II GSK 1726/24

II GSK 1726/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 5008/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-12-29
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 627 , art. 3531 , art. 750 , art. 734 , art. 750 , art. 734
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 5008/23 w sprawie ze skargi Województwa Dolnośląskiego na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 7 lipca 2023 r. nr 207/01/2023/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz Województwa Dolnośląskiego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 5008/23, po rozpoznaniu skargi Województwa [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 7 lipca 2023 r., w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego: 1) uchylił zaskarżoną decyzję, 2) umorzył postępowanie administracyjne, 3) zasądził od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego Województwa [...] z siedzibą [...] kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego:
a) art. 750 k.c. w związku z art. 734 k.c. w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e oraz art. 69 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przy zastosowaniu art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez ich błędną wykładnię, i w konsekwencji niezastosowanie, w sytuacji gdy czynności wykonane z tytułu zawartej umowy z Ekspertem polegające na dokonaniu oceny przedłożonego projektu stanowią czynności charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, skutkujące obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, a nie umowy o dzieło;
b) art. 627 k.c. w związku z art. 353¹ k.c. w związku z art. 750 k.c. w związku z art. 734 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także błędne przyjęcie, iż umowa zawarta z ekspertem zawierała essentialia negotii umowy o dzieło, w sytuacji gdy zarówno charakter ww. czynności wskazuje, że zawarta umowa nie tylko nie zawiera istotnych postanowień właściwych dla umowy o dzieło, a przeciwnie zawiera postanowienia właściwe dla umowy o świadczenie usług.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Województwo [...] wniosło o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego nie może być ona uwzględniona.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu - a więc niezależnie od powyższych granic - nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do kontroli prawidłowości zaskarżonego wyroku w świetle podniesionych zarzutów kasacyjnych.
Skarżący kasacyjnie organ sformułował zarzuty naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 750 w zw. z art. 734 k.c. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e i art. 69 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, oraz w zakresie art. 627 w zw. z art. 353¹ w zw. z art. 750 k.c. i w zw. z art. 734 k.c. - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Istota stanowiska organu sprowadza się do twierdzenia, że sporne umowy dotyczące udziału eksperta w procesie wyboru projektów do dofinansowania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] 2014-2020 stanowią umowy o świadczenie usług, nie zawierając w związku z tym istotnych postanowień właściwych dla umowy o dzieło, a zatem wykonawca tych umów podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z dyspozycją normy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach.
Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu weryfikacji zaprezentowanego w treści podniesionych zarzutów stanowiska prawnego stwierdza, że jest ono wadliwe, co skutkuje brakiem podstaw do podważenia oceny prawnej przyjętej w kontrolowanym wyroku Sądu I instancji.
Zgodnie z utrwalonym ujęciem doktrynalnym, przedmiotem umowy o dzieło w rozumieniu cywilnoprawnym (art. 627 k.c.) jest przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny (lecz ucieleśniony), obiektywnie osiągalny i pewny (w danych warunkach) rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (zob. A. Brzozowski, Umowa o dzieło [w:] System Prawa Prywatnego, t. 7, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, red. J. Rajski, Warszawa 2018, s. 427). Przyjmuje się ponadto, że dzieło powinno być wyrazem kreatywności, a także wynikiem wykorzystania określonej wiedzy, doświadczenia lub osobniczych zdolności wykonawcy (przyjmującego zamówienie).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sporne umowy o wykonanie eksperckiej oceny formalnej lub merytorycznej oraz opiniowania odwoławczego wniosków projektowych w procesie wyboru projektów przeznaczonych do dofinansowania wykazuje w sposób przeważający cechy konstytutywne kodeksowego typu umowy o dzieło. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem powyższych umów jest określony rezultat w postaci ocen lub opinii w sprawie zakwalifikowania jednostkowego wniosku projektowego do dofinansowania według przyjętych i uzgodnionych z zamawiającym kryteriów wyboru projektów oraz z uwzględnieniem treści innych wiążących dokumentów. Charakter i zakres projektów oraz specyfika kryteriów ich wyboru wymagały od przyjmującego zamówienie dysponowania specjalistyczną wiedzą oraz szczególnymi umiejętnościami ewaluacyjnymi na tle procesów kwalifikowania do finansowania ze środków unijnych projektów spełniających określone warunki prawne. Nie ma natomiast istotnego znaczenia podnoszony przez skarżący kasacyjnie organ fakt, że wyniki powyższych ocen lub opinii miały zostać zamieszczone na przygotowanych przez zamawiającego kartach oceny, skoro zgodnie z umową każda ocena sumarycznie przypisana do danego pola formularza miała zostać szczegółowo uzasadniona dla każdego kryterium. Nie można zatem twierdzić, że rezultat zawartej umowy nie przyjmował postaci zmaterializowanej w formie - co trzeba wyraźnie podkreślić - twórczej i merytorycznej oceny eksperckiej wynikającej z określonych kart oceny.
W spornych umowach określono więc istotne cechy mającego powstać dzieła, jak również - co nie jest bez znaczenia przy kwalifikowaniu danej umowy jako umowy o dzieło (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., II GSK 1241/20) - zagadnienia związane z bieżącą kontrolą prawidłowości wykonywania umowy oraz odpowiedzialnością za nienależyte wykonanie umowy i wady dzieła. Na tle tego ostatniego zagadnienia w orzecznictwie sądowym trafnie podkreśla się, że skoro przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do weryfikowalnego rezultatu, zdefiniowanego przez zamawiającego w momencie zawierania umowy, to jednym z kryteriów umożliwiających odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Taki sprawdzian jest natomiast niemożliwy do przeprowadzenia, gdy strony nie określiły w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło (por. np. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2023 r., II GSK 872/20, LEX nr 3598406). Również zasady ustalania wynagrodzenia dla przyjmującego zamówienie w ramach spornej umowy – jak zasadnie zauważył Sąd Wojewódzki (zob. s. 18 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) - nawiązują do istotowej specyfiki umów o dzieło.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Zasądzona kwota 240 zł stanowi zwrot kosztów pełnomocnika skarżącego, który występował przed WSA, z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (pkt 2 sentencji).