., N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 grudnia 2018 r., nr Sp. 53.2018 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjnie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 919/19, oddalił skargę G.K. GmbH z siedzibą w O., N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 grudnia 2018 r. nr Sp. 53.2018 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek.
Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.
I
Pismem z dnia 7 marca 2018 r. S. GmbH z siedzibą w Z. N. (dalej: wnioskodawca) złożył do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy, UP, organ) wniosek o unieważnienie patentu nr Pat.204740 na wynalazek pt.: "Pojemnik z pokrywą uszczelniającą" (dalej: sporny wynalazek, sporny patent) udzielonego na rzecz G.K. GmbH z siedzibą w O., N. (dalej: uprawniony). W dniu 9 kwietnia 2002 r. A. K. zamieszkały w B., N. złożył w Urzędzie Patentowym RP wniosek o udzielenie patentu na sporny wynalazek, zarejestrowany za numerem P.365802 A1, według zgłoszenia międzynarodowego PCT/EP02/03923, opublikowanego w PCT Gazette nr 45/02 w dniu 7.11.2002 r. pod numerem W002/87986. W zgłoszeniu do rejestracji powołano się na pierwszeństwo ze zgłoszenia niemieckiego nr DE20107437.0 z dnia 30.04.2001 r. O udzieleniu ww. patentu ogłoszono w dniu 26 lutego 2010 r. (WUP 02/10).
Zgodnie z treścią zastrzeżeń patentowych ochroną w ramach spornego wynalazku objęte zostało:
1. Pojemnik z pokrywą uszczelniającą do przechowywania i dozowania substancji pastowych lub płynnych składający się z korpusu (1) ze ścianami bocznymi (3), posiadający u góry ujście oraz wyposażony w pokrywę (2), której kołnierz (9) obejmuje z góry ściany boczne (3) korpusu (1) a jej płyta (8) zamyka ujście korpusu (1), przy czym na krawędzi zewnętrznej strony wewnętrznej płyty (8) wykonane jest obwodowe, wąskie żebro (20) ze zboczem o swobodnej, skośnej powierzchni skierowanej do kołnierza (9) pokrywy (2), zaś górna strona czołowa ścian bocznych (3) korpusu (1) posiada skośną powierzchnię nabiegową (21), która przy nałożonej pokrywie (2) przylega do powierzchni zbocza żebra (20), znamienny tym, że na wewnętrznej ścianie płyty (8) pokrywy (2) usytuowane jest pierwsze nacięcie (22) kształtujące żebro (20), przy czym żebro (20) jest elastyczne, zaś korpus (1) pojemnika wyposażony jest w przesuwne dno (10).
2. Pojemnik według zastrz. 1, znamienny tym, że pokrywa (2) zawiera cylindryczny otwór dozujący (6) umieszczony w szyjce (5) usytuowanej ponad płytą (8), a na wewnętrznym końcu szyjki (5) wykonana jest warga uszczelniająca (26) przez usytuowane w ścianie szyjki (5) drugie nacięcie obwodowe (25), które przylega do trzonu (16) mieszadła (15), wprowadzanego do pojemnika przez szyjkę (5).
3. Pojemnik według zastrz. 2, znamienny tym, że szyjka (5) jest umieszczona centralnie w pokrywie (2) pojemnika i zamykana jest za pomocą nasadki (7).
4. Pojemnik według zastrz. 1, znamienny tym, że przesuwne dno (10) w korpusie (1) dzieli jego przestrzeń wewnętrzną na przedział magazynowy (11) oraz komorę ciśnieniową (12), przy czym na zewnętrznej krawędzi powierzchni dna (10) od strony przedziału magazynowego (11) utworzona jest dalsza warga uszczelniająca (29) przez trzecie nacięcie obwodowe (28).
5. Pojemnik według zastrz. 4, znamienny tym, że komora ciśnieniowa (12) usytuowana jest poniżej przesuwnego dna (10).
6. Pojemnik według zastrz. 5, znamienny tym, że posiada integralny mechanizm sprężający powietrze w komorze ciśnieniowej (12).
7. Pojemnik według zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienny tym, że pokrywa (2) jest złączona z korpusem (1) połączeniem gwintowym, wykonanym na kołnierzu (9) i na ścianach bocznych (3).
Jak wskazano w opisie spornego wynalazku, jego przedmiotem jest pojemnik z pokrywą, przeznaczony do przechowywania i dozowania substancji o konsystencji past lub płynów, natomiast pokrywa zawiera odpowiednio ukształtowany element uszczelniający, a swym kołnierzem obejmuje z góry ściany boczne korpusu oraz zawiera płytę, która zamyka z góry ujście korpusu pojemnika.
Jako podstawę prawną wniosku wnioskodawca wskazał art. 24, art. 25 ust. 1 i 2, i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2017 r. poz. 776; dalej: p.w.p.). Wnioskodawca podniósł, że sporny wynalazek nie jest nowy, nie ma poziomu wynalazczego i nie został dostatecznie ujawniony.
Wnioskodawca dołączył do wniosku 13 załączników zawierających dowody mające świadczyć o zasadności zarzutów podniesionych we wniosku o unieważnienie, w tym m.in. wydruk opisu zgłoszeniowego EP 1038796 (A2) wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski
W odpowiedzi z dnia 9 sierpnia 2018 r. uprawniony wniósł o oddalenie wniosku w całości. Zdaniem uprawnionego wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby podważyć nowość, poziom wynalazczy i dostateczność ujawnienia rozwiązania według spornego patentu.
Na rozprawie w dniu 19 października 2018 r. wnioskodawca jeszcze złożył jako dowody dla unieważnienia spornego patentu: wydruk niemieckiego zgłoszenia patentowego DE 3139526 (A1); wydruk amerykańskiego dokumentu patentowego US 4347943 wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski; wydruk europejskiego zgłoszenia patentowego EP 0146011 (A2) wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski. Ponadto w dniu 31 października 2018 r. wnioskodawca przedłożył dowód w postaci wydruku niemieckiego zgłoszenia patentowego DE3139526 (A1) wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski.
W kolejnych pismach procesowych strony podtrzymywały swoje stanowiska w sprawie.
Decyzją z dnia 12 grudnia 2018 r. Urząd Patentowy - działając na podstawie art. 26 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 89 ust. 1 p.w.p.- unieważnił sporny patent wskazując, że w dacie zgłoszenia nie posiadał on poziomu wynalazczego.
Organ wyjaśnił, że najbliższy stan techniki wyznacza skuteczne przedmiotowo i temporalnie dla spornego patentu europejskie zgłoszenie patentowe nr EP1038796 (A2), ogłoszone w dniu 27.09.2000 r. w Dzienniku Urzędowym Europejskiego Urzędu Patentowego nr 2000/39, a więc przed datą pierwszeństwa spornego patentu (30.04.2001 r.). W dokumencie tym został ujawniony pojemnik z pokrywą uszczelniającą do przechowywania i dozowania substancji pastowych lub płynnych składający się z korpusu (1) ze ścianami bocznymi (3), posiadający u góry ujście oraz wyposażony w pokrywę (2), której kołnierz obejmuje z góry ściany boczne (3) korpusu (1) a jej płyta zamyka ujście korpusu (1), przy czym korpus (1) pojemnika wyposażony jest w przesuwne dno (10). Zespół tych cech technicznych został przedstawiony w opisie patentowym i w zastrzeżeniach patentowych oraz zilustrowany m.in. na Rys. 4. Wskazane powyżej oznaczenia są identyczne w ww. dokumencie i spornym patencie.
Jednocześnie organ stwierdził, że rozwiązanie znane z dokumentu EP1038796 (A2) różni się tym od rozwiązania zastrzeżonego w spornym patencie w zastrzeżeniu niezależnym nr 1, że na krawędzi zewnętrznej strony wewnętrznej płyty (8) wykonane jest obwodowe, wąskie żebro (20) ze zboczem o swobodnej, skośnej powierzchni skierowanej do kołnierza (9) pokrywy (2), zaś górna strona czołowa ścian bocznych (3) korpusu (1) posiada skośną powierzchnię nabiegową (21), która przy nałożonej pokrywie (2) przylega do powierzchni zbocza żebra (20), a na wewnętrznej ścianie płyty (8) pokrywy (2) usytuowane jest pierwsze nacięcie (22) kształtujące żebro (20), przy czym żebro (20) jest elastyczne (oznaczenia według spornego patentu).
UP uznał, że Rys. 4 w ww. dokumencie EP1038796 (A2) nie jest na tyle szczegółowy, żeby znawca mógł jednoznacznie uznać obecność tych cech w znanym rozwiązaniu. Innymi słowy, pouczenie techniczne zawarte na Rys. 4 nie jest dla znawcy wystarczające do odtworzenia wynalazku tylko na podstawie dokumentu EP1038796 (A2) bez własnego wkładu wynalazczego. W szczególności z rysunku nie wynika, że górna strona czołowa ścian bocznych (3) korpusu (1) posiada skośną powierzchnię nabiegową.
Z tego powodu UP uznał, że w świetle najbliższego stanu techniki wynalazek przedstawiony w spornym patencie spełnia wymóg nowości.
Odtwarzając wynalazek określony w zastrzeżeniu nr 1 w spornym patencie znawca stanąłby zatem przed obiektywnym problemem technicznym polegającym na zwiększeniu szczelności połączenia pomiędzy pokrywą i korpusem pojemnika. Organ stwierdził, że obiektywny problem techniczny rozwiązywany przez sporny wynalazek składa się z dwóch problemów cząstkowych, tj.:
1) w jaki sposób zwiększyć szczelność połączenia kołnierza pokrywy z korpusem pojemnika poprzez modyfikację pokrywy?,
2) w jaki sposób dostosować część korpusu obejmowaną przez kołnierz pokrywy do rozwiązania zastosowanego w pokrywie, tak żeby modyfikacja pokrywy nie utrudniała zamykania pojemnika i jednocześnie zwiększała szczelność połączenia? (efekt synergiczny).
Do rozwiązania każdego problemu cząstkowego znawca z dziedziny konstrukcji pojemników ciśnieniowych może (ale nie musi) posłużyć się innym rozwiązaniem znanym w dacie pierwszeństwa spornego wynalazku, a rozwiązania te zestawiłby ze sobą na podstawie swojego doświadczenia zawodowego i ogólnej wiedzy technicznej oczekiwanej od znawcy.
Rozwiązanie pierwszego problemu cząstkowego znawca znalazłby w niemieckim zgłoszeniu patentowym DE3139526 (A1) (data publikacji 21.04.1983 r., zgodnie z którym na krawędzi zewnętrznej strony wewnętrznej płyty (4) wykonane jest obwodowe, wąskie żebro (13) ze zboczem o swobodnej, skośnej powierzchni skierowanej do kołnierza (3) pokrywy, a na wewnętrznej ścianie płyty (4) pokrywy usytuowane jest pierwsze nacięcie (12) kształtujące żebro (13), przy czym żebro (20) jest elastyczne (por. Rys. 1 i Rys. 2).
Rozwiązanie drugiego problemu cząstkowego znawca znalazłby w tym samym niemieckim zgłoszeniu patentowym DE3139526 (A1) na Rys. 2, na którym widać, że górna strona czołowa ścian bocznych (2) korpusu posiada skośną powierzchnię nabiegową (21), która przy nałożonej pokrywie przylega do powierzchni zbocza żebra (13).
Rozwiązanie drugiego problemu cząstkowego jeszcze wyraźniej jest przedstawione w europejskim zgłoszeniu patentowym nr EP0146011 (A2) (data publikacji 26.06.1985 r. na Rys. 2, na którym również widać, że górna strona czołowa ścian bocznych korpusu posiada skośną powierzchnię nabiegową (38), która przy nałożonej pokrywie przylega do powierzchni zbocza żebra (36). Należy podkreślić, że zawarte w zastrzeżeniu nr 1 w spornym patencie określenie "górna strona czołowa ścian bocznych korpusu" nie precyzuje czy powierzchnia nabiegowa jest położona po szczytowej, zewnętrznej czy wewnętrznej stronie ściany korpusu, pozostawiając znawcy dowolność w odtworzeniu wynalazku w zakresie tej cechy technicznej.
Znawca byłby zmotywowany do skorzystania z ujawnienia zawartego w dokumencie EP0146011 (A2), ponieważ rysunki jednoznacznie pokazują, że żebro wykonane w pokrywie jest elastyczne i odkształca się podczas zamykania korpusu pojemnika pokrywą, co prowadzi do wystąpienia oczekiwanego efektu synergicznego wiążącego rozwiązania obydwu problemów cząstkowych.
Następnie organ przyjął, że proste połączenie przez znawcę rozwiązań znanych z dokumentów EP1038796 (A2) i DE3139526 (A1), oraz posiłkowo EP0146011 (A2) doprowadziłoby go do odtworzenia wynalazku chronionego spornym patentem w dacie jego pierwszeństwa. Zatem ten wynalazek należy uznać za oczywisty dla znawcy i przez to pozbawiony poziomu wynalazczego. Brak poziomu wynalazczego rozwiązania zastrzeganego w zastrzeżeniu nr 1 jest wystarczającą przesłanką do unieważnienia spornego patentu.
Urząd Patentowy zbadał również rozwiązania szczegółowe określone w zastrzeżeniach zależnych i stwierdził, że pozostałe cechy techniczne zastrzegane w zastrzeżeniach zależnych w spornym patencie są znane z dokumentu EP1038796 (A2), do czego odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zatem rozwiązania szczegółowe określone w tych zastrzeżeniach, w połączeniu z zastrzeżeniem niezależnym nr 1 również nie posiadają poziomu wynalazczego.
Reasumując organ stwierdził, że sporny wynalazek w świetle ww. materiałów dowodowych, w dacie zgłoszenia był nowy, lecz nie posiadał poziomu wynalazczego, wobec powyższego wniosek o unieważnienie spornego patentu należało na podstawie art. 24 i art. 26 ust. 1 p.w.p. uznać za zasadny.
WSA w Warszawie oddalając skargę stwierdził, że nie jest ona zasadna.
Na wstępie Sąd I instancji przypomniał, że zgodnie z art. 26 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. Art. 25 p.w.p. precyzuje w ust. 2, że przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej np. w formie pisemnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób.
WSA zaakceptował, że najbliższy stan techniki wyznacza skuteczne przedmiotowo i temporalnie dla spornego patentu europejskie zgłoszenie patentowe nr EP1038796 (A2), ogłoszone w dniu 27.09.2000 r., a więc przed datą pierwszeństwa spornego patentu (30.04.2001 r.).
Sąd I instancji zgodził się z określeniem przez organ obiektywnego problemu technicznego, rozwiązywanego przez sporny wynalazek, który polega na zwiększeniu szczelności połączenia pomiędzy pokrywą a korpusem pojemnika i wskazanymi dwoma problemami cząstkowymi. Zaakceptował też, że składa się on z dwóch problemów cząstkowych wskazanych przez organ oraz w jakich dokumentach przeciwstawionych spornemu wynalazkowi znajdują one swoje rozwiązanie.
WSA podzieli również stanowisko organu, że proste połączenie przez znawcę rozwiązań znanych z dokumentów EP1038796 (A2) i DE3139526 (A1), oraz posiłkowo EP0146011 (A2) doprowadziłoby go do odtworzenia wynalazku chronionego spornym patentem w dacie jego pierwszeństwa, zatem ten wynalazek należy uznać za oczywisty dla znawcy i przez to pozbawiony poziomu wynalazczego. Brak poziomu wynalazczego rozwiązania zastrzeganego w zastrzeżeniu nr 1 był wystarczającą przesłanką do unieważnienia spornego patentu.
W ocenie WSA także pozostałe cechy techniczne zastrzegane w zastrzeżeniach zależnych w spornym patencie są znane z dokumentu EP1038796 (A2). Zatem rozwiązania szczegółowe określone w tych zastrzeżeniach, w połączeniu z zastrzeżeniem niezależnym nr 1 również nie posiadają poziomu wynalazczego.
