II GSK 1756/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-10
NSAubezpieczenia społeczneWysokansa
ubezpieczenie zdrowotneleczenie za granicązwrot kosztówNFZświadczenia gwarantowanetelemedycynastomatologiaprawo UEdyrektywa 2011/24/UE

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zwrotu kosztów leczenia stomatologicznego za granicą, uznając, że telemedycyna nie jest świadczeniem gwarantowanym w rozumieniu krajowych przepisów.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot kosztów leczenia stomatologicznego udzielonego skarżącemu w Czechach za pomocą telemedycyny. Skarżący domagał się zwrotu kosztów, argumentując, że świadczenie powinno być uznane za gwarantowane. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy. Kluczowe było ustalenie, czy świadczenie telemedyczne, nieujęte w krajowych rozporządzeniach jako świadczenie gwarantowane, może być refundowane.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. G. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Prezesa NFZ odmawiającą zwrotu kosztów leczenia stomatologicznego poza granicami kraju. Spór dotyczył możliwości zwrotu kosztów świadczenia udzielonego za pomocą telemedycyny w Republice Czeskiej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym błędne uznanie, że świadczenie telemedyczne nie jest świadczeniem gwarantowanym. NSA podkreślił, że zwrot kosztów świadczeń zdrowotnych udzielonych za granicą jest możliwy tylko w przypadku świadczeń gwarantowanych, które są ujęte w krajowych wykazach. Analiza przepisów, w tym rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego, wykazała, że świadczenia telemedyczne nie zostały w nim uwzględnione jako świadczenia gwarantowane. Sąd uznał, że brak jest podstaw do uznania świadczenia telemedycznego za gwarantowane, a tym samym do zwrotu jego kosztów przez NFZ. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając wyrok WSA za zgodny z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, świadczenie telemedyczne udzielone za granicą nie może być uznane za świadczenie gwarantowane, jeśli nie zostało ono wprost ujęte w krajowych rozporządzeniach jako takie, nawet jeśli dotyczy procedury medycznej znajdującej się w wykazie świadczeń gwarantowanych.

Uzasadnienie

Krajowe przepisy, w tym rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego, nie przewidują możliwości uznania świadczeń telemedycznych za świadczenia gwarantowane. Zwrot kosztów jest możliwy tylko dla świadczeń ujętych w krajowych wykazach i spełniających określone warunki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (26)

Główne

ustawa o świadczeniach art. 42b § ust. 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

ustawa o świadczeniach art. 42d § ust. 2 pkt 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego § § 1 ust. 1

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego § załącznik nr 3, tabela nr 1 poz. 3

Pomocnicze

ustawa o świadczeniach art. 15 § ust. 7

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o świadczeniach art. 42d § ust. 5

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o świadczeniach art. 31d

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

ustawa o świadczeniach art. 5 § pkt 35

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

ustawa o świadczeniach art. 42c § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

ustawa o świadczeniach art. 42b

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Ustawa z dnia 10 października 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw

u.z.l.i.l.d. art. 2 § ust. 4

Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Świadczenie telemedyczne udzielone za granicą nie jest świadczeniem gwarantowanym w rozumieniu krajowych przepisów, jeśli nie zostało wprost ujęte w rozporządzeniach Ministra Zdrowia. Zwrot kosztów leczenia za granicą jest możliwy tylko dla świadczeń gwarantowanych, które znajdują się w krajowym wykazie i spełniają określone warunki. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie dokonał własnych ustaleń faktycznych naruszających przepisy postępowania.

Odrzucone argumenty

Świadczenie telemedyczne powinno być uznane za świadczenie gwarantowane. Sąd pierwszej instancji dokonał własnych ustaleń faktycznych bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego przez Sąd pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu stomatologii na odległość przy użyciu systemów teleinformatycznych lub systemów łączności nie stanowi zatem świadczenia gwarantowanego w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach. O tym bowiem decyduje - w myśl wskazanej wyżej regulacji - Minister Zdrowia w rozporządzeniu w sprawie świadczeń z zakresu leczenia stomatologicznego. Ugruntowany w orzecznictwie jest też pogląd, że ustawodawca, powierzając ministrowi właściwemu do spraw zdrowia określenie wykazu świadczeń gwarantowanych, opowiedział się za tzw. pozytywnym koszykiem świadczeń gwarantowanych.

Skład orzekający

Joanna Kabat-Rembelska

przewodniczący

Marek Krawczak

sprawozdawca

Mirosław Trzecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu kosztów leczenia za granicą, w szczególności w kontekście świadczeń telemedycznych i definicji świadczenia gwarantowanego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji świadczenia stomatologicznego udzielonego za granicą za pomocą telemedycyny i jego braku w krajowym katalogu świadczeń gwarantowanych. Może mieć zastosowanie do innych świadczeń telemedycznych, jeśli nie są one wprost uwzględnione w odpowiednich rozporządzeniach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla pacjentów korzystających z opieki zdrowotnej za granicą, zwłaszcza w kontekście rosnącej popularności telemedycyny. Wyjaśnia, jakie warunki muszą być spełnione, aby uzyskać zwrot kosztów.

Telemedycyna za granicą: czy NFZ zwróci za leczenie stomatologiczne?

Dane finansowe

WPS: 782 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1756/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Mirosław Trzecki
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
III SA/Gl 95/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-04-26
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 15 ust.7, art. 42b ust. 1, art. 42d ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2148
par. 1
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 95/23 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia poza granicami kraju 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. G. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 95/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej poza granicami Polski.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił skarżący zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 oraz art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a powyższemu orzeczeniu zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. a także art. 42d ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez dokonanie własnych ustaleń faktycznych bez przeprowadzenia postępowania dowodowego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., polegających na przyjęciu, że udzielone skarżącemu świadczenie nie spełnia warunków konsultacji specjalistycznej, pomimo że organy obu instancji tej okoliczności nie kwestionowały, co doprowadziło Sąd do błędnego ustalenia, że świadczenie udzielone stronie nie jest świadczeniem gwarantowanym i w konsekwencji do oddalenia skargi, z pominięciem rozważań, czy co do zasady świadczenie udzielone stronie w formie telemedycyny stanowi świadczenie gwarantowane;
2. naruszenie prawa materialnego, tj: art. 42d ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 42b ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (Dz. U. z 2013 r poz. 1462) w zakresie załącznika nr 3, tabela nr 1 poz. 3 poprzez przyjęcie, że świadczenie wymienione w tym załączniku, udzielone pacjentowi za pomocą sieci teleinformatycznej, nie stanowi świadczenia gwarantowanego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Wskazania wymaga, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który uznał za zgodną z prawem decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie odmowy skarżącej zwrotu kosztów świadczeń zdrowotnych w zakresie świadczeń z zakresu leczenia stomatologicznego udzielonych mu na terytorium Republiki Czeskiej.
Istotą tego sporu jest ustalenie, czy udzielone skarżącemu 20 sierpnia 2019 r. świadczenie stomatologiczne na odległość za pomocą systemów telemedycznych – w sytuacji gdy lekarz i pacjent przebywają jednocześnie w różnych krajach członkowskich UE - spełnia cechy transgranicznej opieki zdrowotnej, która uprawnia do zwrotu w trybie art. 42d ust. 2 pkt 1 w związku z art. 42b ust. 1 ustawy o świadczeniach kosztów świadczenia opieki zdrowotnej.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. art. 42d ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 42b ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (Dz. U. z 2013 r poz. 1462) w zakresie załącznika nr 3, tabela nr 1 poz. 3 poprzez przyjęcie, że świadczenie wymienione w tym załączniku, udzielone pacjentowi za pomocą sieci teleinformatycznej, nie stanowi świadczenia gwarantowanego.
Przypomnieć należy, że warunki i zakres przysługujących obywatelom świadczeń określa ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Zgodnie z art. 42b ust. 1 tej ustawy, świadczeniobiorca jest uprawniony do otrzymania od Funduszu zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielonymi na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego UE. Powyższe koresponduje z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady z 9 marca 2011 r., nr 2011/24/UE w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej.
Powyższa dyrektywa została implementowana do krajowego systemu prawnego ustawą z 10 października 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2014.1491). Ustawa implementująca wprowadziła dla świadczeniobiorców możliwość uzyskania zwrotu kosztów, o którym mowa w art. 42b ustawy o świadczeniach. W art. 7 ust. 1 dyrektywy 2011/24 wskazano zaś, że państwo członkowskie ubezpieczonego zapewnia zwrot kosztów poniesionych przez ubezpieczonego, który korzysta z transgranicznej opieki zdrowotnej, jeżeli dana opieka zdrowotna mieści się w zakresie świadczeń, do których ubezpieczony jest uprawniony w państwie członkowskim ubezpieczenia.
Świadczeniobiorcy przysługują świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia stomatologicznego (art. 15 ust. 2 pkt 7 ustawy o świadczeniach).
Przepis art. 31d tej ustawy zawiera delegację dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia, w drodze rozporządzeń, w poszczególnych zakresach, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1-8 i 10-13, wykazy świadczeń gwarantowanych wraz z określeniem:
1. poziomu lub sposobu finansowania danego świadczenia gwarantowanego, o którym mowa w art. 18, art. 33 i art. 41, mając na uwadze treść rekomendacji oraz uwzględniając kryteria określone w art. 31a ust. 1;
2. warunków realizacji danego świadczenia gwarantowanego, w tym dotyczących personelu medycznego i wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczną, mając na uwadze konieczność zapewnienia wysokiej jakości świadczeń opieki zdrowotnej oraz właściwego zabezpieczenia tych świadczeń.
W związku z powyższym Minister Zdrowia wydał 6 listopada 2013 r. rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (j.t. Dz.U.2021.2148 ze zm., dalej: "rozporządzenie"). W § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano, iż określa ono wykazy oraz warunki realizacji świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego.
W załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia "Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych udzielanych w znieczuleniu ogólnym oraz warunki ich realizacji", tabela nr 1, pkt 3 wymienione zostało świadczenie konsultacja specjalistyczna - kod świadczenia według iCD-9: 23.0105. W warunkach realizacji powyższego świadczenia - kolumna nr 4, wskazano; "Świadczenie obejmuje badanie lekarza specjalisty z krótką pisemną oceną i wskazaniami diagnostyczno-terapeutycznymi dla lekarza prowadzącego, bez połączenia z innymi świadczeniami gwarantowanymi".
Stosownie zaś do § 3 ust. 2 rozporządzenia osobom niepełnosprawnym w stopniu umiarkowanym i znacznym, które ukończyły 18 rok życia, jeżeli wynika to ze wskazań medycznych, przysługuje m.in. znieczulenie ogólne.
W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie roszczenia jednostki wywiedzionego na podstawie art. 42b ust. 1 ustawy o świadczeniach, kompetencja organu sprowadza się do oceny tego, czy świadczenie udzielone w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej wymienione zostało w zamieszczonym w rozporządzeniu wykazie świadczeń gwarantowanych. Zawarta w art. 5 pkt 35 ustawy o świadczeniach definicja "świadczenia gwarantowanego" wskazuje, że jest to świadczenie opieki zdrowotnej finansowane w całości lub współfinansowane ze środków publicznych na zasadach i w zakresie określonym w ww. ustawie. Okoliczność, że świadczeniami gwarantowanymi są jedynie te, które zostały ujęte w wykazie, potwierdza ww. art. 31d ustawy o świadczeniach.
W przypadku zatem, gdy realizacja przedmiotowych świadczeń odbywała się w warunkach nieodpowiadających istotnym wymaganiom dla świadczeń gwarantowanych, określonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwrot kwoty poniesionej przez świadczeniobiorcę na świadczenia zdrowotne poza terytorium RP jest nienależny.
Wymaga ponadto wyjaśnienia, że zwrot kosztów, na podstawie art. 42c ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach, dokonywany jest w wysokości odpowiadającej kwocie finansowania danego świadczenia gwarantowanego stosowanej w rozliczeniach między Funduszem a świadczeniodawcami z tytułu umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Metoda zrównuje sposób dokonywania rozliczeń za świadczenia wykonane na terytorium kraju ze świadczeniami udzielonymi w innym państwie członkowskim UE lub EOG.
Zwrot kosztów należny jest zatem w sytuacji udowodnienia wykonania określonych świadczeń gwarantowanych, a konstrukcja przepisów dowodzi, że ciężar przedstawienia stosownych dokumentów spoczywa na wnioskodawcy. W tych ramach rolą organu w toku postępowania, na podstawie art. 42b ustawy o świadczeniach, jest ustalenie, czy dane świadczenie udzielone wnioskodawcy znajduje się w tzw. koszyku świadczeń, ale także czy spełnia ono wymogi świadczenia gwarantowanego. Organ winien ustalić, czy świadczenia udzielone na rzecz danego świadczeniobiorcy, w konkretnych warunkach i okolicznościach zostałyby sfinansowane ze środków publicznych w kraju i w jakiej wysokości. Wpływu na te ustalenia nie mają przy tym odmienne standardy wykonywania świadczeń poza granicami kraju płatnika.
Zatem, dla zwrotu tych świadczeń, muszą ziścić się dwie łącznie występujące przesłanki warunkujące i tym samym gwarantujące zwrot kosztów tj.: dane świadczenie udzielone wnioskodawcy znajduje się w tzw. koszyku świadczeń, dane świadczenie udzielone wnioskodawcy spełnia wszystkie prawem ustanowione wymogi świadczenia gwarantowanego.
W niniejszej sprawie ustalono, że skarżący w dniu udzielenia świadczeń był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego i posiadał prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Do wniosku załączono fakturę z [...] czerwca 2020 r. na kwotę 782,00 PLN., sporządzoną w języku polskim i zawierającą koszty dotyczące świadczenia stomatologicznego udzielonego dnia [...] sierpnia 2019 r., kartę choroby pacjenta - wydruk z [...] czerwca 2020 r., kopie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Z dokumentacji załączonej do wniosku o zwrot kosztów wynika, iż skarżącemu, zgodnie z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10, zostało postawione następujące rozpoznanie: K02 - Próchnica zębów. Zgodnie zaś z Międzynarodową Klasyfikacją Procedur Medycznych ICD-9 została wykonana procedura 23.0105 - konsultacja specjalistyczna. Z karty choroby, data wydruku [...] czerwiec 2020 r., wynika również, że udzielona skarżącemu konsultacja specjalistyczna została wykonana jako świadczenie telemedyczne, zrealizowane przez lekarza anestezjologa, który w wyniku jej przeprowadzenia uznał, iż istnieją przeciwwskazania do wykonania u pacjenta zabiegów stomatologicznych w znieczuleniu ogólnym.
W tym stanie rzeczy nie powinno ulegać kwestii, że na gruncie prawa krajowego uprawnienie świadczeniobiorcy do otrzymania od NFZ zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej z zakresu stomatologii udzielonego za granicą ograniczono do świadczenia będącego świadczeniem gwarantowanym, objętym wykazem świadczeń określonych w rozporządzeniu w sprawie świadczeń gwarantowanych.
Podkreślić należy, że w ww. rozporządzeniu z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego Minister Zdrowia nie odniósł się do możliwości udzielania świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu stomatologii na odległość przy użyciu systemów teleinformatycznych lub systemów łączności.
Sąd pierwszej instancji słusznie zaakceptował stanowisko organu, że udzielone skarżącemu świadczenia stomatologiczne zostały wymienione w katalogu świadczeń gwarantowanych znajdującym się w rozporządzeniu. Jako prawidłowy uznał również pogląd organu, że z uwagi na to, że świadczenia wykonane zostały za pomocą sieci telemedycznych, a więc metodą, która nie została określona w wykazie ww. rozporządzenia, przedmiotowe świadczenia stomatologiczne nie mogą być uznane za gwarantowane, a tym samym finansowane przez NFZ.
Udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu stomatologii na odległość przy użyciu systemów teleinformatycznych lub systemów łączności nie stanowi zatem świadczenia gwarantowanego w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach.
Zauważyć należy, że rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego nie czyni rozróżnia pomiędzy świadczeniami udzielanymi na odległość i świadczeniami udzielanymi w bezpośrednim kontakcie z osobą udzielającą świadczeń.
Takie rozróżnienia wprowadzono natomiast w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. W załączniku nr 1 w części I za świadczenia gwarantowane lekarza podstawowej opieki zdrowotnej uznaje się poradę lekarską udzielaną w warunkach laboratoryjnych w bezpośrednim kontakcie ze świadczeniobiorcą lub na odległość przy użyciu systemów teleinformatycznych lub systemów łączności.
Wprowadzenie w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty możliwość wykonywania przez lekarza dentystę czynności medycznych także za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności (art. 2 ust. 4) nie powoduje, że czynności te automatycznie należy uznać za świadczenia gwarantowane. O tym bowiem decyduje - w myśl wskazanej wyżej regulacji - Minister Zdrowia w rozporządzeniu w sprawie świadczeń z zakresu leczenia stomatologicznego.
Ugruntowany w orzecznictwie jest też pogląd, że ustawodawca, powierzając ministrowi właściwemu do spraw zdrowia określenie wykazu świadczeń gwarantowanych, opowiedział się za tzw. pozytywnym koszykiem świadczeń gwarantowanych, a zatem dopiero pozytywna identyfikacja świadczenia w obu częściach załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych, tzn. w części I "Świadczenia scharakteryzowane procedurami medycznymi" i w części II "Świadczenia scharakteryzowane rozpoznaniami", pozwala na uznanie udzielonego świadczenia za świadczenie gwarantowane, podlegające finansowaniu lub współfinansowaniu ze środków publicznych (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 984/19 i przywołane w nim orzeczenia; wyrok NSA z 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 232/20; CBOSA).
Oznacza to, że realizacja poszczególnych świadczeń zdrowotnych określonych procedurami wskazanymi w części I załącznika nr 1 ma miejsce wówczas, gdy uprzednio dokonano konkretnego rozpoznania choroby, wymienionej w części II tego załącznika. Innymi słowy, następstwem rozpoznania schorzenia według kodu ICD 10 jest zastosowanie odpowiedniej procedury medycznej według kodu ICD 9 z listy wymienionej w części I załącznika nr 1. Taki wniosek logicznie wypływa z konstrukcji załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych. Żaden przepis cytowanego rozporządzenia nie wskazuje na możliwość stosowania jednej części załącznika nr 1 z pominięciem drugiej części.
W konsekwencji brak w rozporządzeniu w sprawie świadczeń gwarantowanych przepisu zezwalającego na wykonanie świadczenia medycznego przez lekarza dentystę przy użyciu systemu teleinformatycznych lub systemów łączności uniemożliwia jego zaliczenie do świadczeń gwarantowanych.
Niezasadne są również zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a., a także art. 42d ust. 5 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez dokonanie własnych ustaleń faktycznych bez przeprowadzenie postępowania dowodowego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., polegających na przyjęciu, że udzielone skarżącemu świadczenie nie spełnia warunków konsultacji specjalistycznej, pomimo że organy obu instancji tej okoliczności nie kwestionowały, co doprowadziło Sąd do błędnego ustalenia, że świadczenie udzielone stronie nie jest świadczeniem gwarantowanym i w konsekwencji do oddalenia skargi, z pominięciem rozważań, czy co do zasady świadczenie udzielone stronie w formie telemedycyny stanowi świadczenie gwarantowane.
Na wstępie wskazać należy, że naruszenie przepisu art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych może polegać na wykroczeniu poza właściwość sądu albo zastosowaniu środka nieznanego ustawie, przy czym żaden z powołanych przepisów nie może być naruszony poprzez wadliwe dokonanie kontroli. Żadna z wyżej wskazanych okoliczności nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Po pierwsze, Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę przez pryzmat wskazanych w uzasadnieniu wyroku przepisów, a zatem jako kryterium kontroli przyjął kryterium zgodności z prawem. To, czy ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Po drugie, nie doszło do naruszenia przepisów k.p.a. powiązanych w treści zarzutu z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Należy podkreślić, iż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wyjaśniono, na czym polegało naruszenie wskazanych przez skarżącego kasacyjnie przepisów art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a.
Wbrew stanowisku skarżącego, Sąd pierwszej instancji, nie poczynił również własnych ustaleń co do stanu faktycznego ani "własnej oceny przebiegu świadczenia", ale oparł się na zebranym przez organ materiale dowodowym i dokonał jego oceny w oparciu o przywołane w wyroku przepisy prawa i akta administracyjne sprawy. WSA w zaskarżonym wyroku wyraźnie zaznaczył, że "Stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te, uznając je za niewadliwe, sąd w całości podziela i przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia sprawy".
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji odniósł się również do kwestii uznania świadczeń telemedycyny za świadczenia gwarantowane odwołując się do treści tzw. "rozporządzeń koszykowych" Ministra Zdrowia wydanych na podstawie art. 31d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 256 ze zm.). WSA w Gliwicach jednoznacznie w uzasadnieniu wyroku podkreślił, że warunkiem zwrotu kosztów świadczenia udzielonego za granicą jest ustalenia, że ma ono swój odpowiednik w polskim wykazie świadczeń gwarantowanych.
W świetle dotychczasowych rozważań w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do uznania, że Sąd pierwszej instancji naruszył przepis art. 106 § 3 p.p.s.a.
W rekapitulacji wszystkich przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI