II GSK 1760/23

II GSK 1760/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II SA/Bk 338/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-06-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 130a, ust. 10c, 10d, 10i, 10h
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1805
art. 13 par. 2, art. 365 par 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 338/23 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i demontażem pojazdu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 338/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.R. (dalej powoływany także jako skarżący), na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży (dalej powoływane jako SKO) z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem i demontażem pojazdu, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Łomżyńskiego z dnia [...] lutego 2023 r. oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 10 września 2021 r. funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w Łomży wydał dyspozycję nr 242/2021 usunięcia pojazdu marki Seat Cordoba o nr rejestracyjnym [...] i pozostawienia go na parkingu strzeżonym. Ww. pojazd został usunięty z drogi z powodu pozostawienia go w miejscu gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.
Komendant Miejski Policji w Łomży, po ustaleniu na podstawie karty informacyjnej pojazdu, że właścicielem ww. pojazdu jest D. M. G., pismem z [...] października 2021 r. powiadomił właścicielkę w trybie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu i porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (Dz.U. nr 143, poz. 846, dalej powoływane jako "rozporządzenie MSWiA"), że jeżeli w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania przedmiotowego powiadomienia nie odbierze pojazdu z parkingu organ wystąpi do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Powyższe powiadomienie zostało doręczone w dniu 15 października 2021 r. W dniu 22 października 2021 r., p. D. M. G. poinformowała Wydział Ruchu Drogowego KMP w Łomży, za pośrednictwem e-maila, że od 2016 r. nie jest właścicielem spornego pojazdu, dołączając jednocześnie skan umowy sprzedaży.
Starosta Łomżyński skierował w dniu 31 grudnia 2021 r. do Sądu Rejonowego w Łomży wniosek o orzeczenie przepadku zatrzymanego pojazdu na rzecz powiatu na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 988, dalej w skrócie powoływana jako p.r.d.). Pismem z 14 stycznia 2022 r., skierowanym do Sądu Rejonowego w Łomży, D.G. poinformowała o sprzedaży zatrzymanego samochodu. Z przedłożonej umowy sprzedaży z dnia 13 marca 2016 r. wynikało, że właścicielami zatrzymanego pojazdu są H.B. i K.B. W tych okolicznościach, Sąd Rejonowy w Łomży postanowieniem z dnia 21 stycznia 2022 r. sygn. akt I Ns 1141/21 oddalił wniosek z uwagi na brak legitymacji biernej procesowej uczestniczki.
Starosta Łomżyński pismem z dnia 26 stycznia 2022 r. powiadomił H.B. i K.B., w trybie § 3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA, że jeżeli w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania przedmiotowego powiadomienia nie odbiorą pojazdu z parkingu organ wystąpi do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na przez powiatu. Powiadomienie to zostało doręczone 31 stycznia 2022 r. W związku z brakiem odbioru pojazdu w wyznaczonym terminie, Starosta Łomżyński w dniu 22 marca 2022 r. ponownie skierował do sądu rejonowego wniosek o orzeczenie przepadku zatrzymanego pojazdu na rzecz powiatu.
W dniu 2 maja 2022 r. do Starostwa w Łomży wpłynęła informacja o sprzedaży samochodu, z której wynikało, że nowym właścicielem zatrzymanego pojazdu jest J.R.. Na tej podstawie Starosta Łomżyński pismem z 9 maja 2022 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w Łomży o wezwanie do udziału w sprawie jako uczestnika postępowania – aktualnego właściciela pojazdu J.R. Postanowieniem z 20 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy wezwał skarżącego do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, a następnie postanowieniem z 9 września 2022 r. sygn. akt I Ns 249/22, na podstawie art. 130a ust. 10 p.r.d., orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu Łomżyńskiego. Postanowienie sądu stało się prawomocne w dniu 11 października 2022 r.
Na podstawie powyższych okoliczności, Starosta Łomżyński decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nałożył na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty 12.430 zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i demontażem samochodu osobowego marki Seat Cordoba o numerze rejestracyjnym [...]. Powyższa decyzja, w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że starosta obciążając kosztami jedynie właściciela pominął wyjaśnienie w jakich okolicznościach doszło do pozostawienia przedmiotowego pojazdu na drodze publicznej, w sposób obligujący właściwe organy do wydania dyspozycji jego usunięcia. Zalecił organowi pierwszej instancji ustalenie, czy pojazd był w posiadaniu syna skarżącego i czy jego zachowanie przyczyniło się do powstania określonych w decyzji kosztów, a jeżeli tak, to należy rozważyć odpowiedzialność solidarną ww. osób.
Ponownie rozpoznając sprawę, po ustaleniu że osobą dysponująca pojazdem w chwili jego usunięcia był M.K., decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. Starosta Łomżyński zobowiązał J.R. oraz M.K. do zapłaty kwoty 12.430 zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i demontażem samochodu osobowego marki Seat Cordoba o numerze rejestracyjnym [...]. Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania J.R., została utrzymana w mocy na podstawie decyzji SKO z dnia [...] marca 2023 r.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia SKO wskazało na przepisy art. 130a ust. 1 pkt 1, ust. 10, 10h i 10i p.r.d. podkreślając, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, a decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Podkreśliło, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. W ocenie SKO decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ bez zbędnej zwłoki przystąpił do ustalenia osoby będącej właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji jego usunięcia, zaś postępowanie w sprawie nie było prowadzone długo czy przewlekle, generując określone koszty. Organ podejmował szereg działań zmierzających do ustalenia właściciela pojazdu. Z pisma Starostwa Powiatowego w Otwocku z dnia 6 grudnia 2021 r. wynika, że jako właściciel pojazdu w karcie pojazdu była wskazana D. M. G. i jednocześnie wyjaśniono, że właściciel widniejący w ewidencji nie zgłaszał zbycia pojazdu. Odstęp czasowy pomiędzy poszczególnymi działaniami, wynikał z biernej postawy osób, które były wskazywane na poszczególnych etapach postępowania jako właściciele. Taka sytuacja, zdaniem SKO, nie miałaby miejsca, gdyby osoby te, w tym również skarżący, postąpiły zgodnie z dyspozycją art. 78 ust. 2 p.r.d., a mianowicie zawiadomiły starostę w terminie nieprzekraczającym 30 dni o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Jak wynika zaś z dokumentów zgromadzonych w sprawie tj. umowy sprzedaży skarżący nabył przedmiotowy pojazd w dniu 4 lutego 2020 r. o czym, nie zawiadomił właściwego organu. Końcowo SKO za wysoce naganą uznało sytuację, w której właściciel pojazdu nie wie gdzie znajduje się jego pojazd i co się z nim dzieje i nie podejmuje żadnych działań, aby to zmienić.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów k.p.a., p.r.d. oraz rozporządzenia wykonawczego MSWiA wskazując, m.in. że organy nie dokonały ustalenia, czy właściciel został w sposób prawidłowy, zgodny z trybem przewidzianym w akcie wykonawczym, powiadomiony o fakcie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, niepoinformowaniem skarżącego o fakcie wydania polecenia usunięcia pojazdu, co uniemożliwiło nu odbiór pojazdu a w konsekwencji zminimalizowanie wygenerowanych kosztów, czy też niedołożeniem należytej staranności w poszukiwaniu właściciela pojazdu, w sytuacji gdy dołożenie należytej staranności powinno skutkować rzeczywistym odnalezieniem właściciela, nie zaś jedynie ustaleniem jego tożsamości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we wskazanym na wstępie wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu pierwszej instancji, podkreślił że z art. 130a ust 10e p.r.d. wynika, że w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zatem prawidłowość powiadomienia właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej do jego odbioru bada sąd powszechny, rozpoznając sprawę o przepadek pojazdu. Niemniej jednak warunkiem złożenia wniosku o orzeczenie przepadku, a następnie wydania orzeczenia o przepadku na rzecz powiatu usuniętego z drogi pojazdu jest prawidłowe powiadomienie właściciela pojazdu (osoby uprawnionej do jego odbioru) o skutkach nieodebrania pojazdu z parkingu strzeżonego, ewentualnie wykazania przez organ należytej staranności w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu. Właściciel pojazdu (osoba uprawniona do odbioru pojazdu) nie może, jak już wskazano powyżej, ponosić negatywnych konsekwencji związanych z opieszałością czy brakiem wymaganej staranności organu w powyższym zakresie.
Zdaniem sądu pierwszej instancji organy prawidłowo ustaliły krąg osób zobowiązanych do zapłaty przedmiotowych kosztów, obciążając nimi solidarnie zarówno właściciela pojazdu, jak i osobę dysponującą ww. pojazdem w dniu jego zatrzymania jak i ramy czasowe za które należy obciążyć te osoby kosztami. Tym niemniej zaskarżone rozstrzygnięcia nie mogły ostać się w obrocie prawnym z uwagi na ewidentne naruszenie przez organy regulacji § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA w zakresie powiadomienia właściciela o usunięciu pojazdu i umieszczeniu na parkingu. W ocenie sądu zasadne okazały się podnoszone w skardze (a także już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji) zarzuty dotyczące niepowiadomienia skarżącego, w trybie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, o dyspozycji usunięcia należącego do niego - pojazdu, co uniemożliwiło mu odebranie pojazdu, jak też uniknięcie kosztów bądź ich zminimalizowanie.
Z akt prowadzonej sprawy wynika natomiast, że powiadomienie o jakim mowa w § 3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia zostało skierowane do byłych właścicieli pojazdu: D. M. G. oraz do H. i K. B. Skarżący o postępowaniu prowadzonym w przedmiocie orzeczenia przepadku należącego do niego pojazdu dowiedział się dopiero na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Łomży z 20 czerwca 2022 r. wzywającego go do udział w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Nie było to jednak powiadomienie dokonane w trybie § 3 ust. 1 pkt 2 wskazanego rozporządzenia. Nie sposób więc przyjąć, że obowiązek przewidziany w § 3 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia został w stosunku do skarżącego zrealizowany, jak również, że został zrealizowany "niezwłocznie". Okoliczność ta, jak słusznie podniesiono w skardze, bez wątpienia mogła rzutować na wysokość kosztów, którymi został obciążony skarżący. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i odpowiedzi na skargę pominęło zupełnie argumentację skarżącego w tym zakresie zawartą w odwołaniu, jak i w skardze. SKO nie tylko nie odniosło się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, ale też nie odnotowało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ich treści i znaczenia dla potrzeb wydanego przez siebie rozstrzygnięcia. Skarżący argumentował natomiast, że gdyby został powiadomiony niezwłocznie o usunięciu pojazdu z drogi i możliwości jego odbioru z parkingu, to wówczas odebrałaby pojazd, co pozwoliłoby zminimalizować koszty.
Zdaniem sądu pierwszej instancji, niedopełnienie obowiązku niezwłocznego powiadomienia skarżącego o usunięciu pojazdu z drogi wygenerowało koszty o powstaniu, których zdecydowało w odniesieniu do skarżącego naruszenie § 3 ust. 1 pkt 2 wskazanego powyżej rozporządzenia. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy ograniczenie się przez Kolegium do twierdzeń, że "(...) gdyby wszystkie osoby, które były właścicielami przedmiotowego pojazdu, ale przede wszystkim sam skarżący zawiadomili właściwy organ w terminie o zbyciu/nabyciu pojazdu, to organ miałby realną szansę dotrzeć do skarżącego i powiadomić go o wydanej dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi (...)", narusza wskazane w skardze ogólne zasady postępowania z art. 7, 8, i 9 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem organu było bowiem rozważenie i uwzględnienie wskazanych uchybień na wysokość wygenerowanych kosztów, którymi następnie obciążono skarżącego. Tym bardziej, że w analizowanym przypadku doszło do obciążenia skarżącego kosztami znacznie wyższymi, niż miałoby to miejsce w przypadku właściwej realizacji przez organ obowiązku przewidzianego § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. SKO rozpatrując sprawę, pomimo podniesienia w tym zakresie wyraźnego zarzutu odwołania, w ogóle nie rozważało tej kwestii w kontekście zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli i zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, automatycznie "przerzucając" na skarżącego, wszelkie leżące po stronie organu pierwszej instancji, nieprawidłowości w tym zakresie.
W ocenie sądu pierwszej instancji, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie wyjaśniły w sposób wystarczający, czy koszty, którymi zostały obciążone strony, są kosztami uzasadnionymi. W szczególności biorąc po uwagę naruszenie przez organ pierwszej instancji obowiązku niezwłocznego powiadomienia skarżącego w trybie § 3 ust. 1 pkt 2 wskazanego powyżej rozporządzenia o usunięciu pojazdu z drogi. Tymczasem dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwala na dokonanie oceny, czy koszty przechowywania spornego pojazdu można uznać za uzasadnione i obciążyć nimi strony postępowania. Organy nie wyjaśniły zatem dokładnie stanu faktycznego w sprawie, ani w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, co stanowi też naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a które to naruszenia mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie sądu pierwszej instancji wniosło SKO, zaskarżając je w całości.
1. Skarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie prawa materialnego:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 130a ust. 10h w zw. z ust. 10 p.r.d. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. - poprzez ich błędną wykładnię w zakresie w jakim sąd pierwszej instancji uznał, iż postanowienie Sądu Rejonowego w Łomży I Wydział Cywilny z dnia 9 września 2022 r. sygn. akt I Ns 249/22 o przepadku pojazdu nie ma charakteru prejudycjalnego i nie przesądza o ustaleniu czy zostały spełnione przesłanki do orzeczenia przepadku pojazdu tj. czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, poprzez przyjęcie iż jeżeli skarżący będąc właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji o jego usunięciu, jednak nie będąc ujawnionym w rejestrach organów, ponieważ zaniedbał obowiązku powiadomienia starosty o nabyciu pojazdu, jednocześnie będąc wezwanym do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania o przepadek tegoż pojazdu, nie był zawiadomiony w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej, a tym samym uznaniu, że koszty go obciążające nie są kosztami uzasadnionymi i uchyleniu z tego powodu decyzji obu organów;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 130a ust 2 prawa materialnego, tj. § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA – poprzez przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że organy nie zastosowały powołanego przepisu, mimo iż zawiadomiono osobę, która była wskazana jako właściciel w rejestrach organów w dniu usunięcia pojazdu, gdyż tą osobą nie był skarżący, pomijając okoliczność, iż to skarżący nie powiadomił organu o nabyciu przedmiotowego pojazdu, a zaniechanie to trwało od dnia 04 lutego 2020 r., zaś o tym, że skarżący jest właścicielem pojazdu organ dowiedział się dopiero na etapie postępowania o przepadek w związku z czym został wezwany do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, w konsekwencji przyjęciu przez sąd pierwszej instancji, że koszty obciążające skarżącego nie są kosztami uzasadnionymi i uchyleniu z tego powodu decyzji obu organów;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 130a ust. 10h p.r.d. poprzez przyjęcie, że koszty objęte uchylonymi decyzjami, a związane z przechowywaniem pojazdu od momentu wydania dyspozycji o jego usunięciu, do zakończenia postępowania nie mogą obciążać stron, gdyż były spowodowane zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organy, pomijając okoliczność, że to skarżący zaniechał zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu, doprowadzając do sytuacji, w której to organ powiadomił osobę ujawnioną w rejestrach, jako właściciel w dniu wydania dyspozycji o usunięciu pojazdu.
2. Ponadto SKO zarzuciło naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107
§ 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż organy nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego w sprawie ani w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, w sytuacji w której organy zebrały cały materiał dowodowy w sprawie, a stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i jest okolicznością bezsporną;
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczne, niejasne i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wyroku, a przez to niezgodne z tymże przepisem, w zakresie w jakim sąd pierwszej instancji nie wskazał, konkretnie które koszty sąd uznał za nieuzasadnione oraz które bądź za jaki czasookres wynikają z bezczynności czy też zaniechania organu i nie powinny obciążać strony.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto organ zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Skarżący nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony - w tym przypadku skarżący - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
W ramach postępowania sądowego, zainicjowanego skargą kasacyjną, zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest przede wszystkim ocena czy wyrok sądu pierwszej instancji, rozumiany jako sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, odpowiada prawu. Wniosek taki wyprowadzić można z treści art. 184 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko wtedy, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części (por. np. wyroki NSA z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 113/11; z dnia 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 344/05 i sygn. akt I OSK 345/05). Orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja nie uległaby zmianie, jak również w sytuacji, gdy w uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdy jego sentencja jest prawidłowa (wyrok NSA z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 221/10).
Postawione zarzuty, poza jednym niemającym istotnego wpływu na wynik sprawy, należało uznać za nieusprawiedliwione. Mimo zatem częściowo błędnego uzasadnienia należało przyjąć, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a zatem nie zachodziły podstawy do wyeliminowania zaskarżonego wyroku z obrotu prawnego.
Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny NSA jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. NSA kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.
Pierwszeństwo w rozpoznaniu mają, co do zasady, zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu. W orzecznictwie NSA zarysowała się linia orzekania, z której wynika, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08). Jednakże z uwagi na specyfikę niniejszej sprawy, w której nie tyle mamy do czynienia z wątpliwościami związanymi z przyjętym stanem faktycznym ale z wykładnią obowiązujących regulacji p.r.d. NSA uznał, iż zasadnym będzie w pierwszej kolejności ustosunkować się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, bowiem to od ich prawidłowej wykładni i zastosowania zależy, czy sąd pierwszej instancji zasadnie zarzucił organom naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.
W pkt 1a skargi kasacyjnej SKO wskazało na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 130a ust. 10h w zw. z ust. 10 p.r.d. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c poprzez ich błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że postanowienie Sądu Rejonowego w Łomży I Wydział Cywilny z dnia 9 września 2022 r. sygn. akt I Ns 249/22 o przepadku pojazdu nie ma charakteru prejudycjalnego i nie przesądza o ustaleniu czy zostały spełnione przesłanki do orzeczenia przepadku pojazdu tj. czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W tym zakresie organ wskazał, że skoro skarżący nie był ujęty w rejestrach organów jako właściciel pojazdu, nie mógł być zawiadomiony na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA o możliwości odbioru pojazdu, a skoro brał udział w sprawie w charakterze uczestnika postępowania o przepadek tegoż pojazdu, brak było podstaw do uznania, że koszty go obciążające nie są kosztami uzasadnionymi i uchyleniu z tego powodu decyzji obu organów.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wskazać przede wszystkim należy na treść art. 130a ust. 10 i ust. 10h p.r.d. Zgodnie z art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Jednocześnie w myśl art. 130a ust. 10 p.r.d., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Z kolei zgodnie z art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze brzmienie ww. przepisów, podniesiony zarzut kasacyjny należało uznać częściowo za nieskuteczny, a częściowo za nieuzasadniony. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni ww. przepisów, przyjmując że organy należycie ustaliły krąg osób zobowiązanych do zapłaty przedmiotowych kosztów, obciążając nimi solidarnie zarówno właściciela pojazdu, jak i osobę dysponującą ww. pojazdem w dniu jego usunięcia z drogi. Jednocześnie niezrozumiałym jest zarzut naruszenia art. 130a ust. 10 p.r.d., bowiem reguluje on przesłanki, po spełnieniu których, starosta jest zobowiązany do wystąpienia do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, a nie kwestii zakresu związania orzeczeniem sądu powszechnego organu administracji publicznej. SKO tak formułując zarzut powinno wskazać na naruszenie art. 130a ust. 10e p.r.d., którego to zarzutu w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło. Okoliczność, czy zostały spełnione przesłanki z art. 130a ust. 10 p.r.d. nie jest przedmiotem ustaleń czy oceny organów w postępowaniu dotyczącym poniesienia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu usuniętego z drogi publicznej.
Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że przedmiotem prawomocności materialnej wynikającej z art. 365 § 1 k.p.c. jest wyłącznie ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły (zob. m.in. wyroki NSA z 30 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1768/20 czy z 16 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 465/20). Wprawdzie według Sądu Najwyższego (wyroki: z 5 października 2012 r., sygn. akt IV CSK 67/12 oraz z 4 lutego 2011 r. sygn. akt III CSK 161/10), w konkretnym przypadku związanie (w myśl art. 365 § 1 k.p.c.) rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu, w jakim indywidualizują one sentencję - jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu, czyli związanie dotyczy sentencji wyroku i motywów w tych granicach, jakie stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia. Pogląd ten nie ma jednak znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ z treści sentencji postanowienia Sądu Rejonowego w Łomży I Wydział Cywilny z dnia 9 września 2022 r. sygn. akt I Ns 249/22 skarżący został wskazany jako uczestnik postępowania, a nie właściciel pojazdu. Sąd orzekł bowiem jedynie o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Łomżyńskiego, dlatego motywy uzasadnienia tego postanowienia tylko w takim zakresie są wiążące, w jakim mogą stanowić konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia o przepadku.
Podkreślić również należy, że zgodnie z art. 130a ust. 10a p.r.d. starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia. Według art. 130a ust. 10d p.r.d. starosta może wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu gdy w terminie 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności. Zgodnie zaś z art. 130a ust. 10e powołanej ustawy, w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Z powyższych regulacji owszem wynika, że to sąd powszechny, w prowadzonym postępowaniu stwierdza czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności, jednakże mając na uwadze wykładnię systemową wewnętrzną należy przyjąć, że ocena czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności donosi się wyłącznie do sytuacji opisanej w art. 130a ust. 10d p.r.d., czyli sytuacji w której organ nie ustalił właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej do jego odbioru. Skoro ustawodawca jedynie w sytuacji, gdy nie udało się ustalić właściciela lub osoby uprawnionej do odbioru pojazdu wskazał na konieczność dołożenia należytej staranności w poszukiwaniu takiej osoby, to jedynie w takiej sytuacji sąd powszechny, orzekając o przepadku pojazdu jest zobowiązany do stwierdzenia, czy taka staranność została przez organ dochowana. Tym samym błędnie przyjmuje SKO, że postanowienie sądu cywilnego o przepadku pojazdu ma charakter prejudycjalny i jednocześnie wiążący organy administracji publicznej w zakresie dołożenia przez organy należytej staranności w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu, w sytuacji gdy podstawą złożenia wniosku o przepadek jest wyłącznie art. 130a ust. 10 p.r.d. a nie art. 130a ust. 10d w zw. z art. 130a ust. 10 p.r.d. Jednocześnie sąd pierwszej instancji słusznie dostrzegł, że zakres orzekania sądu powszechnego jest inny niż organu orzekającego o kosztach związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu (zob. wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 465/20).
Przechodząc do zarzutu wskazanego w pkt 2b skargi kasacyjnej, tj. naruszenia § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA, przyjąć należy, że częściowo zasługiwał on na uwzględnienie, jednakże powyższe nie miało jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy, a w konsekwencji nie mogło stanowić usprawiedliwionej podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku. W tym zakresie wskazać przede wszystkim należy, że ww. rozporządzenie w sposób szczegółowy reguluje zasady powiadamiania właściciela o usunięciu pojazdu i skutkach jego nieodebrania. I tak w § 3 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia uszczegółowiono, że podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, po usunięciu pojazdu powiadamia o tym niezwłocznie właściciela pojazdu. Powiadomienie takie powinno mieć formę pisemną, a wzór powiadomienia stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia).
W tym miejscu wskazać należy, że sąd pierwszej instancji błędnie zarzucił organom naruszenie § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia MSWiA, bowiem, czego nie dostrzegł także skarżący kasacyjnie organ, powyższy przepis jest skierowany do podmiotu, który wydał dyspozycje usunięcia pojazdu, a nie właściwego starosty. To podmiot który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, w niniejszej sprawie Komendant Miejski Policji w Łomży, zobowiązany był w trybie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA do powiadomienia o powyższym fakcie właściciela pojazdu. Takie powiadomienie w niniejszej sprawie zostało wystosowane w dniu 6 października 2021 r., do p. D. M. G., figurującej w rejestrze jako właściciel pojazdu usuniętego z drogi. Tym samym organ Policji wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku poinformowania, na podstawie dostępnych danych, właściciela pojazdu w trybie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA. Brak obowiązku stosowania przez starostę przepisów rozporządzenia MSWiA nie oznacza jednak, że w sytuacji ujawnienia przez ten organ, że właścicielem usuniętego pojazdu jest inna osoba niż figurująca w rejestrze, organ ten jest zwolniony z obowiązku poinformowania takiej osoby o możliwości odbioru pojazdu usuniętego z drogi. Przyjąć należy, że taki obowiązek wynika bezpośrednio z treści art. 130a ust. 10 p.r.d., bowiem przepis ten wyraźnie wskazuje, że złożenie wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu do sądu musi być poprzedzone prawidłowym powiadomieniem właściciela lub osoby uprawnionej do odebrania pojazdu o możliwości jego odbioru. Skoro starosta w wyniku uzyskanych informacji posiada wiedzę, że powiadomienie dokonane przez podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu było nieprawidłowe, jest zobowiązany do powiadomienia rzeczywistego właściciela lub osoby uprawnionej o możliwości odbioru usuniętego pojazdu. Podkreślić należy, że zarówno celem powiadomienia o usunięciu pojazdu w trybie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA jak i w trybie art. 130a ust. 10 p.r.d. jest umożliwienie właścicielowi lub uprawnionej osobie niezwłoczne odebranie pojazdu ze strzeżonego parkingu, celem minimalizacji kosztów związanych przede wszystkim z jego przechowywaniem. Zatem w każdej sytuacji, gdy starosta pozyska wiarygodną informacje, że uprzednie powiadomienia zostały skierowane do osób nieuprawnionych (nie będących właścicielem pojazdu w chwili jego usunięcia z drogi) powinien wystosować nowe powiadomienie o takiej możliwości, aby umożliwić takiej osobie odebranie pojazdu stanowiącego jego własność. Nie ma przy tym znaczenia chwila uzyskania takiej informacji przez organ, bowiem prawidłowo poinformowany właściciel pojazdu ma prawo jego odbioru w każdym czasie, nawet po terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu czy po złożeniu przez starostę wniosku o przepadek pojazdu na rzecz powiatu do sądu powszechnego.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że Starosta Łomżyński w dniu 2 maja 2022 r. uzyskał wiarygodną informację, że właścicielem pojazdu usuniętego z drogi w dniu 10 września 2021 r. był skarżący, a mimo to nie wystosował w trybie art. 130a ust. 10 p.r.d. do skarżącego powiadomienia o fakcie usunięcia pojazdu i możliwości jego odbioru. W tym zakresie ograniczył się jedynie do poinformowania o powyższym Sądu Rejonowego w Łomży pismem z dnia 9 maja 2021 r., z wnioskiem o wezwanie do udziału w sprawie skarżącego jako uczestnika postępowania – aktualnego właściciela pojazdu. Konsekwencją powyższego było to, że skarżący o fakcie usunięcia pojazdu z drogi uzyskał informację dopiero na skutek doręczenia mu postanowienia Sądu Rejonowego w Łomży z dnia 20 czerwca 2022 r. o wezwaniu go do udziału w toczącym się postępowaniu, co miało miejsce w dniu 22 czerwca 2022 r. Takie zachowanie organu w sprawie niewątpliwie było niewystarczające, bowiem zaniechanie powiadomienia skarżącego o usunięciu pojazdu z drogi z jednej strony uniemożliwiło mu niezwłoczne odebranie pojazdu z parkingu strzeżonego z drugiej zaś wygenerowało dodatkowe, nieuzasadnione koszty związane z jego przechowywaniem na parkingu strzeżonym.
Zaznaczyć należy, że z obowiązku powiadomienia właściciela pojazdu o jego usunięciu z drogi i możliwości odbioru nie zwalnia organu, podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że skarżący nie wywiązał się na podstawie art. 78 ust. 2 p.r.d. z ciążącego na nim obowiązku poinformowania starosty, w nieprzekraczalnym terminie 30 dni, o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Niewywiązanie się z powyższego obowiązku wywołuje dla strony negatywny skutek wynikający z obowiązku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu (zob.m.in. wyroki NSA z 22 czerwca 2023 r. sygn. akt II GSK 1158/22 i z 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II GSK 907/22). Naruszenie powyższego obowiązku nie oznacza jednak, że właściwy organ jest zwolniony z obowiązku prawidłowego powiadomienia ujawnionego właściciela o usunięciu pojazdu z drogi celem umożliwienia jego odbioru z parkingu strzeżonego.
Odnosząc się do kwestii związanych z wysokością kosztów, które mogą obciążać właściciela pojazdu (zarzut poniesiony w pkt 1c skargi kasacyjnej, jak również wplatany w zarzuty z pkt 1a-1b skargi kasacyjnej), wskazać ponownie należy, że art. 130a ust. 10 p.r.d. stanowi, że starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art.130a ust. 10a p.r.d.).
Prawidłowa interpretacja ww. przepisów, w powiązaniu z cytowanym wcześniej art. 130a ust. 10h p.r.d. powinna prowadzić do wniosku, że do kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, obciążających właściciela tego pojazdu nie można zaliczyć takich kosztów, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organ administracji. Dotyczy to zarówno czynności związanych z prawidłowym zawiadomieniem właściciela pojazdu o możliwości jego odbioru jak i czynności związanych z niezwłocznym wystąpieniem starosty z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Z treści cytowanych przepisów wynika, że starosta już po upływie 3 miesięcy od usunięcia pojazdu z drogi i uprzednim, prawidłowym poinformowaniu właściciela pojazdu lub innej uprawnionej osoby o możliwości jego odbioru, ma obowiązek wystąpienia do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku. Przepis art. 130a ust. 10 p.r.d. posługuje się bowiem sformułowaniem "starosta (...) występuje do sądu z wnioskiem" a nie, że "starosta (...) może wystąpić", co jednoznacznie wskazuje, że o ile są spełnione przesłanki wynikające z art. 130a ust. 10 p.r.d. starosta powinien niezwłocznie taki wniosek złożyć. Analiza treści art. 130a ust. 10h p.r.d. wskazuje, że określone koszty powinien ponosić właściciel lub inna osoba, której niewłaściwe lub niezgodne z prawem zachowanie, koszty te wygenerowało. Właściciela pojazdu winny zatem obciążać jedynie koszty które są uzasadnione, a wiec takie które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są wynikiem zaniechania czy bezczynności organu administracji.
Z akt sprawy wynika, że pojazd marki Seat Cordoba został usunięty z drogi w dniu 10 września 2021 r., o czym została zawiadomiona p. D. M. G. – osoba figurująca jako właściciel pojazdu w rejestrze – w dniu 15 października 2021 r. W dniu 22 października 2021 r. p. D. M. G. poinformowała Wydział Ruchu Drogowego KMP w Łomży, za pośrednictwem e-maila, że od 2016 r. nie jest właścicielem spornego pojazdu, dołączając jednocześnie skan umowy sprzedaży. Powyższa informacja z nieznanych przyczyn nie została uwzględniona przez starostę, który w dniu 31 grudnia 2021 r. wystąpił z wnioskiem do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku ww. pojazdu. Błędne wskazanie przez starostę w złożonym wniosku osoby właściciela pojazdu skutkowało oddaleniem tegoż wniosku postanowieniem z 21 stycznia 2022 r., z uwagi na brak legitymacji biernej procesowej uczestniczki postępowania. Po kolejnym powiadomieniu, tym razem p. H.B. i K.B. o usunięciu pojazdu i możliwości jego odbioru, starosta w dniu 22 marca 2022 r. ponownie skierował do sądu powszechnego wniosek o orzeczenie przepadku zatrzymanego pojazdu. Starosta Łomżyński w dniu 2 maja 2022 r. uzyskał wiarygodną informację, że właścicielem pojazdu usuniętego z drogi w dniu 10 września 2021 r. był J.R., w związku z czym pismem z 9 maja 2022 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w Łomży o wezwanie do udziału w sprawie jako uczestnika postępowania – aktualnego właściciela pojazdu J.R.. Postanowieniem z 20 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy wezwał skarżącego do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, a następnie postanowieniem z 9 września 2022 r. sygn. akt I Ns 249/22, na podstawie art. 130a ust. 10 p.r.d., orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu Łomżyńskiego.
Mając na uwadze tak ustalony, bezsporny stan faktyczny, zgodzić się należało z sądem pierwszej instancji, że skarżący w ogóle nie został powiadomiony o usunięciu pojazdu z drogi i możliwości jego odbioru z parkingu strzeżonego, zaś o postępowaniu prowadzonym w przedmiocie orzeczenia przepadku należącego do niego pojazdu dowiedział się dopiero w dniu 22 czerwca 2022 r., na podstawie doręczonego przez Sąd Rejonowy postanowienia z dnia 20 czerwca 2022 r. wzywającego go do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Jak wskazano powyżej, obowiązkiem starosty było niezwłoczne poinformowanie ujawnionego, rzeczywistego właściciela pojazdu o fakcie usunięcia pojazdu i możliwości jego odbioru z parkingu strzeżonego i z tego obowiązku nie zwalniała starosty okoliczność wszczęcia postępowania przed sądem powszechnym w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu. W tym zakresie podkreślić należy, że złożenie przez starostę wniosku na podstawie art. 130a ust. 10 p.r.d. nie stanowi gwarancji uwzględnienia złożonego wniosku (o czym przekonał się starosta m.in. w niniejszej sprawie), a zatem samo poinformowanie przez starostę sądu powszechnego o zmianie ustalonej osoby właściciela pojazdu nie może świadczyć o należytym wywiązaniu się przez starostę z ciążących na nim obowiązków. Ujawnione w niniejszej sprawie zaniechanie starosty skutkowało pozbawieniem właściciela możliwości odbioru pojazdu z parkingu strzeżonego, co z kolei doprowadziło do wygenerowania podwyższonych kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu na parkingu strzeżonym.
Powyższej oceny nie mogła zmienić podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność naruszenia przez skarżącego art. 78 ust. 2 p.r.d., bowiem niewywiązanie się przez skarżącego z obowiązku poinformowania starosty o zbyciu lub nabyciu pojazdu w terminie 30 dni nie może usprawiedliwiać organu w niedopełnieniu ciążących na nim obowiązków.
Tym samym, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, uznać należało za niezasadne, za wyjątkiem zarzutu błędnego zarzucenia przez sąd pierwszej instancji naruszenia przez organy § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA. Powyższe nie miało jednak jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy, a w konsekwencji nie mogło stanowić usprawiedliwionej podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Podobnie należało ocenić zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
W zarzutach naruszenia przepisów postępowania, w pkt 2b skargi kasacyjnej SKO wskazało na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczne, niejasne i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wyroku, poprzez niewskazanie które konkretnie koszty sąd uznał za nieuzasadnione a w konsekwencji nie mogące obciążać strony.
Odnosząc się do powyższego zarzutu przypomnieć należy, że w art. 141 § 4 p.p.s.a. ustawodawca określił niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r. Nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zdaniem NSA, żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. WSA przedstawił w nim w szczególności stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując, z jakich przyczyn - w jego ocenie - skarga skarżącego zasługiwała na uwzględnienie. Okoliczność natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska sądu pierwszej instancji, czy też jego ocena, że uzasadnienie wyroku jest niepełne i nieprzekonujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełniło swą funkcję, gdyż pozwoliło na przeprowadzenie kontroli instancyjnej, w szczególności merytoryczne odniesienie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do zarzutów skargi kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, jakoby sporządzone uzasadnienie było niespójne i wewnętrznie sprzeczne. Szczegółowe zapoznanie się z treścią uzasadnienia wyroku jednoznacznie wskazuje, że zasadniczą przyczyną uwzględnienia skargi a w konsekwencji uchylenia zaskarżonych do sądu decyzji było naruszenie przez organy przepisów prawa materialnego – § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA a w konsekwencji naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie braku niezwłocznego powiadomienia skarżącego o usunięciu pojazdu z drogi i możliwości jego odbioru z parkingu strzeżonego, a w konsekwencji braku oceny, które z naliczonych kosztów przechowywania pojazdu można uznać za uzasadnione i obciążyć nimi strony postępowania. Sąd pierwszej instancji precyzyjnie wskazał z jakich powodów uchylił zaskarżone decyzje. Co prawda, jak wskazał powyżej NSA, organy nie mogły w sprawie naruszyć § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA a co najwyżej art. 130a ust. 10 p.r.d., jednakże powyższy błąd sądu pierwszej instancji, przy braku jednoznacznego zarzutu skargi kasacyjnej w tym zakresie, nie miał wpływu na wynik sprawy. Jednocześnie pamiętać należy, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować merytorycznej poprawności uzasadnienia.
O naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może także świadczyć brak konkretnego wskazania przez sąd pierwszej instancji, które z kosztów przechowywania pojazdu nie były uzasadnione, a w konsekwencji nie powinny obciążać strony postępowania. Powyższej kwestii w ogóle nie analizowały organy wydając kwestionowane decyzje, przyjmując niejako automatycznie, że wszelkie koszty powstałe od dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do dania uprawomocnia się postanowienia o przepadku pojazdu na rzecz powiatu obciążają właściciela pojazdu i osobę, w której dyspozycji pojazd się znajdował. Tymczasem sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał, że do powyższych kosztów nie można zaliczyć tych, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organ administracji. Zatem to organy ponownie rozpoznając sprawę, mając na uwadze dokonaną przez sądy obu instancji ocenę prawną, w szczególności niewywiązaniem się starosty z obowiązku niezwłocznego powiadomienia skarżącego o usunięciu pojazdu z drogi i możliwości jego odbioru z parkingu strzeżonego, powinny rozważyć, za jaki okres naliczonymi kosztami związanymi z przechowywaniem pojazdu, nie powinno się obciążać strony skarżącej.
Podobnie należało ocenić zarzut naruszenia przepisów postępowania, wskazany w pkt 2a skargi kasacyjnej. Wbrew stanowisku SKO, zgodzić się należało z sądem pierwszej instancji, że organy w niniejszej sprawie dokonały błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, co doprowadziło naruszenia przez te organy przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. Z akt sprawy wynika, że organy błędnie przyjęły, że starosta, mimo uzyskania informacji o zmianie osoby właściciela pojazdu, nie miał obowiązku powiadomienia skarżącego o usunięciu pojazdu i możliwości odbioru pojazdu z parkingu strzeżonego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że stronę postępowania obciążają pełne koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.