II GSK 1748/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, potwierdzając obowiązek cofnięcia uprawnień w przypadku popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym w okresie próbnym.
Sprawa dotyczyła cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami A.K. po tym, jak popełniła ona przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym w okresie próbnym. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie. Kluczowe było ustalenie, że przepis prawa obligował organ do cofnięcia uprawnień, a interpretacja sądu pierwszej instancji dotycząca zakresu cofnięcia uprawnień (wszystkie kategorie) nie została skutecznie zakwestionowana w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.K. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Sprawa wywodziła się z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji o cofnięcie uprawnień A.K. z powodu popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie 2 lat od wydania po raz pierwszy prawa jazdy, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu. Organ pierwszej instancji cofnął uprawnienia we wszystkich kategoriach, wskazując na bezwzględny obowiązek wynikający z art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję, powołując się na inny przepis, ale uznając jego identyczność z poprzednim. WSA w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że mimo błędnej podstawy prawnej organu odwoławczego, przepis obligował do cofnięcia uprawnień, a cofnięcie uprawnień kategorii B uzasadniało cofnięcie również kategorii C i C+E. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię przepisów, twierdząc, że cofnięcie uprawnień nie powinno obejmować kategorii nabytych po popełnieniu przestępstwa. NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną, wskazując na wady formalne zarzutów oraz na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym cofnięcie uprawnień jest obligatoryjne i ma charakter sankcji za popełnione przestępstwo, niezależnie od daty nabycia poszczególnych kategorii prawa jazdy. Sąd podkreślił, że przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a P.r.d. nie pozostawia luzu decyzyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, cofnięcie uprawnień powinno obejmować wszystkie kategorie, ponieważ przepis prawa obliguje organ do cofnięcia uprawnień w przypadku popełnienia przestępstwa w okresie próbnym, a interpretacja ta nie została skutecznie zakwestionowana.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym nakłada na organ obowiązek cofnięcia uprawnień w przypadku popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie dwóch lat od wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Sankcja ta ma charakter obligatoryjny i służy prewencji generalnej oraz ochronie uczestników ruchu. Skarga kasacyjna nie wykazała skutecznie błędnej wykładni tego przepisu ani naruszenia Konstytucji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
p.r.d. art. 140 § ust. 1 pkt 3a lit. a
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Przepis obliguje starostę do cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy. Sankcja jest obligatoryjna.
Pomocnicze
u.k.p. art. 11 § ust. 4 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
Wprowadza kryteria dodatkowe do uzyskania prawa jazdy kategorii C i C+E, wymagające spełnienia warunków dla kategorii B. Cofnięcie uprawnień kategorii B może wpływać na możliwość posiadania uprawnień wyższych kategorii.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. W kontekście sprawy, oznacza konieczność działania organów na podstawie prawa i brak dowolności.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W kontekście sprawy, oznacza obowiązek organu do zastosowania przepisu obligującego do cofnięcia uprawnień.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu. W kontekście sprawy, oznacza prawo do zaskarżenia decyzji administracyjnej i jej kontroli sądowej.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek cofnięcia uprawnień na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a P.r.d. jest bezwzględny. Przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym popełnione w okresie próbnym skutkuje obligatoryjnym cofnięciem uprawnień, niezależnie od daty nabycia poszczególnych kategorii. Wady formalne skargi kasacyjnej ograniczyły zakres kontroli NSA.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej kasacyjnie dotycząca naruszenia Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię przepisów. Argumentacja dotycząca zakresu cofnięcia uprawnień (obejmowanie kategorii nabytych po przestępstwie).
Godne uwagi sformułowania
nie pozostawia luzu decyzyjnego obliguje do cofnięcia uprawnień sankcja administracyjna prewencja generalna nie jest celowe rozstrzyganie o tym, czy sankcja administracyjna winna obejmować wszystkie kategorie prawa jazdy podjęła polemikę – przy tym niepozbawioną deficytów
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący
Mirosław Trzecki
sprawozdawca
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obligatoryjności cofnięcia uprawnień kierowcy za przestępstwo w okresie próbnym oraz interpretacja zakresu cofnięcia uprawnień."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym w okresie próbnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa ruchu drogowego i konsekwencji prawnych dla kierowców popełniających przestępstwa. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące cofania uprawnień.
“Przestępstwo na drodze w okresie próbnym? Prawo jazdy może zniknąć całkowicie!”
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1748/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-07-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-07 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Małgorzata Korycińska /przewodniczący/ Mirosław Trzecki /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami Hasła tematyczne Drogi publiczne Sygn. powiązane II SA/Gl 54/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-05-11 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 110 art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j. Dz.U. 2021 poz 1212 art. 11 ust. 4 Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 2, art. 7, art. 45 ust. 1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 54/23 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 11 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 54/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 8 listopada 2022 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Pismem z 20 lipca 2022 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. zwrócił się do Prezydenta Miasta Z. (dalej jako: "organ pierwszej instancji") o cofnięcie uprawnień A.K. (dalej jako: "skarżąca"). Wniosek umotywowano popełnieniem przez skarżącą przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu komunikacji w okresie 2 lat od wydania po raz pierwszy prawa jazdy, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. o sygn. akt [...], który uprawomocnił się 17 maja 2022 r. Decyzją z 2 września 2022 r. Prezydenta Miasta Z. cofnął skarżącej uprawnienia w kategoriach: AM, B1, B, C, C1, CE, C1E, BE, T i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ pierwszej instancji wskazał, że art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, ze zm. dalej jako: "p.r.d.") nie pozostawia luzu decyzyjnego i obliguje do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Organ pierwszej instancji negatywnie odniósł się również do wniosku skarżącej o przesłuchanie na okoliczności związane ze sprawą, m.in. w odniesieniu do daty uzyskania uprawnień kat. C i CE oraz jej sytuacji rodzinno-majątkowej. Wskazał, że skarżąca podjęła decyzję o kontynuowaniu szkoleń na kategorię C i C+E, a także o przystąpieniu do egzaminu państwowego, mimo wiedzy o postępowaniu sądowym, które będzie toczyło się wobec niej w sprawie wypadku komunikacyjnego. Decyzją z 7 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej również jako: "organ", "Kolegium") utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ stwierdził, że art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. przestał obowiązywać 17 września 2022 r. i nie stanowił materialnoprawnej podstawy decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, a ww. dacie wszedł w życie art. 103 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 ze zm.; dalej jako: "u.k.p."), który stanowił materialnoprawną podstawę decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Organ stwierdził, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. potwierdzono, że skarżąca przed upływem 2-letniego okresu próbnego określonego w art. 91 ust. 1 u.k.p. dopuściła się czynu zabronionego, w konsekwencji organ pierwszej instancji był zobligowany do cofnięcia jej uprawnień do kierowania pojazdami. WSA w Gliwicach oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd stwierdził, że zastosowanie w sprawie miał art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. Do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 957 ze zm.; dalej: "ustawa zmieniająca"), nie miał zastosowania art. 125 pkt u.k.p., który uchylał art. 140 i art. 140a p.r.d. Na dzień wydania decyzji minister właściwy do spraw informatyzacji nie wydał komunikatu określającego termin wdrożenia ww. wymagań. WSA podkreślił, że mimo użycia błędnej podstawy prawnej przez Kolegium, regulacja art. 103 ust. 1 pkt 3 u.k.p. była niemalże identyczna z treścią art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. W obu przepisach organ pierwszej instancji był zobowiązany do cofnięcia uprawnień w przypadku dokonania przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie 2 lat od wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Uchybienie to zostało uznane za niemające wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Zdaniem WSA, za koniecznością cofnięcia skarżącej prawa jazdy kat. C i C+E przemawiało to, że art. 11 ust. 4 pkt 1 i pkt 2 u.k.p. wprowadzał kryteria dodatkowe do uzyskania prawa jazdy C i C+E, tj. spełnienie wymagań, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 i 4 u.k.p., określonych dla prawa jazdy kategorii B. Oznacza to, że osoba, chcąc otrzymać prawo jazdy na wymienione kategorie, musiała legitymować się prawem jazdy kategorii B, a przynajmniej zdanym egzaminem państwowym wymaganym dla prawa jazdy kategorii B. W ocenie WSA, cofnięcie skarżącej uprawnień z zakresu at. B nie pozwalało na przyjęcie, że spełniała ona wymagania z art. 11 ust. 4 pkt 1 i 2 u.k.p. Koniecznym okazało się więc cofnięcie skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami z kat. C i C+E. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach, zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zrzekła się rozprawy. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to art. 2, art. 7 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym winno obejmować wszystkie kategorie prawa jazdy, jakimi kierowca dysponuje w chwili ich cofnięcia przez organ administracyjny, włącznie z tymi, które zostały nabyte po dniu zaistnienia przestępstwa określonego w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesione w niej zarzuty nie są zasadne. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a, ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zajął stanowiska w tej kwestii. Przed oceną zarzutów skargi kasacyjnej przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. W skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię. Sposób skonstruowania zarzutów kasacyjnych wymaga na wstępie przypomnienia, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, w którym powinny być prawidłowo sformułowane zarzuty kasacyjne, wyznaczają one bowiem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dopuszczalne granice kontroli. Skarga kasacyjna jest środkiem prawnym służącym zaskarżaniu wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, autor skargi kasacyjnej powinien zatem wskazać, jakie przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. W orzecznictwie NSA wielokrotnie podkreślano, że powołanie zarzutów w oderwaniu od będących podstawą zaskarżonego wyroku przepisów postępowania sądowego nie może być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, gdyż przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., jest orzeczenie sądu. Nadto wskazać należy, że błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu, Oznacza to potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej, a więc innymi słowy wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe (zob. np. wyroki NSA z: 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15). Rozpoznawana skarga kasacyjna tych wymogów nie spełniała. Formułując zarzuty naruszenia prawa materialnego, autor skargi kasacyjnej nie powiązał ich z przepisami postępowania sądowoadministracyjnego. Nie sprecyzowano zatem wyraźnie, na czym – zdaniem skarżącej – polegało naruszenie prawa przez Sąd pierwszej instancji. Wzorcami kontroli wyroku Sądu pierwszej instancji, które powinny być wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej, są normy odniesienia (wyprowadzane z przepisów nakazujących, zakazujących lub dozwalających, wyznaczających zakres, kryteria i zasady kontroli sprawowanej przez sądu administracyjne – np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, bądź art. 151 p.p.s.a.) oraz normy dopełnienia (normy wynikające z przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej; por. uzasadnienie uchwały NSA I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1, cz. III.2, s. 21-23; cz. III.4, s. 38-39). Normy te należy powołać łącznie. Normy odniesienia zostały w tej sprawie przez skarżącego kasacyjnie zupełnie pominięte. Te błędy konstrukcyjne zarzutów kasacyjnych nie uzasadniały wprawdzie odrzucenia skargi kasacyjnej jako niespełniającej ustawowych wymogów określonych w art. 176 § 1 p.p.s.a., jednak znacznie ograniczyły zakres możliwej do przeprowadzenia w tej sprawie przez NSA kontroli, gdyż sąd kasacyjny nie może samodzielnie uzupełniać czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych, domniemywać kierunków i zakresu weryfikacji wyroku sądu pierwszej instancji, jeżeli wprost nie wynika to z treści skargi kasacyjnej. Sformułowane przez skarżącą kasacyjnie zarzuty dotyczyły jedynie błędnej wykładni art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. w związku z art. 2, art. 7 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji i uznaniu, że cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym powinno obejmować wszystkie kategorie prawa jazdy, jakimi kierowca dysponuje w chwili ich cofnięcia włącznie z tymi, które zostały nabyte po dniu zaistnienia przestępstwa określonego w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a tej ustawy. Nie sprecyzowano jednak w nich dokładnie, na czym polegało naruszenie prawa przez Sąd pierwszej instancji, nie wyjaśniono bowiem, na czym konkretnie polegał ten błąd wykładni i jaka powinna być prawidłowa wykładnia tych przepisów przez Sąd. Odwołując się do przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozumienia błędu wykładni oraz koniecznych wymogów, którym powinien czynić zadość zarzut błędnej wykładni prawa, NSA stwierdził, że omawiane zarzuty kasacyjne nie mogą być uznane za zasadne, a co za tym idzie skuteczne. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika bowiem, aby Sąd pierwszej instancji podejmował zabiegi interpretacyjne – w kontekście wskazywanym przez wnoszącą skargę kasacyjną – w odniesieniu do przepisów art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się w kwestii wykładni tego przepisu w sposób wskazany w zarzucie kasacyjnym, co zresztą wprost przyznał sam autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu środka odwoławczego, stwierdzając, że nie jest celowe rozstrzyganie o tym, czy sankcja administracyjna winna obejmować wszystkie kategorie prawa jazdy, jakimi kierowca dysponuje w chwili cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym ze względu na konieczność uwzględnienia treści art. 11 ust. 4 u.k.p. W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia tego przepisu, co prowadzi do wniosku, że na gruncie omawianych zarzutów skarżąca kasacyjnie podjęła polemikę – przy tym niepozbawioną deficytów, albowiem z uzasadnienia skargi kasacyjnej (zob. s. 3 – 7) wprost nie wynika, jakie powinno być prawidłowe rozumienie wymienionych w zarzucie kasacyjnym przepisów prawa – z poglądem nieistniejącym, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że zarzut błędnej wykładni wymienionych przepisów prawa nie jest skuteczny. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d., zgodnie którym, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zapadłym na tle art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d., które Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, przyjmuje się, że cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów jest sankcją administracyjną za określone w przepisach prawa zachowania (zdarzenia), w tym m.in. za popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Decyzje podejmowane na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. nie mają charakteru uznaniowego, co oznacza, że organ nie może odstąpić od rozstrzygnięcia nakazanego tym przepisem w razie zaistnienia przewidzianych w nim okoliczności. Przepis ten wprost zobowiązuje starostę do cofnięcia uprawnień, w przypadku prawomocnego stwierdzenia, że strona postępowania administracyjnego w ciągu dwóch lat od wydania jej po raz pierwszy uprawnień do kierowania pojazdami popełniła przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (zob.m.in. Rozdział XXI Kodeksu karnego). Ratio legis tego przepisu, było takie, aby pozbawiać uprawnień do kierowania pojazdami kierowców, którzy po uzyskaniu prawa jazdy nie respektowali zasad i reguł obowiązujących w ruchu drogowym, powodując w związku z tym wypadki drogowe. Celem obowiązywania tej regulacji jest między innymi prewencja generalna, która ma oddziaływać na osoby, które pierwszy raz uzyskały prawo jazdy, ażeby zachowały one szczególną ostrożność z uwagi na mniejsze doświadczenie niż pozostali uczestnicy ruchu drogowego. Ponadto, unormowanie to ma chronić zdrowie i życie uczestników tego ruchu. Stan faktyczny w niniejszej sprawie sprowadzał się do bezspornych faktów, że skarżąca w chwili wypadku komunikacyjnego, tj. 15 maja 2021 r. posiadała uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, które uzyskała 24 grudnia 2019 r. Szkolenie na kategorię C rozpoczęła 5 maja 2021 r., a zakończyła je 17 czerwca 2021 r. Natomiast uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C uzyskała 28 lipca 2021 r. Z kolei szkolenie na kategorię C+E skarżąca rozpoczęła 5 maja 2021 r., a zakończyła je 21 czerwca 2021 r. Uprawnienia w tym zakresie uzyskała 27 października 2021 r. Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację prawną, NSA przyjął, że w rozpoznawanej sprawie zdarzeniem prawnym skutkującym sankcją administracyjną w postaci uprawnień do prowadzenia pojazdów spalinowych jest – na gruncie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. – wyłącznie popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie dwóch lat od wydania prawa jazdy, niezależnie od tego, kiedy doszło do nabycia uprawnień do kierowania pojazdami. Data uzyskania po raz pierwszy uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie jest zdarzeniem, z którym ustawodawca łączy sankcję w postaci cofnięcia uprawnień, lecz jedynie określeniem początkowej daty biegu dwuletniego okresu, w czasie którego dopuszczenie się określonych wykroczeń/przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji skutkuje taką sankcją. Sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych (brak zarzutu naruszenia art. 11 ust. 4 u.k.p.) uniemożliwia jednak ocenę trafności stanowiska Sądu pierwszej instancji, że cofnięcie skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B wyklucza – w sytuacji zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. – pozostawienie uprawnień kategorii C, dalszą konsekwencją czego jest niemożność dysponowania przez nią uprawnieniami z kategorii C+E. W świetle art. 11 ust. 4 u.k.p., na którym oparł się Sąd pierwszej instancji, dla pozbawienia skarżącej uprawnień do prowadzenia pojazdów spalinowych nie tylko kategorii B, lecz także kategorii C i C+E data uzyskania uprawnienia prowadzenia pojazdów tych ostatnich kategorii nie miała znaczenia. W odniesieniu do stanowiska autora skargi kasacyjnej, wyrażonego w uzasadnieniu środka odwoławczego co do możliwości zastosowania – w drodze analogii – w niniejszej sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2021 r. sygn. akt SK 23/21, zauważyć należy, że treść oraz istota poglądu prawnego wyrażonego we wskazanym wyżej wyroku nie daje podstaw, aby ten pogląd prawny można było uznać za adekwatny, a co za tym idzie za przydatny dla wykazania braku zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Przedmiot oraz istota rozstrzyganego tym wyrokiem zagadnienia prawnego nie pozostają bowiem w żadnym związku z przedmiotem sprawy, w której orzekał Sąd pierwszej instancji. Eksponowanie przez autora skargi kasacyjnej znaczenia konsekwencji mających wynikać – jego zdaniem – z przywołanego wyroku, nie jest więc ani przydatne, ani też trafne. Zwłaszcza, że w kontekście deficytów skargi kasacyjnej operowanie argumentem z analogii czy też wręcz wprost stosowanie analogii w procesie wykładni prawa administracyjnego jest niedopuszczalne zarówno ze względu na wymóg wykazania przez organ administracji publicznej istnienia wyraźnej podstawy prawnej do działania, jak i ze względu na uzasadniający to wymaganie warunek ustawowej ochrony praw i wolności obywatelskich (zob. np. wyroki NSA z: 10 marca 1994 r., sygn. akt SA/Ka 1857/93; 22 listopada 1983 r., sygn. akt SA/Wr 510/83). Natomiast w świetle powyższych rozważań chybiony jest zarzut naruszenia wskazanych w zarzucie kasacyjnym przepisów Konstytucji. Przepisy art. 2 i art. 7 Konstytucji są przepisami mającymi charakter ogólny, które w skardze kasacyjnej zostały powiązane z art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a p.r.d. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że starosta ma obowiązek cofnąć posiadane uprawnienia do kierowania pojazdami spalinowymi w przypadku popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Przepis ten nie pozostawia więc swobody organowi w rozstrzyganiu sprawy (gdyby organ nie cofnął skarżącej uprawnień wobec wypełniania się dyspozycji przepisu, jego zachowanie byłoby zachowaniem contra legem). Mając powyższe na uwadze, ponieważ zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI