II GSK 1726/21

II GSK 1726/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz
Mirosław Trzecki /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Koszty postępowania
Uzasadnienie
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2307/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-11
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1410
art. 152(23) ust. 2, art. 252
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 107 par. 1 pkt 5, art. 262 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. Sp. z o.o. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2307/20 w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 stycznia 2020 r. nr DT-V.ZS.2017.00522.16.asul w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie sprzeciwu wobec zgłoszenia znaku towarowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I.
Decyzją z 16 stycznia 2020 r. znak DT-V.ZS.2017.00522.16.asul Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 152²³ ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 776 ze zm. - dalej jako pwp) umorzył postępowanie w sprawie sprzeciwu wniesionego 18 września 2017 r. przez C. Sp. z o.o. w O. (wnoszący sprzeciw, skarżący) wobec zgłoszenia znaku towarowego słowno-graficznego G. dokonanego 17 lutego 2017 r. pod numerem Z.467741 przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe G. Sp. z o.o. w N. (uprawniony).
Jak wyjaśnił, pismem z 1 grudnia 2017 r. organ zawiadomił uprawnionego o wniesieniu sprzeciwu wobec dokonanego zgłoszenia.
Pismem z 12 października 2018 r. uprawniony ograniczył wykaz towarów zgłoszonego znaku towarowego zatem decyzją z 8 listopada 2018 r. znak DT-I.Z.467741.5.tma Urząd Patentowy umorzył postępowanie w sprawie zgłoszenia przedmiotowego znaku towarowego w części dotyczącej towarów stanowiących zakres sprzeciwu, tj. w odniesieniu do klasy 30: "chleb, wyroby cukiernicze". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, iż podstawą umorzenia postepowania sprzeciwionego było wycofanie sprzeciwu w odniesieniu do klasy 30: "chleb, wyroby cukiernicze". Jednocześnie wskazał, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 152²³ ust. 2 pwp.
Zdaniem organu cofnięcie sprzeciwu, a zatem wniosku inicjującego postępowanie, oznacza brak żądania wnioskodawcy, co determinuje ustanie istnienia przedmiotu postępowania i jego bezprzedmiotowość. Urząd utracił zatem przedmiotową kompetencję do dalszego prowadzenia postępowania i wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 152²³ ust. 2 pwp, ze względu na umorzenie postępowania zniósł koszty postępowania miedzy stronami.
Postanowieniem z 28 sierpnia 2020 r. znak DT-V.ZS.2017.00522.20.asul Urząd Patentowy, na skutek wniosku skarżącej, złożonego w trybie art. 111 § 1 k.p.a., odmówił uzupełnienia zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwrotu kosztów.
II.
Wyrokiem z 11 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2307/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C. Sp. z o.o. w O. wywiedzioną od ww. decyzji.
Spółka zaskarżyła decyzję wyłącznie w zakresie, w jakim, rozstrzygając o umorzeniu postępowania w sprawie wniesionego przez nią sprzeciwu, organ nie rozstrzygnął w przedmiocie kosztów postępowania. Według skarżącej, odpowiednie stosowanie w sytuacji, jaka zaistniała w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, znajduje art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c., który uwzględniwszy art. 325 k.p.c. wymaga w "orzeczeniu kończącym sprawę w instancji" rozstrzygnięcie żądania o kosztach w sentencji wyroku, które winno być zamieszczone w sentencji orzeczenia, a nie w jego uzasadnieniu.
Zdaniem WSA, brak było podstaw do stwierdzenia wadliwości postępowania Urzędu Patentowego, który odstąpił od orzekania o kosztach postępowania, umarzając postępowanie sprzeciwowe.
Powołując się na art. 152²³ ust. 2 pwp Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zasadą obowiązującą w postępowaniu administracyjnym jest, iż decyzja administracyjna nie zawiera rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Do takiego wniosku prowadzi literalna wykładnia art. 262 § 1 k.p.a. Przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracji. W jego świetle koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. Przepis art. 262 § 1 k.p.a. wyklucza natomiast możliwość przyznania przez organ administracji zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami. W rozpatrywanej sprawie z zakresu prawa własności przemysłowej mamy do czynienia z taka sytuacją, że - w pierwszej kolejności mają zastosowanie przepisy tej ustawy, następnie - w kwestiach nią nieuregulowanych - wchodzą w grę stosowane odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 256 ust. 1 pwp) a w kwestii dotyczącej kosztów postępowania odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy kodeksu postepowania cywilnego. Na końcu tej piętrowej konstrukcji znajduje się przepis szczególny art. 152²³ ust. 2 pwp, dotyczący już tylko postępowania sprzeciwowego. Przepis ten także nakazuje odpowiednie stosowanie w tej kwestii kodeksu postepowania cywilnego, z tym, że w przypadku umorzenia postepowania przewiduje wyłącznie jedną możliwą dyspozycję - wzajemne zniesienie kosztów postępowania.
Odpowiednie zastosowanie k.p.a. powoduje zatem zawsze konieczność oceny, czy, a jeżeli tak, to w jakim zakresie, przepisy kodeksu postępowania będą miały zastosowanie. Uwzględnienie cech właściwej regulacji szczególnej powoduje, iż zastosowanie określonych przepisów jest wyłączone, określone przepisy będą miały zastosowanie odpowiednie (w zmodyfikowanej postaci), zaś pewne przepisy będą miały zastosowanie bezpośrednie. W literaturze przedmiotu powszechnie przyjmuje się, że pojęcie "odpowiednie zastosowanie przepisów" oznacza, że rozważając, które przepisy regulujące postępowanie administracyjne będą miały zastosowanie wprost, które z odpowiednimi modyfikacjami, a które w ogóle nie będą miały zastosowania. Odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego w danym postępowaniu nie może w żaden sposób zmienić charakteru tego postępowania, ponieważ przy odpowiednim stosowaniu wszelkich przepisów prawa, modyfikacji mogą podlegać jedynie przepisy odpowiednio stosowane, a nie przepisy, które mają być przez nie uzupełniane.
Skoro zatem orzekanie w decyzji administracyjnej o kosztach postępowania stanowi wyjątek, a nie regułę, to w sytuacji przewidzianego przez ustawodawcę braku podstaw do obciążania jednej ze stron postępowania na rzecz drugiej, co jest ściśle związane z rozstrzygnięciem o umorzeniu postępowania sprzeciwowego, brak również podstaw do domagania się przez stronę orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania. Zamieszczenie w decyzji rozstrzygnięcia o kosztach byłoby wręcz sprzeczne ze specyfiką postępowania administracyjnego. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, iż sytuacja, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie (umorzenie postępowania sprzeciwowego wskutek ograniczenia wykazu towarów przez uprawnionego w postępowaniu zgłoszeniowym) jest odmienna od sytuacji merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zasadności żądania sprzeciwu, w której, rzecz jasna, dochodzi do rozstrzygnięcia o kosztach.
Uznając za prawidłowe stanowisko organu, że z faktu umorzenia postępowania sprzeciwowego wynikał przewidziany przez ustawodawcę skutek prawny w postaci zniesienia kosztów postępowania między stronami, WSA uznał za właściwe postępowanie organu, który nie orzekł w przedmiocie wzajemnego zniesienia kosztów postępowania pomiędzy stronami w decyzji o umorzeniu postępowania. De facto, Urząd pominął przepisy k.p.c. mogące mieć jedynie odpowiednie zastosowanie w prawie z zakresu własności przemysłowej. Należą do nich wskazywane przez skarżącą art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 325 k.p.c. Jak wynika z powyższych wywodów, takie postępowanie należało uznać za właściwe.
Błędnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że doszło do cofnięcia sprzeciwu, lecz okoliczność ta nie miała żadnego znaczenia w sprawie kosztów postępowania. Sąd nie widzi też zasadności zakwestionowania postanowienia UP o odmowie uzupełnienia decyzji, z przyczyn przytoczonych powyżej.
III.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła spółka wnosząca sprzeciw, zaskarżając go w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:
1. naruszenie art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a., a także w zw. z art. 152²³ ust. 2 pwp przez niewłaściwe zastosowanie powołanych przepisów;
2. naruszenie art. 262 § 1 k.p.a. - przez co sąd naruszył przepisy p.p.s.a., tj. oddalił skargę i zastosował dyspozycję art. 151 p.p.s.a. zamiast skargę uwzględnić i zastosować dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.; naruszenia, o jakich tu mowa, polegają na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów, przy czym w przypadku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. chodzi o brak zastosowania;
3. naruszenie art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 152²³ ust. 2 pwp - przez co sąd naruszył przepisy p.p.s.a., tj. oddalił skargę i zastosował dyspozycję art. 151 p.p.s.a. zamiast skargę uwzględnić i zastosować dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.; naruszenia, o jakich tu mowa, polegają na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów, przy czym w przypadku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. chodzi o brak zastosowania;
4. naruszenie art. 152²³ ust. 2 pwp - przez co sąd naruszył przepisy p.p.s.a., tj. oddalił skargę i zastosował dyspozycję art. 151 p.p.s.a. zamiast skargę uwzględnić i zastosować dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.; naruszenia, o jakich tu mowa, polegają na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów, przy czym w przypadku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. chodzi o brak zastosowania;
5. naruszenie art. 152²³ ust. 2 pwp w zw. z art. 32 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez co sąd naruszył przepisy p.p.s.a., tj. oddalił skargę i zastosował dyspozycję art. 151 p.p.s.a. zamiast skargę uwzględnić i zastosować dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.; naruszenia, o jakich tu mowa, polegają na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów, przy czym w przypadku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. chodzi o brak zastosowania.
Skarżąca spółka wniosła uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który go wydał oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
Odnośnie do zarzutu nr 1:
Uzasadnienie nie spełnia ogólnego standardu p.p.s.a. dla uzasadnień. W szczególności nie spełnia tego standardu w zakresie, w jakim nie uznaje obowiązku zamieszczenia w sentencji decyzji (art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a.) umarzającej postępowanie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Nie spełnia też tego standardu w zakresie wyjaśnienia zasadności prawnej wyroku na gruncie art. 152²³ ust. 2 pwp.
Uzasadnienie wyroku WSA w tzw. części analitycznej (str. 5-8) stanowi wywód "niejasny", "nielogiczny" i jednoznacznie błędny, co zasadniczo uniemożliwia ustalenie stanu prawnego stanowiącego podstawę tego wyroku. Podane wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie poddaje się sensownej kontroli.
Pozbawiony całkowicie logiki jest wywód na str. 7 uzasadnienia wyroku. Z jednej strony pierwszy akapit na tej stronie kończy się trafną konkluzją, że przepisy k.p.a. nie znajdowały zastosowania w sprawie przed Urzędem Patentowym co do kwestii kosztów, a należało zastosować odpowiednio przepisy k.p.c. Z drugiej, strony ten sam sąd w ostatnim akapicie na tej samej stronie rozpoczyna i dalej kontynuuje dywagowanie o kwestii odpowiedniego stosowania k.p.a.
Nie jest zrozumiała konkluzja uzasadnienia (ostatni akapit na str. 8), w której WSA za "właściwe" uznaje to, że "De facto" Urząd pominął przepisy k.p.c. mogące mieć zastosowanie w sprawie z zakresu własności przemysłowej. Przecież taka teza pozostaje w sprzeczności z tezą wyrażoną wcześniej przez ten sąd, że do kwestii kosztów znajdują zastosowanie przepisy k.p.c., a zatem nigdy "de facto" nie można ich pominąć. Taki wniosek wprost wynika z art. 152²³ ust. 2 pwp. Można w pewnych przypadkach, uwzględniwszy przepisy k.p.c., niektórych z norm k.p.c. nie zastosować ("de iure"), ale wykluczone jest ich "de facto" pomijanie.
Za niezrozumiałe strona traktuje wywody WSA, w których z jednej strony odnotowuje, że organ w niniejszej sprawie "odstąpił od orzekania o kosztach", a z drugiej dla uzasadnienia tego powołuje się na treść art. 152²³ ust. 2 pwp, który nie przewiduje takiej możliwości. Przepis ten wymaga rozstrzygnięcia na zasadach k.p.c. o zniesieniu kosztów ("znosi się") w wypadku umorzenia postępowania.
Nie ma racjonalnego wyjaśnienia pogląd WSA (ostatni akapit na str. 8 uzasadnienia), że zniesienie kosztów następuje ex lege bez orzekania "w przedmiocie wzajemnego zniesienia kosztów". W treści art. 152²³ ust. 2 pwp nie ma mowy o tym, że koszty "znoszą się" (czyli niejako z automatu, z mocy ustawy), ale wyraźnie jest mowa o tym, że koszty "znosi się", a jedyne przecież racjonalne miejsce w decyzji dla realizacji takiej normy przez organ to odpowiednie rozstrzygnięcie w tym zakresie w ramach sentencji decyzji.
Pozbawione logiki jest ponadto dostrzeganie przez WSA, że postępowanie przed Urzędem Patentowym, o które tu chodzi ma charakter szczególny wobec ogólnego postępowania w k.p.a. - a przecież dzieje się tak ze względu na jego kontradyktoryjność analogiczną do tej w postępowaniu cywilnym - ale z drugiej strony ten sam WSA powołuje się na zasadę ogólnego postępowania, że decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach, choć stoi ona w sprzeczności z art. 152²³ ust. 2 pwp. We wszelkich postępowaniach kontradyktoryjnych obowiązuje oczywiście generalna zasada jak najbardziej odwrotna i należy to do samej szczególnej istoty tych postępowań.
WSA zdaje się aprobować brak rozstrzygnięcia o zniesieniu kosztów pomiędzy stronami w decyzji umarzającej postępowanie, ale w pełni chyba aprobuje konieczność takiego rozstrzygnięcia w decyzji merytorycznej, gdy zaistnieją ku temu przesłanki w k.p.c. Nie wyjaśnia w żaden logiczny sposób, dlaczego koszty stron mają być w tych przypadkach traktowane inaczej, skoro są ponoszone tak samo i z tych samych powodów - chodzi o koszty postępowania w obu przypadkach. Nie wyjaśnia też WSA, jak to możliwe, że do ewentualnego zniesienia kosztów w postępowaniu zakończonym decyzją merytoryczną znajduje odpowiednie zastosowanie k.p.c., a do takiego samego zniesienia kosztów w postępowaniu zakończonym jego umorzeniem już k.p.c. nie znajduje zostawania, lecz odstępuje się od orzekania o kosztach na podstawie ogólnych przepisów w k.p.a.
Odnośnie do zarzutu nr 2:
W ocenie strony art. 262 § 1 k.p.a. nie mógł znaleźć żadnego zastosowania przed Urzędem Patentowym, ani także nie może być stosowany jako wspomniany wzorzec kontroli przed WSA. A to dlatego, że dotyczy rozdziału kosztów pomiędzy strony a organem, a nie odnosi się do rozliczeń kosztów pomiędzy stronami.
W sprawie przed organem, ani w sprawie przed WSA art. 262 § 1 k.p.a. nie mógł być zastosowany w jakimkolwiek sensie, ponieważ po prostu i bez żadnych wątpliwości wyłącza jego jakiekolwiek stosowanie art. 152²³ ust. 2 pwp.
Nawet jednak gdyby dopatrzeć się jakiejś stosowalności w niniejszej sprawie art. 262 § 1 k.p.a., to i tak musiałby być on stosowany odpowiednio, a zatem z uwzględnianiem kontradyktoryjnego charakteru postępowania przed Urzędem Patentowym, czego WSA zdaje się w ogóle nie dostrzegać. W takich postępowaniach żądanie zwrotu kosztów postępowania podlega odrębnemu załatwieniu w sentencji orzeczenia. Także na gruncie k.p.a. o kosztach wobec organu rozstrzyga się w sentencji (np. postanowienia), jak tylko jest podstawa do ich rozliczania.
Odnośnie do zarzutu nr 3:
W postępowaniu przed Urzędem Patentowym decyzja musi zawierać rozstrzygnięcie, zgodnie z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stosuje się odpowiednio na mocy ust. 1 w art. 152²³ i art. 252 pwp. Ocena, co stanowi rozstrzygnięcie w postępowaniu musi bezspornie uwzględniać ust. 2 w art. 152²³ pwp, a zatem rozstrzygnięcie w takiej decyzji to nie tylko merytoryczne odniesienie się do sprawy lub procesowe zakończenie postępowania w sprawie (np. jego umorzenie), ale także rozstrzygniecie co do żądania rozliczenia kosztów sprawy pomiędzy stronami. Brak w tym zakresie w decyzji organu stanowi wynik niewłaściwego zastosowania art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 152²³ ust. 2 pwp.
Zdaniem strony, w sprawie załatwianej przed Urzędem Patentowym decyzja powinna była zawierać stosowne rozstrzygnięcie o kosztach także i w tym wypadku, gdy jest to rozstrzygniecie w formie: "znosi się koszty pomiędzy stronami", jakie expressis verbis przewiduje art. 152²³ ust. 2 pwp. WSA się do tego nie odniósł.
Przepis art. 152²³ ust. 2 pwp w sposób jednoznaczny nakazuje odpowiednie stasowanie zasad k.p.c. w zakresie kosztów. Dotyczy to nie tylko zasad ich rozliczania, ale także orzekania o nich jako rozstrzygnięcia na żądanie strony takie, jakie było w niniejszej sprawie przed organem.
Nie istnieje żadne racjonalne uzasadnienie, aby kwestia kosztów postępowania sprzeciwowego w zakresie regulacji z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 152²³ ust. 2 pwp oceniana była odmiennie w zależności od tego, czy decyzja ma charakter merytoryczny, czy też jest to decyzja umarzająca. W obu wypadkach żądanie strony zwrotu kosztów podlega załatwieniu w rozstrzygnięciu w ramach decyzji, a odstąpienie od orzekania w decyzji w tym zakresie może mieć miejsce jedynie, gdy brak takiego żądania.
Rozstrzyganie w sentencji orzeczeń o rozliczeniu kosztów pomiędzy stronami w postępowaniach kontradyktoryjnych, gdzie występują przeciwstawne strony stanowi zasadę, wbrew stanowisku WSA, który uznaje to za wyjątek. Dywagowanie przez WSA, że to wyjątek z perspektywy k.p.a. jest bezprzedmiotowe, bo na gruncie k.p.a. chodzi o postępowanie ogólne, a niniejsza sprawa to postępowanie szczególne, głównie ze względu na kontradyktoryjność.
Odnośnie do zarzutu nr 4:
Pomimo niejasności wywodów WSA, strona podniosła, że nie ma żadnych podstaw, aby do kwestii kosztów postępowania sprzeciwowego przed Urzędem Patentowym - w przypadku umorzenia tego postępowania - nagle stosować (odpowiednio) inne przepisy od tych, o których mowa w art. 152²³ ust. 2 pwp, czyli inne niż k.p.c., skoro ów przepis tę kwestię normuje. Co więcej, czyni to w ten sposób, że rozstrzygnięcie zniesienia kosztów pomiędzy stronami, jakie przewiduje k.p.c. nakazuje stosować "również" do przypadków niemerytorycznego rozstrzygnięcia, jaką jest decyzja o umorzeniu postępowania sprzeciwowego.
Jeżeli ustawodawca chciałby wyłączyć jakiekolwiek rozstrzyganie o kosztach pomiędzy stronami w przypadku umorzenia postępowania sprzeciwowego, to wyłączyłby stosowanie art. 152²³ ust. 2 pwp. Tymczasem nakazał przewidziany w k.p.c. sposób rozstrzygania o zniesieniu kosztów stosować właśnie "również" i w tym zakresie. W takich wypadkach, Urząd Patentowy ma obowiązek rozstrzygać, że "znosi się" koszty i czynić to odpowiednio na zasadach przewidzianych w k.p.c., a więc, gdy zachodzą poza samym umorzeniem postępowania inne przesłanki przewidziane w k.p.c.
Odnośnie do zarzutu nr 5:
Strona wskazała, że dochodziła ochrony sądowej w zakresie należnego jej prawa do uzyskania w treści sentencji decyzji rozstrzygnięcia o kosztach zgodnie z art. 152²³ ust. 2 pwp. Skarżąca ma prawo do takiego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji prawo następnie do jego zaskarżenia przed sądami.
W niniejszej sprawie nie tylko zatem chodzi o zagwarantowanie prawidłowej pod względem struktury decyzji stronie, ale idzie o zagwarantowanie stronie prawa do zakwestionowania przed sądem samego rozstrzygnięcia o kosztach także w wypadku umorzenia postępowania sprzeciwowego. Niewłaściwe zastosowanie art. 152²³ ust. 2 pwp przez WSA polega także i na tym, że prowadzi do naruszenia prawa do sądu skarżącej (prawa do skutecznego środka prawnego) w zakresie załatwienia przez organ żądania zwrotu kosztów pomiędzy stronami.
Z uwagi na brak rozstrzygnięcia o kosztach, skarżąca nie może w pełni uczynić przedmiotem kontroli sądowej zasadności takiego rozstrzygnięcia w okolicznościach niniejszej sprawy. W opinii skarżącej, przepis art. 152²³ ust. 2 pwp upoważnia organ do rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów nie w sposób automatyczny i bezrefleksyjny, ale tylko na zasadach przewidzianych w k.p.c., gdzie takie rozstrzygnięcie wymaga spełnienia pewnych przesłanek (np. zniesienie kosztów jest możliwe tylko, o ile strony przeciwne w sporze złożyły wnioski o zasądzenie na ich rzecz kosztów). Za głębokie nieporozumienie skarżąca uznaje traktowanie twierdzenia ustawodawcy, że koszty "znosi się" jako oznaczającego, że o kosztach się w ogóle nie rozstrzyga albo, że one ex lege - ot tak po prostu - "znoszą się".
IV.
W piśmie procesowym z 19 lutego 2025 r. uprawniony wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
V.
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżony wyrok, pomimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca jednoznacznie i enumeratywnie wyliczył w art. 183 § 2 ustawy procesowej.
VI.
Przechodząc do meritum zauważyć w pierwszej kolejności należy, że zarzuty skargi kasacyjnej, które zgodnie z zasadą dyspozycyjności wyznaczają zakres badania sprawy w postępowaniu kasacyjnym, wskazują na trzy zagadnienia problemowe, jakie w ich ramach podnosi strona skarżąca kasacyjnie.
Po pierwsze, kwestionowana jest "jakość" uzasadnienia zaskarżonego wyroku, co ma się przejawiać w niejasnych i zdaniem spółki niepoddających się kontroli stwierdzeniach Sądu pierwszej instancji odnośnie do stosowania, w sprawach z zakresu własności przemysłowej, przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i kodeksu postępowania cywilnego, jak również wymogów z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a., które powinna spełniać decyzja organu umarzająca postępowania, zwłaszcza jeżeli chodzi o sformułowanie wyraźnego rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów w jej sentencji.
Po drugie, strona wskazuje, że do decyzji o umorzeniu postępowania znajdują zastosowanie przepisy art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 152²³ ust. 2 pwp, nie ma zaś zastosowania art. 262 § 1 k.p.a., zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów, nawet znoszące je wzajemnie pomiędzy stronami, powinno być składową każdej tego rodzaju decyzji, nawet umarzającej postępowanie wywołane sprzeciwem.
Po trzecie, niezależnie od powyższych uchybień, strona uważa również, że w przypadku umorzenia postępowania, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, na jej rzecz powinny zostać przez organ przyznane koszty postępowania sprzeciwowego, bowiem sprawę w istocie wygrała (uważa, że wskutek sprzeciwu uprawniony ograniczył zakres klas towarowych spornego znaku, zaś Urząd umorzył w tym zakresie postępowanie w przedmiocie rejestracji znaku, a następnie postępowanie wywołane sprzeciwem). W ocenie strony, WSA wadliwie rozumie zatem art. 152²³ ust. 2 pwp.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie zwrócić należy uwagę także na istotną okoliczność faktyczną, mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia, jaką jest zakres skargi zwykłej spółki, wywiedzionej do WSA od decyzji Urzędu Patentowego z 16 stycznia 2020 r. oraz zarzuty skargi kasacyjnej. Strona kwestionuje w skardze zwykłej rozstrzygnięcie organu jedynie w części, tj. "wyłącznie w zakresie, w jakim nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania" (k. 8-12 akt sądowych). Spółka wyjmuje tym samym spod kontroli sądowej, zwłaszcza wobec braku stosownych zarzutów kasacyjnych odnośnie do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a., kwestie prawidłowości podstaw i przyczyn umorzenia postępowania (przypomnieć trzeba, że organ błędnie przyjął, że umorzenie następuje m.in. na skutek cofniętego sprzeciwu). Wyjaśniając takie działanie strona podnosi, że rozstrzygnięcie umarzające jest w jej ocenie ostatecznie korzystne, jednak nadal pozostawała do rozstrzygnięcia kwestia kosztów. Powyższe ma znaczenie, gdyż strona zgłasza w skardze kasacyjnej uchybienia co do przyjętych przez organ powodów umorzenia postępowania, nie formułując jednak żadnego zarzutu w tym zakresie, jak również nie podważając w żaden sposób kwestii odmowy uzupełnienia decyzji organu o postanowienie w przedmiocie kosztów.
Powyższe uwagi są istotne w kontekście wspomnianej na wstępie zasady dyspozycyjności i związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, wyznaczanymi zakresem zaskarżenia oraz sformułowanymi przez stronę zarzutami kasacyjnymi.
VII.
Odnosząc się zatem do najdalej idącego zarzutu procesowego, wskazującego na niepoddawanie się zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej (naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.) należy przypomnieć, że przepis ten może być rozważany jako podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia Sądu pierwszej instancji nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa jego kontrola instancyjna np. brak w nim oceny prawnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się m.in. w tym, że jego adresatem, oprócz stron i uczestników postępowania, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, aby możliwe było przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy poprzez wniesienie skargi kasacyjnej zainicjowana zostanie jego kontrola.
Inną kwestią jest natomiast siła przekonywania argumentów użytych przez Sąd pierwszej instancji dla wykazania zasadności wydanego orzeczenia, czy też jasność uzasadnienia w jego sferze argumentacyjnej. Brak przekonania strony co do trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa - którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia zgoła innych zarzutów kasacyjnych - czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami podmiotu wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza per se wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To więc, że stanowisko zajęte przez WSA jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego orzeczenia wobec nierozpoznania istoty sprawy. Zauważyć należy, że Sąd pierwszej instancji, może pozostawać w błędzie co do prawidłowości wykładni lub stosowania prawa w danej sprawie, jednakże nadal sporządzić prawidłowe uzasadnienie w rozumieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Sytuacja taka nie oznacza automatycznie, że WSA nie rozpoznał istoty sprawy, uchylając się od tego obowiązku.
W niniejszej sprawie podniesionego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można uznać za zasadne, bowiem jakkolwiek WSA błędnie ocenia kwestie związane z orzekaniem o kosztach umorzonego postępowania sprzeciwowego (od strony formalnej), to jednak nie czyni tego gołosłownie, a więc bez jakiegokolwiek wyjaśnienia stanowiska. W istocie rzeczy, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, wyrok odpowiada prawu, bowiem ostatecznie zasadnie oceniono, że w sprawie zniesiono koszty postępowania, zaś skarga kasacyjna nie podważa skutecznie tego stanowiska (zwłaszcza w kontekście rozumienia art. 152²³ ust. 2 pwp) jak również postanowienia odmawiającego uzupełnienia wydanego rozstrzygnięcia.
VIII.
Analiza dalszych zarzutów skargi kasacyjnej wskazuje, że jakkolwiek wyrok jest prawidłowy, to jednak strona nie bez uzasadnionej racji podnosi naruszenie w zakresie formalnego sposobu orzekania o kosztach postępowania w decyzji umarzającej postępowanie wywołane sprzeciwem spółki. Przypomnieć trzeba, że organ nie zawarł żadnego rozstrzygnięcia w tym zakresie w sentencji decyzji, a jedynie odniósł się do tej kwestii w jej uzasadnieniu, co WSA uznał za działanie nie uzasadniające uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu.
W kontekście powyższego, po pierwsze, podzielić należy zastrzeżenia skarżącej, co do błędnego nadania przez WSA prymatu przepisom k.p.a. w sytuacji orzekania o kosztach postępowania, w tym powoływania się na art. 262 § 1 tej ustawy procesowej i pominięcie odesłania do przepisów k.p.c. o kosztach.
WSA wprawdzie słusznie wskazuje, że w sprawach z zakresu własności przemysłowej w pierwszej kolejności mają zastosowanie przepisy tej ustawy (pwp), następnie - w kwestiach nieuregulowanych - stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w kwestii dotyczącej kosztów postępowania odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy kodeksu postepowania cywilnego, jednak wyciąga z tego błędne wnioski. O ile bowiem kolejność ta musi zostać uznana za prawidłową (jak wskazano - co do samej zasady, a więc np. w odniesieniu do elementów składowych decyzji, bowiem te nie są regulowane przepisami pwp), to jednak nie można podzielić argumentacji Sądu pierwszej instancji, że przepisy k.p.a. o kosztach, stosuje się w istocie przed normą wynikającą z art. 152²³ ust. 2 pwp. Takie rozumowanie czyniłoby ten ostatni przepis zbędnym. Ponadto, zupełnie na marginesie niniejszych rozważań, należy wskazać, że odesłanie do k.p.a. w zakresie postępowania w sprawie sprzeciwu, zawiera art. 252 pwp, a nie powołany przez WSA art. 256 ust. 1 pwp, dotyczący wymienionych w art. 255 ust. 1 pwp postępowań spornych.
Po drugie, art. 152²³ ust. 2 pwp wprawdzie czyniąc to poprzez odesłanie do przepisów k.p.c., jednakże zawiera samodzielną regulację dotyczącą kosztów postępowania ze sprzeciwu w sprawach z zakresu własności przemysłowej. Wskazuje bowiem jednoznacznie, że do kosztów tego rodzaju postępowania stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym, przy czym koszty znosi się pomiędzy stronami również w przypadku umorzenia postępowania w sprawie sprzeciwu.
Zestawiając powyższe uwagi należy więc wskazać, że do elementów istotnych, jakie powinna zawierać decyzja w przedmiocie sprzeciwu (zarówno merytoryczna jak i formalna, a więc umarzająca postępowanie), należy niewątpliwie rozstrzygnięcie o kosztach tego postępowania. Nie ma w tym przypadku, jak słusznie wskazuje spółka, zastosowania art. 262 § 1 k.p.a. (przewidujący swoiste "rozliczanie" kosztów powstałych w relacji organ prowadzący postępowanie - strona), jak również nie ma powodów by różnicować kwestię kosztów w odniesieniu do tego, czy organ rozstrzyga merytorycznie sprzeciw i o nich orzeka, czy też postępowanie tym środkiem wywołane umarza. Taka asymetria nie ma uzasadnienia w przepisach prawa. Kluczowy w tym przypadku jest właśnie art. 152²³ ust. 2 pwp, który nie rozróżnia obowiązku orzekania o kosztach od tego, czy organ załatwia sprawę merytorycznie, czy też jedynie formalnie. Nadto, przepis ten zawiera samodzielną regulację dotycząca kosztów, którą należy stosować.
W konsekwencji organ wadliwie nie zawarł w decyzji kończącej formalnie postępowanie ze sprzeciwu spółki (umorzenie) rozstrzygnięcia o kosztach, co WSA niewłaściwie zaakceptował. Skarga kasacyjna nie mogła jednak tego stanowiska skutecznie podważyć z uwagi na błędne zrekonstruowanie normy z art. 152²³ ust. 2 pwp oraz brak sformułowania w postępowaniu kasacyjnym zarzutów dotyczących zarówno samej decyzji o umorzeniu postępowania jak i postanowienia w przedmiocie jej uzupełnienia. W istocie pomimo stwierdzonej wady, nie można więc uznać, że miała ona istotny wpływ na wynik sprawy, co wiąże się z kwestią rozumienia art. 152²³ ust. 2 pwp.
IX.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona błędnie i w sposób niepełny ocenia natomiast normę z art. 152²³ ust. 2 pwp uznając, że w przypadku umorzenia postępowania ze sprzeciwu stosować należy dokładnie takie same zasady orzekania o zwrocie kosztów postępowania jak obowiązujące w procedurze cywilnej. Już jednak sama treść tego przepisu, nakazującego stosowanie "odpowiednio przepisów obowiązujących w postępowaniu cywilnym" przeczy stanowisku strony, zwłaszcza jeżeli zestawić ją z normą także z analogiczną normą z art. 256 ust. 2 pwp, dotyczącą kosztów postępowań spornych, która nie zawiera jakiegokolwiek rozwinięcia w zakresie kosztów w przypadku umorzenia postępowania.
Wskazano już wcześniej, że z art. 152²³ ust. 2 pwp wynika, że "do kosztów postępowania (ze sprzeciwu - przyp. NSA) stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym, przy czym koszty te znosi się pomiędzy stronami również w przypadku umorzenia postępowania w sprawie sprzeciwu. Literalne brzmienie przepisu, wbrew ocenie strony, nie stanowi o tym, że w przypadku umorzenia postępowania ze sprzeciwu należy znieść koszty pomiędzy stronami wyłącznie na zasadach przewidzianych w k.p.c. Przepis odsyła przede wszystkim do odpowiedniego stosowania k.p.c., a nadto mówi, że "koszty znosi się również w przypadku umorzenia postępowania w sprawie sprzeciwu". Tym samym zniesienie kosztów postępowania ze sprzeciwu następuje zawsze w razie jego umorzenia, a dodatkowo w sytuacjach, odpowiadających warunkom zniesienia kosztów w procedurze cywilnej. Strona skarżąca kasacyjnie pomija fakt, że o zniesieniu kosztów postępowania w k.p.c. wprost stanowią wyłącznie 3 jednostki redakcyjne, tj. art. 104 (zawarcie ugody, jeżeli inaczej nie postanowiono), art. 104¹ (zniesienie kosztów mediacji) oraz art. 479³⁰ᵉ (zawarcie ugody przed SOKiK). To więc, na co strona w istocie powołuje się jako wzorzec "zniesienia kosztów z k.p.c.", który powinien jej zdaniem znaleźć zastosowanie w sprawie, to art. 100 k.p.c., który jednak stanowi, że "w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu."
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego reguły tej nie można zastosować do normy z art. 152²³ ust. 2 pwp, która reguluje kwestię kosztów w razie umorzenia postępowania inaczej, a więc jako obowiązek ich zniesienia. Tym bardziej, że w kontekście wykładni historycznej przepisu (vide Zmiana ustawy - Prawo własności przemysłowej; Sejm VIII Kadencji, Druk nr 3107), "Zmiana art. 152²³ ust. 2 (art. 1 pkt 25 projektu) wynika ze zmiany sposobu rozstrzygania co do kosztów postępowania w postępowaniach w sprawie sprzeciwu. Wynika to z potrzeby praktyki - z jednej strony stosuje się do kosztów w tym postępowaniu zasady ogólne uregulowane w Kodeksie postępowania cywilnego z tym zastrzeżeniem, że wprowadza się szczególną zasadę dot. zniesienia kosztów pomiędzy stronami w przypadku umorzenia postępowania. Oznacza to, że żadna ze stron nie zwraca kosztów postępowania drugiej, a więc strony pozostają przy kosztach poniesionych w związku ze swoim udziałem w sprawie. Celem tej regulacji jest ochrona stron postępowania, w szczególności zgłaszającego przed nadużyciami ze strony wnoszącego."
Niezależnie więc od trafności motywów jakie przyświecały ustawodawcy, jego celem było wprowadzenie innej niż w k.p.c. reguły zniesienie kosztów postępowania pomiędzy stronami w przypadku umorzenia postępowania ze sprzeciwu, przy czym powód z uwagi na który do takiego orzeczenia dochodzi nie ma w sprawie znaczenia.
W konsekwencji strona błędnie przyjmuje, że może przejść wprost i literalnie na grunt instytucji znanych z k.p.c., stosując je do regulacji z art. 152²³ ust. 2 pwp, który - jak wskazano - wolą ustawodawcy istotnie modyfikuje możliwość orzekania o kosztach w przypadku umorzenia postępowania ze sprzeciwu, nakazując zniesienie tych kosztów.
W powyższej sytuacji zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu, zaś skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a.