II GSK 1745/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej opłat za zajęcie pasa drogowego przez urządzenia telekomunikacyjne i reklamy, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Sprawa dotyczyła uchwały Rady Powiatu Tarnogórskiego w sprawie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego. Wojewoda Śląski zaskarżył uchwałę, zarzucając m.in. nieprawidłowe zróżnicowanie stawek dla urządzeń i obiektów telekomunikacyjnych oraz dla reklam. WSA w Gliwicach stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej urządzeń telekomunikacyjnych, ale oddalił skargę w pozostałym zakresie. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną Wojewody, uznał, że WSA nieprawidłowo ograniczył zakres kontroli, nie badając wszystkich istotnych naruszeń prawa wskazanych w skardze, i uchylił wyrok w zaskarżonej części, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który częściowo uwzględnił skargę Wojewody na uchwałę Rady Powiatu Tarnogórskiego w sprawie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego. Wojewoda zarzucał uchwale istotne naruszenia prawa, w tym nieprawidłowe ustalenie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego przez urządzenia i obiekty infrastruktury telekomunikacyjnej oraz przez reklamy, wskazując na sprzeczność z ustawą o drogach publicznych i Konstytucją. WSA w Gliwicach stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej stawek za urządzenia telekomunikacyjne, uznając, że powinny być one ustalane rocznie, a nie dziennie, jak błędnie przyjęto w uchwale. Jednakże, w pozostałym zakresie, w tym dotyczącym stawek za reklamy, WSA oddalił skargę, uznając, że zróżnicowanie stawek ze względu na treść i formę reklamy jest dopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną w części dotyczącej uchylenia wyroku WSA w punkcie drugim oraz w zakresie zarzutów naruszenia prawa procesowego. NSA stwierdził, że WSA naruszył zasadę związania granicami skargi, nie badając wszystkich istotnych naruszeń prawa wskazanych przez Wojewodę, mimo że skarga obejmowała całą uchwałę. Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził pełnej kontroli legalności uchwały, co doprowadziło do niedopuszczalnej rozbieżności między zakresem rozpoznania a orzekaniem. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oddalenia skargi i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, nakazując pełną kontrolę legalności uchwały z wyłączeniem przepisu, co do którego wydano już prawomocne orzeczenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, stawki za umieszczanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej (w tym telekomunikacyjnej) powinny być ustalane rocznie, a nie dziennie, zgodnie z ustawą o drogach publicznych.
Uzasadnienie
Ustawa o drogach publicznych w art. 40 ust. 2 pkt 2 i ust. 5 wyraźnie stanowi o rocznym charakterze opłat za umieszczanie urządzeń infrastruktury technicznej, w tym telekomunikacyjnej, podczas gdy dla obiektów budowlanych stawka jest dzienna. Uchwała Rady Powiatu, która ustaliła stawki dzienne dla obu kategorii, naruszyła te przepisy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.p. art. 40
Ustawa o drogach publicznych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5 i 6
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA nieprawidłowo ograniczył zakres kontroli legalności uchwały, nie badając wszystkich istotnych naruszeń prawa wskazanych w skardze. Sąd pierwszej instancji naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wyjścia poza zarzuty i wnioski skargi.
Godne uwagi sformułowania
Sąd ten – niezależnie od negatywnej (...) i pozytywnej (...) oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały – bez przeprowadzenia kontroli jej legalności w pozostałej części oddalił w punkcie drugim zaskarżonego wyroku skargę w tym zakresie. Takie podejście doprowadziło do powstania niedopuszczalnej rozbieżności pomiędzy zakresem rozpoznania i kontroli legalnościowej a zakresem orzekania Sądu a quo.
Skład orzekający
Małgorzata Rysz
przewodniczący
Marcin Kamiński
sprawozdawca
Izabella Janson
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego, zakres kontroli sądowej nad uchwałami samorządowymi, zasady postępowania przed sądami administracyjnymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii opłat za zajęcie pasa drogowego, ale zasady kontroli sądowej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii ustalania opłat za zajęcie pasa drogowego, co ma bezpośrednie przełożenie na działalność gospodarczą i funkcjonowanie samorządów. Wyrok NSA podkreśla znaczenie pełnej kontroli sądowej nad aktami prawa miejscowego.
“NSA: Jak sądy powinny kontrolować uchwały samorządów w sprawie opłat za drogi?”
Dane finansowe
WPS: 240 PLN
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1745/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Janson
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
6402 Skargi organów nadzoru na uchwały rady powiatu w przedmiocie ... (art. 81 ustawy o samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
III SA/Gl 28/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-04-17
Skarżony organ
Rada Powiatu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 5 i 6, art. 134 § 1, art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 320
art. 40
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 28/24 w sprawie ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Powiatu Tarnogórskiego z dnia 17 grudnia 2019 r. nr XV/158/2019 w przedmiocie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych 1. uchyla punkt 2 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Rady Powiatu Tarnogórskiego na rzecz Wojewody Śląskiego 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 28/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi Wojewody Śląskiego (skarżący, strona skarżąca, Wojewoda, organ nadzoru) na uchwałę Rady Powiatu Tarnogórskiego (Rada Powiatu, Rada, skarżony organ) z dnia 17 grudnia 2019 r. nr XV/158/2019 w przedmiocie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części § 5 ust. 1 w zakresie słów: "i urządzeń" (pkt 1) oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 2).
II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.
Skargą z dnia 18 grudnia 2023 r. Wojewoda Śląski wniósł o stwierdzenie nieważności w całości uchwały Nr XV/158/2019 Rady Powiatu Tarnogórskiego z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych w granicach administracyjnych Powiatu Tarnogórskiego, jako sprzecznej z art. 40 ust. 2, ust. 8 i ust. 9 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (u.d.p.) w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że zaskarżona uchwała została opublikowana w wojewódzkim dzienniku urzędowym (Dz.Urz. Woj. Śląskiego z 2019 r. poz. 9074) i weszła w życie z dniem 4 stycznia 2020 r. Organ nadzoru wskazał, że zastrzeżenia dotyczą przede wszystkim § 5 uchwały ("1. W odniesieniu do obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej ustala się stawkę opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego, o których mowa w § 1 pkt 1, pkt 3 i pkt 4, za każdy dzień zajęcia, bez względu na zajętą część pasa drogowego, w wysokości - 0,20 zł.", "2. Za zajęcie pasa drogowego, o którym mowa w § 1 pkt. 2 ustala się następujące roczne stawki opłat za 1 m2 powierzchni pasa drogowego zajętego przez rzut poziomy umieszczanego urządzenia infrastruktury telekomunikacyjnej, w wysokości -20,00 zł.", "3. Za umieszczenie na drogowym obiekcie inżynierskim urządzenia infrastruktury telekomunikacyjnej ustala się roczną stawkę opłaty za 1 m2 pasa drogowego zajętego przez rzut poziomy umieszczanego urządzenia, w wysokości - 20,00 zł."). W ocenie organu nadzoru, w uchwale nie zostały prawidłowo uwzględnione stawki opłat z tytułu zajęcia pasa drogowego przez urządzenie i obiekt telekomunikacyjny - łącznie. Wojewoda wskazał, że wysokość stawki w odniesieniu do zadania z § 1 pkt 3 uchwały może dotyczyć jedynie obiektów budowlanych, nie zaś umieszczonych w pasie drogowym urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej. Tymczasem postanowienie uchwały rozciąga się również na umieszczanie w pasie drogowym urządzeń, co do których określenie stawki opłaty powinno zostać dokonane odrębne – nie za każdy dzień zajęcia, ale rocznie – zgodnie z art. 40 ust. 5 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.d.p. Skutkiem powyższego jest nieprawidłowe wypełnienie przez Radę delegacji z art. 40 ust. 8 u.d.p. Wprowadzenie odrębnych stawek opłat w stosunku do obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej ma istotne znaczenie z tego względu, że przewidziane przez ustawodawcę w art. 40 ust. 8 u.d.p. niższe stawki maksymalne zostały zróżnicowane w zależności od tego czy zajęcie pasa drogowego związane jest z obiektami, czy też z urządzeniami infrastruktury telekomunikacyjnej – i wynoszą odpowiednio: 0,20 zł dziennie (zamiast 10 zł) w odniesieniu do umieszczonego w pasie drogowym obiektu infrastruktury telekomunikacyjnej (art. 40 ust. 6 u.d.p.) i 20 zł rocznie (zamiast 200 zł) w odniesieniu do urządzenia infrastruktury telekomunikacyjnej (art. 40 ust. 5 u.d.p.). Odmienny jest więc zakres przedmiotowy opłat, odmienna jest ich wysokość i okres, za który są one pobierane. Z kolei stawki opłat ustalone przez właściwą radę powiatu w uchwale podjętej na podstawie art. 40 ust. 8 ustawy, z uwzględnieniem ww. stawek maksymalnych, są podstawą do ustalania wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego, "czego dokonuje" zarządca drogi w drodze decyzji administracyjnych (art. 40 ust. 11 w zw. z ust. 3 u.d.p.). Z tego też względu szczególnie istotne jest, by nie pojawiały się wątpliwości przy stosowaniu przepisów przedmiotowej uchwały w zakresie podstawy do zastosowania niższych stawek opłat. Ponadto, zdaniem skarżącego, Rada nieprawidłowo uregulowała także kwestie związane z opłatami za zajęcie pasa drogowego na cele reklamy. W § 4 uchwały postanowiono, że: "Za każdy dzień umieszczenia w pasie drogowym reklamy ustala się stawki opłat za 1 m2 powierzchni reklamy w wysokości: 1) zawierające informacje o gminie, powiecie lub województwie, w szczególności w postaci planów, map, tablic lub plansz - 0,10 zł; 2) reklamy związane z nazewnictwem obiektów drogowych w tym (rond) i elementy upamiętniające np. osoby lub wydarzenia historyczne umieszczone na nich za każdy dzień - 0,05 zł; 3) reklamy inne niż wymienione w pkt 1 i pkt 2-2,00 zł." (ust. 2) oraz "Dla reklam świetlnych i podświetlanych stawkę opłaty określonej w ust. 2 niniejszego paragrafu podwyższa się o 100%" (ust. 3). Skarżący wskazał, że przepisy ustawy o drogach publicznych umożliwiają zróżnicowanie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego jedynie ze względu na przesłanki wymienione w art. 40 ust. 9 u.d.p. Oznacza to, że rada ustalając stawki opłat nie może brać pod uwagę żadnych innych czynników niż te, które zostały wymienione w tym przepisie. Dlatego przedmiotowa uchwała w części różnicującej stawki opłat w zależności od treści reklamy oraz użycia elementów świetlnych i podświetlanych jest niezgodna z prawem, gdyż te rozróżnienia – zdaniem Wojewody – nie mają oparcia w przesłankach z art. 40 ust. 9 ww. ustawy. Organ nadzoru stwierdził, że opisane uchybienia należą do kategorii istotnych naruszeń prawa, a zatem zaskarżoną uchwałę w całości należy uznać za sprzeczną z prawem.
W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu wniosła o jej oddalenie.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach opisanym na wstępie wyrokiem stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 5 ust. 1 w zakresie słów: "i urządzeń", a pozostałym zakresie oddalił skargę. Sąd I instancji wskazał, że stwierdzenie nieważności uchwały w całości albo w części jest możliwe tylko wówczas, gdy jest dotknięta naruszeniem prawa i to nie każdym, a jedynie o charakterze istotnym. Jednocześnie, orzekając w tej kwestii Sąd lub organ nadzoru, powinien uwzględnić samodzielności i autonomię jednostki samorządu terytorialnego, która – w ramach obowiązującego prawa – może dokonać wyboru zasad czy rozwiązań przyjmowanych w ramach legislacji powiatowej. WSA w Gliwicach podniósł, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności całej uchwały, zatem uwzględnienie skargi byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby była ona dotknięta tak licznymi naruszeniami prawa o charakterze istotnym, że uniemożliwiałoby to stwierdzenie jej nieważności jedynie w części. Sąd Wojewódzki wskazał, że "nie dostrzegł, aby uchwała w całości była dotknięta tak oczywistą czy bezpośrednią sprzecznością zawartych w niej norm prawnych, aby konieczne było stwierdzenie jej nieważności w pełnym zakresie". Następnie WSA w Gliwicach wskazał, że pierwszy z zarzutów odnosił się do § 5 ust. 1 uchwały. W ocenie organu nadzoru w uchwale nie zostały prawidłowo uwzględnione stawki opłat z tytułu zajęcia pasa drogowego przez urządzenie i obiekt telekomunikacyjny - łącznie. Wysokość stawki w odniesieniu do zadania z § 1 pkt 3 uchwały może dotyczyć jedynie obiektów budowlanych, nie zaś umieszczonych w pasie drogowym urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej. Tymczasem postanowienie uchwały rozciąga się również na umieszczanie w pasie drogowym urządzeń, co do których określenie stawki opłaty powinno zostać dokonane odrębne – nie za każdy dzień zajęcia, ale rocznie – zgodnie z art. 40 ust. 5 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy. Sąd I instancji uznał stanowisko Wojewody za zasadne. Zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 5 ww. ustawy, opłata za umieszczanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej ustalana jest "rocznie" i może wynosić maksymalnie 200 zł, a dla urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej – 20 zł "rocznie", podczas gdy dla obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami oraz reklam jest to stawka dzienna (art. 40 ust. 2 pkt 3 w zw. z ust. 6 ustawy) i wynosi maksymalnie 10 zł dziennie, a dla obiektów infrastruktury telekomunikacyjnej – 0,20 zł dziennie. Sąd Wojewódzki wskazał, że sformułowanie zawarte w § 5 ust. 1 uchwały, z którego wynika, że opłata za zajęcie pasa drogowego zarówno przez obiekty, jak i urządzenia infrastruktury telekomunikacyjnej ustalona jest wg stawek dziennych narusza w cyt. regulacje ustawowe, co zasadnie zarzucił Wojewoda. WSA w Gliwicach podniósł, że "nie uznał konieczności stwierdzenia z tego powodu nieważności uchwały w pełnym zakresie". Sąd I instancji wskazał, że dla usunięcia niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały w świetle zastrzeżeń Wojewody "nie było konieczności stwierdzania jej nieważności w pełnym zakresie", a "jedynie taka korekta jej postanowień, która usunie wady dostrzeżone przez organ nadzoru". Sąd Wojewódzki nie uznał natomiast zasadności skargi w części odnoszącej się do zróżnicowania stawek opłaty za reklamy. W ocenie Sądu I instancji reklamy różniące się treścią (informacje o gminie, nazewnictwo obiektów drogowych itd.) i formą (zwykłe, świetlne lub podświetlane) stanowią w istocie inne rodzaje urządzeń. Oznacza to, że Rada Powiatu, ustalając dla nich odmienne stawki opłat, uwzględniła w uchwale treść art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych, zatem w tej części skarga okazała się nieuzasadniona. Uwzględniając powyższe, WSA w Gliwicach, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w ww. części. W pozostałym zakresie Sąd I instancji nie podzielił zastrzeżeń Wojewody, w związku z czym na podstawie art. 151 p.p.s.a. w tej części oddalił skargę.
IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda, zaskarżając go w części obejmującej pkt 2, wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia poprzez uwzględnienie skargi, ewentualnie, o jego uchylenie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w tym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego, to jest:
1) art. 40 ust. 2 pkt 3, ust. 8 i ust. 9 pkt 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (u.d.p.) przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przez rodzaj urządzenia obcego umieszczonego w pasie drogowym w rozumieniu art. 40 ust. 9 pkt 5 ustawy, w przypadku reklamy, należy rozumieć jej treść oraz użycie w niej elementów świetlnych i podświetlanych;
2) art. 40 ust. 8 u.d.p. w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Konstytucja RP) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wobec braku uznania, że:
- katalogi określone w § 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 uchwały zostały skonstruowane w sposób wadliwy, albowiem zakresy regulacji z pkt 2 i pkt 3 pokrywają się i są niejednoznaczne oraz nieprecyzyjne,
- regulacja § 4 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 uchwały pokrywa się, przez co jest niejednoznaczna i nieprecyzyjna;
3) art. 40 ust. 8 w związku z art. 40 ust. 6 u.d.p. oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wobec braku uznania, że regulacja § 4 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 modyfikuje art. 40 i ust. 6 i ust. 8 ww. ustawy w ten sposób, że opłata za dzień zajęcia pasa drogowego zajętego na wydzielone miejsca parkingowe (koperty) oraz na tymczasowe stoiska handlowe naliczana jest za 1 m kw. powierzchni wydzielonego miejsca parkingowego (koperty) oraz tymczasowego stoiska handlowego, co narusza regulację, zgodnie z którą opłata ta ma być ustalana za powierzchnię pasa drogowego zajętego przez rzut poziomy urządzenia obcego;
4) art. 40 ust. 1 i ust. 8 u.d.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie wobec braku uznania, że ustalenie opłaty za wydzielone miejsce parkingowe (tzw. koperty) stanowi wykroczenie poza upoważnienie ustawowe;
5) art. 40 ust. 1 ust. 2 pkt 3, ust. 6, ust. 8 i ust. 9 pkt 5 u.d.p., art. 2 i art.7 Konstytucji RP i "art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 1990 roku o samorządzie gminnym" poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez Sąd, że § 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 3, § 4 ust. 1 pkt 2 i pkt 4, § 4 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 oraz § 4 ust. 2 i ust. 3 uchwały nie naruszają prawa w sposób istotny, podczas gdy w ocenie skarżącego kasacyjnie są one przejawami istotnych naruszeń prawa;
2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
6) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wyjścia przez Sąd poza zarzuty i wnioski skargi, a w konsekwencji brak zauważenia naruszeń prawa, które przez skarżącego nie były powołane, a które Sąd zobowiązany był uwzględnić z urzędu, to jest naruszeń wskazanych w pkt 2-4 zarzutów;
7) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a także poprzez przywołanie wadliwej podstawy prawnej;
8) art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 6, ust. 8 i ust. 9 pkt 5 u.d.p. oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, polegające na braku uwzględnienia skargi w całości "w sytuacji, gdy uchwała została wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów".
V. Stanowisko strony przeciwnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
1. Skarga kasacyjna jest uzasadniona w części obejmującej punkt drugi zaskarżonego wyroku oraz w zakresie podniesionych zarzutów naruszenia prawa procesowego w odniesieniu do wzorców kontrolnych wynikających z art. 134 § 1 w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 40 ust. 8 i art. 40 ust. 3-6 i 9 u.d.p.
2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji oraz podstawy, o których mowa w art. 189 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
3. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przyczyn nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do kontroli prawidłowości zaskarżonej części wyroku w świetle podniesionych zarzutów kasacyjnych, uznając, że część z nich jest uzasadniona, co – wobec stwierdzenia, że istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona – skutkowało koniecznością wzruszenia zaskarżonej części i przekazania w tym zakresie sprawy kontrolowanemu Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.
4. Stwierdzona wada procesowa zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę organu nadzoru (punkt drugi wyroku) polega na naruszeniu wyznaczającej granice rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego zasady niezwiązania granicami skargi, w tym podniesionymi w niej zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), przez ograniczenie weryfikacji legalności zaskarżonej uchwały Rady z dnia 17 grudnia 2019 r. nr XV/158/2019 w przedmiocie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych jedynie do oceny zasadności zarzutów skargi oraz w odniesieniu do tylko tych jednostek redakcyjnych zakwestionowanego aktu prawa miejscowego, które zostały wymienione w uzasadnieniu skargi, pomimo iż w petitum skargi z dnia 18 grudnia 2023 r. (punkt I) Wojewoda wyraźnie wskazał, że zakresem zaskarżenia obejmuje całość ww. uchwały.
Powyższe ograniczenie zakresu rozpoznania kontrolowanego Sądu Wojewódzkiego jest oczywiście wadliwe, albowiem Sąd ten – niezależnie od negatywnej (co do części § 5 ust. 1 – zob. punkt I wyroku) i pozytywnej (co do § 4 ust. 2 i 3 – zob. uzasadnienie wyroku) oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały – bez przeprowadzenia kontroli jej legalności w pozostałej części oddalił w punkcie drugim zaskarżonego wyroku skargę w tym zakresie. Takie podejście doprowadziło do powstania niedopuszczalnej rozbieżności pomiędzy zakresem rozpoznania i kontroli legalnościowej a zakresem orzekania Sądu a quo, która w razie uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku – formalnie rozstrzygającego w przedmiocie legalności całej uchwały – skutkowałaby zamknięciem możliwości oceny zgodności z prawem i stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie nieobjętym rzeczywistą kontrolą (stwierdzenie Sądu a quo, że "nie dostrzegł" on, aby "uchwała w całości była dotknięta tak oczywistą czy bezpośrednią sprzecznością zawartych w niej norm prawnych", jest pozbawione jakiekolwiek wartości weryfikacyjnej i świadczy o uchyleniu się od obowiązku procesowego), niezależnie od tego, że uchwała ta została już uchylona przez skarżony organ, co oczywiście pozostaje bez wpływu na tok postępowania w sprawie skargi na ww. akt prawa miejscowego (zob. s. 4 skargi z dnia 18 grudnia 2023 r.).
W związku z powyższym należy stwierdzić, że sąd administracyjny jest co do zasady związany przedmiotem i zakresem zaskarżenia w sprawach skarg organów nadzoru na kontrolowalne akty organów jednostek samorządu terytorialnego samorządowych (art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.), jednak nie jest związany podniesionymi zarzutami i wnioskami co do sposobu orzekania oraz wskazanymi w tych skargach wzorcami kontrolnymi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), natomiast w sytuacjach wymagających usunięcia z systemu prawnego niezaskarżonej części kontrolowanego aktu – może również uwzględnić skargę także w tej części.
5. Uwzględnienie powyższych zarzutów kasacyjnych stanowi konieczną i wystarczającą podstawę do wzruszenia wyroku kontrolowanego Sądu Wojewódzkiego w zaskarżonej części, z pominięciem oceny pozostałych zarzutów kasacyjnych, które staną się przedmiotem weryfikacji Sądu a quo w toku ponownej i pełnej kontroli legalności spornej uchwały, z wyłączeniem przepisu § 5 ust. 1, co do którego wydano już prawomocne orzeczenie (punkt 1 zaskarżonego wyroku), z poszanowaniem zasady związania, o której mowa w art. 190 p.p.s.a.
6. Wobec przedstawionej argumentacji, działając na podstawie art. 185 § 1, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku w części obejmującej punkt drugi i przekazaniu w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzeniu na rzecz strony skarżącej kasacyjnie kwoty 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
-----------------------
2Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI