II GSK 179/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając utratę statusu zakładu pracy chronionej z powodu długotrwałej, usprawiedliwionej nieobecności pracowników, którzy nie świadczyli rzeczywistej pracy.
Spółka M. Sp. z o.o. utraciła status zakładu pracy chronionej, ponieważ znacząca część zatrudnionych osób niepełnosprawnych przebywała na długotrwałych, usprawiedliwionych nieobecnościach, nie świadcząc faktycznie pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to orzeczenie w mocy, uznając, że status zakładu pracy chronionej wymaga rzeczywistego zatrudnienia i świadczenia pracy, a nie tylko ewidencyjnego.
Sprawa dotyczyła utraty statusu zakładu pracy chronionej przez M. Sp. z o.o. Spółka uzyskała ten status, deklarując zatrudnienie 27 osób, w tym 24 niepełnosprawnych. Kontrola wykazała jednak, że 19 z tych osób niepełnosprawnych przebywało na usprawiedliwionych nieobecnościach w pracy przez okres 1,5-2 lat, nie świadcząc faktycznie pracy i nie otrzymując wynagrodzenia. Wojewoda Kujawsko-Pomorski stwierdził utratę statusu, co zostało utrzymane w mocy przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając, że długotrwała usprawiedliwiona nieobecność bez świadczenia pracy i wynagrodzenia podważa rzeczywiste zatrudnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną spółki, podzielił stanowisko sądów niższych instancji i organów administracji. Sąd podkreślił, że ustawa o rehabilitacji wymaga rzeczywistego zatrudnienia, a nie tylko ewidencyjnego, a celem zakładów pracy chronionej jest aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych. Długotrwała nieobecność bez świadczenia pracy, zwłaszcza gdy pracownicy byli zatrudnieni gdzie indziej, wykluczała spełnienie wymogów do posiadania statusu zakładu pracy chronionej. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, długotrwała, usprawiedliwiona nieobecność pracownika, który nie świadczy pracy, nie jest uznawana za 'zatrudnienie' w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji, które warunkuje uzyskanie lub utrzymanie statusu zakładu pracy chronionej. Wymagane jest rzeczywiste świadczenie pracy.
Uzasadnienie
Ustawa o rehabilitacji wymaga rzeczywistego zatrudnienia, a nie tylko ewidencyjnego. Celem zakładów pracy chronionej jest aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych, co nie jest realizowane w przypadku długotrwałej nieobecności bez świadczenia pracy. Długotrwała nieobecność, zwłaszcza gdy pracownik świadczy pracę u innego pracodawcy, wyklucza możliwość uznania go za zatrudnionego w rozumieniu przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.o.r. art. 28 § ust. 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Wymaga rzeczywistego zatrudnienia i świadczenia pracy, a nie tylko ewidencyjnego, do uzyskania statusu zakładu pracy chronionej.
u.o.r. art. 30 § ust. 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Określa podstawę do wydania decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej w przypadku niespełniania warunków.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p. art. 18
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
k.p. art. 22 § § 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Długotrwała usprawiedliwiona nieobecność pracownika bez świadczenia pracy i wynagrodzenia nie stanowi rzeczywistego zatrudnienia wymaganego do uzyskania statusu zakładu pracy chronionej. Celem zakładów pracy chronionej jest aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych, co nie jest realizowane w przypadku braku świadczenia pracy. Zatrudnienie ewidencyjne, bez faktycznego wykonywania pracy, jest sprzeczne z istotą zakładów pracy chronionej.
Odrzucone argumenty
Zatrudnienie osób przebywających na usprawiedliwionej nieobecności w pracy spełnia wymogi ustawy o rehabilitacji. Przyjęta przez spółkę zasada dokumentowania nieobecności nie nakładała rygorów, a zatem nieobecność była usprawiedliwiona. Art. 18 K.p. nakazuje stosować przepisy korzystniejsze dla pracownika, co powinno być uwzględnione.
Godne uwagi sformułowania
zatrudnienie rzeczywiste, a nie ewidencyjne aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych nie świadczyły pracy nie otrzymywali wynagrodzenia
Skład orzekający
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
przewodniczący
Krystyna Anna Stec
członek
Stanisław Śliwa
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rzeczywistego zatrudnienia' w kontekście ustawy o rehabilitacji i statusu zakładu pracy chronionej, zwłaszcza w przypadkach długotrwałych nieobecności pracowników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji utraty statusu zakładu pracy chronionej z powodu nieobecności pracowników. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów zatrudnienia, ale stanowi ważny wyznacznik dla interpretacji pojęcia 'zatrudnienia' w przepisach prawa pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne świadczenie pracy, a nie tylko formalne zatrudnienie, w kontekście przepisów dotyczących wsparcia dla osób niepełnosprawnych. Jest to istotne dla pracodawców i pracowników.
“Czy 'zatrudnienie' to tylko wpis w papierach? NSA wyjaśnia, co oznacza praca w zakładzie chronionym.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 179/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2019-06-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-02-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący/ Krystyna Anna Stec Stanisław Śliwa /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6048 Status zakładu pracy chronionej Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane VI SA/Wa 2242/16 - Wyrok WSA w Warszawie z 2017-11-23 Skarżony organ Minister Pracy i Polityki Społecznej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2011 nr 127 poz 721 art. 28 ust 1 pkt 2 lit. a) Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. NSA Stanisław Śliwa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2242/16 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronionej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie, wyrokiem z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2242/16, oddalił skargę [...] (dalej także]: Spółka) na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (w dalszej części także jako: "Minister") z dnia 19 sierpnia 2016 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej. Orzeczenie to poprzedziły następujące okoliczności faktyczne. We wniosku z dnia 1 lipca 2013 r. Spółka wystąpiła o nadanie statusu zakładu pracy chronionej, wskazując, że zatrudnia 27 osób, z czego 24 osoby to osoby niepełnosprawne. Decyzją Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 18 lipca 2013 r. Spółka uzyskała taki status. Na skutek informacji Państwowej Inspekcji Pracy, jaka wpłynęła do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, przeprowadzona została w Spółce kontrola, która wykazała, że 19 spośród 24 niepełnosprawnych osób posiadało w aktach osobowych wnioski o usprawiedliwioną nieobecność w pracy na łączny okres 1,5-2 lat, co nie zostało ujawnione przez Spółkę w momencie występowania ze wskazanym wyżej wnioskiem. Ponadto Spółka wskazała, że przeniosła swoją siedzibę poza województwo kujawsko-pomorskie - do Łodzi, co miało miejsce - zgodnie z danymi zawartymi w wypisie z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) - dnia 21 kwietnia 2015 r. Wedle oświadczenia Spółki zawiadomiła ona o powyższym fakcie Wojewodę Łódzkiego listem zwykłym za pośrednictwem InPost nadanym dnia 12 maja 2015 r., na co brak jednak dowodu. Wojewoda stwierdził, że Spółka na dzień przyznania statusu zakładu pracy chronionej (dalej również: "statusu ZPCh"), jak i po jego otrzymaniu nie legitymowała się rzeczywistym zatrudnieniem w ilości 25 osób, ponieważ 19 osób niepełnosprawnych, spośród łącznie 27 osób, nie świadczyło pracy. W związku z powyższym Wojewoda Kujawsko-Pomorski, decyzją z dnia z 6 listopada 2015 r. orzekł o stwierdzeniu utraty przez Spółkę od 1 lipca 2013 r. statusu zakładu pracy chronionej. Spółka odwołała się od tego rozstrzygnięcia, na skutek czego Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, decyzją z 19 sierpnia 2016 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wyjaśnił, że jednym z bezwzględnych wymogów uzyskania, a następnie zachowania statusu ZPCh, jest utrzymanie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zakładzie pracy chronionej, a zatem pracodawca niespełniający tego warunku, nie może posiadać przedmiotowego statusu, o czym przesądza art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji". Wskazując następnie na art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm., dalej: "K.p."), organ podniósł, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i w czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie pracownika, a następnie wyrażenie zgody na jego długotrwałą usprawiedliwioną nieobecność, za którą nie jest wypłacane wynagrodzenie poddaje w wątpliwość, czy doszło do spełnienia wszystkich elementów składających się na stosunek pracy. Trudno także, w ocenie organu, uznać, że miała miejsce aktywizacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych, skoro nie świadczyły one pracy. Minister podkreślił, że czym innym jest usprawiedliwiona przez pracodawcę, na złożony przez pracownika wniosek, nieobecność w pracy, a czym innym wpływ długotrwałej usprawiedliwionej nieobecności na możliwość korzystania z ulg przewidzianych w ustawie o rehabilitacji, z których może skorzystać pracodawca zatrudniający osoby niepełnosprawne. Jednocześnie Minister wskazał, że do liczby pracowników nie wlicza się osób niepełnosprawnych przebywających na urlopach bezpłatnych oraz określonych osób niebędących osobami niepełnosprawnymi (art. 21 ust. 5 ustawy o rehabilitacji). Organ podkreślił, że pojęcie "zatrudnienie ogółem" w przeliczeniu na pełne etaty oznacza rzeczywiste zatrudnienie na podstawie różnych stosunków prawnych osób, które nie korzystają z długotrwałych zwolnień z pracy (również udzielonych przez pracodawcę na podstawie złożonego wniosku pracownika o usprawiedliwienie nieobecności w pracy) i urlopów bezpłatnych. Z uwagi na powyższe, zdaniem Ministra, organ I instancji zasadnie uznał, że doszło do naruszenia art. 28 ustawy o rehabilitacji. Pracodawca ani nie zatrudniał odpowiedniej liczby pracowników ani nie przekroczył wskazanego w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Według Ministra, Wojewoda zasadnie powziął wątpliwość co do zgodności z przepisami prawa wielomiesięcznej usprawiedliwionej nieobecności w pracy zatrudnionych pracowników. Minister zaznaczył, że z materiału dowodowego przekazanego przez Spółkę, w tym wniosków o usprawiedliwienie nieobecności w pracy, nie wynika, by wystąpiły zdarzenia i okoliczności, które uniemożliwiłyby stawienie się w pracy i jej świadczenie, a składając wnioski o usprawiedliwienie nieobecności w pracy, żaden z pracowników nie wskazał przyczyn powyższego ani też nie przedstawił dowodów, które by taką nieobecność usprawiedliwiały. Również sam pracodawca nie wyjaśnił, na jakiej podstawie udzielił takiego usprawiedliwienia. Zdaniem organu, złożone przez pracowników wnioski nie spełniały wymogów wskazanych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego i nie mogły zostać uznane za wiarygodne dowody w sprawie. W przypadku nieobecności przeważającej liczby zatrudnionych pracowników wątpliwym jest także brak zakłóceń w procesie pracy. Ponadto, część złożonych przez pracowników wniosków o usprawiedliwienie nieobecności w pracy nie zawierała daty złożenia, w związku z czym wątpliwe jest, by został spełniony warunek niezwłoczności zawiadomienia. WSA w Warszawie po rozpatrzeniu skargi Spółki oddalił ją wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 23 listopada 2017 r., nie dopatrując się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Sąd wskazał, że z analizy akt osobowych wynika, iż w dniu uzyskania statusu zakładu pracy chronionej Spółka zatrudniała 25 pracowników, z których 23 były osobami niepełnosprawnymi. W dniu 1 lipca 2013 r. wszyscy pracownicy byli nieobecni. Każdy z nich złożył wniosek o usprawiedliwienie nieobecności w pracy. Zatrudnieni pracownicy, nieświadczący pracy z uwagi na usprawiedliwioną nieobecność w pracy, nie otrzymywali wynagrodzenia, a jedynie zwroty za urlop bądź zwrot badań lekarskich. W przypadku jednego pracownika pracodawca wypłacił wynagrodzenie za sierpień 2013 r. W ocenie Sądu, Minister prawidłowo stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy trudno uznać, by miała miejsce aktywizacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych, skoro osoby te nie świadczyły pracy, a tego rodzaju aktywizacja jest jednym z istotnych celów tego aktu. Zatrudnienie pracownika, a następnie wyrażenie zgody na jego długotrwałą usprawiedliwioną nieobecność, za którą nie jest wypłacane wynagrodzenie powoduje - jak słusznie zauważył organ – wątpliwość, czy doszło do spełnienia wszystkich elementów składających się na stosunek pracy. Sąd odwołał się do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 1996 r. sygn. akt 3/95 gdzie wyjaśniając pojęcie "zatrudnienie ogółem" w przeliczeniu na pełne etaty wskazano, że oznacza to rzeczywiste zatrudnienie na podstawie różnych stosunków prawnych (stosunku pracy, służby i na podstawie przepisów szczególnych) osób, które nie korzystają z długotrwałych zwolnień z pracy i urlopów bezpłatnych. Dlatego więc, w ocenie Sądu, organy zasadnie uznały, że doszło do naruszenia art. 28 ustawy o rehabilitacji, gdyż pracodawca ubiegający się o status zakładu pracy chronionej nie spełnił przesłanek warunkujących uzyskanie tego statusu. Nie zatrudniał on bowiem odpowiedniej liczby pracowników, ani też nie przekroczył wskazanego w powołanym przepisie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Spółka wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, kwestionującą go w całości i zarzucającą - na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej następnie: "P.p.s.a." – naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o rehabilitacji przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że nie spełnia wymogów wskazanych w tych przepisach w sytuacji, gdy zatrudnione osoby "przebywały na usprawiedliwionej nieobecności w pracy". Spółka wniosła o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wskazała, że zatrudnia łącznie 25 osób, z czego 23 to osoby niepełnosprawne, co świadczy o spełnianiu przez nią warunku niezbędnego do przyznania statusu ZPCh, zgodnie z regulacją z art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o rehabilitacji. Zdaniem skarżącej, przyjęcie wykładni zaprezentowanej przez Sąd spowodowałoby odmowę nadawania pracodawcom przedmiotowego statusu w sytuacji, gdy już kilka osób przebywałoby na urlopach. Trudno byłoby wskazać konkretną granicę, kiedy osoba nie jest już zatrudniona mimo faktycznego zatrudnienia jej w zakładzie pracy, a kiedy należy ją uznać za dalej zatrudnioną. Prowadziłoby to do przyjęcia uznania administracyjnego, którego art. 28 ustawy o rehabilitacji nie przewiduje. Spółka zwróciła także uwagę na art. 18 K.p., który w razie sprzeczności pomiędzy przepisami prawa pracy a postanowieniami umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy nakazuje stosować postanowienia korzystniejsze dla pracownika. Podniosła, że przyjęta u niej zasada nie nakładała na pracowników takich rygorów dokumentowania nieobecności w pracy jakie istnieją w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy. Mając to na uwadze przyjąć należy, że osoby, które nie były obecne w pracy miały nieobecność usprawiedliwioną. W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej i fakt, że organ nie żądał przeprowadzenia rozprawy, rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania z art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przedmiotowa skarga kasacyjna oparta została na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. to jest naruszeniu art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o rehabilitacji przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że nie spełnia wymogów wskazanych w tych przepisach w sytuacji, gdy zatrudnione osoby "przebywały na usprawiedliwionej nieobecności w pracy". Uzasadniając swoje stanowisko Spółka wskazała, że zatrudnia łącznie 25 osób, z czego 23 to osoby niepełnosprawne, co świadczy o spełnianiu przez nią warunku niezbędnego do przyznania statusu ZPCh, zgodnie z regulacją z art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o rehabilitacji. Spółka zwróciła także uwagę na art. 18 K.p., który w razie sprzeczności pomiędzy przepisami prawa pracy a postanowieniami umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy nakazuje stosować postanowienia korzystniejsze dla pracownika. Podniosła, że przyjęta u niej zasada nie nakładała na pracowników takich rygorów dokumentowania nieobecności w pracy jakie istnieją w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy. Mając to na uwadze przyjąć należy, że osoby, które nie były obecne w pracy miały nieobecność usprawiedliwioną. Podkreślenia wymaga, że strona skarżąca kasacyjnie nie podniosła zarzutów na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., dlatego przyjąć należy, że ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji, a zaaprobowane przez WSA nie zostały skutecznie zakwestionowane. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o rehabilitacji. Przepis art. 30 ust. 3 powołanej ustawy daje wojewodzie uprawnienie do wydania decyzji stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej w razie niespełniania warunków lub obowiązków, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1-3 lub art. 33 ust. 1 lub 3 pkt 1 lub odpowiednio art. 28 ust. 1 pkt 1-3, art. 29 lub art. 30 ust. 2b, z dniem zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków. Z kolei przepis art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji określa warunki nadania statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej. Są nimi między innymi obowiązek pracodawcy prowadzącego działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy zatrudniającego nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, osiągnięciu przez okres co najmniej 6 miesięcy wskaźników zatrudnienia niepełnosprawnych wynoszących: - co najmniej 50%, a w tym co najmniej 20% ogółu zatrudnionych stanowią osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, albo - co najmniej 30% niewidomych lub psychicznie chorych, albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Przeprowadzona w [...] kontrola wykazała, że w dniu uzyskania przez nią statusu zakładu pracy chronionej Spółka nie spełniała wymogu określonego w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, bowiem spośród zatrudnionych w niej 27 osób, 19 osób niepełnosprawnych (spośród 24 niepełnosprawnych) nie wykonywało pracy przez okres 1,5 - 2 lat, na podstawie "wniosku o usprawiedliwioną nieobecność". W związku z takim ustaleniem faktycznym Wojewoda Kujawsko-Pomorski, decyzją z dnia z 6 listopada 2015 r. orzekł o utracie przez Spółkę od 1 lipca 2013 r. statusu zakładu pracy chronionej. Organ II instancji utrzymał w mocy tę decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem skargę oddalił, aprobując stanowisko organów, że zatrudnienie w rozumieniu art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji musi być zatrudnieniem rzeczywistym na podstawie różnych stosunków prawnych osób, które nie korzystają z długotrwałych zwolnień z pracy i urlopów bezpłatnych. Rozstrzygnięcie o zasadności skargi kasacyjnej sprowadza się więc do udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy długotrwałe niewykonywanie pracy przez osobę niepełnosprawną, z uwagi na długotrwałą, usprawiedliwioną nieobecność jest zatrudnieniem uprawniającym do nabycia statusu prawodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej w rozumieniu art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że prawidłowe jest zaaprobowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanowisko organów, że nawet zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, w sytuacji, kiedy pracownik nie świadczy pracy z uwagi na długotrwałą, usprawiedliwioną nieobecność nie jest zatrudnieniem uprawniającym do nabycia statusu prawodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej w rozumieniu art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji. Ustawodawca mówiąc o zatrudnieniu nie mniej niż 25 pracowników z określonym w tym przepisie wskaźnikiem zatrudnienia osób niepełnosprawnych miał na myśli nie zatrudnienie ewidencyjne, lecz zatrudnienie rzeczywiste. Zakład pracy chronionej jest przedsiębiorstwem przystosowanym do zatrudniania osób z różnymi stopniami niepełnosprawności. Do głównych celów jego funkcjonowania należy nie tylko wypracowanie zysku, jak w każdej firmie, ale także aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych, które nie poradziłyby sobie na otwartym rynku pracy. Zakładom pracy chronionej przysługują szczególne uprawnienia w zakresie zwolnienia z niektórych podatków i opłat, dodatkowego wsparcia z PFRON, częściowe dofinansowanie oprocentowania niektórych kredytów, czy zwrot kosztów budowy lub rozbudowy obiektów i pomieszczeń zakładu w zakresie dodatkowych kosztów wynikających z zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Osoby zatrudnione w zakładzie pracy chronionej w zależności od stopnia niepełnosprawności mogą liczyć na przywileje w zakresie czasu pracy, czy dodatkowego urlopu. Z art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji wynika, że pracodawca prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy, zatrudniający nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągający wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o których mowa w pkt 1, przez okres co najmniej 6 miesięcy, uzyskuje status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, jeżeli: 1) wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi: a) co najmniej 50%, a w tym co najmniej 20% ogółu zatrudnionych stanowią osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, albo b) co najmniej 30% niewidomych lub psychicznie chorych, albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Przy określaniu liczby osób niepełnosprawnych, z uwagi na brzmienie art. 28 ust. 6 ustawy przepis art. 21 ust. 5 stosuje się odpowiednio. Przepis ten w zakresie dotyczącym niepełnosprawnych przewiduje, że do ich liczby nie wlicza się osób niepełnosprawnych przebywających na urlopach bezpłatnych. W analizowanej sprawie poza sporem pozostaje, że w dniu 1 lipca 2013 r., kiedy Spółka złożyła wniosek o nadanie statusu zakładu pracy chronionej zatrudniała ona 25 pracowników, z których 23 było osobami niepełnosprawnymi. W dniu 1 lipca 2013 r. wszyscy ci pracownicy byli nieobecni, nie świadczyli pracy, a każdy z nich złożył wniosek o usprawiedliwienie nieobecności na okres od 1 do 2 lat. Pracownicy w okresie nieświadczenia pracy nie otrzymywali wynagrodzenia za pracę. Według ustaleń przeprowadzonej kontroli pracownicy [...], którzy złożyli wnioski o usprawiedliwienie nieobecności byli jednocześnie zatrudnieni w innej firmie, posiadającej również status ZPChr, działającej pod tym samym adresem i otrzymywali w tej drugiej firmie wynagrodzenie za pracę, korzystali z urlopów wypoczynkowych, z pomocy indywidualnej, z PFRON itd. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożone przez pracowników skarżącej Spółki wnioski o usprawiedliwienie ich nieobecności w pracy przez tak długi okres czasu, bez podania przyczyny nieobecności, z jednoczesnym wykonywaniem pracy u innego pracodawcy wykluczają możliwość uzyskania przez Spółkę statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej. Wskaźnik zatrudnienia o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji dotyczy nie zatrudnienia ewidencyjnego, lecz zatrudnienia rzeczywistego, zatrudnienia pracowników, którzy w okresie wskazanym w powołanym świadczą pracę i uzyskują za nią wynagrodzenie. Za przyjęciem takiego stanowiska, zdaniem NSA, przemawia fakt, że skarżącego wiąże z pracownikami umowa o pracę. Umowa ta w żaden sposób nie została rozwiązana. Jednocześnie pracownicy nie świadczą, od długiego czasu pracy, nie pobierają wynagrodzeń, wykonują pracę u innego pracodawcy. Taka sytuacja faktyczna - z uwagi na czas jej trwania - nie mieści się w pojęciu zwykłej, usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Za taką oceną zaistniałego w sprawie stanu faktycznego przemawiają również cele, dla których tworzone są zakłady pracy chronionej, które zatrudniając osoby z wyższymi stopniami niepełnosprawności mają za zadanie również aktywizowanie zawodowe osób niepełnosprawnych, które miałyby problem z wykonywaniem swoich zadań w zwykłym zakładzie pracy. Przyznawanie statusu pracodawcy prowadzącego ZPChr podmiotowi, który jedynie w sposób ewidencyjny zatrudnia niepełnosprawnych, a w rzeczywistości praktycznie cała załoga danego podmiotu pracy nie świadczy jest sprzeczne z istotą powołania do życia zakładów pracy chronionej. Podsumowując stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie zaaprobował stanowisko organów, że doszło do naruszenia art. 28 ustawy o rehabilitacji, gdyż pracodawca ubiegający się o status zakładu pracy chronionej nie spełnił przesłanek warunkujących uzyskanie tego statusu. Jak bowiem wynika z akt sprawy, pracodawca ani nie zatrudniał odpowiedniej liczby pracowników, ani też nie przekroczył wskazanego w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, którzy w sposób rzeczywisty świadczyliby pracę, co uzasadniało wydanie decyzji na podstawie art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Mając nas uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b/ i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI