I OSK 1928/20

I OSK 1928/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Lu 496/19 - Wyrok WSA w Lublinie z 2020-01-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 341
art.75 ust. 1 pkt. 5 art. 75 ust. 2 pkt. 2 art 99 ust. 1 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Monika Nowicka Protokolant: sekretarz sądowy Dominik Kozarski przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Lublinie A. K. del. do Prokuratury Regionalnej w Lublinie po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 496/19 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 15 lipca 2019 r. nr SKO.41/2309/RU/2019 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020r., sygn. akt III SA/Lu 496/19, oddalił skargę S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 15 lipca 2019 r. nr SKO.41/2309/RU/2019 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 9 maja 2019 r. do Prezydenta Miasta Lublin wpłynęło pismo Prokuratury Rejonowej w Lublinie z wnioskiem o skierowanie S. S., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, na badanie lekarskie w celu sprawdzenia, czy w przypadku skarżącego nie istnieją ewentualne przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Z treści pisma wynikało, że skarżący choruje na miażdżycę, ma zaniki pamięci i dolegliwości po przebytym udarze.
Decyzją z dnia 28 maja 2019 r. Prezydent Miasta Lublin skierował S. S. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu organ argumentował, że w świetle uzyskanych informacji istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. S.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 15 lipca 2019r., nr SKO.41/2309/RU/2019, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że jeżeli organ poweźmie informację o uzasadnionych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia kierowcy, obowiązany jest wydać z urzędu decyzję administracyjną kierującą na badanie lekarskie stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.). Organ zaznaczył, że skarżący cierpi na miażdżycę, zaniki pamięci, dolegliwości po udarze. Wystąpiły przypadki utraty przytomności. Zdaniem SKO, zaburzenia należące do grupy schorzeń układu sercowo-naczyniowego mogą mieć istotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów, co przekłada się na bezpieczeństwo w ruchu drogowym.
Na w/w decyzję S. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając, że zaskarżoną decyzję wydano z rażącą obrazą przepisów prawa procesowego. Skarżący podkreślił, że nigdy nie przebył żadnych chorób, które czyniłyby niemożliwym prowadzenie przez niego pojazdów mechanicznych, a stwierdzenia o występujących dolegliwościach powinny zostać zweryfikowane w oparciu o dostępną dokumentację medyczną. Wskazał, że na niedosłuch choruje od 9 roku życia i to schorzenie istniało w czasie, kiedy nabywał uprawnienia do kierowania pojazdami. Zaznaczył, że obecnie ma lepszy aparat słuchowy i lepiej słyszy. Jednocześnie zaznaczył, że padł ofiarą przestępstwa ze strony rodziny, a przyczyną utraty przytomności było podanie środków usypiających w celu kradzieży pieniędzy znajdujących się w mieszkaniu.
Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.
Przywołując art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami Sąd wskazał, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ jest w posiadaniu informacji nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, zaś źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. Skierowanie na badania lekarskie może więc nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wiarygodną okolicznością potwierdzającą istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego jest materiał dowodowy w postaci dołączonych do wniosku o wszczęcie postępowania, notatek policyjnych. Wynika z nich jednoznacznie, że członkowie rodziny skarżącego informowali o licznych schorzeniach i pogarszającym się stanie zdrowia skarżącego, cierpiącego na miażdżycę oraz inne choroby.
Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy nie wystąpiła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przesłuchanie najbliższych członków rodziny skarżącego i protokolarne utrwalenie wyjaśnień złożonych przez te osoby. Informacje zawarte w notatkach policyjnych budzą bowiem uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego. Sąd stwierdził przy tym, że bez znaczenia jest podnoszona w załączniku do protokołu z rozprawy okoliczność, że policyjne notatki urzędowe zostały sporządzone w ramach czynności sprawdzających (operacyjnych) i z tego powodu notatki te nie mają wartości dowodowej. Sąd zaznaczył, że jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 K.p.a.). W ocenie Sądu I instancji powyższe oznacza, że nawet istniejący konflikt w rodzinie skarżącego nie pozbawiał policyjnych notatek – sporządzonych w odrębnym postępowaniu – mocy dowodowej. Trudno bowiem przyjąć, aby Ł. R., B. R., A. D. i A. M. podali nieprawdziwe informacje funkcjonariuszce Policji, mł. asp. I. L., która w listopadzie 2018 r. sporządziła sporne notatki urzędowe. Wynikało z nich wprost, że skarżący ma poważne problemy zdrowotne i korzysta z pomocy lekarzy. A. D. podała, że skarżący ma zaniki pamięci, a potwierdziła to B. R. A. M. wskazał m.in., że lekarz kategorycznie zabronił skarżącemu jeżdżenia samochodem. Ł. R. wspominał też o złym stanie zdrowia skarżącego. Notatki urzędowe zostały podpisane przez w/w osoby.
Sąd wskazał, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, organ nie miał obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego odpowiedzieć na pytanie, jaki jest stan zdrowia skarżącego. Poza tym przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia organ nie musiał opierać się ani na dokumentacji medycznej, ani na wszystkich materiałach zgromadzonych w sprawie karnej, wywołanej zawiadomieniem o kradzieży. Zdaniem Sądu, uzasadnienie zarzutów i wniosków skargi świadczy o prowadzeniu przez skarżącego nieskutecznej polemiki ze słusznym stanowiskiem organu odwoławczego. Zaświadczenie lekarskie z dnia 18 października 2019 r. (k. 60 akt sąd.) wskazujące m.in., że skarżący nie zgłasza zawrotów głowy, zaburzeń świadomości i napadów padaczkowych, nie jest – w ocenie Sądu – dowodem świadczącym po pierwsze, o bezkrytycznym podejściu organu do wszystkich otrzymanych informacji, a po drugie o wadliwości zaskarżonej decyzji wydanej dużo wcześniej, niż wspomniane zaświadczenie, bo w dniu 15 lipca 2019 r.
Od powyższego wyroku skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego jedynie w oparciu o treść notatki policyjnej sporządzonej w toku czynności operacyjnych przytaczającej twierdzenia osób trzecich bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego we właściwym trybie, m.in. poprzez zaniechanie przesłuchania tychże osób trzecich w charakterze świadków,
- art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b) w/w ustawy, poprzez zaniechanie dokonania właściwej oceny istnienia przesłanki uzasadnionych zastrzeżeń dotyczących stanu zdrowia kierowcy i nie ustalenie czy zawiadomienie prokuratora oparte na kontrowersyjnych notatkach policji bez ich weryfikacji jest wystarczające do skierowania na badania;
2. przepisów postępowania, tj.:
- art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i 2 w zw. art. 80 K.p.a., poprzez zaniechanie uchylenia decyzji przez Sąd I instancji, pomimo naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy polegającego na tym, że:
a) Sąd uznał za prawidłowo przeprowadzone przez organy postępowanie, które w istocie przeprowadzone zostało w sposób szczątkowy i powierzchowny, a rozstrzygnięcie w sprawie oparto na treści notatki policyjnej przytaczającej twierdzenia osób trzecich; tym samym tego rodzaju dowód mógł co najwyżej stanowić środek pośredni (nie zaś bezpośredni) w sprawie, a tym samym niewystarczający do ferowania orzeczenia w sprawie,
b) pominięto okoliczność, iż w/w notatka zawierała twierdzenia osób trzecich z którymi skarżący pozostawał skonfliktowany, bowiem byli członkami jego rodziny,
- art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie uchylenia decyzji przez Sąd I instancji, pomimo naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy polegającego na tym, że Sąd uznał za prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe w którym organy pominęły uzasadnione żądanie skarżącego, by dopuścić i przeprowadzić w sprawie dowód z przesłuchania w charakterze świadka osób, których twierdzenia zawarte były w notatce policyjnej sporządzonej w toku czynności operacyjnych w sytuacji, gdy istniała możliwość przesłuchania świadków w toku postępowania;
- art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie uchylenia decyzji przez Sąd I instancji, pomimo naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy polegającego na tym, że Sąd uznał za prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe w którym organy potraktowały jako dokument urzędowy notatkę służbową, która stanowi dokument prywatny w sprawie i nie jest wystarczającym dowodem do wydania decyzji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto podniesione zarzuty.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Przed odniesieniem się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy wskazać, że skierowanie na badania lekarskie ma na celu potwierdzenie, iż osoba kierowana na te badania nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Oczywistym jest też i to, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na jego bezpieczeństwo, jak i innych użytkowników dróg. Stan zdrowia kierowcy jest niewątpliwie istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo ruchu. Dla takiego bezpieczeństwa niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy korzystają z tych uprawnień. Podkreślić przy tym należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie jest jednoznaczna z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami i w żaden sposób nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona wyjaśnieniu istniejących w tym względzie uzasadnionych wątpliwości.
Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Stosownie do art. 75 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się na podstawie skierowania w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 4, 5 i 7.
Z kolei zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) w/w ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Użyte przez ustawodawcę sformułowania "wydaje decyzję administracyjną" (art. 99 ust. 1 ustawy) oraz "badaniu (...) podlega" (art. 75 ust. 1 ustawy) oznaczają, że skierowanie kierowcy na badanie lekarskie ma charakter decyzji związanej. Jeżeli zatem spełnione zostaną przesłanki ustawowe, to właściwy starosta zobowiązany jest do podjęcia decyzji, kierującej kierowcę na omawiane badania. Skierowanie wydaje się, gdy istnieją – jak stanowi art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami –"uzasadnione zastrzeżenia", lub - jak to określa art. 75 ust. 1 pkt 5 – "uzasadnione i poważne zastrzeżenia" co do stanu zdrowia kierowcy.
Należy zauważyć, że w/w regulacje nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Mowa jest tylko, aby były one uzasadnione i poważne. Oznacza to, że właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza zatem przede wszystkim, że powinny być oparte na wiarygodnych podstawach. Wydanie decyzji nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarczy wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu.
Wobec tego, uzasadnione i poważne zastrzeżenia winny mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Skierowanie na badania lekarskie ma zaś na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym dana osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym.
W niniejszej sprawie za takie wiarygodne podstawy, o których mowa powyżej, należy uznać wniosek Prokuratury Rejonowej w Lublinie z dnia 6 maja 2019 r. wskazujący na istnienie poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego. Prokuratura Rejonowa w Lublinie przeprowadziła postępowanie przygotowawcze, w toku którego ustalono, że skarżący ma miażdżycę, zaniki pamięci i przebyty udar, a stan jego zdrowia się pogarsza. Zaznaczyć przy tym raz jeszcze należy, że przesłanką skierowania kierowcy przez organ na badania lekarskie jest istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. Natomiast, decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie jest jednoznaczna z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami i nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona wyjaśnieniu istniejących w tej kwestii uzasadnionych wątpliwości. Podkreślić też należy, że z żadnego powszechnie obowiązującego przepisu prawa nie wynika niedopuszczalność czynienia przez organ administracji publicznej ustaleń stanu faktycznego istotnych dla rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej – w tym na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami – w oparciu o dokument sporządzony na potrzeby postępowania przygotowawczego. Stosownie do art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy bowiem dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Wobec powyższego należy uznać, że w niniejszej sprawie Prokurator Prokuratury Rejonowej był podmiotem uprawnionym do zgłoszenia Staroście potrzeby wszczęcia postępowania w sprawie skierowania kierowcy na przedmiotowe badania lekarskie. Natomiast Starosta obowiązany był z mocy powołanych wyżej przepisów ustawy o kierujących pojazdami do rozpatrzenia wszelkich otrzymanych sygnałów odnoszących się do stanu zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy, co też uczynił. Jeżeli bowiem z dokumentów wynikały uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego pod kątem możliwości kierowania pojazdami, to nie można skutecznie zarzucać organowi, że wziął te okoliczności pod uwagę.
Wobec tego należy uznać, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 75 ust. 1 pkt 5, ani art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b) ustawy o kierujących pojazdami. Tym samym zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a skarga kasacyjna jest niezasadna.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia 145 §1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku z powiązanymi z nim przepisami K.p.a., stwierdzić należy, że zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. Sąd trafnie bowiem podzielił stanowisko organu i uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był bowiem wystarczający do wydania zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.