Reasumując, Sąd I instancji zgodził się z organem, że sporny wynalazek przedstawiony w opisie patentowym Pat. 204740, w dacie zgłoszenia był nowy, lecz nie posiadał poziomu wynalazczego, co było podstawą do unieważnienia patentu.
Sąd I instancji – odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdził, że organ nie naruszył w przeprowadzonym postępowaniu art. 10 § 1 i art. 10 § 3 w zw. z art. 10 § 2 k.p.a., ponieważ zapewnił stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, przed wydaniem decyzji umożliwił im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nie naruszył w przeprowadzonym postępowaniu art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., ponieważ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz zamieścił w decyzji uzasadnienie faktyczne, zawierające wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zawarł także uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Sąd I instancji stwierdził, że organ nie naruszył również art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 p.w.p., ponieważ prawidłowo ocenił, czy wynalazek chroniony spornym patentem ma poziom wynalazczy i w konsekwencji czy spełnia warunki konieczne do udzielenia patentu na wynalazek.
II
W skardze kasacyjnej uprawniony zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, a w przypadku przyjęcia, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego. Ponadto kasator wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
I. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096; dalej: k.p.a.) poprzez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Urząd Patentowy art. 10 § 1, 2 i 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na zamknięciu rozprawy bez umożliwienia wypowiedzenia się uprawnionego co do dowodów zgromadzonych w sprawie, w szczególności poprzez oddalenie wniosku uprawnionego o zezwolenie na złożenie pisma przygotowawczego w sytuacji, gdy brak było podstaw do zastosowania odstąpienia od zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a., tj. nie można było stwierdzić, że załatwienie sprawy nie cierpiało zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, a także z uwagi na to, że Urząd Patentowy nie wskazał przyczyny odstąpienia od zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. w aktach sprawy;
1.2. poprzez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Urząd Patentowy art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegającego na:
a) błędnej analizie materiału dowodowego polegającej na nieprawidłowym sformułowaniu obiektywnego problemu technicznego, jaki został rozwiązany przez rozwiązanie techniczne według spornego wynalazku,
b) błędnej analizie materiału dowodowego polegającej na nieprawidłowym określeniu obiektywnego problemu technicznego, jako składającego się z dwóch problemów cząstkowych w sytuacji braku wykazania przez UP istnienia efektu synergicznego tych problemów oraz wskazania cech prowadzących do takiego efektu,
co skutkowało nieprawidłowym zastosowaniem metody "problem-rozwiązanie" w zakresie badania nieoczywistości rozwiązania chronionego spornym patentem i powyższymi uchybieniami, a w konsekwencji utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji Urzędu Patentowego,
c) błędnej analizie materiału dowodowego polegającej na nieprawidłowym przyjęciu, iż niemieckie zgłoszenie patentowe nr DE 3139526 A1 ujawnia bądź sugeruje następujące elementy techniczne lub cechy techniczne pokrywy pojemnika:
- element, który ma funkcję skośnej powierzchni swobodnej żebra spornego wynalazku, skośnej powierzchni nabiegowej na górnej stronie czołowej ścian bocznych korpusu, która to powierzchnia nabiegowa przylega do powierzchni zbocza żebra,
- że zagłębienie pełni funkcję kształtującą, którejkolwiek wargi uszczelniającej lub dodatkowej uszczelki wewnętrznej,
- element, który odpowiada skośnej powierzchni nabiegowej ścian korpusu spornego wynalazku,
d) błędnej analizie materiału dowodowego polegającej na nieprawidłowym przyjęciu, iż europejskie zgłoszenie patentowe nr EP 0146011 A2 ujawnia bądź sugeruje następujące elementy techniczne lub cechy techniczne pojemnika z pokrywą:
- że którakolwiek z warg uszczelniających jest lub może być ukształtowana przez nacięcie,
- elementu pojemnika, który można byłoby uznać za żebro mające zbocze o swobodnej skośnej powierzchni, która przylegałaby do odpowiadającej skośnej powierzchni nabiegowej ścian bocznych pojemnika,
- element, który odpowiadałby żebru ukształtowanemu przez nacięcie usytuowanemu na wewnętrznej ścianie pokrywy, które to żebro ma lub miałoby zbocze o swobodnej skośnej powierzchni skierowanej do kołnierza pokrywy i które przylegałoby do skośnej powierzchni nabiegowej ścian korpusu pojemnika,
co skutkowało nieprawidłowym określeniem ujawnienia w powyższych dokumentach cech technicznych, nie zawartych w dokumencie stanowiącym najbliższy stan techniki, a w konsekwencji nieprawidłowym dokonaniem badania poziomu wynalazczego spornego patentu przy wykorzystaniu metody "problem-rozwiązanie" i w konsekwencji utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji Urzędu Patentowego,
e) zaniechaniu rzetelnego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, dlaczego wynalazek uprawnionego nie wynika w sposób oczywisty ze staniu techniki ustalonego przez Urząd Patentowy w toku niniejszego postępowania;
1.3. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1, 2 i 3 k.p.a. oraz art. 107 § 3, 7 i 77 § 1 k.p.a., a także art. 26 ust. 1 i art. 24 p.w.p. oraz art. 89 ust. 1 p.w.p. poprzez pominięcie rozpatrzenia zarzutów zawartych w skardze, co do błędnego zastosowania przez organ art.10 § 1, 2 i 3 k.p.a. oraz art. 107 § 3, 7 i 77 § 1 k.p.a., a także art. 26 ust. 1 i art. 24 p.w.p. oraz art. 89 ust. 1 p.w.p. oraz nieodniesienie się do tych zarzutów w treści uzasadnienia wyroku, w sytuacji gdy zarzuty te były objęte granicami sprawy, czego następstwem było oddalenie skargi podczas, gdy istniały w sprawie przesłanki do jej uwzględnienia.
2. Naruszenie prawa materialnego, tj.:
2.1. art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 p.w.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, polegające na uznaniu, za Urzędem Patentowym, że objęty patentem wynalazek nie posiada poziomu wynalazczego, a to w konsekwencji wadliwego zastosowania metody "problem-rozwiązanie" do oceny przesłanki nieoczywistości rozwiązania w zakresie przypisania dalszego efektu technicznego cechom wyróżniającym spornego patentu w postaci:
- ukształtowania ścian korpusu,
- ukształtowania żebra pokrywy tak, że po zmontowaniu pojemnika zbocze swobodnej skośnej powierzchni wąskiego żebra przylega do skośnej powierzchni nabiegowej, a także elastycznego żebra w wyniku czego skośna powierzchnia swobodna tego żebra pokrywy dopasowuje się do skośnej powierzchni nabiegowej ścian korpusu;
2.2. art. 89 ust. 1 p.w.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu ewentualnego dalszego badania przez organ możliwości utrzymania ochrony patentowej patentu będącego przedmiotem postępowania w części, która by wynikała z zastrzeżeń zależnych, w przypadku kiedy podstawy unieważnienia dotyczyły jedynie zastrzeżenia niezależnego patentu i w konsekwencji zaniechania rozważenia możliwości unieważnienia patentu w części nie zaś w całości, jak również poprzez niezastosowanie metody "problem-rozwiązanie" do badania poziomu wynalazczego każdego z zastrzeżeń zależnych.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów uprawniony przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazane w pkt 1 ppkt 1.1. petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1, 2 i 3 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej zarzucił niezastosowanie tych przepisów polegające na zamknięciu rozprawy bez umożliwienia wypowiedzenia się uprawnionego co do dowodów zgromadzonych w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że UP nie naruszył w przeprowadzonym postępowaniu art. 10 § 1 i art. 10 § 3 w zw. z art. 10 § 2 k.p.a., ponieważ zapewnił stronom, tj. uprawnionemu ze spornego patentu i wnioskodawcy czynny udział w każdym stadium postępowania o unieważnienie patentu, a przed wydaniem decyzji umożliwił im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Nieusprawiedliwione są także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Jak wynika z petitum oraz z uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor w istocie zarzuca Urzędowi Patentowemu dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy czym polemizuje z tą oceną przeciwstawiając swoje stanowisko w sprawie. Jednakże z uwagi na to, że kasator nie zarzucił naruszenia art. 80 k.p.a. ani w petitum ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – uniemożliwia to Sądowi II instancji merytoryczne ustosunkowanie się do podnoszonych przez kasatora kwestii w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Już tylko na marginesie należy zaznaczyć, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji przeprowadził prawidłowo kontrolę zaskarżonej decyzji i na tej podstawie zasadnie przyjął, iż w sprawie nie nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, które uzasadniałoby jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że Urząd Patentowy rozpatrzył materiał dowodowy przedłożony przez strony, a przede wszystkim przez wnioskodawcę na okoliczności dotyczące niespełnienia przez sporny wynalazek przesłanki poziomu wynalazczego. UP prawidłowo zidentyfikował problem techniczny istotny w spornym rozwiązaniu, uwzględnił materiał dowodowy dotyczący stanu techniki i zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów ocenił poziom wynalazczy spornego wynalazku, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zakresie odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, zawarte w pkt 1 ppkt 1.3. petitum skargi kasacyjnej, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1, 2 i 3 k.p.a. oraz art. 107 § 3, 7 i 77 § 1 k.p.a., a także art. 26 ust. 1 i art. 24 p.w.p. oraz art. 89 ust. 1 p.w.p.
Przed odniesieniem się do tak postawionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, należy przypomnieć, że skarga kasacyjna jest szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które dla swej skuteczności musi spełniać rygorystyczne wymogi formalne. Z uwagi na te rygory został ustanowiony tzw. przymus adwokacki, który ma z założenia gwarantować prawidłowe sporządzenie skargi pod względem formalnym, tj. w taki sposób aby sąd kasacyjny miał szansę rozważyć jej zarzuty i przytaczaną na ich poparcie argumentację. Stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno zaś szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc powyższe do wskazanych przez kasatora zarzutów naruszenia przepisów postępowania podkreślenia wymaga, że nie wskazał on, na czym polegało naruszenie wskazanych przepisów, jak również nie wykazał, czy ewentualne naruszenie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie uczynił tego ani w petitum skargi kasacyjnej ani w jej uzasadnieniu. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie decyduje bowiem każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś uniemożliwia merytoryczne ustosunkowanie się do tych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać kierunków i zakresu weryfikacji zaskarżonego orzeczenia sądu pierwszej instancji, jeżeli wprost nie wynika to z treści skargi kasacyjnej.
Autor skargi kasacyjnej wskazał jedynie w jej uzasadnieniu, na czym polegało naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. Wskazał, że do naruszenia tego przepisu doszło, gdyż Sąd I instancji odnosząc się do zarzutów skargi ograniczył się do ogólnikowego stwierdzenia, że ich nie podziela, bez dalszego wyjaśnienia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie naruszył tego przepisu, odniósł się do zarzutów skargi oraz ocenił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego - zgodnie z wymogami art. 134 § 1 p.p.s.a.
Podkreślić należy, że o naruszeniu przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby Sąd wykroczył poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona lub gdyby - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (vide wyrok NSA z dnia 17 października 2006 r., I FSK 56/06, LEX nr 280385). Taki stan rzeczy w rozpoznawanej sprawie jednak nie zachodzi, a zatem nie doszło do naruszenia tego przepisu.
Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że są one nieusprawiedliwione. Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 p.w.p. oraz art. 89 ust. 1 p.w.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że niewłaściwe zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1092/12; z dnia 11 października 2012 r. sygn. akt I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I FSK 2071/09, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie podważył stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę orzekania, a więc już z tego powodu wskazane zarzuty naruszenia prawa materialnego nie są uzasadnione.
Za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 p.w.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, za Urzędem Patentowym, że objęty patentem wynalazek nie posiada poziomu wynalazczego, a to w konsekwencji wadliwego zastosowania metody "problem-rozwiązanie" do oceny przesłanki nieoczywistości rozwiązania.
Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, UP prawidłowo zastosował art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 p.w.p., co zaakceptował Sąd I instancji - dokonując oceny poziomu wynalazczego spornego wynalazku - prawidłowo zastosował metodę "problem-rozwiązanie". Bowiem ocena poziomu wynalazczego spornego wynalazku dokonana przez organ obejmowała trzy etapy: 1) znalezienie najbliższego stanu techniki, 2) określenie problemu, który powinien zostać rozwiązany, 3) rozważenie czy znawca znający najbliższy stan techniki przy rozpatrywaniu problemu technicznego rozwiązywanego przez wynalazek miałby możliwość bez dokonań twórczych w sposób zawodowy i rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania tego problemu.
Urząd Patentowy wskazał najpierw najbliższy stan techniki, który wyznacza skuteczne przedmiotowo i temporalnie dla spornego patentu europejskie zgłoszenie patentowe nr EP1038796 (A2), ogłoszone w dniu 27.09.2000 r. w Dzienniku Urzędowym Europejskiego Urzędu Patentowego nr 2000/39, a więc przed datą pierwszeństwa spornego patentu (30.04.2001 r.).
Następnie organ stwierdził, że odtwarzając sporny wynalazek określony w zastrzeżeniu niezależnym nr 1, znawca stanąłby przed obiektywnym problemem technicznym polegającym na zwiększeniu szczelności połączenia pomiędzy pokrywą i korpusem pojemnika. Organ wskazał, że obiektywny problem techniczny rozwiązywany przez sporny wynalazek składa się z dwóch problemów cząstkowych, które wyjaśnił oraz wskazał, w jakich zgłoszeniach patentowych znalazłby rozwiązania pierwszego i drugiego problemu. W konsekwencji organ stwierdził, że proste połączenie przez znawcę rozwiązań znanych z dokumentów z europejskiego zgłoszenia patentowego EP1038796 (A2) i niemieckiego zgłoszenia patentowego DE3139526 (Al), oraz posiłkowo z europejskiego zgłoszenia patentowego EP0146011 (A2) doprowadziłoby go do odtworzenia wynalazku chronionego spornym patentem w dacie jego pierwszeństwa, zatem ten wynalazek należy uznać za oczywisty dla znawcy i przez to pozbawiony poziomu wynalazczego.
Ponadto organ zbadał także rozwiązania szczegółowe, które zostały określone w zastrzeżeniach zależnych spornego patentu i stwierdził, że pozostałe cechy techniczne wynikające z zastrzeżeń zależnych są znane z europejskiego zgłoszenia patentowego nr EP1038796 (A2), ogłoszonego w dniu 27.09.2000 r., a zatem przed datą pierwszeństwa spornego patentu (30.04.2001 r.).
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 p.w.p. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na pominięciu ewentualnego dalszego badania przez organ możliwości utrzymania ochrony patentowej patentu będącego przedmiotem postępowania w części, która by wynikała z zastrzeżeń zależnych.
W ocenie Sądu II instancji Urząd Patentowy prawidłowo zastosował ten przepis i unieważnił sporny patent w całości na podstawie art. 89 ust. 1 p.w.p. Jak bowiem wyjaśnił organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zbadał także rozwiązania szczegółowe określone w zastrzeżeniach zależnych i stwierdził, że pozostałe cechy techniczne zastrzegane w zastrzeżeniach zależnych w spornym patencie są znane z dokumentu EP1038796 (A2). Zatem rozwiązania szczegółowe określone w zastrzeżeniach zależnych, w połączeniu z zastrzeżeniem niezależnym nr 1 również nie posiadają poziomu wynalazczego, co wyjaśnił organ w uzasadnieniu decyzji (s. 10). Dlatego też uzasadnione było unieważnienie spornego patentu w całości – jak to uczynił Urząd Patentowy, a nie w części – jak chciałby tego kasator.
Uwzględniając powyższe, za uzasadniony - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - trzeba uznać wniosek, że stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą. Z uwagi na powyższe - odwołując się do znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz z faktu, że skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem zaskarżenia - wniesioną w rozpatrywanej sprawie skargę kasacyjną należało uznać za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.