II GSK 172/06

II GSK 172/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba
Jan Bała /sprawozdawca/
Janusz Drachal /przewodniczący/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2219/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-04-03
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędziowie NSA Jan Bała (spr.) Andrzej Kuba Protokolant Karolina Polkowska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.R.P. B.Z. D. Spółki z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2219/05 w sprawie ze skargi H. M. - Z.P.R.-S. "K." w T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. 2. zasądza od H. M. - Z.P.R.–S. "K." w T. na rzecz P.R.P. B. Z. D. Spółki z o. o. w R. kwotę 950 (dziewięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
H. M., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Z.P.R.-S. K. z siedzibą w T., w dniu 5 listopada 1998 r. zgłosił do rejestracji w Urzędzie Patentowym RP znak towarowy słowno-graficzny KORAL Kaszubskie filety śledziowe dla towarów w klasie 29, tj. ryby, ryby konserwowane, ryby solone, konserwy rybne, filety rybne, potrawy na bazie ryb, przetwory rybne.
Decyzją z dnia 23 maja 2003 r. Urząd Patentowy RP udzielił prawa ochronnego na ten znak towarowy.
W dniu 16 września 2003 r. pełnomocnik firmy P.R.P. B.Z. D. Spółka z o.o. z siedzibą w R. wniósł sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy KORAL Kaszubskie filety śledziowe, zarzucając, że prawo ochronne na kwestionowany znak towarowy zostało udzielone z naruszeniem art. 8 pkt 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), dalej u.z.t., a także art. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.).
W uzasadnieniu sprzeciwu podał, że decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy jest wadliwa i niezgodna ze stanem prawnym, gdyż została wydana z pominięciem prawomocnych wyroków sądowych, tj. wyroku Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 14 czerwca 2000 r., sygn. akt I ACa 258/00 oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2003 r., sygn. akt IV CKN 97/01 w sprawie nakazania uprawnionemu ze spornego prawa ochronnego zaprzestania naruszania praw firmy P. do znaku towarowego Kaszubskie Proryb R-100865. Ponadto zgłoszenie do ochrony znaku towarowego KORAL Kaszubskie filety śledziowe jest próbą przechwycenia przez uprawnionego ze spornego prawa reputacji jaką cieszy się znak Kaszubskie Proryb, a tym samym jest działaniem nagannym, sprzecznym z dobrymi obyczajami stanowiącymi uznaną powszechnie część zasad współżycia społecznego, a także jest czynem nieuczciwej konkurencji. Produkowane przez firmę P. nieprzerwanie od 1990 r. filety śledziowe oznaczone elementem słownym KASZUBSKIE cieszą się bowiem wysokim uznaniem nie tylko wśród konsumentów, lecz również ekspertów, co zostało potwierdzone licznymi nagrodami i wyróżnieniami (m.in. dyplomem Kapituły Polskiego Godła Promocyjnego Teraz Polska, certyfikatem uprawniającym do oznaczania wyrobu znakiem jakości Q z 1997 r., certyfikatem konsumenckiego znaku jakości Q).
Prawo ochronne na sporny znak towarowy zostało udzielone także z naruszeniem dóbr osobistych Spółki P., jak również narusza jej prawa majątkowe, tj. prawo ochronne na znak towarowy Kaszubskie Proryb.
Znak towarowy KORAL Kaszubskie filety śledziowe jest ponadto podobny do znaku Kaszubskie Proryb w stopniu stwarzającym niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do źródła pochodzenia towarów. Oba znaki przeznaczone są bowiem do oznaczania jednorodzajowych towarów w klasie 29. Znaki te są podobne zarówno w warstwie słownej, ze względu na obecność w obu znakach wyróżniającego i wspólnego elementu KASZUBSKIE, jak i w warstwie graficznej, ze względu na identyczne rozmieszczenie poszczególnych elementów w obu znakach oraz zastosowaną kolorystykę z użyciem kolorów: niebieskiego, białego, czerwonego, żółtego i zielonego.
Wobec uznania sprzeciwu przez uprawnionego z prawa ochronnego za bezzasadny, na podstawie art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej p.w.p., Urząd Patentowy przekazał sprawę do rozpatrzenia w trybie postępowania spornego jako sprawę o unieważnienie prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy.
Uprawniony z prawa ochronnego na znak towarowy KORAL Kaszubskie filety śledziowe, odnosząc się do powołanych przez pełnomocnika Spółki P. w sprzeciwie wyroków sądowych, podniósł, że Sąd Apelacyjny w G. w wyroku z dnia 14 czerwca 2000 r. nakazał mu zaprzestania oznaczania wyrobów znakiem "Kaszubskie" i to tylko w odniesieniu do towarów pod nazwą filety śledziowe, podczas gdy udzielone prawo ochronne dotyczy znaku słowno-graficznego KORAL Kaszubskie filety śledziowe. Wobec powyższego, zdaniem uprawnionego, sąd nie zakazał mu używania znaku towarowego KORAL Kaszubskie filety śledziowe. Uprawniony ze spornego prawa podniósł również, że nieuzasadniony jest zarzut udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy z naruszeniem praw osobistych i majątkowych Spółki wnoszącej sprzeciw, albowiem w niczym nie została naruszona renoma Spółki P. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. uprawniony z prawa ochronnego podniósł, że porównując znaki towarowe należy brać pod uwagę wszystkie elementy występujące w obu znakach, jak również to, że przy ocenie podobieństwa znaków słowno-graficznych nie można dokonywać oceny jednego słowa i na nim się tylko opierać. Dokonując analizy porównawczej obu znaków uprawniony stwierdził, że jedynym wspólnym elementem występującym w obu znakach jest wyraz "kaszubskie" oraz że wyróżniającymi elementami w obu znakach są wyrazy PRORYB i KORAL, gdyż etykiet z wyrazem "kaszubskie" używa szereg liczących się przedsiębiorstw w branży rybnej w różnych układach uznając, że jest to słowo popularne i nie może być przypisane tylko jednemu przedsiębiorcy. Uprawniony podniósł także, że w praktyce Urzędu Patentowego dopuszcza się rejestrację znaków towarowych z takim samym jednym wyrazem. Powołał się też na to, że Urząd Patentowy udzielił prawa ochronnego na znak towarowy zawierający słowo "Kaszubskie" także na rzecz innych podmiotów, m.in. na rzecz B. Spółki z o.o. z siedzibą w T., również dla towarów w klasie 29.
Urząd Patentowy decyzją z dnia 28 czerwca 2005 r. unieważnił prawo ochronne na znak towarowy KORAL Kaszubskie filety śledziowe.
Organ stwierdził, że w sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy, gdyż prawo to zostało udzielone z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 pkt 1 u.z.t.
Urząd Patentowy wskazał, że znaki towarowe KORAL Kaszubskie filety śledziowe i Kaszubskie PRORYB przeznaczone są do oznaczania tego samego rodzaju towarów w klasie 29. Towary te należą do grupy towarów tzw. "mało angażujących", zakupowi których odbiorcy nie poświęcają z reguły wiele uwagi, albowiem są to produkty spożywcze codziennego użytku, względnie tanie i często kupowane. Nadto są to towary dostępne w tych samych punktach sprzedaży, które na półkach umieszczone są obok siebie. Zdaniem organu znaki te są do siebie podobne w stopniu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., gdyż postrzegane jako całość, przy uwzględnieniu ogólnego wrażenia jakie wywołują u przeciętnego odbiorcy, wykazują taki stopień podobieństwa, który w rezultacie istnienia podobieństwa towarów może doprowadzić do konfuzji w obrocie. Podobieństwo to nie jest przy tym jedynie wynikiem użycia w obu znakach wspólnego elementu słownego "kaszubskie". Na mylące podobieństwo porównywanych znaków składa się: zbliżony kształt i wielkość etykiet, takie samo rozmieszczenie napisów oraz taka sama gama kolorystyczna z dominacją kolorów niebieskiego, białego i czerwonego.
Ponadto oceniając stopień podobieństwa porównywanych znaków Urząd Patentowy wskazał, że znak towarowy Kaszubskie PRORYB był wielokrotnie nagradzany i wyróżniany, zyskując renomę i uznanie klientów, a im bardziej znany (renomowany) jest znak z wcześniejszym pierwszeństwem, tym niebezpieczeństwo mylenia znaków przez odbiorców jest większe, podobieństwo oznaczeń powodujące ryzyko wywołania konfuzji wśród odbiorców jest przy tym stanem potencjalnym, a zatem nie jest wymagane wykazanie zaistnienia rzeczywistych pomyłek. Jeśli jednak dowód wystąpienia takich pomyłek istnieje, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, o czym świadczą przedłożone do akt sprawy oświadczenia konsumentów, zwiększa to stopień niebezpieczeństwa wprowadzenia przeciętnego konsumenta w błąd co do źródła pochodzenia towarów.
Urząd Patentowy stwierdził też, że prawo ochronne na sporny znak towarowy zostało udzielone z naruszeniem zasad współżycia społecznego, a więc przesłanki określonej w art. 8 pkt 1 u.z.t.
W ocenie Urzędu Patentowego zgłaszając do ochrony znak towarowy podobny do znaku towarowego Spółki P., uprawniony ze spornego prawa zamierzał w ten sposób w zawoalowanej formie czerpać korzyści z cudzej renomy, co stoi w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Urząd Patentowy uznał natomiast za nieuzasadniony zarzut sprzeciwu, iż prawo ochronne na sporny znak towarowy zostało udzielone z naruszeniem art. 8 pkt 2 u.z.t., tj. z naruszeniem praw osobistych i majątkowych Spółki P.
W skardze na tę decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z.P.R.-S. K. zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że rozpatrując podobieństwo znaków należy brać pod uwagę znaki w całości, a więc w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej.
Znak towarowy KORAL Kaszubskie filety śledziowe jest znakiem słowno-graficznym o określonym układzie graficznym oraz kolorystyce, a umieszczony zestaw wyrazów jest czteroczłonowy. Przeciwstawiony znak towarowy Kaszubskie PRORYB jest natomiast znakiem słowno-graficznym o odmiennej grafice i układzie graficznym, zaś umieszczony zestaw wyrazów jest dwuczłonowy.
Fonetyka obu znaków jest także odmienna. Występuje wprawdzie jeden człon taki sam w obu znakach w postaci wyrazu KASZUBSKIE, ale nie może on stanowić wyróżnika w znaku towarowym przypisanego danemu przedsiębiorstwu, gdyż jest to wyraz ogólnoinformacyjny, stanowiący przymiotnik utworzony od nazwy regionu Kaszuby.
Znak KORAL Kaszubskie filety śledziowe jednoznacznie podaje, że występują kaszubskie filety śledziowe przedsiębiorstwa KORAL, natomiast znaczenie drugiego znaku stanowi, że występują wyroby kaszubskie, ale przedsiębiorstwa P. Przedsiębiorstwa w sposób jednoznaczny są w przedmiotowych znakach towarowych przedstawione w formie ich identyfikacji, tj. KORAL i PRORYB. Skarżący powołał się przy tym na art. 14 u.z.t. Podkreślił też, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego przeciętny odbiorca towarów kładzie nacisk na pierwsze litery znaku, a te w obu znakach są zupełnie odmienne, bowiem jeden znak rozpoczyna się od wyrazu KORAL, zaś drugi od wyrazu PRORYB. Występujący w obu znakach towarowych wyraz "kaszubskie" nie stanowi natomiast odróżnienia jednego producenta od drugiego. Kształt etykiet w przedmiotowych znakach towarowych wynika z kolei z opakowania, w którym występują towary rybne, przy czym zarówno dolna, jak i górna część etykiet jest zróżnicowana. Skarżący powołał się też na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydane w sprawach sygn. akt VI SA/Wa 333/05 i 342/05, w których Sąd podzielił stanowisko Urzędu Patentowego odnośnie odmowy udzielenia praw ochronnych na znaki towarowe "kaszubskie" i "po kaszubsku", które przeznaczone były do oznaczania filetów śledziowych i innych przetworów rybnych uznając, że znaki te nie mają dostatecznych znamion odróżniających. Wskazał też, że sporne znaki nie mają tej samej gamy kolorystycznej, a dominacja koloru niebieskiego występuje prawie we wszystkich etykietach oznaczających towary jakim są ryby.
Skarżący stwierdził ponadto, że powoływanie się w tej sprawie na wyroki wydane w postępowaniu cywilnym jest niewłaściwe. Wyroki te dotyczą bowiem oznaczenia towarów pod nazwą filety śledziowe znakiem "Kaszubskie". Nie dotyczą natomiast znaku towarowego KORAL Kaszubskie filety śledziowe. Znak towarowy słowno-graficzny KORAL Kaszubskie filety śledziowe nie jest znakiem "Kaszubskie" i przypisany jest do oznaczania towarów takich jak: ryby, ryby konserwowane, ryby solone, konserwy rybne, filety rybne, potrawy na bazie ryb, przetwory rybne. Zarzucił też, że Urząd Patentowy nie ocenił jaki wpływ na treść wydanego orzeczenia miały wyroki wydane w postępowaniu cywilnym.
Ponadto zarzucił, że Urząd Patentowy uznał uzyskane wyróżnienia przez Spółkę P. jako renomę znaku towarowego, nie precyzując o jaki znak towarowy chodzi.
Według skarżącego sporne prawo ochronne nie narusza także zasad współżycia społecznego oraz praw majątkowych osób trzecich. Umieszczenie w znaku elementów informacyjnych, czy też powszechnie znanych i uznawanych przez producentów, jak i odbiorców towarów nie stanowi bowiem naruszenia praw majątkowych osób trzecich.
Urząd Patentowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2219/05 uchylił decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny KORAL Kaszubskie filety śledziowe.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż znak towarowy słowno-graficzny zarejestrowany na rzecz skarżącego różni się jednak w zasadniczy sposób od znaku towarowego słowno-graficznego zarejestrowanego na rzecz uczestnika postępowania, a więc nie zachodzi ryzyko, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mogą wprowadzić w błąd odbiorców co do pochodzenia towaru.
Znaki te należy porównywać w takiej postaci, w jakiej zostały zarejestrowane, przy uwzględnieniu wszystkich składających się na nie elementów. Przy ocenie podobieństwa znaków towarowych słowno-graficznych zasadnicze znaczenie mają elementy słowne (takie stanowisko wyraził m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 lutego 2001 r. I CKN 1128/98). W warstwie słownej znaku mieści się bowiem z reguły informacja o przeznaczeniu towaru i ta jego postać sprzyja łatwości postrzegania oraz przyswajania go przez odbiorców. Siła oddziaływania części słownej znaku słowno-graficznego pozostaje jednakże w ścisłej zależności od tego, czy elementom słownym znaku właściwa jest cecha wyróżniająca, mająca walor identyfikujący wytwórcę towaru. Elementów słownych o charakterze ogólnoinformacyjnym nie bierze się więc pod uwagę przy ocenie podobieństwa znaków słowno-graficznych. Takimi elementami słownymi o charakterze ogólnoinformacyjnym w znaku skarżącego są wyrazy "kaszubskie", "filety" i "śledziowe", natomiast w znaku uczestnika postępowania wyraz "kaszubskie".
Urząd Patentowy porównując obydwa znaki uznał, że dominującym elementem słownym w obu znakach towarowych jest słowo "kaszubskie". Słowu "kaszubskie" użytemu w tych znakach nie można jednak przypisać znamion odróżniających, a tym samym ten element słowny nie stwarza niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Element słowny "kaszubskie" stanowi wyłącznie jeden z członów tych dwóch znaków towarowych i jako taki nie może być oceniany odrębnie jako element główny, który przesądza o istocie całego znaku. Element ten wskazuje na pewne właściwości towaru, w tym przypadku na pochodzenie geograficzne.
Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie VI SA/Wa 333/05 oznaczenie KASZUBSKIE nie posiada zdolności odróżniającej, albowiem jest to oznaczenie słowne pozbawione jakichkolwiek elementów fantazyjnych, posiadające jedynie charakter informacyjny, wskazujący na miejsce produkcji towarów zgłaszającego i nie spełnia funkcji odróżniającej w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Taki element słowny nie ma więc cech, które pozwoliłyby zindywidualizować dany towar na rynku wśród towarów tego samego rodzaju, ale pochodzących z różnych przedsiębiorstw.
Sąd stwierdził, że elementami słownymi, które należy brać pod uwagę przy ocenie podobieństwa znaków towarowych KORAL Kaszubskie filety śledziowe oraz Kaszubskie PRORYB są więc wyrazy "Koral" i "Proryb". Między tymi elementami słownymi nie występuje natomiast żadne podobieństwo, które stwarzałoby niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Te elementy słowne różnią się bowiem w sposób zasadniczy, stanowią nazwy firm i wskazują na producentów, od których pochodzą dane produkty.
Zdaniem Sądu, elementy graficzne w obydwu porównywalnych znakach towarowych także nie są podobne w stopniu stwarzającym niebezpieczeństwo konfuzji. W znaku skarżącego w górnej środkowej części logo firmy umieszczone jest w elipsie o podwójnym obramowaniu, a po bokach umieszczone są symetrycznie charakterystyczne wstęgi. Poniżej, z lewej strony napisu "Kaszubskie filety śledziowe" umieszczona jest pochylona kotwica owinięta liną. W znaku uczestnika postępowania logo firmy umieszczone jest także w górnej środkowej części w elipsie. Napis "Kaszubskie" umieszczony jest jednak poniżej pośrodku, a pod nim znajduje się charakterystyczny motyw kwiatowy, który umieszczany jest często na różnych wyrobach, np. na wyrobach ceramicznych oraz na wyrobach lnianych jako wzór haftu.
Występująca w obydwu znakach gama kolorystyczna oraz rozmieszczenie kolorów na etykietach także nie budzą, w ocenie Sądu, skojarzeń między tymi dwoma znakami, które stwarzałyby niebezpieczeństwo ewentualnych pomyłek.
Sąd I instancji podkreślił, że podobieństwo znaków, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. nie jest kategorią samodzielną, lecz służy określonemu celowi, a mianowicie wyeliminowaniu przez odmowę rejestracji znaku, który mógłby w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Ocena podobieństwa oznaczeń powinna być zawsze dokonywana z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy (konsumenta) towarów. Sąd uznał, że w rozważanym przypadku niebezpieczeństwo pomyłek nie występuje.
W ocenie Sądu w sprawie tej nie doszło także do naruszenia art. 8 pkt 1 u.z.t., który stanowi, że niedopuszczalna jest rejestracja znaku sprzecznego z obowiązującym prawem lub zasadami współżycia społecznego.
Zdaniem Sądu, sam fakt zgłoszenia do rejestracji spornego znaku towarowego słowno-graficznego KORAL Kaszubskie filety śledziowe nie świadczy jednak o zgłoszeniu tego znaku do rejestracji w złej wierze, w celu wykorzystania renomy znaku Spółki P. Sporne znaki różnią się bowiem w sposób istotny i nie zachodzi niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Nie ma więc w tej sytuacji podstaw do zarzucenia skarżącemu naganności postępowania.
Urząd Patentowy oceniając w toku postępowania spornego zdolność ochronną znaku towarowego KORAL Kaszubskie filety śledziowe nie był związany wyrokami zapadłymi przed sądami powszechnymi w sprawach sygn. akt I Aca 258/00 i IV CKN 97/01 o nakazanie skarżącemu zaprzestania naruszania praw uczestnika postępowania do znaku towarowego Kaszubskie Proryb. Urząd Patentowy uprawniony był do dokonania w niniejszej sprawie samodzielnych ustaleń w oparciu o przepisy ustawy o znakach towarowych określające ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego.
W ocenie Sądu, Urząd Patentowy dokonując tych ustaleń naruszył przepisy art. 8 pkt 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t.
W skardze kasacyjnej P.R.P. B.Z. D. Sp. z o.o., dalej "P.", na podstawie art. 3 § 2, 141 § 4, 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., oraz art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), dalej k.p.c., oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz art. 164, 156 ust. 1 w zw. z art. 283 i nast. p.w.p., oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), dalej p.u.s.a., oraz art. 8 pkt 1 i 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., oraz art. 315 ust. 3 p.w.p,. zaskarżył w całości powyższy wyrok.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 315 ust. 3 p.w.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w zastosowaniu przez WSA do oceny zdolności odróżniającej znaków towarowych R-100865 i R-147621 przepisów prawa unijnego i orzecznictwa ETS wskazanych w wyroku WSA z dnia 14 lipca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 333/05, które z uwagi na daty zgłoszenia tych znaków w Urzędzie Patentowym RP (odpowiednio: w dniu 18 kwietnia 1997 r. i 5 listopada 1998 r.) do oceny tej zdolności nie miały zastosowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do błędnej oceny przez WSA podobieństwa znaków R-100865 i R-147621 i błędnego zastosowania przez Sąd art. 9 ust. 1 pkt 1 p.w.p., a w konsekwencji do uchylenia decyzji Urzędu Patentowego o unieważnieniu rejestracji znaku towarowego R-147621;
2) art. 1 § 2 p.u.s.a. i art. 3 § 2 p.p.s.a. polegające na przyjęciu przez WSA błędnego stanu faktycznego sprawy, odmiennego od stanu ustalonego przez Urząd Patentowy, co miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy, doprowadziło bowiem do błędnego zastosowania przez WSA przepisów art. 8 pkt 1 i 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., a w konsekwencji do bezpodstawnego uchylenia decyzji Urzędu Patentowego o unieważnieniu prawa z rejestracji znaku towarowego R-147621;
3) art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie zasad
swobodnej oceny dowodów i bezpodstawne pominięcie dowodów potwierdzających fakt wprowadzania w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów oznaczonych znakiem Kaszubskie R-147621, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadziło bowiem do błędnego zastosowania przez Sąd art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., a w konsekwencji do uchylenia decyzji Urzędu Patentowego o unieważnieniu rejestracji znaku towarowego R-147621;
4) art. 134 § 1 p.p.s.a., a także art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3, art. 164 p.w.p. oraz w zw. z art. 156 ust. 1 w zw. z art. 283 i nast. p.w.p. polegające na zawężeniu przez WSA granic rozpoznania w stosunku do granic sprawy i pominięciu szeregu okoliczności i dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przy jednoczesnym przekroczeniu granic niniejszej sprawy i orzekaniu w przedmiocie treści rejestracji R-100865 i R-147621, co udaremniło właściwą ocenę podobieństwa znaków towarowych R-100865 i R-147621 i doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przez WSA art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., a w konsekwencji do bezpodstawnego uchylenia przez WSA decyzji Urzędu Patentowego o unieważnieniu rejestracji znaku towarowego R-147621.
5) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku istotnych elementów stanu sprawy, co potwierdziło fakt wybiórczego podejścia Sądu do materiałów sprawy i oparcia orzeczenia tylko na niektórych ujawnionych w sprawie okolicznościach i dowodach, a ponadto ograniczyło możliwość oceny stanowiska WSA i odniesienia się do tej oceny w dostępnych środkach zaskarżenia;
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd, iż Urząd Patentowy naruszył art. 8 pkt 1 i 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem spowodowało, że Sąd bezpodstawnie uwzględnił skargę na decyzję Urzędu Patentowego, podczas gdy w oparciu o materiał dowodowy sprawy skargę powinien był oddalić;
7) art. 151 p.p.s.a. przez brak jego zastosowania, chociaż materiały sprawy i przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze przed WSA uzasadniały uznanie decyzji Urzędu Patentowego w sprawie unieważnienia rejestracji znaku towarowego R-147621 za prawidłową i oddalenie skargi na tę decyzję.
II. Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
1) art. 9 ust. 1 pkt 1 przez jego błędne zastosowanie, wyrażające się w błędnym przyjęciu przez Sąd, iż Urząd Patentowy naruszył ten przepis;
2) art. 8 pkt 1 u.z.t. przez jego błędną wykładnię i zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu, iż przepis ten nie ma zastosowania do elementów podmiotowych (zachowań zgłaszającego), a także w błędnym przyjęciu, iż Urząd Patentowy naruszył ten przepis.
Spółka wniosła o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2006 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Spółka podniosła, że zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy ocenia się według stanu faktycznego oraz prawnego istniejącego w dniu zgłoszenia znaku towarowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zastosował przywołany przepis p.w.p. Sąd oparł swoją ocenę zdolności odróżniającej znaków R-100865 i R-147621 na stanie prawnym wskazanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie VI SA/Wa 333/05, którego tezy zostały mechanicznie przejęte przez WSA w niniejszej sprawie, a który opiera się na stanie prawnym nie obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia znaków R-100865 i R-147621 (odpowiednio: 18.04.1997 i 5.11.1998), a mianowicie na stanie prawnym wprowadzonym przez Traktat Akcesyjny Polski do UE, obowiązującym od 1 maja 2004 r. Konstrukcje prawne zawarte w wyroku WSA, sygn. VI SA/Wa 333/05, odmawiające zdolności odróżniającej elementowi "Kaszubskie", oparte zostały głównie na wyroku ETS w sprawie Chiemsee, sygn. C-108/97. Wyrok ten został wydany w dniu 4 maja 1999 r., a więc pół roku po dacie dokonania zgłoszenia znaku Koral Kaszubskie filety śledziowe R-147621 oraz prawie dwa lata po dokonaniu zgłoszenia znaku towarowego Kaszubskie R-100865. Wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że zarówno przytoczone w wyroku WSA z dnia 14 lipca 2005 r. przepisy prawa unijnego, jak i treść przywołanego w nim wyroku ETS sygn. C-108/97, nie mają zastosowania do oceny zdolności ochronnej zgłoszenia znaku towarowego uczestnika. Nieuzasadnione zastosowanie przez WSA (poprzez odesłanie do wyroku z dnia 14 lipca 2005 r., VI SA/Wa 333/05) przepisów prawa unijnego i orzecznictwa ETS doprowadziły do bezpodstawnego wyeliminowania z obu porównywanych znaków towarowych (R-100865 i R-147621) ich zasadniczego elementu odróżniającego w postaci słowa "Kaszubskie", wyrażonego w specyficznej grafice oraz kolorystyce. Wyeliminowanie tego elementu z obu porównywanych znaków wypaczyło analizę ich podobieństwa i doprowadziło w konsekwencji do bezzasadnego uchylenia decyzji Urzędu Patentowego o unieważnieniu rejestracji znaku towarowego R-147621.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz 3 § 2 p.p.s.a. Spółka podniosła, że WSA dokonał w sprawie błędnych ustaleń faktycznych co do istotnych okoliczności sprawy, co spowodowało błędne zastosowanie przez ten Sąd art. 8 pkt 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., a w konsekwencji uchylenie decyzji Urzędu Patentowego o unieważnieniu prawa z rejestracji znaku towarowego R-147621.
- Sąd błędnie przyjął, iż rejestracje znaków R-100865 i R-147621 nie obejmują elementów słownych, w szczególności elementu "Kaszubskie". Z decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu tych rejestracji wynika, że prawo ochronne obejmuje wszystkie elementy słowne, które wymienione zostały w tych decyzjach, w tym także wyraz "Kaszubskie".
- Sąd dowolnie przyjął, iż wyraz "Kaszubskie" ma charakter ogólno-informacyjny. Tymczasem w aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających ten fakt.
- Sąd błędnie przyjął, iż użyty w rejestracjach R-100865 i R-147621 element "Kaszubskie" ma wyłącznie charakter słowny. Materiały sprawy wskazują jednoznacznie, iż element Kaszubskie ma charakter elementu słowno-graficznego – napisu - ujętego w szczególnej formie graficznej, posiadającej konkretny i wyróżniający wzór i kolorystykę.
- Sąd bezpodstawnie wyłączył ze stanu faktycznego potwierdzony w aktach sprawy fakt, iż ocena podobieństwa spornych znaków była przedmiotem analizy przeprowadzonej przez Sąd Apelacyjny w G. sygn. akt I ACa 258/00 oraz Sądu Najwyższego sygn. IV CKN 97/01, w wyniku której znaki te zostały uznane za podobne w stopniu stwarzającym znaczne niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów oznaczonych tymi znakami. Ponadto znak KORAL uznany został przez te sądy za " ukrytą w zręczny sposób imitację" znaku Spółki P.
Przy ocenie podobieństwa spornych znaków Sąd włączył do stanu faktycznego sprawy wyłącznie różnice między znakami, a wyeliminował z tego stanu wszystkie cechy wspólne, decydujące o podobieństwie znaków, zwłaszcza takie jak: podobny kształt obu znaków, analogiczna gama kolorystyczna, analogiczne rozmieszczenie elementów kolorystycznych z dominującym kolorem niebieskim, podobne rozmieszczenie elementów graficznych, zbliżona forma plastyczna napisu "Kaszubskie".
- Sąd przyjął dowolnie, iż elementami, które należy brać przy ocenie podobieństwa spornych znaków są wyrazy Koral i Proryb, pomijając oczywisty fakt, iż drobna czcionka, którymi wyrazy te są napisane, praktycznie czyni je niewidocznymi dla odbiorcy, zwłaszcza w sytuacji, gdy znaki stron służą do oznaczenia towarów powszechnego użytku, przy zakupie których odbiorca nie dokonuje analizy etykiet, lecz opiera się wyłącznie na ogólnym ich wyglądzie.
- Dowolne są także ustalenia Sądu, co do braku skojarzeń między kolorystyką obu znaków i rozmieszczeniem w nich poszczególnych kolorów oraz sugestia Sądu, że ogólne wrażenie jakie porównywane znaki wywierają na przeciętnego odbiorcę, eliminuje niebezpieczeństwo pomyłek.
- Sąd pominął okoliczności jakie towarzyszyły dokonaniu przez uczestnika zgłoszenia znaku towarowego R-147621, w szczególności tę okoliczność, istotną dla oceny zastosowania art. 8 pkt 1 u.z.t., iż dokonanie tego zgłoszenia nastąpiło po dacie uzyskania przez skarżącego rejestracji znaku R-100865 oraz w czasie zbliżonym do wprowadzenia na rynek przez uczestnika towarów oznaczonych jego znakiem towarowym, nawiązującym w zasadniczych elementach do znaku skarżącego. Okoliczności te potwierdzają świadome użycie przez Uczestnika znaku podobnego do znaku zarejestrowanego na rzecz skarżącego, co stało się podstawą postępowania zakończonego przytoczonymi wcześniej wyrokami Sądu Apelacyjnego w G. i Sądu Najwyższego.
WSA naruszył art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, gdyż bezpodstawnie pominął kluczowe dla sprawy dowody w postaci oświadczeń konsumentów, jednoznacznie potwierdzających fakt wprowadzenia ich w błąd co do pochodzenia towarów oznaczonych znakiem R-147621. WSA nie uzasadnił w jakikolwiek sposób swojego stanowiska w tej kwestii.
Spółka zarzuciła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się, z jednej strony, w zawężeniu granic rozpoznania i pominięciu szeregu okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, z drugiej strony, w przekroczeniu granic niniejszej sprawy. Zawężając granice rozpoznania w stosunku do granic sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił w szczególności takich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy jak:
- ocena podobieństwa spornych znaków zawarta w wyroku Sądu Apelacyjnego w G. sygn. akt I ACa 258/00 oraz w wyroku Sądu Najwyższego, sygn. IV CKN 97/01 potwierdzająca, że zachodzi podobieństwo między spornymi znakami w stopniu wprowadzającym w błąd co do pochodzenia towarów;
- kwestia mocy wiążącej tych wyroków dla organów administracji i sądów stosownie do art. 365 § 1 k.p.c.;
- okoliczność, iż zgłoszenie znaku towarowego KORAL Kaszubskie filety śledziowe dokonane zostało przez Uczestnika równocześnie z wprowadzeniem na rynek towarów oznaczonych tym znakiem, którego użycie uznane zostało przez Sądy cywilne za naruszenie praw skarżącego z rejestracji znaku R-100865;
- fakt, iż znak skarżącego R-100865 jest znakiem renomowanym, zatem niebezpieczeństwo pomylenia znaku uczestnika z tym znakiem jest wyższe od przeciętnego;
- fakt, iż towary oznaczane spornymi znakami mają charakter towarów "mało angażujących", w przypadku których konsument nie analizuje szczegółowo wyglądu znaku, lecz opiera się tylko na ogólnym wrażeniu, wyniesionym z ich wyglądu.
Sąd nie odniósł się w sposób merytoryczny do szeregu dowodów podnoszonych przez skarżącego (P.).
Ponadto Spółka podniosła, że dokonując porównania spornych znaków WSA ograniczył zakres ochrony wynikającej z rejestracji znaków R-100865 i R-l47621, pozbawiając te znaki jednego z istotnych elementów, a mianowicie elementu "Kaszubskie". Przez ten zabieg WSA dokonał swojego rodzaju "unieważnienia" rejestracji każdego z tych znaków w części dotyczącej elementu "Kaszubskie". Bezpodstawne wyeliminowanie przez WSA jednego z istotnych elementów obu znaków doprowadziło do ich deformacji, co przesądziło o wadliwości analizy porównawczej dokonanej przez Sąd. WSA zaangażował się bezpodstawnie w postępowanie zmierzające do określenia, a faktycznie do ograniczenia zakresu rejestracji znaków towarowych R-100865 i R-147621, wyznaczonego przez decyzje Urzędu Patentowego o rejestracji tych znaków. WSA naruszył przepis:
- art. 261 ust. 2 pkt 2 p.w.p. określający wyłączną kompetencję Urzędu Patentowego RP w zakresie udzielania praw ochronnych na znaki towarowe i ustalania zakresu zdolności ochronnej tych znaków;
- art. 261 ust. 2 pkt 3 p.w.p., stosownie do którego do orzekania w sprawach
nieważności znaków towarowych (w całości lub w części) właściwy jest tylko Urząd Patentowy;
- art. 164 p.w.p., bowiem zgodnie z jednoznacznym orzecznictwem WSA, znak towarowy jest integralną całością i nie można unieważnić jego fragmentu (zob. wyrok WSA sygn. VI SA/Wa 2069/04);
- art. 156 ust. 1 w zw. z art. 283 i nast. p.w.p., które to przepisy przewidują możliwość ograniczenia zakresu prawa wynikającego z rejestracji znaku towarowego ze względu na charakter oznaczeń użytych w tym znaku i wskazujących m.in. na rodzaj i pochodzenie towarów, jednakże odnoszą tę możliwość jedynie do postępowania cywilnego i kompetencji sądów cywilnych, a nie do właściwości sądów administracyjnych.
Wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem udaremniło właściwą ocenę podobieństwa znaków towarowych R-100865 i R-147621, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przez WSA art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., a w konsekwencji do bezpodstawnego uchylenia przez WSA decyzji Urzędu Patentowego.
Spółka zarzuciła, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku pomija szereg zasadniczych okoliczności sprawy, a także stanowisko Sądu wobec nich. W szczególności pominięto w uzasadnieniu fakt rozpatrzenia kwestii podobieństwa obu znaków w postępowaniu sądowym, sygn. akt I ACa 258/00 i IV CKN 97/01, a także fakt pozytywnych wypowiedzi tych sądów w kwestii podobieństwa przedmiotowych znaków w stopniu stwarzającym niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Pominięta została także okoliczność, iż decyzje o rejestracji znaków towarowych R-100865 i R-147621 wskazują, że zakresem tych rejestracji objęte są także elementy słowne obu znaków, w tym także słowo Kaszubskie. WSA pominął także istotną dla oceny zastosowania art. 8 pkt 1 u.z.t. okoliczność, iż zgłoszenia znaku towarowego dokonał Uczestnik postępowania równolegle do wprowadzenia na rynek oznaczonych tym znakiem towarów a jednocześnie ponad pół roku po uzyskaniu rejestracji przez skarżącego, co jednoznacznie wskazuje na świadome naruszanie praw skarżącego i dokonanie przez Uczestnika zgłoszenia znaku dla "legalizacji" tego naruszenia i z obrazą zasad uczciwości kupieckiej, stanowiącej część zasad współżycia społecznego. Przytoczone powyżej braki w uzasadnieniu WSA wskazują na pominięcie przez Sąd szeregu istotnych okoliczności sprawy i oparcie orzeczenia na niektórych tylko okolicznościach i materiałach sprawy.
Zdaniem strony, Sąd w niniejszej sprawie błędnie zastosował przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., bowiem okoliczności sprawy i zgromadzony materiał dowodowy wskazują, iż brak było podstaw do przyjęcia, iż Urząd Patentowy wadliwie zastosował art. 8 pkt 1 i 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. i w konsekwencji do uchylenia tej decyzji. Okoliczności te i materiały uzasadniały natomiast oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., który to przepis nie został (błędnie) zastosowany przez WSA.
Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył w zaskarżonym wyroku art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. głównie przez jego niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do zakwestionowania przez Sąd prawidłowej, zdaniem skarżącego, decyzji Urzędu Patentowego i przyjęcia, że sporna rejestracja nie narusza przywołanego przepisu.
Stosując art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. Sąd nie przeprowadził, wbrew jednoznacznemu stanowisku doktryny i orzecznictwa, analizy podobieństwa spornych znaków w całokształcie wszystkich ich elementów. Dokonując porównania znaków niesłusznie pominął Sąd istotne elementy tych znaków, w tym zwłaszcza element "Kaszubskie". Sąd przyjął, że jest to element słowny o charakterze ogólnoinformacyjnym i jako taki nie posiada zdolności odróżniającej. WSA nie uzasadnił swego stanowiska, powołał się jedynie na wyrok w sprawie VI/SA/Wa 333/05, który dotyczy odmiennego stanu faktycznego i nie jest wiążący w niniejszej sprawie zarówno pod względem formalnym, jak też faktycznym. Ponadto w znaku skarżącego R-100865 oba elementy słowne, tj. słowo "Kaszubskie" oraz słowo "Proryb" posiadają, wbrew stanowisku WSA, zdolność ochronną. Wskazuje na to jednoznacznie znajdująca się w aktach sprawy decyzja Urzędu Patentowego z dnia 26 lutego 1998 r. o dokonaniu rejestracji znaku R-100865, zgodnie z którą rejestracja ta dotyczy znaku towarowego "Kaszubskie Proryb". Również decyzja o rejestracji znaku R- 147621 zawiera wśród innych elementów słownych także słowo "Kaszubskie". Wbrew stanowisku WSA oba sądy orzekające w sprawie naruszenia przez uczestnika prawa z rejestracji znaku towarowego R-100865 nie miały żadnych wątpliwości, co do zdolności odróżniającej słowa "Kaszubskie". Przeciwnie, traktowały ten element jako jeden z istotnych elementów odróżniających obu znaków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny także błędnie przyjął, że użyty w spornych znakach element "Kaszubskie" ma wyłącznie charakter słowny. W następstwie, przejmując mechanicznie tezę wyroku VI SA/Wa 333/05, Sąd bezpodstawnie wyłączył ten element z analizy porównawczej znaków. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że oba znaki mają charakter słowno-graficzny. Element "Kaszubskie" posiada, wbrew stanowisku WSA, nie tylko warstwę słowną odbieraną w płaszczyźnie fonetycznej, lecz przede wszystkim warstwę graficzną odbieraną w płaszczyźnie wizualnej. Płaszczyzna wizualna przy porównaniu obu znaków ma zasadnicze znaczenie. Z uwagi na charakter towarów oba znaki odbierane są przez odbiorców głównie, a praktycznie wyłącznie w tej płaszczyźnie. W obu znakach słowo Kaszubskie występuje w formie napisów, sporządzonych czcionką o podobnym kroju liter. Kolorystyka liter i tła jest także podobna. Wykorzystano w niej dwa kolory - biały i niebieski. W obu znakach grafika wyrażonego w formie napisu słowa "Kaszubskie" jest centralnym elementem znaku. Sposób graficznego wyrażenia tego napisu przesądza o podobnej formie plastycznej obu znaków.
Spółka wskazała, że przy ocenie podobieństwa znaków Sąd skupił się na różnicach, pomijając liczne i decydujące o podobieństwie cechy wspólne obu znaków, takie jak: kształt; gama kolorystyczna, w której dominuje kolor niebieski; rozmieszczenie kolorów (niebieskie tło znaku, białe elementy w części środkowej, czerwone elementy w części górnej); wspólny element słowno-graficzny "Kaszubskie", wykonany podobną czcionką i wyraźnie dominujący nad pozostałymi elementami słownymi; podobny owal umieszczony w górnej części znaku zawierający nazwę firmy. Zdaniem strony, nie ma znaczenia dla oceny podobieństwa znaków "motyw kwiatowy" występujący w znaku skarżącego. Z uwagi na wielkość i użytą kolorystykę, w której przeważa kolor niebieski, motyw ten jest praktycznie niewidoczny dla odbiorcy, a stwierdzenie Sądu, iż "umieszczany jest często na różnych wyrobach np. na wyrobach ceramicznych oraz wyrobach lnianych jako wzór haftu" skarżący uznał za gołosłowne. Za chybione Spółka uznała akcentowanie przez Sąd występowania w spornych znakach nazw firm Koral i Proryb. Nazwy te, wykonane drobną czcionką, wielokrotnie mniejszą od wszystkich innych elementów słownych i graficznych znaków, są praktycznie niewidoczne, a zatem nie są one rozpoznawalne dla przeciętnego odbiorcy towarów oznaczonych tymi znakami, który nie prowadzi szczegółowej analizy znaków użytych na tych towarach. Porównanie obu znaków w takiej postaci, w jakiej zostały zarejestrowane prowadzi do wniosku o dużym podobieństwie tych znaków, które może powodować omyłki wśród odbiorców. Porównywane znaki są na tyle podobne, że znak uczestnika może być odbierany jako koleina odmiana (wariant) znaku skarżącego.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną Urząd Patentowy prawidłowo zinterpretował oraz zastosował przepis art. 8 pkt 1 u.z.t. do stanu faktycznego sprawy. Podważając stanowisko Urzędu Patentowego Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył ten przepis zarówno przez jego błędną wykładnię, jak i przez niewłaściwe zastosowanie.
Wbrew twierdzeniom WSA przewidziane w art. 8 pkt 1 u.z.t. naruszenie zasad współżycia społecznego jako przeszkoda w rejestracji znaku ma nie tylko aspekt przedmiotowy (niezgodność treści i formy znaku z zasadami współżycia społecznego), ale także aspekt podmiotowy (niezgodność zachowań zgłaszającego znak z zasadami współżycia społecznego), przy czym ten drugi nie jest traktowany jako "wyjątek".
Zdaniem skarżącej Spółki, dowody zebrane w sprawie wskazują jednoznacznie, że zgłoszenie przez uczestnika przedmiotowego znaku do ochrony stanowiło jeden z zasadniczych elementów jego działań zmierzających do wykorzystania renomy wcześniej zarejestrowanego i używanego znaku "Kaszubskie Proryb" skarżącego, a także naruszało zasady uczciwości kupieckiej, stanowiące część zasad współżycia społecznego. Stanowiło ono próbę "zalegalizowania" przez uczestnika tych działań, które stanowiły naruszenie praw skarżącego wynikających z rejestracji znaku R-100865.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Strona skarżąca kwestionuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opierając się na dwóch podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. "podobieństwo" znaków towarowych jest zarówno kategorią faktyczną, jak i prawną (por. wyrok NSA z 11 maja 2005 r., sygn. akt II GSK 36/05, LEX nr 166070). Taki specyficzny stan prawny jest przesłanką uzasadniającą łączne odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, które wiążą się z tym zagadnieniem. Autor skargi kasacyjnej trafnie powiązał oba zarzuty, łącząc twierdzenie, iż naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polega na błędnym przyjęciu przez Sąd, iż Urząd Patentowy naruszył art. 8 pkt 1 i 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu tego zarzutu strona skarżąca podniosła, iż przy ocenie podobieństwa spornych znaków Sąd włączył do stanu faktycznego sprawy wyłącznie różnice między znakami, a wyeliminował z tego stanu wszystkie cechy wspólne, decydujące o podobieństwie znaków. Ponadto – zdaniem skarżącego – Sąd przyjął dowolnie, iż elementami, które należy brać pod uwagę przy ocenie podobieństwa spornych znaków są wyraz Korab i Proryb, pomijając oczywisty fakt, iż drobna czcionka, którą wyrazy te są napisane praktycznie czyni je niewidocznymi dla odbiorcy, zwłaszcza w sytuacji, gdy znaki stron służą do oznaczania towarów powszechnego użytku, przy zakupie których odbiorca nie dokonuje analizy etykiet, lecz opiera się wyłącznie na ogólnym ich wyglądzie.
Powyższe zarzuty zasługują na uwzględnienie, gdyż Sąd pierwszej instancji oceniając podobieństwo znaków "Kaszubskie Proryb" oraz "Koral Kaszubskie filety śledziowe" uznał, iż elementami słownymi, które należy brać pod uwagę są wyrazy "Koral" i "Proryb", a między tymi elementami nie występuje żadne podobieństwo, które stwarzałoby niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów, gdyż te elementy słowne różnią się w sposób zasadniczy.
Sąd w istocie rzeczy nie dokonał więc oceny podobieństwa znaku towarowego zarejestrowanego, o jakim mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1, lecz fragmentów znaków towarowych.
Zauważyć przy tym należy, że podobieństwo znaków ocenia się według cech wspólnych, a nie według występujących w nich różnic. Zatem różnice nie wykluczają podobieństwa znaków. Gdy różnice są dominujące – ryzyko pomyłki jest mało prawdopodobne, a zatem podobieństwo w rozumieniu ustawy nie zachodzi. Gdy dominują cechy wspólne, to choć różnice istnieją kupujący może być wprowadzony w błąd. Sprawdzenie podobieństwa powinno więc prowadzić do obiektywnego bilansu podobieństw i różnic, a ich sumę należy odnieść do przeciętnej uwagi rozsądnego kupującego (por. U. Promińska – Naruszenia praw w dobrach niematerialnych, PIRzP, 2001 r., s. 95 i literatura tam przytoczona).
Również w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, iż przedmiotem oceny prawnej dokonanej na podstawie art. 7 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.t. jest określony znak słowno-graficzny jako integralna całość, a nie wyłącznie jedno ze słów, które stanowi tylko jeden z jego elementów (por. wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r., III RN 136/98 – OSN, 2000/1/2).
Nie bez znaczenia jest również okoliczność, iż Sąd pierwszej instancji dokonując oceny podobieństwa wyrazów "Koral" i Proryb" pominął, iż zostały one umieszczone w sposób mało widoczny dla odbiorców tych towarów.
Z kolei, jeżeli chodzi o pogląd Sądu, iż słowu "Kaszubskie" użytemu w tych znakach nie można przypisać znamion odróżniających, a tym samym ten element słowny nie stwarza niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów, to można byłoby uznać ten pogląd za zasadny jedynie w przypadku, gdyby znak towarowy składał się wyłącznie z tego spornego określenia. Tymczasem – o czym już była mowa na wstępie niniejszych rozważań – podobieństwo znaków należy oceniać w ich integralnej całości.
Również jeżeli chodzi o ocenę podobieństw w obydwu porównywanych znakach elementów graficznych i gamach kolorystycznych, Sąd pierwszej instancji skoncentrował się wyłącznie na różnicach w tych elementach, a pominął łączące je podobieństwo.
Ma to istotne znaczenie, gdyż – jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie – w przypadku znaków słowno-graficznych decydujące znaczenie ma ogólny obraz znaku, a nie jego składowe elementy. Niedozwolone jest bowiem podobieństwo znaków w takim stopniu, który w zwykłych warunkach obrotu może wprowadzić odbiorcę w błąd. Ryzyko konfuzji ocenia się z punktu widzenia odbiorcy towaru średnio rozważnego, dokładającego przy kupnie elementarnej ostrożności, który nie ma w tym samym czasie dwóch znaków przed oczyma. Jest to zasada powszechnie wypowiadana zarówno w literaturze, jak i przez sądy.
W konsekwencji powyższych rozważań za uzasadniony uznać należy także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd art. 8 pkt 1 u.z.t., gdyż Sąd braku naruszenia tego przepisu upatrywał wyłącznie w tym, iż sporne znaki różnią się w sposób istotny, a zatem zgłoszenie do rejestracji znaku słowno-graficznego "Koral Kaszubskie filety śledziowe" nie nastąpiło w złej wierze.
Za uprawniony należy uznać pogląd Sądu, iż Urząd Patentowy oceniając zdolność ochronną znaku towarowego "Koral Kaszubskie filety śledziowe" nie był związany ustaleniami zawartymi w wyrokach sądów powszechnych w sprawach o sygn. I ACa 258/00 i IV CKN 97/01, tym niemniej z uwagi na to, iż przedmiotem tych ustaleń była kwestia podobieństwa spornych znaków na tle art. 19 u.z.t. i sądy te oceniły, iż używany znak "Koral Kaszubskie filety śledziowe" jest podobny do znaku "Proryb Kaszubskie" w sposób stwarzający niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach oceny dowodów wynikającej z art. 233 k.p.c. w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. powinien do ustaleń i rozważań tych sądów ustosunkować się w sposób bardziej szczegółowy.
Biorąc to wszystko pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i dlatego orzekł jak w wyr oku na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 tej ostatniej ustawy.