II GSK 1778/21

II GSK 1778/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Kara administracyjna
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2605/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-02
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 470
art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13i ust. 4b, art. 13k ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 111 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Cudna po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2605/20 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 września 2020 r. nr BEPO.702.10072.2020.1739.03 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. L. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2605/20, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę A. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 września 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. L., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.
Na podstawie art. 174 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; powoływanej dalej jako: k.p.a.), art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu skargi, pomimo niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności tego co było przyczyną niepobrania opłaty elektronicznej w dniu 30 grudnia 2019 r. o godz. 15:10:06 za przejazd samochodem ciężarowym o numerze rejestracyjnym [...] na odcinku drogi krajowej S7 węzeł Olsztynek Zachód - węzeł Rączki oraz na jakiej podstawie ustalono, że dokonano kontroli stacjonarnej podczas której stwierdzono, iż w ww. samochodzie nie było zainstalowane urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych, chociaż na innych odcinkach były pobierane opłaty elektroniczne;
- art. 111 § 2 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i niepołączenie spraw o sygn. akt: VI SA/Wa 2604/20; VI SA/Wa 2605/20; VI SA/Wa 2775/20; VI SA/Wa 2776/20; w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, chociaż pozostają one ze sobą w związku, a ich połączenie i łączne rozpoznanie mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
2. przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 13i ust. 4b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w wersji obowiązującej w dniu zdarzenia (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm., powoływanej dalej jako: u.d.p.) przez błędną jego wykładnię, że posługiwanie się w danym pojeździe urządzeniem pokładowym viaBox przypisanym do innego numeru rejestracyjnego, niezależnie czy jest to fizycznie ten sam pojazd, oznacza używanie tego urządzenia niezgodnie z przeznaczeniem, które skutkować może nałożeniem kary przewidzianej w art. 13k ust. 2 i 3 u.d.p., gdy w rzeczywistości opłata jest pobierana za przejazd określonego pojazdu, a numery rejestracyjne są jednym z elementów służących do identyfikacji pojazdu;
- art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. przez jego niesłuszne zastosowanie i nieuchylenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego mimo niewyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych stanowiących podstawę wymierzenia kary za nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd samochodem ciężarowym o numerze rejestracyjnym [...] na odcinku drogi krajowej S7 węzeł Olsztynek Zachód - węzeł Rączki w dniu 30 grudnia 2019 r. o godz. 15:10:06.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W piśmie procesowym z dnia 29 czerwca 2021 r. skarżący kasacyjnie przedstawił uzupełnienie uzasadnienia skargi kasacyjnej podnosząc, że decyzją z dnia 20 października 2020 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za wskazany w tej decyzji przejazd.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 13i ust. 4b u.d.p. (w wersji obowiązującej w dniu zdarzenia) przez błędną jego wykładnię, że posługiwanie się w danym pojeździe urządzeniem pokładowym viaBox przypisanym do innego numeru rejestracyjnego, niezależnie czy jest to fizycznie ten sam pojazd, oznacza używanie tego urządzenia niezgodnie z przeznaczeniem, które skutkować może nałożeniem kary przewidzianej w art. 13k ust. 2 i 3 u.d.p., gdy w rzeczywistości opłata jest pobierana za przejazd określonego pojazdu, a numery rejestracyjne są jednym z elementów służących do identyfikacji pojazdu oraz zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu skargi, pomimo niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności na jakiej podstawie ustalono, że dokonano kontroli stacjonarnej podczas której stwierdzono, iż w ww. samochodzie nie było zainstalowane urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych - należy zauważyć, iż zarzuty te na gruncie niniejszej sprawy nie mają usprawiedliwionych podstaw. W tym kontekście należy podkreślić, iż w chwili, gdy kierujący pojazdem przejeżdża pod bramownicą, nawiązywana jest łączność między bramownicą, a jednostką pokładową (viaBOX) zainstalowaną w pojeździe. Dane o pojeździe przekazywane są do operatora, a następnie centrum rozliczeniowego. Na bramownicach zainstalowane są również urządzenia pozwalające na ujawnienie oraz rejestrację pojazdów, które nie uiściły opłaty elektronicznej. Na podstawie tego typu automatycznej kontroli, a nie kontroli stacjonarnej (jak zdaje się sugerować kasator) organ zgodnie z prawdą stwierdził, iż brak w pojeździe odpowiedniego, aktywnego urządzenia viaBox przystosowanego do uiszczania opłat, przypisanego do aktualnego numeru rejestracyjnego pojazdu ciężarowego. Wskazanie przez skarżącego kasacyjnie, iż pojazd posiadał urządzenie pokładowe viaBox przypisane do poprzedniego numeru rejestracyjnego, tj. [...] nie podważa zatem opisanej wyżej okoliczności.
Należy dodatkowo zauważyć, iż w niniejszej sprawie deliktem, za który skarżący kasacyjnie został ukarany, nie był brak urządzenia viaBox służącego do uiszczania opłat elektronicznych (choć organ i sąd wskazały, iż byłaby taka możliwość), ale naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. – przewidziane art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.
W tym kontekście należy podkreślić, iż po wpłynięciu w dniu 26 czerwca 2020 r. pisma A. L. w którym wskazano, iż w ww. pojeździe ciężarowym podczas przejazdu w dniu 30 grudnia 2019 r. znajdowało się urządzenie pokładowe viaBox przypisane do poprzedniego numeru rejestracyjnego, tj. [...] o ID [...], które do dnia 12 marca 2020 r. nie działało poprawnie, organ sprawdził, czy posługując się tym urządzeniem skarżący kasacyjnie uiścił opłatę elektroniczną za przejazd będący przedmiotem postępowania.
W ocenie NSA, zasadnie Sąd I instancji uznał, iż organ w oparciu o wyjaśnienia i dokumenty (w postaci pisma o sygnaturze BKSPO.701.1808.2020.1653/4658 z dnia 24 kwietnia 2020 r. załączonego do akt sprawy o sygnaturze BEPO.702.4664.2020, przekazanego przez Biuro Operacji Krajowego Systemu Poboru Opłat, odpowiedzialnego na dzień naruszenia za obsługę krajowego systemu elektronicznego poboru opłat oraz o wyjaśnienia i dokumenty w postaci pisma o numerze DZP15.K076.152.2020.HKAL z dnia 17.07.2020 r., przekazanego przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej załączonego do akt sprawy o sygnaturze BEPO.702.10072.2020) prawidłowo ustalił, iż w dniu naruszenia nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu elektronicznego poboru opłat oraz działaniu bramownic, zaś użytkownik nie składał żadnych reklamacji w związku z niesprawnym urządzeniem viaBox oraz w związku z funkcjonowaniem Elektronicznego Systemu Poboru Opłat.
Ponadto organ podkreślił, iż użytkownik pojazdu o (poprzednim) numerze rejestracyjnym [...] w dniu 12 marca 2020 r. o godzinie 17:43:37 dokonał zamknięcia konta ww. pojazdu, a wskazane wyżej urządzenie pokładowe viaBox o numerze [...] zostało zwrócone jako funkcjonalne. GITD dodał także, iż z załączonego do ww. pisma wykazu transakcji wynika jednoznacznie, iż ostatnia zarejestrowana transakcja poboru opłaty dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] przed zarejestrowanym naruszeniem miała miejsce w dniu 27.11.2019 r. o godzinie 16:12:07 na odcinku Węzeł Waplewo - Węzeł Grunwald. Z pisma operatora wynika, iż pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany na umowie o numerze [...] w dniu 12 marca 2020 r. o godzinie 17:47:17.
W tej sytuacji nie ma wątpliwości, iż pozostawienie tego urządzenia viaBox w tym samym pojeździe po zmianie numeru rejestracyjnego nie miało wpływu na wysokość należnych opłat elektronicznych, więc samo w sobie nie skutkowało prawnymi konsekwencjami wobec Skarżącego kasacyjnie wynikającymi z regulacji prawnej dotyczącej opłaty elektronicznej.
Z tego względu wskazane wyżej zarzuty nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącego kasacyjnie skutku.
Aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zyskał również zarzut naruszenia art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. przez jego niesłuszne zastosowanie przejawiające się w uznaniu, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, mimo niewyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych stanowiących podstawę wymierzenia kary za nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd oraz zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
W ocenie NSA - wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie - ustalone w sprawie okoliczności faktyczne stanowiły dostateczną podstawę nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej.
Art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. przewiduje, że "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za (...) przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej." Należy zatem podkreślić, że to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności by uczynić zadość wymogom wykonywania tego przejazdu tak, aby zapewnić efektywne uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd.
Zdaniem NSA w rozpoznawanej sprawie nie ma usprawiedliwionych podstaw, aby podważać zgodność z prawem zaskarżonego wyroku z pozycji zarzutów naruszenia przepisów art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., ani też przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Należy zauważyć, iż skarżący kasacyjnie nie kwestionował, ani na etapie postępowania administracyjnego przed organem administracji, ani w skardze do WSA w Warszawie, okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie dotyczących tego, że sporny przejazd w dniu 30 grudnia 2019 r. odbywał się pojazdem ciężarowym po drodze krajowej S7 (węzeł Olsztynek Zachód - węzeł Rączki) oraz, że Skarżący nie uiścił opłaty elektronicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż nie można organowi przypisać wad w gromadzeniu bądź ocenie dowodów ani też w dokonywaniu ustaleń faktycznych. Nie można mieć wątpliwości co do tego, że Skarżący jest właścicielem pojazdu ciężarowego, w stosunku do którego zarejestrowano przejazd bez uiszczenia obowiązkowej opłaty elektronicznej. Ustalenia te poczyniono na podstawie przeprowadzonej kontroli, danych uzyskanych z elektronicznego systemu poboru opłat oraz innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, m.in. dowodu rejestracyjnego pojazdu i fotografii pojazdu. Tym samym wbrew argumentacji kasatora zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie było podstaw do kwestionowania, że w dniu 30 grudnia 2019 r. zarejestrowano przejazd pojazdu ciężarowego o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie 15:10:06, na odcinku drogi krajowej nr S7 węzeł Olsztynek Zachód - węzeł Rączki bez uiszczonej opłaty.
Konkludując należy dodać, iż analiza uzasadnienia wyroku Sądu I instancji i akt sprawy prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji poprawnie ocenił ustalenia dowodowe. W ich świetle nie budzi wątpliwości brak uiszczenia opłaty przez pojazd ciężarowy o nr rej. [...]. Należy dodać, iż podnoszone przez Kasatora posłużenie się urządzeniem viaBox przypisanym do poprzedniego numeru rejestracyjnego, tj. [...] o ID [...] było efektem działania Skarżącego kasacyjnie, a więc to na nim spoczywa obowiązek poprawnego prawnie wykazania uiszczenia opłaty (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 245/18; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W takich przypadkach ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 października 2007 r. (sygn. akt II GSK172/07- publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, który Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela, że nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od lojalnego współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. W takiej sytuacji trudno przyjąć, że Sąd I instancji dopuścił się naruszeń prawa. Z tego więc powodu zarzuty procesowe skargi kasacyjnej, w zakresie w jakim można je ustalić na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, należało uznać za nietrafne.
Co do zarzutu naruszenia art. 111 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przewidziana w powyższym przepisie możliwość połączenia do wspólnego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia spraw pozostających w związku jest uprawnieniem a nie obowiązkiem sądu ("sąd może zarządzić"), które ma przy tym charakter techniczny, organizacyjny i należy do pojęć z zakresu tzw. ekonomii procesowej. Nawet w sytuacji, gdy skarżący złoży wniosek o połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, to wobec treści art. 111 § 2 p.p.s.a. wnioskiem tym Sąd I instancji nie jest związany. Połączenie spraw na podstawie powyższego przepisu ma charakter fakultatywny, również w przypadku gdy zachodzi związek między sprawami, zaś ocena celowości tego połączenia w określonych realiach z woli ustawodawcy pozostawiona została do uznania sądu, gdzie stronie nie przysługuje w tym zakresie żaden środek zaskarżenia. Brak połączenia spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. nie może zatem stanowić o naruszeniu prawa procesowego (zob. wyrok NSA z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 781/21, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego należało stwierdzić, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem stawiane w niej zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.), zasądzając od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który reprezentował organ na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.