II GSK 1233/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo ocenił wagę naruszenia obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, a sprawa nie dotyczyła deliktu wieloczynowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Inspektora Transportu Drogowego nakładającą karę pieniężną za wprowadzenie błędnych danych o kategorii pojazdu. Sąd I instancji uznał, że organ powinien rozważyć odstąpienie od kary na podstawie art. 189f § 1 k.p.a., traktując naruszenia jako element większego, wieloczynowego deliktu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, oddalił skargę i utrzymał w mocy decyzję organu, stwierdzając, że sprawa nie dotyczyła deliktu wieloczynowego, a organ prawidłowo ocenił wagę naruszenia i brak podstaw do odstąpienia od kary.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na kierowcę za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu w systemie elektronicznego poboru opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę kierowcy, uchylając decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Sąd I instancji uznał, że organ powinien rozważyć odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 k.p.a., ponieważ naruszenia mogły być traktowane jako element jednego, wieloczynowego deliktu, który został zaprzestany po kontroli. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego, uchylił wyrok WSA. NSA stwierdził, że Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy, uznając sprawę za delikt wieloczynowy. Zdaniem NSA, naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu ma charakter jednoczynowy, a przepisy ustawy o drogach publicznych przewidują karę za każde naruszenie. NSA uznał, że organ prawidłowo ocenił wagę naruszenia jako nieznaczną i nie wykazał podstaw do zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. W konsekwencji NSA oddalił skargę kierowcy, utrzymując w mocy decyzję organu o nałożeniu kary pieniężnej. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie to ma charakter jednoczynowy i nie może być utożsamiane z jednym zachowaniem wieloczynowym.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że przepisy ustawy o drogach publicznych wiążą sankcję z pojedynczym zachowaniem deliktowym. Ograniczenia dotyczące wielokrotności naruszeń w ciągu doby nie oznaczają uznania ich za jedno zachowanie wieloczynowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 189f § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odstępuje od nałożenia kary, gdy waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. NSA uznał, że naruszenie nie było znikome i nie było deliktem wieloczynowym.
u.d.p. art. 13i § ust. 4a
Ustawa o drogach publicznych
Obowiązek wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu.
u.d.p. art. 13k § ust. 2 pkt 1
Ustawa o drogach publicznych
Kara pieniężna za naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu.
u.d.p. art. 13k § ust. 3 pkt 2
Ustawa o drogach publicznych
Kara pieniężna za naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu.
u.d.p. art. 13k § ust. 5
Ustawa o drogach publicznych
Kara pieniężna za naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu.
Pomocnicze
u.d.p. art. 13k § ust. 6 pkt 2
Ustawa o drogach publicznych
Ograniczenie dotyczące jednorazowego nałożenia kary za naruszenia w okresie dobowym.
u.d.p. art. 13ha § ust. 3
Ustawa o drogach publicznych
Kategoria pojazdu.
u.d.p. art. 161 § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
Dane dotyczące kategorii pojazdu.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia wyroku przez WSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia wyroku przez NSA.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi przez NSA.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa odstąpienia od zasądzenia kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu ma charakter jednoczynowy, a nie wieloczynowy. Organ prawidłowo ocenił wagę naruszenia i brak podstaw do odstąpienia od kary na podstawie art. 189f § 1 k.p.a. Sąd I instancji nie wykazał podstaw do oceny legalności decyzji na tle łącznej wysokości kar z innych postępowań.
Odrzucone argumenty
Naruszenia powinny być traktowane jako element jednego, wieloczynowego deliktu. Organ nie rozważył przesłanek odstąpienia od kary na podstawie art. 189f § 1 k.p.a. Kara pieniężna była nieproporcjonalna i miała wyłącznie funkcje represyjne.
Godne uwagi sformułowania
brak jest podstaw do uznania, że objęte granicami sprawy administracyjnej [...] zachowanie skarżącego [...] stanowi pojedynczy element zachowania deliktowego wieloczynowego. naruszenie obowiązku [...] ma charakter jednoczynowy skutkowy, co przeczy możliwości uznania go za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego organ przeprowadził niewadliwą operację wykładni oraz zastosowania na tle stanu faktycznego sprawy [...] przesłanki znikomości wagi naruszenia prawa
Skład orzekający
Gabriela Jyż
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Bejgerowska
członek
Marcin Kamiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 189f § 1 k.p.a. w kontekście naruszeń jednoczynowych vs. wieloczynowych w prawie administracyjnym, zwłaszcza w sprawach dotyczących opłat drogowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia obowiązku wprowadzenia danych o kategorii pojazdu w systemie viaTOLL.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje subtelne różnice w interpretacji przepisów dotyczących naruszeń administracyjnych i możliwości odstąpienia od kary, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Jednoczynowe czy wieloczynowe? NSA rozstrzyga o karze za błąd w danych pojazdu.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1233/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Gabriela Jyż /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Bejgerowska Marcin Kamiński Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Transport Sygn. powiązane VI SA/Wa 952/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-02-28 II GZ 196/22 - Postanowienie NSA z 2022-06-30 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art. 189f par. 1 pkt 1. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. 2020 poz 470 art. 13i ust. 4a, ust. 3 i ust. 3a, art. 161 ust. 1, art. 13k ust. 5 i ust. 6 pkt. 2. Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del.WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 952/22 w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 stycznia 2022 r. nr BP.702.2350.2021.2012.BEPO.751 w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania sądowego w całości. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 28 lutego 2023 r., uwzględnił skargę Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 stycznia 2022 r., w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu, uchylając tą decyzję i orzekając o kosztach postępowania sądowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: w wyniku przeprowadzonej w dniu 20 października 2020 r. kontroli pojazdu kierowanego przez skarżącego, ustalono, że łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 24.990 kg. Zespół pojazdów należał do kategorii 2 -zgodnie z art. 13ha ust. 3 pkt 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 470 ze zm.; dalej: u.d.p.). Stwierdzono również, że skarżący naruszył określony w art. 13i ust. 4a u.d.p. obowiązek wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas pięciu przejazdów wykonanych 26 czerwca 2020 r. po płatnych odcinkach drogi krajowej nr S7 i S8. Podczas tych przejazdów uiszczana była opłata elektroniczna dla pojazdu kategorii 1. Ustalenia te stały się podstawą decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 lipca 2021 r., którą organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 750 zł za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu. Objętą skargą decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. Organ wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, iż skontrolowany zespół pojazdów poruszał się po płatnych odcinkach drogi krajowej z naruszeniem obowiązku wprowadzenia do urządzenia viaBOX prawidłowych danych o kategorii pojazdu. Skarżący jako kierujący pojazdem nie zadeklarował prawidłowej kategorii pojazdu, którym poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej, co skutkowało uiszczeniem opłaty elektronicznej w niepełnej wysokości, jak za przejazd pojazdu kategorii 1. W chwili wykonywania zakwestionowanych przejazdów urządzenie viaBOX nie zostało przełączone na działanie w tryb jazdy - "pojazd z przyczepą". Uwzględniając skargę na tą decyzję Sąd I instancji za prawidłowe uznał ustalenia organu, że skarżący naruszył ciążący na nim obowiązek określony w art. 13i ust. 4a ustawy o drogach publicznych, polegający na wprowadzeniu do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu. Sąd wskazał, że opłaty za przejazdy konkretnego dnia zostały uiszczone dla pojazdu kategorii 1, co potwierdzały wydruki z systemu viaTOLL. Przejazdy były wykonywane zespołem pojazdów o dmc powyżej 12 ton, co potwierdzają fotografie wykonane z urządzeń znajdujących się na bramownicach oraz dane z Centralnej Ewidencji Pojazdów. Poza sporem, w ocenie Sądu pozostawało, że kierujący zespołem pojazdów - skarżący, w momencie wykonywania przejazdów, wykonywał je z nieprawidłowo wprowadzoną do urządzenia viaBOX kategorią pojazdu. Sąd wskazał, że odpowiedzialność, o której mowa w art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3, ust. 5 i 6 u.d.p., ma charakter obiektywny, a zatem podnoszone przez skarżącego okoliczności związane np. nieznajomością obsługi urządzenia viaBOX nie mogły skutkować oceną, że do naruszeń nie doszło. W ocenie Sądu, niektóre z okoliczności podnoszonych przez skarżącego powinny zostać ocenione przez GITD w ramach analizowania, czy zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 k.p.a. Sąd I instancji wskazał, że wszystkie naruszenia zostały ujawnione przez organ podczas jednej kontroli mobilnej w dniu 20 października 2020 r. w trakcie której z systemu elektronicznego poboru opłat uzyskano informacje o wskazaniu niewłaściwej klasy pojazdu przypisanego do urządzenia viaBOX, które miały miejsce od 17 czerwca 2020 r. do dnia 20 października 2020 r. Ustalenia kontroli skutkowały wszczęciem postępowań administracyjnych odnośnie do każdego ze stwierdzonych naruszeń z osobna, niemniej okoliczności ich ujawnienia i to nawet na kilka miesięcy wstecz w stosunku do daty kontroli mobilnej uzasadniały, na potrzeby oceny przesłanek z art. 189f § 1 k.p.a. zdaniem Sądu, traktowanie wszystkich tych naruszeń tak, jakby było to naruszenie wieloczynowe, które potencjalnie mogło być spowodowane jednym, wspólnym czynnikiem i które zostało zaprzestane, gdy tylko podmiot zobowiązany do określonego zachowania uświadomił sobie, że jego działaniu lub zaniechanie naruszało prawo. Sąd uznał, że w poszczególnych sprawach należało rozważyć, czy usprawiedliwione jest zastosowanie art. 189f § 1 k.p.a., czyli odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na znikomą wagę naruszenia prawa i zaprzestanie przez stronę naruszania prawa. W ocenie Sądu I instancji organ nie przeanalizował, czy tego rodzaju okoliczności mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary, a w konsekwencji nie weryfikował, że zachodziły one w tej sprawie. W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.). Główny Inspektor Transportu Drogowego, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że organ nie ocenił czy w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., przy jednoczesnym pominięciu okoliczności sprawy podczas gdy organ właściwie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz przeanalizował i wyjaśnił dlaczego przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie zostały w niniejszej sprawie spełnione, jak również wykazał brak należytej staranności Skarżącego który nie dość, że nie wprowadził prawidłowych danych do urządzenia to nawet nie podjął próby weryfikacji już wprowadzonych danych; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 1087 zm., ze zm., dalej: u.d.p.) poprzez ich błędną wykładnię, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na uznaniu, że popełnienie przez Skarżącego analogicznych naruszeń i ujawnienie ich podczas jednej kontroli mobilnej winno skutkować uznaniem stwierdzonego w niniejszej sprawie naruszenia za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego oraz prowadzić do uznania, iż skoro naruszenie prawa na podstawie art. 13i ust. 4a u.d.p. było jednym naruszeniem wieloczynowym oraz nie zostało uprzednio popełnione tj. przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej i przerwane przez Skarżącego po kontroli, a Skarżący nie odniósł z niego bezpośredniej korzyści to świadczy to o znikomej wadze naruszenia, a wymierzenie indywidualnych kar za szereg analogicznych naruszeń jest nieproporcjonalne, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do odmiennych wniosków, bowiem naruszenie prawa na podstawie art. 13i ust. 4a u.d.p. ma charakter jednoczynowy skutkowy, co przeczy możliwości uznania go za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego, przepisy udp nie przewidują możliwości jego przerwania przez Skarżącego gdy już nastąpił skutek, a ingerencja kontrolna organu jedynie potwierdza naruszenia w zakresie wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, waga tego naruszenia nie jest znikoma, co więcej przepisy art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. wbrew ocenie Sadu nie przewidują możliwości odstąpienia od wymierzenia kary nałożonej na podstawie art. 13i ust. 4a u.d.p. z uwagi na nałożenie na tożsamą stronę innych indywidualnych kar za analogiczne naruszenia, a art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie może być stosowany w celu obchodzenia zapisów ustawy o drogach publicznych (u.d.p.) które przewidują karę za każde naruszenie z zastrzeżeniem ograniczenia wskazanego w art. 13k ust. 6 pkt 2 u.d.p.. Podnosząc te zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z następujących przyczyn. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy – zgodnie z zasadą związania granicami skargi kasacyjnej – do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, uznając, że mają one usprawiedliwione podstawy, co stanowi konieczną i wystarczającą przesłankę do wzruszenia zaskarżonego wyroku. W toku łącznej i całościowej oceny skonkretyzowanych podstaw kasacyjnych stwierdzono, że zarzuty naruszenia prawa procesowego w zakresie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę legalności proceduralnej zaskarżonej decyzji oraz – integralnie z nimi powiązane i stanowiące przesłankę tego pierwszego naruszenia – zarzuty naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 189f § 1 pkt 1, § 2 i § 3 k.p.a. w zw. z art. art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n u.d.p. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe weryfikacyjne zastosowanie, zasługują w pełnym zakresie na uwzględnienie. Nie można zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji, że organ nie rozważył prawidłowo na tle niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy przesłanek materialnoprawnych, o których mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym fragmentem regulacji normatywnej organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ przeprowadził niewadliwą operację wykładni oraz zastosowania na tle stanu faktycznego sprawy (zachowanie skarżącego polegające na naruszeniu obowiązku, o którym mowa w art. 13i ust. 4a u.d.p.) przesłanki znikomości wagi naruszenia prawa, uzasadniając w sposób dostateczny wniosek, że indywidualne okoliczności przedmiotowej sprawy świadczą o tym, iż waga naruszenia przez skarżącego prawa nie była znikoma ze względu na charakter chronionych przez normy sankcjonowane i sankcjonujące dóbr prawnych o znacznej społecznej doniosłości (należyte utrzymanie sieci dróg publicznych w stanie gwarantującym bezpieczeństwo i porządek w ruchu drogowym przez zapewnienie sprawnego systemu ich finansowania oraz poboru opłat za korzystanie z dróg publicznych) oraz indywidualne cechy zachowania deliktowego skarżącego (wielokrotność i powtarzalność stwierdzonych naruszeń obowiązku określonego w art. 13i ust. 4a u.d.p. oraz brak zachowania minimalnej staranności przy wprowadzaniu do urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 i 3a lub art. 161 ust. 1 u.d.p., danych dotyczących kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 u.d.p.). W ten sposób w zaskarżonym rozstrzygnięciu zrealizowano obowiązek uwzględnienia w ramach oceny przesłanki znikomości z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. skonkretyzowanych i powiązanych ze specyfiką podstawy materialnoprawnej nałożenia kary pieniężnej okoliczności faktycznych i prawnych, które odnoszą się z jednej strony do samej złożonej podstawy prawnej orzekania o odpowiedzialności sankcyjnej (norma sankcjonowana i norma sankcjonująca) i istotności wartości (dóbr) prawnych, które podlegają ochronie za pośrednictwem odpowiedniego reżimu sankcji, oraz znaczenia naruszonego obowiązku dla tej ochrony, z drugiej zaś – do zakresu i postaci stwierdzonego naruszenia prawa, jego skutków negatywnych oraz indywidualnych cech przedmiotowych i podmiotowych sankcjonowanego zachowania lub sytuacji faktycznej, w której zachowanie to nastąpiło (zob. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2024 r., II GSK 347/23; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2024 r., II GSK 365/23). Jednocześnie należy stwierdzić, że Sąd Wojewódzki nie wskazał przekonujących prawnie argumentów, które podważałyby wynik operacji interpretacyjnej i subsumpcyjnej skarżonego organu w niniejszej sprawie. Należy zatem uznać, że ocena prawna organów na tle przesłanki znikomości naruszenia prawa nie została skutecznie podważona przez Sąd I instancji. Wadliwa jest ocena prawna Sądu I instancji w zakresie, w jakim Sąd ten przyjął, że w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do zobowiązania skarżonego organu do rozważenia kwalifikacji czynu skarżącego – polegającego na naruszeniu obowiązku ustanowionego w art. 13i ust. 4a u.d.p. w danym dniu przypadającym w okresie od 17 czerwca 2020 r. do 20 października 2020 r., objętym jednostkową kontrolą mobilną 20 października 2020 r. – jako elementu zachowania deliktowego wieloczynowego, które zostało zakończone w dniu powyższej kontroli, a zatem – zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. – zachowanie to mogło podlegać ocenie w świetle przesłanki materialnoprawnej zaprzestania naruszenia prawa. Jeśli bowiem skarżący dopiero w dniu 20 października 2020 r. dowiedział się o popełnieniu deliktu wieloczynowego i w tym samym dniu zakończył tego rodzaju wieloczynowe zachowanie, to – zdaniem Sądu I instancji – można przyjąć, że skarżący jednorazowo zaprzestał naruszenia prawa w zakresie wszystkich zachowań składowych stwierdzonego deliktu, popełnionych w okresie od 17 czerwca 2020 r. do 20 października 2020 r. Dokonując negatywnej oceny tak dokonanej wykładni oraz zastosowania do ustalonego stanu faktycznego przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zakresie przesłanki zaprzestania naruszenia prawa, należy przede wszystkim wskazać, że brak jest podstaw do uznania, że objęte granicami sprawy administracyjnej, której dotyczy skarga, zachowanie skarżącego polegające na naruszeniu obowiązku, o którym mowa w art. 13i ust. 4a u.d.p., w określonym dniu przypadającym w okresie od 17 czerwca 2020 r. do 20 października 2020 r., stanowi pojedynczy element zachowania deliktowego wieloczynowego. Zasadnicza przeszkoda do tego rodzaju kwalifikacji prawnej wynika z normatywnego ukształtowania podstawy materialnoprawnej sprawy administracyjnej dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków związanych z opłatą elektroniczną. Zgodnie z art. 13k ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 13i ust. 4a oraz art. 13k ust. 3 pkt 2 i art. 13k ust. 5 u.d.p. za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3, lub o liczbie osi pojazdu - w przypadku, o którym mowa w art. 13ha ust. 7 pkt 1, kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości 750 złotych. Powyższe regulacje wiążą rozważaną sankcję administracyjną z pojedynczym zachowaniem deliktowym w zakresie naruszenia obowiązku wynikającego z art. 13i ust. 4a u.d.p., natomiast ograniczenia w odniesieniu do sankcjonowania wielokrotności powyższego naruszenia prawa stwierdzonego w trakcie jednej doby zostały przewidziane w art. 13k ust. 6 pkt 2 w zw. z art. 13k ust. 5 i art. 13i ust. 4a u.d.p. Z tych ostatnich przepisów nie wynika jednak, że ustawodawca zdecydował o uznaniu wielokrotnych naruszeń art. 13i ust. 4a u.d.p. w trakcie jednej doby za jedno zachowanie wieloczynowe sankcjonowane jedną karą. Unormowania te wprowadzają jedynie zasadę jednorazowości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za tożsame delikty popełnione w okresie dobowym. Oznacza to, że skarżący popełnił wiele deliktów jednoczynowych w określonym ciągu czasowym i przyczynowym, jednak tego rodzaju ciąg zachowań jednoczynowych nie może być utożsamiany z jednym zachowaniem wieloczynowym. W związku z tym, że nie można przyjąć, iż skarżący popełnił jeden delikt wieloczynowy, który składał się z kolejnych naruszeń art. 13i ust. 4a u.d.p., popełnionych w okresie od 17 czerwca 2020 r. do 20 października 2020 r., upada możliwość uznania, że strona skarżąca zaprzestała naruszenia prawa w powyższym zakresie z mocą wsteczną i w odniesieniu do wszystkich czynów deliktowych, dopiero po zakończeniu całego zachowania wieloczynowego, to jest w dniu przeprowadzonej kontroli mobilnej. Nie ma natomiast w niniejszym postępowaniu potrzeby formułowania ogólnej oceny zasadności wyrażanych w piśmiennictwie (m.in. w komentarzach do k.p.a.) kategorycznych poglądów, że przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko do deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, deliktów trwałych lub deliktów popełnianych z zaniechania. Na marginesie wypada jedynie stwierdzić, że możliwe jest wskazanie takich deliktów jednoczynowych (formalnych lub skutkowych), co do których istnieje możliwość spełnienia przesłanki zaprzestania naruszenia prawa w toku aktywności podejmowanej w określonych granicach czasowo-przestrzennych, co uzasadnia wniosek, że zakres zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest potencjalnie szerszy. Za zbyt ogólne i niepoparte wystarczającą argumentacją prawną należy uznać oceny prawne Sądu I instancji, który stwierdził, że nałożenie na skarżącego kary w przedmiotowej sprawie – niezależnie od sumy wszystkich kar nałożonych za naruszenia popełnione w okresie od 17 czerwca 2020 r. do 20 października 2020 r. – zrealizowało wyłącznie funkcje represyjne, z pominięciem funkcji prewencyjnej, a sama kara jest nieproporcjonalna. W ten sposób Sąd I instancji zmierzał w istocie do podważenia legalności samej podstawy ustawowej w zakresie art. 13k ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 13i ust. 4a oraz art. 13k ust. 3 pkt 2 i art. 13k ust. 5 u.d.p., bez precyzyjnego określenia naruszonych wzorców konstytucyjnych oraz bez rozważenia ewentualnej kolizji konstytucyjnych wartości lub zasad. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wykazano ponadto dopuszczalności dokonania w niniejszym postępowaniu oceny legalności zaskarżonej decyzji na tle łącznej wysokości kar wynikających ze wszystkich decyzji sankcyjnych za tożsame delikty popełnione w okresie od 17 czerwca 2020 r. do 20 października 2020 r. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia zasadności wskazanych wyżej zarzutów kasacyjnych oraz uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona dla potrzeb oceny zasadności skargi na decyzję wydaną przez skarżący kasacyjnie organ, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a.– uchylił zaskarżony wyrok oraz oddalił skargę, utrzymując tym samym w mocy zaskarżoną decyzję. Jednocześnie – uwzględniając szczególne okoliczności podmiotowe przedmiotowej sprawy, związane z rozmiarem ciążących na skarżącym kar pieniężnych, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono w całości od zasądzenia kosztów postępowania sądowego (kasacyjnego) od strony skarżącej na rzecz skarżącego kasacyjnie organu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI