II GSK 1793/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSędzia NSA został wyłączony od orzekania w sprawie z powodu bliskiej, wieloletniej znajomości z uczestnikiem postępowania, co mogło budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.
Sędzia NSA Wojciech Kręcisz złożył wniosek o wyłączenie go od orzekania w sprawie II GSK 1793/22, powołując się na art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jako przyczynę wskazał długoletnią i bliską znajomość z uczestnikiem postępowania, datującą się od czasów uniwersyteckich. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że taka okoliczność może budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego i postanowił o jego wyłączeniu, podkreślając znaczenie budowania zaufania społecznego do wymiaru sprawiedliwości.
Sprawa dotyczyła żądania sędziego NSA Wojciecha Kręcisza o wyłączenie go od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej dotyczącej ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Sędzia Kręcisz, powołując się na art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa), wniósł o wyłączenie z powodu istnienia okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Jako podstawę wskazał długoletnią i bliską znajomość z uczestnikiem postępowania, która rozpoczęła się jeszcze w czasach uniwersyteckich i obejmowała współpracę naukową oraz kontakty. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniosek na posiedzeniu niejawnym, zważył, że przepisy ppsa dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 ppsa) mają na celu zapewnienie rozpoznania sprawy przez skład orzekający, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami. Sąd podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego ma kluczowe znaczenie dla eliminowania przyczyn mogących skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu, a także dla budowania zaufania społecznego do wymiaru sprawiedliwości. Analizując wniosek sędziego Kręcisza, NSA uznał, że wskazana przez niego znajomość z uczestnikiem postępowania stanowi "okoliczność tego rodzaju", która nie tylko mogłaby budzić wątpliwości co do bezstronności, ale także stawiać sędziego w niezręcznej sytuacji. Sąd podkreślił znaczenie zewnętrznego odbioru społecznego i konieczność unikania nawet pozornego wrażenia lekceważenia standardów bezstronności. W konsekwencji, działając na podstawie przepisów ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wyłączyć sędziego NSA Wojciecha Kręcisza od orzekania w tej sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, taka znajomość stanowi okoliczność, która może budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego i stawiać go w niezręcznej sytuacji, co uzasadnia jego wyłączenie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zapewnienie obiektywizmu i budowanie zaufania społecznego. Wskazana przez sędziego znajomość z uczestnikiem postępowania, nawet jeśli nie wpływa bezpośrednio na jego obiektywizm, może być postrzegana przez strony i społeczeństwo jako podstawa do wątpliwości co do bezstronności, dlatego wyłączenie jest uzasadnione.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (3)
Główne
ppsa art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki wyłączenia sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, gdy istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.
Pomocnicze
ppsa art. 22 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje kwestie związane z postanowieniem o wyłączeniu sędziego.
ppsa art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stanowi o odpowiednim stosowaniu przepisów o wyłączeniu sędziego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Długoletnia i bliska znajomość sędziego z uczestnikiem postępowania może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
okoliczność tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do Jego bezstronności Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego Należy mieć również na uwadze to, że z woli ustawodawcy to do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę niezwykle istotne znaczenie dla oceny kwestii obiektywizmu sędziego ma zewnętrzny, społeczny odbiór zaistniałych okoliczności instytucja wyłączenia sędziego ma zapewniać także budowanie zaufania społecznego do organów sprawujących wymiar sprawiedliwości nie stwarzać nawet pozornego wrażenia lekceważenia standardów zachowania bezstronności
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący sprawozdawca
Anna Ostrowska
członek
Wojciech Maciejko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego z powodu znajomości z uczestnikiem postępowania oraz znaczenie budowania zaufania społecznego do wymiaru sprawiedliwości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji znajomości sędziego z uczestnikiem postępowania; ogólne zasady wyłączenia sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne zasady dotyczące bezstronności sędziowskiej i budowania zaufania do sądów, co jest istotne dla prawników i osób zainteresowanych funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości.
“Znajomość sędziego z uczestnikiem sprawy – kiedy prowadzi do wyłączenia?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1793/22 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2026-01-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-10-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Korycińska /przewodniczący sprawozdawca/ Anna Ostrowska Wojciech Maciejko Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych Hasła tematyczne Wyłączenie sędziego Sygn. powiązane VI SA/Wa 508/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-05-18 Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Wyłączono sędziego Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 19, art. 22 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej żądania sędziego NSA Wojciecha Kręcisza wyłączenia od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej O. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 508/22 w sprawie ze skargi O. w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 20 grudnia 2021 r. nr 1443/2021/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu postanawia wyłączyć sędziego NSA Wojciecha Kręcisza od orzekania w sprawie. Uzasadnienie I Przewodnicząca Wydziału II zarządzeniem z 12 grudnia 2025 r. skierowała na rozprawę w dniu 10 lutego 2026 r. sprawę o sygn. akt II GSK 1793/22 ze skargi kasacyjnej O. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 maja 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 508/22 w sprawie ze skargi O. w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 20 grudnia 2021 r., w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, wyznaczając do składu orzekającego sędziego NSA Wojciecha Kręcisza. W piśmie z 14 stycznia 2026 r. sędzia NSA Wojciech Kręcisz, powołując się na art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej ppsa), wniósł o wyłączenie od orzekania w sprawie z powodu istnienia okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do Jego bezstronności. Wyjaśnił, że uczestnikiem postępowania (zainteresowanym) w sprawie jest (...), z którym łączy Go długoletnia i bliska znajomość datująca się z czasów uniwersyteckich (współpraca oraz kontakty naukowe Katedr (...) oraz (...), Zjazdy Katedr). II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 ppsa) przewidują wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 ppsa) oraz wyłączenie przez sąd - na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 ppsa). Na mocy art. 193 ppsa przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na żądanie sędziego bądź na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2018 r., sygn. akt I OZ 891/18 - treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Artykuł 19 ppsa stanowi, że wyłączenie sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony może nastąpić wtedy, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Powołany przepis zawiera więc wyrażenia nieostre, wieloznaczne, mogące obejmować wiele różnorodnych stanów faktycznych. W związku z tym w sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 ppsa, do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56). Należy mieć również na uwadze to, że z woli ustawodawcy to do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze oświadczenie wyznaczonego do orzekania w sprawie sędziego NSA Wojciecha Kręcisza, że z uczestnikiem postępowania łączy Go długoletnia i bliska znajomość, doszedł do przekonania, że zachodzi "okoliczność tego rodzaju", która nie tylko mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, ale i jego samego postawić w niezręcznej sytuacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezwykle istotne znaczenie dla oceny kwestii obiektywizmu sędziego ma zewnętrzny, społeczny odbiór zaistniałych okoliczności. W tym ujęciu instytucja wyłączenia sędziego ma zapewniać także budowanie zaufania społecznego do organów sprawujących wymiar sprawiedliwości. Postępowanie musi być zatem prowadzone tak, aby nie stwarzać nawet pozornego wrażenia lekceważenia standardów zachowania bezstronności, będącej przecież uzewnętrznieniem niezawisłości sędziowskiej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1110/08; z 27 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 1020/09). Wyłączenie sędziego NSA Wojciecha Kręcisza przyczyni się do usunięcia choćby potencjalnych wątpliwości co do Jego bezstronności w zaistniałych okolicznościach stanu faktycznego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 ppsa oraz art. 193 ppsa, postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI