II GSK 1730/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-01-10
NSAAdministracyjneWysokansa
telekomunikacjadostęp do nieruchomościbezczynność organukodeks postępowania administracyjnegoprawo telekomunikacyjnepostępowanie administracyjneNSAskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezesa UKE, potwierdzając zasadność stwierdzenia bezczynności organu w sprawie dostępu do nieruchomości dla telekomunikacji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej od wyroku WSA, który zobowiązał organ do wydania decyzji w sprawie warunków dostępu do nieruchomości dla telekomunikacji, stwierdzając jednocześnie bezczynność Prezesa UKE. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ nie wykazał, iż nie był bezczynny, w szczególności poprzez skuteczne i terminowe wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy. Sąd podkreślił, że ciężar wykazania okoliczności zwalniających z zarzutu bezczynności spoczywa na organie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził bezczynność Prezesa UKE w sprawie wniosku o dostęp do nieruchomości w celu zapewnienia telekomunikacji i zobowiązał organ do wydania decyzji. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (uzasadnienie wyroku WSA) oraz art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. i art. 149 § 1a p.p.s.a. (stwierdzenie bezczynności i zobowiązanie do wydania decyzji), argumentując, że opóźnienie wynikało z przyczyn niezależnych od organu, takich jak konieczność przeprowadzenia postępowania konsultacyjnego czy opieszałość innych stron. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Prezes UKE nie wykazał, iż nie był bezczynny. Sąd podkreślił, że termin 60 dni na wydanie decyzji w sprawie dostępu do infrastruktury technicznej, określony w ustawie, uwzględnia specyfikę postępowania, w tym postępowanie konsultacyjne. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że jedyne postanowienie o przedłużeniu terminu zostało wydane po upływie ustawowego terminu, a wskazany w nim termin również upłynął bezskutecznie. NSA zaznaczył, że ciężar wykazania okoliczności zwalniających z zarzutu bezczynności spoczywa na organie, a nie na sądzie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się bezczynności, ponieważ nie wykazał, że termin na wydanie decyzji został skutecznie i terminowo przedłużony zgodnie z przepisami, a jedyne postanowienie o przedłużeniu terminu zostało wydane po upływie ustawowego terminu i samo również upłynęło bezskutecznie.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że ciężar wykazania okoliczności zwalniających z zarzutu bezczynności spoczywa na organie. W tej sprawie organ nie wykazał, że opóźnienie wynikało z przyczyn niezależnych od niego lub z winy strony, a termin na wydanie decyzji upłynął bezskutecznie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

wruist art. 22 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych

wruist art. 30 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych

wruist art. 30 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych

Pomocnicze

k.p.a. art. 35 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pt art. 15

Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne

Pt art. 16 § ust. 2

Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne

Pt art. 23

Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne

Dz.U. 2022 poz. 2000 art. 35

Dz.U. 2022 poz. 2000 art. 36

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie wykazał, że nie był bezczynny, ponieważ nie udowodnił skutecznego i terminowego przedłużenia terminu załatwienia sprawy. Postanowienie o przedłużeniu terminu zostało wydane po upływie ustawowego terminu, a wskazany w nim termin również upłynął bezskutecznie. Ciężar wykazania okoliczności zwalniających z zarzutu bezczynności spoczywa na organie.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna, gdy strona jedynie polemizuje ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji. Argumentacja organu dotycząca konieczności przeprowadzenia postępowania konsultacyjnego i innych opóźnień jako usprawiedliwienia bezczynności.

Godne uwagi sformułowania

ciężar wykazania stosownych okoliczności (opisanych art. 36 § 1 i § 2 oraz art. 35 § 5 k.p.a.) spoczywa na organie, który chce się uwolnić od zarzutu bezczynności. nie jest natomiast obowiązkiem Sądu ustalanie - niejako z urzędu - okresów, które mogłyby zostać wyłączone z terminów przewidzianych do załatwienia sprawy. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może służyć ani podważaniu ustaleń faktycznych sprawy ani prawidłowości stosowania norm prawa materialnego.

Skład orzekający

Krystyna Anna Stec

przewodniczący sprawozdawca

Zbigniew Czarnik

sędzia

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że ciężar dowodu w zakresie wykazania braku bezczynności organu spoczywa na organie, a nie na sądzie. Potwierdzenie, że skuteczne przedłużenie terminu musi nastąpić przed jego upływem."

Ograniczenia: Dotyczy spraw o bezczynność organów administracji publicznej, w szczególności w kontekście przepisów k.p.a. i prawa telekomunikacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia bezczynności organów administracji i odpowiedzialności za opóźnienia w postępowaniu, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i przedsiębiorców.

Organ nie może zrzucać winy za opóźnienia na sąd – NSA wyjaśnia, kto odpowiada za bezczynność.

Sektor

telekomunikacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1730/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Krystyna Anna Stec /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik
Symbol z opisem
6259 Inne o symbolu podstawowym 625
658
Hasła tematyczne
Telekomunikacja
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VI SAB/Wa 40/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-06-30
Skarżony organ
Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt VI SAB/Wa 40/22 w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na bezczynność Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej w przedmiocie wniosku o dostęp do nieruchomości w celu zapewnienia telekomunikacji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na rzecz A. S.A. w Warszawie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt VI SAB/Wa 40/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. SA w W. na bezczynność Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej w przedmiocie ustalenia warunków dostępu do nieruchomości w celu zapewnienia telekomunikacji, w punkcie pierwszym zobowiązał Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej do wydania decyzji w sprawie warunków dostępu do nieruchomości w celu zapewnienia telekomunikacji w terminie 90 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; w punkcie drugim stwierdził, że Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania z wniosku o wydanie decyzji w sprawie warunków dostępu do nieruchomości w celu zapewnienia telekomunikacji; w punkcie trzecim stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w punkcie czwartym zasądził od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ, zaskarżając go w całości, zarzucając mu naruszenie:
przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej daiej ,,p.p.s.a.", a mianowicie:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku nie spełniającego wymagań wskazanych w powyższym przepisie, a także poprzez zaniechanie zwięzłego i przede wszystkim rzetelnego przedstawienia stanu sprawy tj. wskazania jakie okresy nie powinny zostać wliczone do terminu załatwienia sprawy, zaniechanie dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku, w szczególności brak wyjaśnienia różnic pomiędzy pojęciami przewlekłości postępowania i bezczynności postępowania oraz zaniechanie wykazania, że stan niezałatwienia sprawy w terminie musi być zakwalifikowany jako bezczynność a nie np. przewlekłość lub długotrwałe prowadzenie postępowania niezawinione przez Prezesa UKE, przez co wyrok nie poddaje się kontroli kasacyjnej,
2. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. i art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez stwierdzenie bezczynności Prezesa UKE w prowadzeniu niniejszego postępowania, gdy nie było do tego podstaw oraz zobowiązanie Prezesa UKE do wydania decyzji w terminie 90 od dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy w sytuacji, gdy Prezes UKE nie był bezczynny ani nie miało miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania, a sprawa była rozpoznawana w stanie epidemii i zagrożenia epidemicznego, a także jest szczególnie zawiła oraz wymaga przeprowadzenia obligatoryjnego postępowania konsultacyjnego, a przede wszystkim pozostałe strony i podmioty nie udzielały w terminie odpowiedzi na wezwania Prezesa UKE, przez co opóźnienie w rozpoznaniu sprawy wynikało z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu,
3. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. i art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez zaniechanie przyjęcia, że w sprawie zachodzi sytuacja, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji musi być poprzedzone obligatoryjnym postępowaniem konsultacyjnym, które trwa co najmniej 30 dni i nie może być wliczone do terminu załatwienia sprawy, a projekt decyzji może zostać sporządzony dopiero po ustaleniu wszystkich niezbędnych faktów,
4. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. i art. 149 § la p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 5 k.p.a. i art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2022 r., poz. 1648 dalej "Pt") poprzez uwzględnienie w terminie załatwienia sprawy, terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania pism, okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. które to wskazane w pkt 1- 4 naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, to jest w przypadku gdyby nie miały miejsca, Sąd wydałby wyrok oddalający skargę A.,
5. prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 22 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz.U. z 2022 poz. 884, dalej "wruist") w zw. z art. 30 ust. 1, 4 i wruist i art. 35 § 3 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2021 poz. 735 z późn. zm., dalej "k.p.a.") poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że niezałatwienie sprawy w terminie podstawowym tj. 60 dni od dnia wszczęcia postępowania oznacza de facto bezczynność w prowadzeniu postępowania, gdy właściwy jest pogląd przeciwny, tj. że w okolicznościach sprawy nie doszło do bezczynności, albowiem do tego terminu nie są wliczane; okresy oczekiwania na odpowiedź stron (okoliczności niezależne od organu lub przez niego niezawinione), okresy doręczeń, a także konieczność przeprowadzenia postępowania konsultacyjnego trwającego co najmniej 30 dni, które może zostać przeprowadzone dopiero wówczas, gdy zostaną przez ustalone okoliczności faktyczne umożliwiające sporządzenie projektu decyzji zawierającego konkretne i zgodne z prawem rozstrzygnięcie oraz jego prawidłowe uzasadnienie. Gdyby WSA uznał, że przygotowanie projektu decyzji i poddanie go postępowaniu konsultacyjnemu w niniejszej sprawie było przedwczesne nie uznałby, że Prezes UKE dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania.
W związku z powyższym skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w tym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi w całości, a także o zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, spółka wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie zachodzą też przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania na podstawie art. 189 p.p.s.a., rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) i ich uzasadnienia (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w tych granicach skład orzekający NSA uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, podlega zatem oddaleniu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a. - sformułowanego w punktach 2-3 petitum skargi kasacyjnej - trzeba wskazać, że zgodnie z art. 149 § 1 powołanej ustawy sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Z kolei według art. 149 § 1a - jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Brzmienie przytoczonych regulacji wskazuje wprost, że określają one sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd - w razie uwzględnienia skargi na bezczynność. Trafnie natomiast w orzecznictwie wskazuje się, że przepisy te - mając charakter blankietowy/wynikowy - nie zobowiązują sądu do wydania określonego rozstrzygnięcia, zawierają tylko kompetencje sądu, nie mogą zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Naruszenie takich przepisów jest następstwem uchybienia innym przepisom, które należy wskazać (por. np. wyrok NSA z 25 lutego 2020 r., II GSK 1448/19 i powołane tam orzecznictwo).
Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została jednakże na zarzucie naruszenia ww. przepisów p.p.s.a., także w powiązaniu z art. 35 § 5 k.p.a. oraz 22 ust. 1 i art. 30 ust. 1 i 4 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych w związku z art. 35 § 3 i 5 k.p.a. (por. punkty 4 i 5 podstaw kasacyjnych).
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów, trzeba wskazać, że skarga - o sposobach rozpoznania której stanowi art. 149 p.p.s.a. - jest skierowana przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, przy czym jest skargą na bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. (por. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r. II OPS 5/19).
Z treści powołanych regulacji WSA zasadnie i w sposób niepodważany skargą kasacyjną wywiódł, że "bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.".
Tak więc, co do zasady, organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., czy też w terminie określonym w przepisach prawa regulujących daną materię.
Warunkiem prawidłowego rozpoznania skargi na bezczynność jest przy tym prawidłowe zidentyfikowanie jej przedmiotu. Ustalenie przedmiotu żądania strony determinuje bowiem odpowiedź na pytanie, czy żądaniu temu po stronie organu odpowiadał prawnie ustalony obowiązek działania - w określony prawem sposób i w określonym prawem terminie.
Trzeba zatem wskazać, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania było ustalenie warunków dostępu do nieruchomości w celu zapewnienia telekomunikacji.
Poza sporem, zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, Prezes UKE wydaje decyzję w sprawie dostępu do infrastruktury technicznej w terminie 60 dni od dnia złożenia wniosku o jej wydanie, biorąc pod uwagę w szczególności konieczność zapewnienia niedyskryminacyjnych i proporcjonalnych warunków dostępu.
Art. 30 powołanej ustawy reguluje zasady zapewnienia przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu dostępu do nieruchomości (ust. 1), przy czym warunki dostępu - stosownie do art. 30 ust. 4 - określa umowa zawarta między przedsiębiorcą telekomunikacyjnym a odpowiednio właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości, właścicielem kabla telekomunikacyjnego, instalacji telekomunikacyjnej budynku lub przyłącza telekomunikacyjnego.
Z kolei w myśl art. 23 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, do decyzji w sprawie dostępu do infrastruktury technicznej stosuje się odpowiednio przepisy działu I rozdziału 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne, regulującego "Postępowanie konsultacyjne".
Według art. 15 Prawa telekomunikacyjnego - zawartego w dziale I rozdziale 3 tej ustawy - Prezes UKE przed podjęciem rozstrzygnięcia m.in. w sprawach wskazanych w ustawie z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych - przeprowadza postępowanie konsultacyjne, umożliwiając zainteresowanym podmiotom wyrażenie na piśmie w określonym terminie stanowiska do projektu rozstrzygnięcia. Postępowanie konsultacyjne - według art. 16 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego - trwa 30 dni od dnia ogłoszenia rozpoczęcia tego postępowania, o ile Prezes UKE nie ustali dłuższego terminu.
W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że skoro ustawodawca - w pełni świadom przecież specyfiki postępowania w przedmiocie ustalania warunków dostępu do nieruchomości w celu zapewnienia telekomunikacji, przewidującego m.in. przeprowadzenie postępowania konsultacyjnego - w ustawie o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, uznał za właściwy do wydania decyzji termin 60 dni od dnia złożenia wniosku o jej wydanie - to znaczy, że wskazana specyfika przedmiotowego postępowania została przy określaniu wiążącego dla organu ustawowego terminu uwzględniona.
Wobec tego, za nietrafny uznać należy zarzut, że Sąd pierwszej instancji - uwzględniając skargę na bezczynność - zaniechał uwzględnienia wymogu przeprowadzenia postępowania konsultacyjnego. W konsekwencji chybiony jest też zarzut, że z naruszeniem art. 22 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych przyjęto, że niezałatwienie sprawy w terminie podstawowym - 60 dni od wszczęcia postępowania - oznacza, de facto, bezczynność organu.
Oczywiste jest, że okoliczności konkretnej sprawy mogą usprawiedliwiać niezałatwienie sprawy w określonym ustawą terminie i mogą stanowić podstawę zwłoki, niezależną od organu, która uzasadnia wskazanie nowego terminu zadławienia sprawy. W tym celu ustawodawca ustanowił w art. 36 k.p.a. instytucję sygnalizacji, która nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie. Konsekwencją prawidłowego zawiadomienia strony o nowym terminie załatwienia sprawy jest zaś brak bezczynności organu.
W rozpoznawanej sprawie - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku -Sąd pierwszej instancji na podstawie akt administracyjnych, ustalając stan postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie, wskazał, że strona zwróciła się o wydanie decyzji określającej warunki dostępu do nieruchomości 5 lipca 2021 r., po czym Sąd ten przedstawił wszystkie czynności podejmowane przez organ i pisma składane w sprawie.
W tym miejscu należy podkreślić, że co do tych ustaleń faktycznych - przedstawiających tok postępowania - sporu nie ma. Powyższe nie jest kwestionowane żadnym z zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu.
Podsumowując te okoliczności faktyczne, dotyczące przebiegu postępowania, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że postępowanie trwa ponad 11 miesięcy - przy założeniu ustawodawcy, że winno być zakończone w terminie 60 dni od złożenia wniosku (z 5 lipca 2021 r.). Wskazał też, że wydane zostało tylko jedno postanowienie w trybie art. 36 k.p.a. - przy czym nie dość, że wydano je już po upływie ustawowego terminu na załatwienie sprawy, to nawet termin w nim wskazany (150 dni) upłynął bezskutecznie (27 marca 2022 r. licząc od dnia wydania postanowienia).
Jak już podniesiono na wstępie, organ nie będzie bezczynny, jeśli zakończy postępowania w terminie określonym w przepisach prawa, w tym w przepisach regulujących daną materię, lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skuteczna, zwalniająca z zarzutu bezczynności zmiana terminu nie może nastąpić po upływie ustawowego terminu "podstawowego".
W rozpoznawanej sprawie tymczasem - na co zwrócono już uwagę - jedyne postanowienie w trybie art. 36 k.p.a. wydano po upływie 60 dniowego terminu na załatwienie sprawy, a termin w nim wskazany upłynął bezskutecznie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 35 § 5 k.p.a. trzeba wskazać, że istotnie przepis ten nie został powołany i w pisemnych motywach rozstrzygnięcia nie był przedmiotem rozważań ani co do jego wykładni, ani co do zasadności jego zastosowania w sprawie.
Art. 35 k.p.a. - regulujący terminy załatwienia spraw administracyjnych - w ust. 5 stanowi, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 569 i 1002), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.
Z treści przepisu można zatem wyprowadzić wniosek, że terminy załatwienia spraw powinny dotyczyć efektywnego czasu, jakim powinien dysponować organ celem rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji. Oczywiście kwestia ustalenia owego "efektywnego" czasu na rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy nie jest jednoznaczna. Rozważenia w szczególności wymagałoby np. czy podejmowanie czynności z zakresu formalnej weryfikacji żądań uznać należy za zwykłe czynności, które organ zobowiązany jest podejmować w każdym postępowaniu, a wobec tego, czy można je uznać za nadzwyczajne okoliczności niezależne od organu, zaistnienie których powinno wstrzymać bieg terminów przewidzianych przepisami k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 9 maja 2017 r. II OSK 2158/16).
Niewątpliwie postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na bezczynność organu jest postępowaniem szczególnym, w tym sensie, że Sąd nie ocenia prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organy, lecz dokonuje samodzielnych ustaleń, które w zasadzie sprowadzają się do stwierdzenia, jakie czynności w jakich terminach organ podjął w toku postępowania administracyjnego.
W kwestii czynienia ustaleń, jakich okresów trwania postępowania nie wliczać do terminu określonego prawem na załatwienie sprawy, uznać należy, że nie można Sądowi pierwszej instancji skutecznie zarzucić nieuwzględnienia terminów, o którym mowa w art. 35 § 5 k.p.a. w sytuacji, gdy sam organ takich terminów nie wskazuje.
Zdaniem składu orzekającego NSA w doktrynie trafnie zauważono, że skoro art. 35 § 5 i art. 36 § 2 k.p.a. posługują się tym samym zwrotem, wskazującym na przyczyny niezależne od organu - to obowiązek poinformowania o nowym terminie załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.) występuje nie tylko w przypadku "zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu" (art. 36 § 2 k.p.a.), ale także w przypadku "opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu" (art. 35 § 5 k.pa.) - szczególnie, że okresy te nie są tak jednoznaczne w ocenie, jak czas trwania zawieszenia postępowania, czy okres trwania mediacji.
Zgodzić należy się z tym, że powyższe stanowisko znajduje uzasadnienie w dyrektywach, wyprowadzanych z zasad ogólnych kodeksu, w tym z art. 9 k.p.a. Zasadnie ponadto poinformowaniu strony o spowodowanym jej zachowaniem opóźnieniu w załatwieniu sprawy przypisuje się walor dyscyplinujący (por. Z. Kmieciak [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. W. Chróścielewski, Warszawa 2019, art. 36).
W rozpoznawanej sprawie nie tylko strony nie informowano o opóźnieniach spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, ale także w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji organ ograniczył się do przedstawienia dat i opisu podejmowanych czynności oraz pism składanych w sprawie, nie wskazując wprost, jakich okresów (dokładnie, więc z podanej konkretnej liczby dni) nie powinno się wliczać do terminu załatwienia sprawy.
Według NSA to na organie, który chce się uwolnić od zarzutu bezczynności, spoczywa obowiązek wykazania stosownych okoliczności (opisanych art. 36 § 1 i § 2 oraz art. 35 § 5 k.p.a.). Nie jest natomiast obowiązkiem Sądu ustalanie - niejako z urzędu - okresów, które mogłyby zostać wyłączone z terminów przewidzianych do załatwienia sprawy.
Zwrócenia uwagi wymaga też, że na etapie postępowania kasacyjnego organ całkowicie pomija stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nawet gdyby przyjąć, że w sprawie poinformowano stronę o nowym terminie załatwienia sprawy (pomijając nie tylko termin wydania postanowienia w tym przedmiocie, ale i prawidłowość jego uzasadnienia) - to i ten termin upłynął bezskutecznie i to znacznie. Ponadto skarżący kasacyjnie niczym nie usprawiedliwia braku czynności wobec opieszałości podmiotów wzywanych do przedkładania stosownych oświadczeń czy dokumentów.
W tym stanie rzeczy, nawet jeśli przyjąć, że Sąd pierwszej instancji nie uzasadnił (art. 141 § 4 p.p.s.a.) braku podstaw do stosowania w okolicznościach niniejszej sprawy art. 35 § 5 k.p.a. - to skarga kasacyjna nie wykazuje, aby powyższe mogło mieć wpływ - i to istotny - na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Przypomnienia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sadu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadnym z tych przypadków. Strona skarżąca kasacyjnie za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w istocie jedynie polemizuje ze stanowiskiem i z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, czego skutecznie zarzutem naruszenia wskazanego przepisu czynić nie może. Przepis ten, jako samodzielna podstawa kasacyjna, nie może służyć ani podważaniu ustaleń faktycznych sprawy ani prawidłowości stosowania norm prawa materialnego.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna - nie mająca usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 2. sentencji).
Na koniec wyjaśnienia wymaga, że NSA sporządzając uzasadnienie miał na uwadze przepis art. 193 zdanie drugie, p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przytoczona regulacja szczególna uzasadnia przyjęcie, że ustawodawca wyłączył odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 p.p.s.a. i tym samym dał sądowi kasacyjnemu możliwość ograniczenia pisemnych motywów rozstrzygnięcia do oceny podstaw kasacyjnych - z pominięciem przedstawienia ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej prezentowanej w sprawie przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI