II GSK 1755/24

II GSK 1755/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Dorota Dąbek /przewodniczący/
Gabriela Jyż /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 3591/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-24
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 par. 1, art. 141 par. 4.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a ust. 1 pkt 1, 3 i 7, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92c ust. 1 pkt 1.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3591/23 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 lutego 2023 r., nr BP.501.694.2022.0161.WA7.364345 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 24 października 2023 r., oddalił skargę A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 lutego 2023 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
w wyniku przeprowadzonej w dniu 31 sierpnia 2021 r., kontroli drogowej pojazdu marki MAZDA oznakowanego jako taksówka, stwierdzono, że kierujący nim dysponował prawem jazdy, orzeczeniem lekarskim i psychologicznym, nie dysponował natomiast zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencją na przewóz osób. Ustalono, że przewóz realizowany był przez Spółkę A.. Na podstawie informacji uzyskanej z Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, ustalono, że spółka na dzień kontroli posiadała licencję nr [...], zmienioną w dniu 7 października 2021 r., na licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką oraz nie posiadała innego uprawnienia transportowego wydanego przez Prezydenta m.st. Warszawy. Ustalono również, że poddany kontroli pojazd był zgłoszony do licencji.
Ustalenia te stały się podstawą decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 marca 2022 r., którą nałożono na skarżącą karę pieniężną w wysokości 500 zł, w związku ze stwierdzonym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm., dalej: u.t.d.) wskazanym w lp. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy - za niewyposażenie kierowcy w licencję lub wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką.
Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca taksówki jest obowiązany mieć przy sobie i okazać na żądanie wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Za bezsporne uznał, że kierowca nie okazał kontrolującym licencji lub wypisu z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzielonego przedsiębiorcy.
Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję za bezsporne uznał ustalenia, że w trakcie wykonywania transportu drogowego samochodem marki MAZDA nr rej. [...] kierujący nie okazał na żądanie licencji ani wypisu z licencji. Pojazd był oznaczony i wyposażony jak taksówka – m.in. lampa z napisem T. U.. Na bocznych drzwiach pojazdu znajdowały się żółto - czerwone paski z numerem [...] oraz herb Miasta Stołecznego Warszawy, a więc oznakowanie zgodne z uchwałą rady m. st. Warszawy, dotyczącą taksówek. Zdaniem Sądu organy słusznie uznały, że pojazd wykonywał transport drogowy taksówką. W trakcie kontroli ustalono, że przewóz drogowy wykonywany był przez A. Sp. z o.o. Sąd wskazał, że ustalenia kontroli znalazły odzwierciedlenie w zapisach protokołu kontroli, który został podpisany przez kierowcę bez zastrzeżeń.
W ocenie Sądu I instancji nie można było zgodzić się z twierdzeniem strony, że kierowca wyposażony był w wypis z licencji, który to dokument stosownie do art. 87 ust. 4 u.t.d. powinien mieć przy sobie i okazywać na żądanie, skoro w toku przeprowadzonej kontroli okazał kontrolującym dokumenty jakie posiadał, tj. prawo jazdy oraz zaświadczenie lekarskie i psychologiczne. W tym zakresie Sąd wskazał na treść protokołu kontroli, z którego wynikało jakie dokumenty zostały okazane, a jakimi kierujący nie dysponował i co w konsekwencji było podstawa nałożenia na spółkę kary pieniężnej. Sąd podzielił przy tym stanowisko organu, co do wartości dowodowej protokołu kontroli drogowej. Istniejący w chwili kontroli stan faktyczny, tj. brak okazania wypisu z licencji odzwierciedlał i potwierdza protokół kontroli nr 1454/21, stanowiący dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a.
Sądu I instancji stwierdził, w konkluzji, że ustalenie, iż kierowca nie okazał licencji ani wypisu z licencji uprawniało organy do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za delikt opisany w lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., zagrożony karą pieniężną w wysokości 500 zł.
Sąd I instancji zgodził się z organem, że materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki z art. 92c u.t.d. Organ prawidłowo uznał, że stwierdzone naruszenia były wynikiem działania skarżącej – brak wyposażenia kierowcy w odpowiednia licencję lub wypis z licencji. Brak było, zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.
Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W podstawie prawnej wyroku podano 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz.1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
A. Sp. z o.o. w W., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 § 1 p.p.s.a w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 3 § 1 i § 2 ust. 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie kontroli legalności działania administracji w niniejszej sprawie i uchylenie się przez Sąd I instancji od dokonania pełnej kontroli legalności orzeczenia organu, w zakresie stosowania prawa procesowego i prawa materialnego, w wyniku pominięcia przy tej kontroli zarzutów podniesionych przez stronę w skardze oraz sporządzenie uzasadnienia w sposób budzący wątpliwości, co do pełnego rozpoznania i rozważenia okoliczności podniesionych przez stronę w skardze i ograniczenie tej części uzasadnienia do zacytowania ustaleń faktycznych wskazanych w decyzji organu, które przez stronę były kwestionowane w zarzutach, co spowodowało brak możliwości prześledzenia toku rozumowania Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i co uniemożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia z uwagi na lakoniczność uzasadnienia w części dotyczącej istoty sprawy, tj. braku ustalenia przez organ faktu nieudostępnienia dokumentu licencji przez przedsiębiorcę;
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 133, 134 i 151 p.p.s.a. oraz art 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 ust. 1 p.p.s.a poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ przepisów postępowania w sposób mający wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a w zw. z art 6 i 8 k.p.a. oraz art. 75 § 1, art. 76 § 1, 2 i 3 k.p.a przez:
- dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodu z protokołu kontroli nr 1454/21 i wyprowadzenie z niego wniosku, który z tego dokumentu nie wynikał, że w dniu 31 sierpnia 2021 r. zatrzymany do kontroli kierowca nie został wyposażony przez przedsiębiorcę w dokument licencji na przewóz osób taxi, gdy z tego protokołu wynika jedynie, że kierowca nie okazał tego dokumentu, co nie jest tożsame z brakiem wyposażenia kierowcy w ten dokument przez przedsiębiorcę, a świadczy jedynie o jego nie okazaniu przez kierowcę z nieznanych jeszcze przyczyn;
- brak przeprowadzenia dowodów bezpośrednich, w tym dowodu z przesłuchania zatrzymanego kierowcy – M. O. pomimo, że nie były wyjaśnione okoliczności i przyczyn, braku okazania przy kontroli dokumentu licencji na przewóz taxi;
- nieprawidłowe uznanie, że protokół kontroli nr 1454/2021 mógł stanowić bezpośredni dowód na okoliczność istotną dla zastosowania przepisu prawa materialnego w sytuacji, gdy treść w nim zawarta nie wskazuje na fakt - braku wyposażenia kierowcy w ten dokument przez ukaranego przedsiębiorcę i została potwierdzona przez osobę, która nie była narodowości polskiej i mogła nie posługiwać się językiem polskim w stopniu umożliwiającym jej zrozumienie pouczeń i potwierdzenie faktów, jakie zostały w tym dokumencie zawarte co powoduje, że dokument ten nie spełniał cech dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. oraz nie mógł w tym przypadku stanowić bezpośredniego źródła dowodowego dla ustalenia przesłanki zachowania przedsiębiorcy;
- pominięcie dowodu z wyjaśnień i stanowiska przedsiębiorcy zawartego w odwołaniu, które stanowiło równoważny z pozostałymi - dowód w sprawie, zaprzeczający wprost dowolnemu ustaleniu poczynionemu przez organ, bez oparcia w materiale dowodowym sprawy;
- zastąpienie obowiązku przeprowadzenia dowodów bezpośrednich, dowodami pośrednimi w celu ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy pomimo, że nie wszystkie okoliczności były jasne i wynikały ze zgromadzonych dokumentów, dowód pośredni w postaci protokołu kontroli, dotknięty był wadami, a dowody bezpośrednie możliwe były do przeprowadzenia.
W konsekwencji powyższych naruszeń, brak dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności tej sprawy i oparcia rozstrzygnięcia na dowolnym i błędnym ustaleniu faktycznym, iż zatrzymany do kontroli w dniu 31 sierpnia 2021r. kierowca, nie został wyposażony przez przedsiębiorcę w wymagany dokument licencji taxi a także, że przedsiębiorca miał wpływ na nieokazanie tego dokumentu i nie zaistniały okoliczności wskazane w art. 92c u.t.d.
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 92a ust. 1 pkt 1, 3 i 7 u.t.d poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego w wyniku niewłaściwego ich zastosowania i dowolnego stwierdzenia wypełnienia przesłanki wskazanego przepisu prawa materialnego;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego w wyniku braku prawidłowej analizy, rozważenia i zastosowania ww. przepisu w stanie faktycznym sprawy i niezastosowania odstąpienia od ukarania przedsiębiorcy pomimo, że zdarzenia i okoliczności ujawnione w materiale dowodowym wskazywały na brak wpływu przedsiębiorcy na zachowanie kierowcy w postaci nieokazania posiadanego dokumentu, co uzasadniało, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności których podmiot nie mógł przewidzieć.
Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i decyzji go poprzedzających oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca kasacyjnie wniosła również o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
W pierwszej kolejności należy uznać za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W związku ze wzajemną korelacją tych zarzutów, zostaną one rozpoznane łącznie.
Należy wskazać, iż regulacje zawarte w art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 3 § 2 ust. 1 p.p.s.a. to przepisy ogólne o charakterze kompetencyjnym, stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg i stosują środki określone w ustawie. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w orzeczeniu NSA z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1366/20, iż przepisy ustrojowe sąd administracyjny może naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w p.p.s.a., bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już się wypowiadał, że naruszenie powyższych regulacji ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyroki NSA z: 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1636/11; 7 lipca 2011r., sygn. akt II OSK 745/11; 19 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 240/15). Opisane sytuacje w przedmiotowej sprawie nie miały miejsca. Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, której wynikiem było oddalenie skargi.
W przypadku naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., o jego naruszeniu można byłoby mówić, gdyby sąd I instancji wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjne pragnie zaznaczyć, że w ramach zarzutów naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2023 r., III FSK 247/23). Fakt, iż strona skarżąca kasacyjna nie jest usatysfakcjonowana rezultatem oceny stanu faktycznego przez WSA, nie oznacza, iż doszło do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.
Z kolei zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej, a weryfikacji podlega fakt, czy uzasadnienie zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a w razie gdy wskutek uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, sprawdza, czy uzasadnienie zawiera wskazania co do dalszego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zawiera ono bowiem przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej szczegółowe wyjaśnienie. Należy podkreślić, że regulacja zawarta w art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest podstawą do podważenia ustaleń stanu faktycznego sprawy.
Zarzut naruszenia przepisów art. 133, art. 134 i art. 151 p.p.s.a. oraz art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 ust. 1 p.p.s.a poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ przepisów postępowania w sposób mający wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art 6 i 8 k.p.a. oraz art. 75 § 1, art. 76 § 1, 2 i 3 k.p.a., również należy uznać za niezasadny. Skarżąca kasacyjnie podniosła, że organy dokonały dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodu z protokołu kontroli oraz nie przeprowadziły dowodu bezpośredniego w postaci przesłuchania zatrzymanego kierowcy. W ocenie skarżącej, protokół nie powinien stanowić dowodu bezpośredniego w sprawie, ponieważ, nie wskazuje na fakt braku wyposażenia kierowcy w licencję przez skarżącą, a dokument został potwierdzony przez kierowcę, który mógł nie posługiwać się językiem polskim w stopniu wystarczającym na zrozumienie jego treści.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie podważyła prawidłowości protokołu kontroli, który zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, jest uznawany za dokument urzędowy. Należy zaznaczyć, iż utrwalone protokołem czynności kontrolne mają charakter materialno-techniczny i odzwierciedlają jedynie przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Walor protokołu kontroli, jako dowodu, wyraża się w tym, że skoro jest on sporządzany podczas kontroli drogowej, to w relacji do okoliczności czasu i miejsca jej przeprowadzania umożliwia odzwierciedlenie w jego treści – i to niemal na bieżąco – nie dość, że przebiegu czynności kontrolnych to również, jeżeli nie przede wszystkim, stwierdzonych w trakcie tych czynności faktów, zdarzeń i okoliczności mających, czy też mogących mieć istotne znaczenie z punktu widzenia formułowanych na ich podstawie ocen oraz wniosków, a ponadto – co najistotniejsze – ich utrwalenie we wskazany sposób. W związku z powyższym to właśnie protokół kontroli drogowej jest podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej (zob. np. wyroki NSA z dnia: 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 867/18; 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1944/17, 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 2087/21).
Czynności kontrolne nie są elementem postępowania administracyjnego, a ich przeprowadzenie z udziałem pracownika strony, niewładającego dostatecznie językiem polskim, nie wymaga zapewnienia tłumacza, gdyż ustawodawca nie wprowadza takiego wymogu (zob. wyrok NSA 18 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 603/21). W niniejszej sprawie, kierowca zatrzymanego do kontroli pojazdu wykonując sporny w sprawie przewóz, uczestniczył w czynnościach kontrolnych. Ponadto, z treści protokołu kontroli nie wynika, by zaistniały trudności w porozumieniu się z kierowcą, a kierowca ww. protokół podpisał. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zaznaczyć, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1556) język polski jest językiem urzędowym: 1) konstytucyjnych organów państwa; 2) organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne; 3) terenowych organów administracji publicznej; 4) instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych; 5) organów, instytucji i urzędów podległych organom wymienionym w pkt 1 i pkt 3, powołanych w celu realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne; 6) organów samorządu innego niż samorząd terytorialny oraz organów organizacji społecznych, zawodowych, spółdzielczych i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. W świetle art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4. Zatem, kontrolujący nie jest zobowiązany do powoływania tłumacza podczas kontroli pojazdu prowadzonego przez obcojęzycznego kierowcę. Natomiast przedsiębiorcę, na rzecz którego wykonywany jest przewóz, obciążają ewentualne negatywne skutki nieznajomości przez zatrudnionego kierowcę języka kraju, na terytorium którego dokonuje przewozu. (zob. wyrok NSA z 10 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2634/14 oraz wyrok NSA z 18 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 603/21).
Mając na uwadze powyższe, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie można uznać, że organy dokonały dowolnej oceny dowodów oraz nie przeprowadziły w sposób dokładny postępowania wyjaśniającego. Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że postępowanie dowodowe nie było obarczone wadą. Należy podkreślić, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia (por. np. wyrok NSA z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I GSK 830/13). Wobec zatem ustalenia przez organ, na podstawie treści protokołu kontroli, wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, mając na uwadze charakter odpowiedzialności administracyjnej, organ nie miał podstaw do dalszego prowadzenia czynności dowodowych.
Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego określony przez skarżącą kasacyjnie w punkcie II skargi kasacyjnej tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 92a ust. 1 pkt 1, 3 i 7 u.t.d również należy znać za niesłuszny. Zdaniem strony skarżącej, organ stwierdził o spełnieniu przesłanek materialnych na podstawie niepełnego materiału dowodowego. Skarżąca kasacyjnie Spółka nie zakwestionowała faktu, że kierowca nie okazał podczas kontroli wypisu z licencji, a jedynie podnosiła, że nie powinna ponosić odpowiedzialności, ponieważ wyposażyła kierowcę w licencję, a przyczyny nieokazania jej do kontroli są jej nieznane. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie w tym miejscu zaznaczyć, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., kierowca ma obowiązek posiadania podczas wykonywania przewozu drogowego i okazania na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi wypisu z licencji. Regulacja zawarta w art. 87 u.t.d. wprost więc wskazuje, że kierowca ma obowiązek nie tylko posiadać wypis z licencji, ale również i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli. Zgodnie z art. 92a u.t.d. oraz l.p. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 500 zł. Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny. Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, co oznacza, że określona w art. 92a u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (zob. wyrok NSA z 3 września 2024 r., sygn. akt II GSK 709/24).
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., podnoszony w skardze kasacyjnie również należy uznać za pozbawiony podstaw. Przepis art. 92c wprowadza przesłanki wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia warunków lub obowiązków przewozu drogowego. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Przy czym ww. regulacji nie mieszczą się takie sytuacje, które są wynikiem np. samowolnych zachowań kierowców (zob. wyrok NSA z 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GSK 436/24). Skarżąca kasacyjnie chcąc uwolnić się od odpowiedzialności na naruszeniu przepisów o transporcie drogowym, powinna w toku postępowania administracyjnego, wykazać że nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Samo twierdzenia skarżącej, iż posiada procedury weryfikacji posiadania przez kierowców wymaganej dokumentacji nie jest wystarczające. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi, a jednocześnie zapewniać przedsiębiorcy stałą i bieżącą kontrolę przestrzegania przez nie obowiązków nałożonych przez przepisy prawa. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na inne podmioty. Skoro zatem skarżący chciał skorzystać z dobrodziejstwa ww. przepisu, to powinien był w sposób wyczerpujący, rzetelny i obiektywny przedstawić dowody, które pozwalałaby na zastosowanie tego przepisu. Zdaniem NSA, strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała jednak okoliczności, skutkiem których mogłaby się uwolnić od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. Nie można wobec tego uznać za zasadne twierdzenia postawionego w ramach zarzutu określonego w punkcie III, aby Sąd I instancji, uznając, iż brak było przesłanek do zastosowania regulacji zawartej w powołanym art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., wobec niedopełnienia przez stronę obowiązków jakie nakłada na przedsiębiorcę między innymi art. 87 ust. 1 u.t.d., dopuścił się naruszenia tego przepisu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).