II GSK 1732/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-11
NSAinneWysokansa
patentwłasność przemysłowaunieważnienie patentunowość wynalazkustan technikiUrząd Patentowy RPNSApostępowanie administracyjneprawo własności przemysłowej

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję UP RP w sprawie unieważnienia patentu na wynalazek "Zestaw transportowy", uznając, że analiza nowości wynalazku była wadliwa.

Sprawa dotyczyła unieważnienia patentu na wynalazek "Zestaw transportowy". Sąd I instancji oddalił skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP o unieważnieniu patentu, uznając, że wynalazek nie spełniał przesłanki nowości ze względu na wcześniejsze ujawnienie podobnego rozwiązania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję UP RP, stwierdzając wadliwość postępowania i analizy nowości wynalazku, w szczególności brak wyczerpującego porównania cech technicznych i odniesienia się do wszystkich zastrzeżeń patentowych oraz opisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o.o. na decyzję Urzędu Patentowego RP o unieważnieniu patentu na wynalazek "Zestaw transportowy". Sąd I instancji uznał, że wynalazek nie posiadał nowości, ponieważ rozwiązanie ujawnione w dokumencie D5 (belka nośna UiK DURALIFT-80) było znane przed datą zgłoszenia patentowego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i decyzję. NSA stwierdził, że zarówno Urząd Patentowy, jak i Sąd I instancji wadliwie przeprowadziły analizę nowości wynalazku. W szczególności, organ patentowy bezkrytycznie oparł się na tabeli sporządzonej przez wnioskodawcę, nie przeprowadzając własnej analizy porównawczej wszystkich zastrzeżeń patentowych (w tym zależnych) oraz opisu wynalazku. Sąd I instancji, przejmując rolę organu, również nie dokonał wystarczającej kontroli. NSA podkreślił, że ocena nowości wymaga kompleksowego porównania rozwiązań, uwzględniając wszystkie cechy techniczne, a także opis i rysunki służące do interpretacji zastrzeżeń. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, analiza nowości była wadliwa z powodu braku kompleksowego porównania cech technicznych i odniesienia się do wszystkich elementów dokumentacji patentowej.

Uzasadnienie

NSA uznał, że organ patentowy i WSA nie przeprowadziły wystarczającej analizy nowości, opierając się na uproszczonej tabeli i nie uwzględniając wszystkich zastrzeżeń patentowych oraz opisu wynalazku, co narusza przepisy postępowania i prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

p.w.p. art. 24

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej

Wynalazek musi być nowy, posiadać poziom wynalazczy i nadawać się do przemysłowego stosowania.

p.w.p. art. 25 § 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej

Wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest częścią stanu techniki (wszystko, co przed datą pierwszeństwa zostało udostępnione do wiadomości powszechnej).

p.w.p. art. 89 § 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej

Patent może zostać unieważniony, jeśli nie zostały spełnione warunki wymagane do jego uzyskania.

Pomocnicze

p.w.p. art. 26 § 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej

Wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli nie wynika dla znawcy w sposób oczywisty ze stanu techniki.

p.w.p. art. 31 § 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej

Elementy wniosku o udzielenie patentu, w tym opis i zastrzeżenia patentowe.

p.w.p. art. 32

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej

Wymagania dotyczące opisu wynalazku.

p.w.p. art. 33 § 3

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej

Zastrzeżenia patentowe określają zastrzegany wynalazek i zakres żądanej ochrony.

p.w.p. art. 63

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej

Zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe; opis i rysunki służą do wykładni zastrzeżeń.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji są zobowiązane do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, dowodów oraz przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom; uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawę prawną decyzji.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. ustalenie stanu faktycznego oraz wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd ją oddala.

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA może wydać orzeczenie reformatoryjne, jeśli istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

p.w.p. art. 256 § 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej

Do postępowania spornego przed UP stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. w sprawach nieuregulowanych w ustawie.

p.w.p. art. 2558

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej

Wymóg prawidłowego uzasadnienia decyzji w postępowaniu spornym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwość uzasadnienia decyzji Urzędu Patentowego RP, które sprowadzało się do przywołania tabeli bez własnej analizy. Niewłaściwe przyporządkowanie elementów porównywanych rozwiązań przez Sąd I instancji. Błędne ustalenie przez Sąd I instancji, że dokument D5 ujawnia wszystkie istotne cechy techniczne spornego patentu. Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego (art. 24, 25 p.w.p.) przez Sąd I instancji w zakresie oceny nowości wynalazku.

Godne uwagi sformułowania

Sąd I instancji zaaprobował stanowisko organu, że wnioskodawca posiada, wymagany na podstawie art. 89 ust. 1 p.w.p., interes prawny wnosząc o unieważnienie przez UP patentu na sporny wynalazek. W doktrynie wskazuje się, że 'dla wykazania braku nowości niezbędne jest przeciwstawienie rozwiązaniu według wynalazku rozwiązania o takich samych cechach.' Zgodnie z art. 63 p.w.p. zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w tym zakresie stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej. Organ w niniejszej sprawie w uzasadnieniu decyzji skopiował tabelkę sporządzoną przez wnioskodawcę wykazując za jej pośrednictwem brak nowości skarżonego rozwiązania.

Skład orzekający

Dorota Dąbek

członek

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

sprawozdawca

Marcin Kamiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nowości wynalazku, wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnych w sprawach patentowych oraz zakresu kontroli sądowej nad decyzjami Urzędu Patentowego RP."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii prawa własności przemysłowej, ale zasady dotyczące analizy dowodów i uzasadnienia decyzji mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa własności przemysłowej – unieważnienia patentu, a także pokazuje, jak istotna jest prawidłowa analiza dowodów i uzasadnienie decyzji przez organy administracji i sądy.

Wadliwa analiza nowości wynalazku: NSA uchyla decyzję Urzędu Patentowego.

Sektor

przemysł

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1732/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 666/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-10-13
II GSK 1731/21 - Postanowienie NSA z 2023-02-15
III SA/Gd 966/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-04-07
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1410
art. 24, art. 25 i art. 26 , art. 89 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 666/20 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 listopada 2019 r. nr Sp.155.2019 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz A. Sp. z o.o. w G. 3717 (słownie: trzy tysiące siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 października 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 666/20, oddalił skargę A. Sp. z o.o. w G. (dalej: "Skarżący", "Spółka", "Strona", "Uprawniony") na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej ,,Urząd Patentowy", ,,Organ") z 19 listopada 2019 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie patentu na wynalazek.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
24 czerwca 2019 r. wnioskodawca – U. S.A. z siedzibą w Ż. (dalej: "Wnioskodawca", "Uczestnik") - wystąpił z wnioskiem o unieważnienie patentu na wynalazek pt. "Zestaw transportowy" o numerze PL 229107 B1 udzielonego na rzecz skarżącego A. Sp. z o.o. z siedzibą w G., z pierwszeństwem od 19 lutego 2015 r.
Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 24, art. 25 i art. 26 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm., dalej: p.w.p.) podnosząc, że przedmiotowy wynalazek nie posiadał w dniu jego zgłoszenia do ochrony patentowej cech nowości oraz poziomu wynalazczego. W uzasadnieniu interesu prawnego wnioskodawca wskazał, że jest producentem i dostawcą maszyn i urządzeń dla przemysłu, w tym wciągników i zestawów transportowych dla podmiotów z branży górniczej, w tym kopalń węgla kamiennego. Jest więc konkurentem uprawnionego w tej samej branży. Przeciwko wnioskodawcy wysunięto roszczenia dotyczące naruszenia patentu PL229107. Roszczenia zostały przedstawione w piśmie pełnomocnika uprawnionego z 9 maja 2019 r. Dlatego też swój interes prawny do złożenia wniosku o unieważnienie wywodzi z w/w wezwania, i wynikającego z niego zagrożenia wszczęcia przez uprawnionego z patentu PL229107 postępowania sądowego.
W odpowiedzi na wniosek o unieważnienie patentu uprawniony uznał wniosek za bezzasadny i w obszernej argumentacji przedstawił swoje stanowisko.
Zaskarżoną decyzją z 19 listopada 2019 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej orzekł o unieważnieniu patentu na wynalazek pt. "Zestaw transportowy" o numerze Pat. 229107 udzielonego na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w G. i przyznał wnioskodawcy od uprawnionego kwotę w wysokości 2600 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 października 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 666/20 oddalił skargę uprawnionego na powyższą decyzję.
Sąd I instancji zaaprobował stanowisko organu, że wnioskodawca posiada, wymagany na podstawie art. 89 ust. 1 p.w.p., interes prawny wnosząc o unieważnienie przez UP patentu na sporny wynalazek. W świetle faktu, że uprawniony, pismem z 9 maja 2019 r. wezwał wnioskodawcę – który jest producentem i dostawcą maszyn i urządzeń dla przemysłu, w tym wciągników i zestawów transportowych dla podmiotów z branży górniczej, w tym kopalń węgla kamiennego – do zaniechania naruszania patentu na sporny wynalazek domagając się od niego m.in. wycofania z obrotu i zaprzestania korzystania przez jego kontrahentów wciągników i maszyn, w których zastosowano rozwiązanie chronione patentem, a także zaniechania wytwarzania, używania, oferowania, wprowadzania do obrotu lub importowania dla tych celów produktu będącego przedmiotem wynalazku, UP słusznie uznał, że patent na sporny wynalazek, który w ocenie Wnioskodawcy nie posiada zdolności patentowej, uniemożliwia mu swobodne prowadzenie działalności gospodarczej, zagwarantowanej mu w art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców.
Wnioskodawca przeciwstawił spornemu wynalazkowi rozwiązanie ujawnione w dokumencie D5 stanowiące belkę nośną UiK-DURALIFT-80 z hydrostatycznym napędem podnoszenia uznając, że zawiera ona identyczne rozwiązanie do spornego wynalazku. Rozwiązanie zawarte w dokumencie D5 zostało udostępnione do wiadomości powszechnej przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, a więc przed data zgłoszenia spornego wynalazku, czyli przed 19 lutego 2015 r.
Dokument D5 stanowi dokumentację techniczno-ruchową Belki nośnej UiK DURALIFT-80 (instrukcję obsługi); Nr 070/DTR; Żory 08.2012 r., ujawniającą informacje techniczne dotyczące wskazanej belki nośnej. Wśród dowodów załączonych przez wnioskodawcę do wniosku z 11 czerwca 2019 r. znajduje się Decyzja Prezesa WUG z 10 października 2012 r. o dopuszczeniu belki nośnej typu UiK-DURALIFT-80 do stosowania w podziemnych zakładach górniczych (załącznik nr 12). W decyzji tej jest przywołana ww. dokumentacja techniczno-ruchowa belki nośnej UiK DURALIFT-80; Nr 070/DTR z sierpnia 2012 r. i dokumentacja ta też stanowi załącznik do tej decyzji, jest więc dostępna dla każdego nabywcy i użytkownika belki DURALIFT-80. Z dokumentacji tej wynika, że była już dostępna, a więc jawna przed datą zgłoszenia spornego wynalazku, czyli przed 19 lutym 2015 r. Wśród dowodów załączonych przez Wnioskodawcę do wniosku z 11 czerwca 2019 r. znajduje się również załącznik nr 2 do umowy [...] z [...] września 2013 r. zawartej pomiędzy U. S.A. a K. S.A. (załącznik nr 13). Z tego dokumentu wynika, że przedmiotem tej umowy była belka DURALIFT-80. Wśród dowodów załączonych przez Wnioskodawcę do wniosku z 11 czerwca 2019 r. znajduje się także pismo K. S.A. z [...] lipca 2014 r. do U S.A., w którym przedstawiono referencje dla belki transportowej DURALIFT-80 (załącznik nr 14), potwierdzające, że ww. umowa została zrealizowana przez K. S.A.
W ocenie WSA powyższa dokumentacja w wystarczający sposób potwierdza publiczne ujawnienie rozwiązania w postaci belki nośnej UiK DURALIFT-80, przed 19 lutego 2015 r., poprzez jej sprzedaż przed datą.
Zdaniem Sądu I instancji, organ zasadnie uznał, że wszystkie cechy techniczne wymienione w części znamiennej zastrzeżenia niezależnego spornego wynalazku posiada rozwiązanie wynikające z dokumentu D5, a więc urządzenie w postaci belki nośnej UiK DURALIFT-80. Zostało to wykazane poprzez tabelaryczne zestawienie: cech technicznych wymienionych w części znamiennej zastrzeżenia niezależnego spornego wynalazku i wskazania w którym miejscu dokumentu D5 występują te cechy. Także elementy wynikające z części nieznamiennej zastrzeżenia 1 spornego rozwiązania wynikają ze stron 3 i 4 dokumentu D5. W związku z powyższym wykluczona została przesłanka nowości spornego wynalazku co stanowi podstawę unieważnienia patentu. W tej sytuacji WSA uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 25 p.w.p., poprzez jego błędną wykładnię, tj. dokonanie wadliwej oceny nowości przedmiotowego wynalazku.
Sąd I instancji uznał również za niezasadne zarzuty naruszenia przez organ przepisów postępowania. W ocenie WSA organ dokładnie wskazał i opisał dowody, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, wykazujące brak waloru nowości spornego wynalazku ze względu na ujawnienie przed 19 lutego 2015r. wszystkich jego istotnych cech technicznych. Niewątpliwie występująca lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej porównania cech technicznych porównywanych rozwiązań, sprowadzająca się w istocie rzeczy do przedstawienia wskazanej w części historycznej uzasadnienia tabeli, nie narusza jednak przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dla skarżącego bowiem, będącego fachowcem w przedmiotowej dziedzinie techniki, zapisy tabeli oraz motywy, jakie przyświecały rozstrzygnięciu UP zawartemu w zaskarżonej decyzji, były zrozumiałe o czym świadczy obszerna i wnikliwa argumentacja zawarta w skardze.
Wobec powyższego WSA oddali skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.).
Skarżący zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 145 § 1 pkt) 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z przepisem, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) oraz w zw. z przepisem 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi skarżącego pomimo tego, iż uzasadnienie zaskarżonej przez skarżącego decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z 19 listopada 2019 r. w zakresie porównania cech technicznych porównywanych rozwiązań (tj. najistotniejszej kwestii w sprawie) sprowadziło się wyłącznie do przywołania tabeli zaczerpniętej z wniosku uczestnika o unieważnienie patentu, co oznaczało, iż brak było możliwości odtworzenia toku rozumowania UP, który doprowadził do wydania decyzji przez UP, a ponadto jego weryfikacji przez Sąd I Instancji w ramach kontroli sądowo-administracyjnej (co uniemożliwiało dokonanie jej kontroli przez Sąd I Instancji),
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 145 § 1 pkt) 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z przepisem, art. 80 k.p.a. oraz w zw. z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. i w zw. z przepisem art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz 141 § 4 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi skarżącego, pomimo istnienia w/w wadliwości uzasadnienia decyzji UP i de facto, przejęcia przez Sąd I Instancji roli UP w zakresie sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji (co znalazło swój wymiar w treści uzasadnienia wyroku Sądu I Instancji), co doprowadziło z kolei do połączenia przez Sąd I Instancji roli podmiotu, który z jednej strony uzasadnił stanowisko UP, którego wcześniej zabrakło w decyzji UP, a z drugiej strony podmiotu, który stanowisko to zrecenzował na skutek skargi skarżącego,
3. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 145 § 1 pkt) 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na tym, iż:
a. Sąd I Instancji, co prawda rozstrzygał sprawę w jej granicach, ale w sposób niecałościowy, gdyż nie dokonał prawidłowego przyporządkowania do odpowiadających sobie par występujących w rozwiązaniach objętych opatentowanym wynalazkiem skarżącego i przeciwstawionym rozwiązaniem uczestnika elementów łańcuchowych, mocowanych do jednostki transportowej (zawiesie [4], zawiesie manipulacyjne, łańcuch wciągnika CLH, cięgno wyładowcze), a w konsekwencji chcąc porównać odpowiadające sobie w obu rozwiązaniach elementy dokonał porównania elementów o zasadniczo odmiennych funkcjach, co w dalszej konsekwencji doprowadziło do niemożności dokonania prawidłowej oceny istnienia lub braku różnic między rozwiązaniem opatentowanym a przeciwstawionym mu rozwiązaniem Uczestnika i skutkowało wadliwym ustaleniem, o jakim mowa w punkcie b) poniżej, a ponadto wadliwym zastosowaniem prawa materialnego - przepisów pwp),
b. Sąd I Instancji dokonał błędnego ustalenia iż "z dokumentu D5 wynikają wszystkie istotne cechy techniczne wskazane w zastrzeżeniu niezależnym 1 spornego patentu" - podczas gdy analiza w/w dokumentu prowadzi do wniosków odmiennych, a w/w ustalenie było konsekwencją naruszenia, opisanego powyżej pod literą a).
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 89 ust. 1 pkt 1) p.w.p w zw. z przepisem art. 24 p.w.p w zw. z przepisem art. 25 ust. 1 p.w.p poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, iż Sąd I Instancji podzielił w wyroku nietrafną argumentację UP z decyzji UP o braku nowości patentu skarżącego, a także o tym, iż w sprawie zaszła potrzeba i podstawa do unieważnienia patentu skarżącego.
W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości decyzji organu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy kasacyjne.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12.09.2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689).
Przy braku przesłanek nieważnościowych w sprawie podlegały rozpoznaniu wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 1 jak i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania których uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3.12.2024 r., II GSK 1000/24, LEX nr 3788107). Zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego w niniejszej sprawie odnosi się do niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji art. 24 p.w.p w zw. z przepisem art. 25 ust. 1 p.w.p. Należy jednak zauważyć, że zarzuty związane z naruszeniem przepisów postępowania sądowego i administracyjnego związane są immanentnie z prawidłowym stosowaniem przepisów prawa materialnego, stąd w pierwszej kolejności należy się odnieść do prawidłowej ich interpretacji w postępowaniu przed Urzędem Patentowym. Co więcej, skarżący w pkt II petitum skargi kasacyjnej wskazał na niewłaściwe zastosowanie, ale odniósł to do argumentacji związanej z brakiem nowości, a więc wskazał na błędną wykładnie dokonana przez Sąd I instancji tejże przesłanki patentowej.
Wynalazek skarżącego kasacyjnie został zgłoszony do opatentowania 19 lutego 2015r. Patent został mu udzielony 7 grudnia 2017r.
Zgodnie z art. 24 p.w.p. patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Natomiast w światle art. 25 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Stan techniki zaś to wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Natomiast art. 26 ust. 1 p.w.p. wskazuje, że wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki.
Na podstawie art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może zostać unieważniony w całości lub części na wniosek każdego, kto wykaże, że:
1) nie zostały spełnione warunki wymagane do uzyskania patentu;
2) wynalazek nie został przedstawiony na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić;
3) patent został udzielony na wynalazek nieobjęty treścią zgłoszenia lub zgłoszenia pierwotnego;
4) zastrzeżenia patentowe nie określają przedmiotu żądanej ochrony w sposób jasny i zwięzły lub nie są w całości poparte opisem wynalazku.
W niniejszej sprawie wniosek o unieważnienie został wywiedziony z uwagi na brak spełniania warunków przez patent skarżącego do uzyskania patentu, a ściśle z uwagi na brak realizacji przesłanki nowości oraz poziomu wynalazczego. W decyzji organ jednak nie uznał za zasadne badanie wynalazku skarżącego PL229107 z punktu widzenia braku przesłanki właściwego poziomu wynalazczego, pomimo, że ta przesłanka była podnoszona przez wnioskodawcę. Organ natomiast oparł swoje rozważania na przesłance braku nowości opatentowanego rozwiązania.
W doktrynie wskazuje się, że "dla wykazania braku nowości niezbędne jest przeciwstawienie rozwiązaniu według wynalazku rozwiązania o takich samych cechach. Przeciwstawienie następuje wobec określonego, występującego w stanie techniki rozwiązania. Odmiennie niż przy badaniu nieoczywistości wynalazku, nie można jako punktu odniesienia przedstawiać połączenia znanych rozwiązań lub porównywać wynalazku z ogólnie przyjętym stanem techniki" (Ż. Zemła-Pacud, pkt 3 komentarza do art. 25 [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, pod red. Ł. Żelechowskiego, tom VIIIA, s. 342). Stąd na tej podstawie bada się, czy porównywane rozwiązania są ze sobą tożsame. Nie mają przy tym znaczenia różnice dotyczące cech nieistotnych. Danemu bowiem rozwiązaniu trzeba przeciwstawić konkretne wcześniejsze rozwiązanie tego samego problemu (zob. wyrok NSA z 28.02.2007 r., II GSK 272/06, LEX nr 927332). Trafnie więc w doktrynie wskazuje się, że "jeżeli zatem dwa rozwiązania, z których jedno jest objęte spornym patentem, a drugie zostało mu przeciwstawione, pełnią tę samą funkcję, jednak istotnie różnią się od siebie układem i elementami, to nie można postawić zarzutu braku nowości. Kryterium braku nowości wymaga bowiem, aby przeciwstawione rozwiązanie było tożsame pod względem budowy i elementów przeciwstawionemu" (J. Ożegalska-Trybalska, Przedmiot prawa, [w:] Prawo patentowe, pod red. E. Traple, Warszawa 2017, s. 274). W starszej doktrynie powstałej na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z 31 maja 1962 r. Prawo wynalazcze (Dz. U. Nr 33, poz. 156), wskazywano, że "występowanie w różnych zastrzeżeniach tych samych elementów nie upoważnia jeszcze do stwierdzenia, że zakresy ochrony wynikające z tych zastrzeżeń pokrywają się. Te same elementy mogą bowiem występować w wynalazkach dotyczących różnych rozwiązań. Aby można było mówić o częściowym lub całkowitym pokrywaniu się zakresów ochrony wynikających z dwóch zastrzeżeń, musi zachodzić identyczność rozwiązań objętych tymi zastrzeżeniami (...) Dlatego też dodanie do danego rozwiązania jeszcze jednego elementu (cechy) technicznego, podobnie jak opuszczenie jakiegoś elementu, powoduje że mamy do czynienia z innym rozwiązaniem" (J. Fiołka, Zakres prawa z patentu w polskim prawie wynalazczym", Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej z. 39, Kraków 1985, s. 39, zob. również S. Sołtysiński, Patent and Knowe-How licences in Polish Law: The domestic and international perspective, IIC 3/1973, s. 233 i n.).
W tym miejscu należy wskazać, że elementami wniosku o udzielenie patentu, zgodnie z art. 31 ust. 1 p.w.p. są między innymi opis wynalazku ujawniający jego istotę oraz zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe. Z kolei art. 32 p.w.p. przewiduje, że opis wynalazku powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W szczególności opis zawiera tytuł odpowiadający przedmiotowi wynalazku, określa dziedzinę techniki, której wynalazek dotyczy, a także znany zgłaszającemu stan techniki, oraz wskazuje problem techniczny do rozwiązania, a także przedstawia w sposób szczegółowy przedmiot rozwiązania, z objaśnieniem figur rysunków, jeżeli zgłoszenie zawiera rysunki, i przykładem lub przykładami realizacji bądź stosowania wynalazku. Natomiast zastrzeżenia patentowe określają zastrzegany wynalazek i zakres żądanej ochrony przez podanie cech technicznych rozwiązania odnoszących się do składu lub struktury wytworu, czynności oraz środków technicznych sposobu, budowy lub związków konstrukcyjnych urządzenia bądź nowego zastosowania znanego wytworu. Zastrzeżenia patentowe powinny być jasne i zwięzłe oraz w całości poparte opisem wynalazku. Każde zastrzeżenie powinno być ujęte w jednym zdaniu lub równoważniku zdania. Dalej przepis ten stanowi, że oprócz zastrzeżenia niezależnego lub zastrzeżeń niezależnych, które powinny przedstawiać ogół cech zgłaszanego wynalazku bądź kilku wynalazków, ujętych zgodnie z zasadą jednolitości, w zgłoszeniu może występować odpowiednia liczba zastrzeżeń zależnych dla przedstawienia wariantów wynalazku lub sprecyzowania cech wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym lub innym zastrzeżeniu zależnym. Wzajemne powiązanie w układzie zastrzeżenia niezależnego i zastrzeżeń zależnych powinno być wyraźnie przedstawione w zgłoszeniu.
Zgodnie z art. 63 p.w.p. zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych.
W doktrynie, wprawdzie powstałej na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z 31 maja 1962 r. Prawo wynalazcze, wskazywano, że podstawowe znaczenia dla ochrony patentowej miały zastrzeżenia patentowe. "Stąd pominięcie jakiejś cechy technicznej w zastrzeżeniu, mimo że została ona ujawniona w opisie, powoduje, że nie jest ona objęta ochrona patentową. Natomiast w wypadkach, w których interpretacja zastrzeżeń budzi wątpliwości należy sięgnąć do opisu" (J. Fiołka, Zakres prawa z patentu w polskim prawie wynalazczym", Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej z. 39, Kraków 1985, s. 35). Chociaż podkreślano, że wprawdzie wyjątkowo jedynie zastrzeżenie może odsyłać do opisu wynalazku, to jednak zawsze uznawano, że skoro "zastrzeżenia mają być w całości poparte opisem, stąd opis może być używany do wykładni (interpretacji) zastrzeżeń patentowych, szczególnie wtedy gdy sformułowania użyte w zastrzeżeniach budzą wątpliwości co do zakresu ochrony żądanej przez zgłaszającego" (Ibidem, s. 36).
W odniesieniu do zastrzeżenia zależnego podkreślano, że "określa ono to rozwiązanie łącznie z innym zastrzeżeniem. Jednakże obydwa te rodzaje zastrzeżeń mają takie same znaczenie przy ustalaniu przedmiotowego zakresu" (ibidem, s. 38). Przyjmowano, że sprzeczna wewnętrznie jest koncepcja że zastrzeżenia zależne nie mają żadnego znaczenia, gdyż gdyby okazało się, że zastrzeżenia niezależne nie spełnia przesłanek wynalazku, to nawet, gdyby zastrzeżenie zależne te przesłanki spełniało, to wówczas i tak wynalazek nie podlegałby ochronie.
Takie założenie dotyczące nieistotności zastrzeżenia zależnego przy badaniu zakresu patentu jest błędne również na gruncie obecnie obowiązujących przepisów Prawa własności przemysłowej. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 3 p.w.p. to zastrzeżenia patentowe określają zastrzegany wynalazek i zakres żądanej ochrony. Z kolei zastrzeżenia mogą przybrać formę zastrzeżeń niezależnych i zależnych, te ostatnie z kolei służą przedstawieniu wariantów wynalazku lub precyzują cechy wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym lub innym zastrzeżeniu zależnym. Skoro zastrzeżenia zależne precyzują cechy zastrzeżenia niezależnego, to należy je rozpatrywać łącznie przy ocenie spełniania przez wynalazek cechy nowości. Co więcej, istotny jest również w takim badaniu opis wynalazku i rysunki które mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych (art. 63 ust. 2 p.w.p.). Zarówno art. 33 ust. 3 p.w.p. jak i art. 63 p.w.p. nie różnicuje zastrzeżeń niezależnych i zależnych dotyczących wynalazku, a jednocześnie zgodnie z zasadą jednolitości jedno zgłoszenie obejmuje zasadniczo jeden wynalazek, z tym, że na podstawie art. 34 p.w.p. zgłoszenie wynalazku może obejmować jeden lub więcej wynalazków połączonych ze sobą w taki sposób, że stanowią wyraźnie jeden pomysł wynalazczy (jednolitość wynalazku).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że przy takiej treści regulacji krajowych brak jest podstaw do ustalenia szerszego zakresu patentu, niż to wynika z językowego brzmienia zastrzeżeń patentowych. Nie ma natomiast podstaw do szukania zakresu ochrony poza zakresem zastrzeżeń patentowych i opisu, czyli tam, gdzie nie zadbał o nią sam uprawniony. Podstawą oceny zakresu ochrony zatem jest dokument patentowy, a znaczenie ma tylko to, co można z niego wyinterpretować (zob. Wyrok NSA z 14.02.2012 r., II GSK 1224/10, ONSAiWSA 2013, nr 4, poz. 71). Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie podkreśla się jednak, że to opis wynalazku ma służyć interpretacji zastrzeżeń. Zgodnie bowiem z art. 69 ust. 1 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (Konwencja o patencie europejskim), sporządzona w Monachium dnia 5 października 1973 r., zmieniona aktem zmieniającym artykuł 63 Konwencji z dnia 17 grudnia 1991 r. oraz decyzjami Rady Administracyjnej Europejskiej Organizacji Patentowej z dnia 21 grudnia 1978 r., 13 grudnia 1994 r., 20 października 1995 r., 5 grudnia 1996 r. oraz 10 grudnia 1998 r., wraz z Protokołami stanowiącymi jej integralną część (Dz. U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737 z późn. zm.) zakres ochrony przyznany patentem europejskim lub europejskim zgłoszeniem patentowym określa treść zastrzeżeń patentowych. Niemniej jednak, opis i rysunki służą do interpretacji zastrzeżeń patentowych. Natomiast protokół w sprawie interpretacji artykułu 69 konwencji o udzielaniu patentów europejskich w art. 1 stwierdza, że "art. 69 nie powinien być interpretowany w taki sposób, że przez zakres ochrony przyznanej patentem europejskim rozumie się zakres określony ściśle literalnym znaczeniem sformułowań użytych w zastrzeżeniach, przy czym opis i rysunki mają służyć jedynie do celu wyjaśnienia niejasności stwierdzonych w zastrzeżeniach. Nie powinien też być rozumiany w taki sposób, że zastrzeżenia służą jedynie jako wskazówka i że faktyczna przyznana ochrona może obejmować to, co w ocenie znawcy z danej dziedziny według opisu i rysunków było zamierzeniem właściciela patentu. Przeciwnie, art. 69 należy interpretować w taki sposób, że określa on stanowisko pomiędzy tymi dwoma skrajnościami, które łączy w sobie słuszną ochronę dla właściciela patentu z uzasadnionym stopniem pewności prawnej dla osób trzecich". Wprawdzie zapisy te dotyczą patentu europejskiego, a nie krajowego, tym niemniej można je w sposób identyczny stosować do interpretacji polskich przepisów prawnych, zwłaszcza że są to standardy interpretacyjne zawarte w umowie międzynarodowej (zob. J. Ożegalska-Trybalska, Komentarz do art. 63, pkt 24 [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, pod red. Ł. Żelechowskiego, tom VIIIA, s. 560). Co więcej, interpretacja ta ma charakter wypośrodkowujący dla stanowisk skrajnych. Stąd trafnie w orzecznictwie podnosi się, że zastrzeżenia patentowe nie mogą być interpretowane w oderwaniu od opisu i rysunków, to przecież jest ono prawdziwe jedynie wówczas, gdy występuje konieczność odwoływania się do tej części dokumentacji zgłoszeniowej (zob. wyrok NSA z 20.08.2020 r., II GSK 86/20, LEX nr 3061585, wyrok NSA z 7.11.2023 r., II GSK 810/20, LEX nr 3650532).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że organ powinien był przeprowadzić wnikliwą analizę wynalazku opatentowanego przez skarżącego "Zestaw transportowy" o numerze PL 229107 z porównywanym konkretnym rozwiązaniem, które weszło do stanu techniki przed datą pierwszeństwa, to jest przed 19 lutym 2015r., a wskazanym we wniosku o unieważnienie prawa, tj. z urządzeniem w postaci belki nośnej UiK DURALIFT-80. Ta analiza powinna była być kompleksowa uwzględniać wszystkie zastrzeżenia w tym również zależne. Powinna również uwzględniać opis wynalazku, który może służyć do interpretacji zastrzeżeń, zwłaszcza że same zastrzeżenia są równoważnikami zdania i mogą nie być w sposób oczywisty zrozumiałe. Istotne są również przy porównywaniu rozwiązań te charakterystyczne cechy, które nie występuje w nich, gdyż mogą one skutkować, że wynalazek skarżącego jest nowym i odmiennym rozwiązaniem niż ten, do którego jest porównywany. Dopuszcza się bowiem przykładowo ochronę patentową wynalazku selektywnego. Należy też podkreślić, że przy ocenie braku nowości danego rozwiązania bada się dwa tożsame rozwiązania, stąd istotne jest również określenie cech, które w jednym z nich nie występują, a które potencjalnie mogą świadczyć o braku takiej tożsamości. Stąd również konieczna jest ocena istotności cech nie występujących w jednym z porównywanych rozwiązań.
W tym miejscu należy również nadmienić, że wynalazek skarżącego został zgłoszony do opatentowania 19 lutego 2015r. Patent został mu udzielony 7 grudnia 2017r. Jak z tego wynika przez dwa lata Urząd Patentowy powinien był dokładnie zbadać, czy zgłoszony wynalazek jest nowy, posiada poziom wynalazczy i nadaje się do przemysłowego stosowania. Z kolei postępowanie o unieważnienie patentu zostało wszczęte 19 listopada 2019r. Zarzucono dopiero co opatentowanemu wynalazkowi brak poziomu wynalazczego oraz brak nowości. W zakresie braku nowości wnioskodawca wskazał na urządzenie belka nośna typu UiK-DURALIFT-80 do stosowania w podziemnych zakładach górniczych, które była znane co najmniej już od 10 października 2012 r. (Decyzja Prezesa WUG o dopuszczeniu jej do stosowania w podziemnych zakładach górniczych).
Stąd zarzut podniesiony w pkt II petitum skargi dotyczący w istocie błędnej wykładni przesłanki nowości jest w pełni uzasadniony. Wprawdzie bowiem skarżący sprecyzował go, jako "niewłaściwe zastosowanie" art. 24 p.w.p w zw. z art. 25 ust. 1 p.w.p, to w istocie skarżący zmierzał do wykazania, że organ a za nim Sąd I instancji nie uwzględnił wszystkich elementów, które powinny być badane w ramach tej analizy.
Przechodząc do oceny zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego należy zauważyć, że pierwsze dwa zarzuty mogą zostać rozpoznane łącznie, gdyż sprowadzają się one do zarzutu braku prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które to naruszenie nie zostało dostrzeżone przez Sąd I instancji a Sąd I Instancji de facto przejął rolę organu w zakresie sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji, co doprowadziło z kolei do połączenia przez Sąd I Instancji roli podmiotu, który z jednej strony uzasadnił stanowisko UP, którego wcześniej zabrakło w decyzji UP, a z drugiej strony podmiotu, który stanowisko to zrecenzował na skutek skargi skarżącego. Stąd skarżący kasacyjnie oparł swoje zarzuty na art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 145 § 1 pkt) 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z przepisem, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) oraz w zw. z przepisem 107 § 3 k.p.a. oraz na art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 145 § 1 pkt) 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z przepisem, art. 80 k.p.a. oraz w zw. z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. i w zw. z przepisem art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz 141 § 4 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w tym zakresie stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej.
Zgodnie z art. 107 §3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Stąd w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) (wyrok NSA z 5.03.2025 r., III OSK 5519/21, LEX nr 3838447). Z kolei uzasadnienie decyzji powinno wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie. Uzasadnienia decyzji wydanych w toku instancji administracyjnych i zaskarżonych do Sądu I instancji wypełniają wskazane warunki (Wyrok NSA z 5.04.2024 r., I GSK 285/23, LEX nr 3718786).
Te ogóle zasady dotyczące postępowania administracyjnego ulegają modyfikacji na gruncie ustawy Prawo własności przemysłowej w ramach postępowania spornego. Zgodnie z art. 256 ust. 1 p.w.p. do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 30.10.2023 r., II GSK 727/20, LEX nr 3650576) kontradyktoryjność postępowania spornego przed UP RP polega na tym, że wnioskodawca podnosi określone zarzuty i dowody dla poparcia swojego twierdzenia, a uprawniony przy użyciu wybranych przez niego środków i dowodów te zarzuty odpiera. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w swych orzeczeniach, że wymóg aktywności procesowej dotyczy nie tylko wnioskodawcy lub wnoszącego sprzeciw w postępowaniu o unieważnienie prawa wyłącznego (lub wnoszącego wniosek o unieważnienie), ale także - uprawnionego. (por. np. wyroki NSA: z 15 styczna 2015 r., sygn. akt II GSK 1985/13; z 16 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2199/15; z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1306/17). Podkreślić także trzeba, iż w postępowaniu spornym przed UP RP ograniczenia doznają zasady określone w k.p.a., a zwłaszcza zasada prawdy obiektywnej, zasada oficjalności, czy też zasada czuwania przez organ administracji nad interesem strony postępowania. Nie oznacza to jednak, że te zasady nie obowiązują, jednakże ulegają znaczącej modyfikacji. Z tej przyczyny w art. 256 ust. 1 p.w.p. przyjęta została w odniesieniu do postępowania spornego zasada odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., nie zaś zasada stosowania tychże przepisów wprost. Tym niemniej organ nie może bezkrytycznie przyjmować argumenty jednej ze strony w sytuacji, gdy druga strona przedstawia swoje twierdzenia o przeciwnym charakterze. Co więcej, nie może również nie wziąć pod uwagę tych dokumentów, w których posiadaniu sam się znajduje. Stąd cała dokumentacja patentowa dotycząca rozwiązania skarżącego powinna być w całości wzięta przez organ pod uwagę.
W niniejszej sprawie decyzji Urzędu Patentowego RP brakuje przede wszystkim prawidłowego uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, czego wzorem art. 107 k.p.a. wymaga również art. 2558 p.w.p. Organ w niniejszej sprawie w uzasadnieniu decyzji skopiował tabelkę sporządzoną przez wnioskodawcę wykazując za jej pośrednictwem brak nowości skarżonego rozwiązania, przy czym sama tabelka odsyła do dokumentów nie znajdujących swojego odzwierciedlenia w uzasadnieniu. W tabelce zostały wskazane zbieżności zastrzeżeń niezależnych z urządzeniem belka nośna typu UiK-DURALIFT-80 poprzez odesłanie do odpowiedniej strony dokumentacji tegoż urządzenia. Co więcej same zbieżności zostały wskazane przez zastosowanie partykuły "tak". Nie zostało przeprowadzone żadne badanie własne przez organ, który w tym zakresie w całości posiłkował się opracowaniem sporządzonym przez wnioskodawcę. Organ nie uzasadnił dlaczego jego badanie odnosiło się tylko do zastrzeżeń niezależnych, ani dlaczego nie posiłkował się do interpretacji opisem zawartym we wniosku patentowym. Nie wskazał z jakich też względów uznał, że brak wskazanych przez skarżącego elementów w urządzeniu belka nośna typu UiK-DURALIFT-80 a więc ich pominięcie) nie skutkuje, że mamy do czynienia z nowy rozwiązaniem opatentowanym przez skarżącego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania to organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na mocy art. 244 ust. 11 p.w.p. do postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 12-14, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące rozpatrywania odwołania od decyzji. Stąd również w tym przypadku, to organ ma prowadzić postępowanie administracyjne, w tym dowodowe, a nie opierać rozstrzygnięcie w całości na dokumentach sporządzonych przez jedną ze stron sporu – robiąc do nich odesłania w tabelce umieszczonej w uzasadnieniu i posługując się jedynie partykułą "tak" jako oceną zbieżności. Organy powinny więc również w tego typu postępowaniach wykorzystywać te dowody, w których posiadaniu się znajdują (dokumentację techniczna przez nie posiadaną). W niniejszej sprawie w tym zakresie organ bezrefleksyjnie oparł się na twierdzeniach wnioskodawcy nie przeprowadzając własnej krytycznej analizy porównywanych rozwiązań, jak również krytycznej analizy wniosków dowodowych dostarczonych przez obie strony postępowania. Nie uwzględnił więc przy ocenie nowości całego wynalazku przedstawionego w zastrzeżeniach i popartego stosownym opisem. Nie odniósł się do kwestii, czy konfrontowane rozwiązania są tożsame ze sobą i w jakim zakresie, czy ewentualnie są ekwiwalentami, czy też co do kwestii wynalazków selektywnych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się przeprowadzenie przez Urząd Patentowy dowodu z opinii biegłego, stosownie do art. 84 k.p.a., gdy zastosowanie innych środków dowodowych nie jest wystarczające do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, zwłaszcza na tle sprzecznych interesów stron. Ma to miejsce w sytuacji, gdy postępowanie wskazuje na zaistnienie jednej z dwóch sytuacji, a mianowicie, że organ nie ma potrzebnej wiedzy specjalistycznej dla rozstrzygnięcia sprawy lub nie wykorzystał jej należycie (Wyrok NSA z 6.06.2006 r., II GSK 85/06, LEX nr 272087, Wyrok WSA w Warszawie z 5.01.2007 r., VI SA/Wa 2039/06, LEX nr 300955). W niektórych sytuacjach spornych jedynie biegły może w sposób obiektywny i bezstronny dostarczyć stosownych argumentów. W przeciwnym przypadku to strona postępowania o unieważnienie patentu musiałaby przedstawiać opinię znawców w formie prywatnego pisma, co zawsze może wzbudzać wątpliwości co do wiarygodności twierdzeń tam zawartych. Stąd również w tym postępowaniu dopuszczalne jest przeprowadzenie przez orgn takiego dowodu.
W konsekwencji powyższego trafny jest również zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 145 § 1 pkt) 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd I instancji wobec braku sporządzenia prawidłowego uzasadnienia wyspecjalizowanego organu nie powinien samodzielnie porównywać opatentowanego wynalazku z urządzeniem w postaci belki nośnej UiK DURALIFT-80, bazując na twierdzeniach jednej strony. Sądy administracyjne mają bowiem uprawnienie do kontrolowania legalności wydanych rozstrzygnięć administracyjnych, a więc na sprawdzeniu, czy organ przeprowadził prawidłowe postępowanie administracyjne oraz czy prawidłowo zastosowała normy prawa materialnego. Skoro przeprowadzone postępowanie i wydane na jego podstawie rozstrzygniecie wraz z uzasadnieniem było sprzeczne z normami zarówno proceduralnymi, jak i materialnymi, to również nie było możliwości naprawienia tego w ramach procedury sądowoadministracyjnej.
Artykuł 188 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015.r. pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na wydanie orzeczenia reformatoryjnego nie tylko w przypadku uwzględnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego, ale również przepisów postępowania. Wolą ustawodawcy było zatem rozszerzenie możliwości reformatoryjnego orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, a więc orzekania bezpośrednio także co do samej skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Warunkiem skorzystania z możliwości, jakie daje ten przepis jest zaistnienie sytuacji, w której istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Innymi słowy, mając na uwadze zasadę instancyjności postępowania sądowoadministracyjnego, w sprawach w których uchybienia sądu pierwszej instancji nie polegały na pominięciu istotnych dla sprawy kwestii, bądź konieczności ponownego ich zbadania, co do zasady istnieje możliwość wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku reformatoryjnego (Wyrok NSA z 26.06.2019 r., I FSK 491/19, LEX nr 2688072).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym i drugim sentencji.
O kosztach postępowania sądowego, na które składają się koszty postępowania kasacyjnego oraz koszty postępowania przed Sądem I instancji, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI