II GSK 1697/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję o zwrocie nadmiernie pobranych płatności, gdyż organ nie wykazał, że rolnik mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach.
Sprawa dotyczyła zwrotu nadmiernie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Rolnik otrzymał płatność, która następnie została zakwestionowana z powodu przedeklarowania powierzchni. WSA uchylił decyzję o zwrocie, wskazując, że organ nie wykazał, iż rolnik mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego ARiMR od wyroku WSA w Bydgoszczy, który uchylił decyzję o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności ONW, która została przyznana, a następnie organ stwierdził nieważność pierwotnej decyzji i wydał nową, przyznającą płatność w prawidłowej wysokości. W kolejnym postępowaniu ustalono kwotę nadmiernie pobranych środków w wysokości 36,96 zł, wynikającą z przedeklarowania powierzchni. WSA uchylił tę decyzję, uznając, że organ nie wykazał, iż rolnik mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach, zwłaszcza biorąc pod uwagę czas, jaki upłynął od wypłaty płatności do wydania decyzji o zwrocie. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podkreślając, że wyłączenie obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek: błędu organu oraz niemożności wykrycia go przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Sąd uznał, że organ nie wykazał tej drugiej przesłanki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli płatność została dokonana na skutek błędu właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że wyłączenie obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek: błędu organu oraz niemożności wykrycia go przez rolnika w zwykłych okolicznościach. W tej sprawie organ nie wykazał drugiej przesłanki, co uzasadniało uchylenie decyzji o zwrocie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 art. 80 § ust. 3
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009
Obowiązek zwrotu nadmiernie pobranych płatności nie ma zastosowania, jeżeli płatność została dokonana na skutek błędu organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.
Pomocnicze
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 art. 6
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 art. 7
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 art. 80 § ust. 4
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie wykazał, że rolnik mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach, co jest przesłanką do wyłączenia obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności. Brak odwołania się od decyzji ustalającej prawidłową wysokość płatności nie może stanowić podstawy do wyciągnięcia negatywnych skutków materialnych.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że rolnik mógł wykryć błąd, ponieważ znał przepisy dotyczące płatności. Organ podnosił, że rolnik nie odwołał się od decyzji ustalającej prawidłowe powierzchnie działek.
Godne uwagi sformułowania
błąd ten mógł zostać również wykryty przez rolnika na zasadzie wzajemnej kontroli Organ jako profesjonalista, dysponujący wiedzą, doświadczeniem i fachowym zapleczem, zauważył błąd dopiero po roku i wystąpił o zwrot nadpłaty po 3 latach to mało przekonujące jest twierdzenie, że skarżący mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach. skorzystanie z możliwości zaskarżenia decyzji jest przywilejem procesowym strony postępowania i nie może stanowić podstawy do wyciągnięcia ujemnych skutków nie tylko w sferze procesowej lecz także materialnej.
Skład orzekający
Cezary Pryca
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Grzelak
członek
Zofia Borowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 dotyczącego obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności rolnych, w szczególności w kontekście błędu organu i możliwości jego wykrycia przez beneficjenta."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów UE dotyczących płatności rolnych i zasad zwrotu środków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie przez organ administracji, że beneficjent mógł wykryć błąd, aby móc żądać zwrotu środków. Podkreśla to znaczenie ochrony praw beneficjentów i rzetelności postępowania administracyjnego.
“Czy rolnik musi zwracać pieniądze, gdy błąd popełnił urząd, a on sam go nie zauważył?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1697/14 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2015-07-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-07-07 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Cezary Pryca /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Grzelak Zofia Borowicz Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane II SA/Bd 1461/13 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2014-02-12 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 6, art. 7, art. 80 ust. 3, ust. 4 Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina Dz.U. 2012 poz 270 art. 175 § 1 - 3, art. 184, art. 204 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędziowie NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 1461/13 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz M. M. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1461/13 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora K. – P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w I. z dnia [...] czerwca 2013 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, zasądził od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: M. M. (dalej: skarżący) [...] maja 2010 r. złożył wniosek do Biura Powiatowego ARiMR w I. o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na ONW na 2010 r. Decyzją z [...] listopada 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. przyznał skarżącemu wnioskowaną płatność w wysokości 5 286,76 zł. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. z dnia [...] listopada 2010 r. stwierdzając, iż w wyniku kontroli administracyjnej nie można dokonać żądnych płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną (powierzchni PEG), przy czym maksymalną powierzchnię referencyjną (PEG) określoną w systemie LPIS dla danej działki ewidencyjnej stanowią grunty rolne, spełniające kryteria określone w art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, ze zm.). Decyzją z dnia [...].12.2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stwierdził nieważność ostatecznej decyzji z [...].11.2010 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności ONW na 2010 r. organ I instancji wydał w dniu [...].02.2013 r. decyzję przyznającą płatności ONW w wysokości 5.249,80 zł. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nadmiernie pobranych środków ONW. Decyzja z [...] czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w I. ustalił M. M. kwotę nadmiernie pobranych środków w wysokości 36,96 zł z tytułu płatności ONW, uzyskanej na mocy decyzji z dnia [...].11.2010 r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. i zobowiązał do jej zwrotu w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji przyznającej płatność wskazano, że w sprawie przyznania płatności doszło do nadmiernego ich pobrania, tym samym pierwotną decyzję wyeliminowano z obrotu prawnego i przyznano płatność w prawidłowej wysokości, oraz ustalono kwotę nadmiernie pobranych środków w wysokości 36,96 zł, która powstała z przedeklarowania powierzchni uprawnionej do płatności ONW. Ustalenia powierzchni dokonano w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno – gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej. Zadaniem rolnika było naniesienie poprawek na formularzu. Rolnik bowiem podaje zadeklarowaną powierzchnię działki referencyjnej. Zainteresowany jednak tego nie uczynił. W tych warunkach zastosowanie ma art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. Organ przedstawił, że płatność niewątpliwie nastąpiła na skutek pomyłki ARiMR, jednakże błąd ten mógł zostać również wykryty przez rolnika na zasadzie wzajemnej kontroli. Tym bardziej, że wniosek o przyznanie płatności zawiera między innymi oświadczenie rolnika o tym, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy, a także w celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, wstępnie zadrukowane formularze przekazane rolnikowi zawierają informacje na temat maksymalnego obszaru kwalifikowanego przypadającego na działkę referencyjną. Ponadto w przedmiotowej sprawie rolnik nie odwołał się od decyzji ustalającej właściwe powierzchnie działek użytkowanych rolniczo. Zadaniem rolnika jest wskazanie położenia każdej działki rolnej oraz rzeczywistej powierzchni użytków rolnych na działce ewidencyjnej. Tym samym beneficjent ma obowiązek poprawić wstępnie zadrukowany formularz, jeśli powierzchnia gruntów rolnych deklarowana na działce ewidencyjnej miałaby przekroczyć powierzchnię ewidencyjno - gospodarczą (PEG) i należy dokonać adnotacji. Wnioskodawca tego nie uczynił ani nie odwołał się od wydanej decyzji. M. M. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Dyrektor K. – P. Oddziału Regionalnego w T. decyzją z dnia [...] września 2013 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji był zobowiązany do ustalenia, czy odwołujący się pobrał nadmiernie środki publiczne. Ustalona kwota nadmiernie pobranych środków wynikała z ustalenia zawyżenia powierzchni deklarowanej w roku 2010, gdyż prawidłowe powierzchnie kwalifikowane do płatności zostały ostatecznie ustalone na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. z [...].02.2013 r. Strona nie złożyła odwołania od tej decyzji. Decyzja wydana została po ponownym przeprowadzeniu postępowania, wynikającym ze stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji. W wyniku tego postępowania stwierdzone zostały powierzchnie kwalifikowane do płatności z tytułu ONW i nowe kwoty należnej płatności. Zatem, kwota nadmiernie wypłaconych płatności wynosząca 36,96 zł została ustalona w sposób prawidłowy. Organ II instancji podzielił i przyjął jako swoje, wywody organu I instancji w przedmiocie braku przesłanek do odstąpienia od ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności, określonych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 64). Zadaniem skarżącego wnioskodawcy było wykonanie pomiaru użytkowanych gruntów przed złożeniem wniosku. Obowiązkiem zainteresowanego jest zachowanie wszelkiej staranności przy określaniu powierzchni kwalifikującej się do płatności. Własnoręcznym podpisem potwierdził on prawidłowość danych zawartych we wniosku. Wielkość działek była weryfikowana przez organy na etapie wydawania decyzji z [...] lutego 2013 r. Strona nie złożyła od niej odwołania, co oznacza, że nie miała żadnych zastrzeżeń dotyczących zawartych ustaleń. W tych okolicznościach nienależna płatność nie wynikała z winy organu. W odniesieniu do braku pełnomocnictwa dla A. N. organ wskazał, że w złożonej [...].12.2012 r. zmianie do wniosku o wpis do ewidencji producentów, skarżący upoważnił A. N. do reprezentowania siebie w sprawach prowadzonych przez ARiMR. M M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., ponownie zarzucając nieprawidłową wykładnię art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz ponownie podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu o braku umocowania do działania osoby A. N. na rzecz skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przepisy mające zastosowanie w sprawie, które w ocenie Sądu wskazują błędy organu związane z przyznana płatnością. W ocenie Sądu organ nie odniósł się w przekonujący sposób do okoliczności braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Organ I instancji powołał się na konieczność znajomości przez beneficjenta ogólnych zasad przyznawania płatności, jako okoliczności wykluczających możliwość zastosowania wyłączenia obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności oraz fakt braku odwołania od decyzji przyznającej płatności we właściwej wysokości. Organ II instancji przyjął to stanowisko jako swoje. Ocena ta jest jednak niewystarczająca i niewłaściwa. WSA wskazał, że skorzystanie z możliwości zaskarżenia decyzji jest przywilejem procesowym strony postępowania i nie może stanowić podstawy do wyciągnięcia ujemnych skutków nie tylko w sferze procesowej lecz także materialnej. Rezygnacja z wniesienia odwołania nie może wpływać na uznanie, że nie wystąpiły przesłanki do wyłączenia obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych kwot. Argument taki jest pozaprawny w odniesieniu do przesłanek określonych w art. 80 ust. 3 i 4 rozporządzenia a ponadto kłóci się z podstawowymi gwarancjami procesowymi strony. Świadomość i znajomość zasad funkcjonowania systemu nie przesądza o uznaniu, że popełnienie błędu dotyczącego powierzchni jest błędem, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez rolnika. Błąd ten musi odnosić się do sfery faktów dotyczących powierzchni a nie wiedzy na temat funkcjonowania systemu wsparcia. Organ jako profesjonalista, dysponujący wiedzą, doświadczeniem i fachowym zapleczem, zauważył błąd dopiero po roku i wystąpił o zwrot nadpłaty po 3 latach to mało przekonujące jest twierdzenie, że skarżący mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach. Wypłata płatności za 2010 r. została przekazana stronie w dniu [...] grudnia 2010 r. Decyzję o stwierdzeniu nieważności wydano [...] grudnia 2011 r. zaś decyzję o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych należności wydano [...] czerwca 2013 r. Zestawienie wskazanych dat nie wpływa na pozytywną ocenę działalności organu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ powinien raz jeszcze ocenić charakter błędu i wskazać, w sposób przekonujący czy w zwykłych okolicznościach skarżący mógł błąd wykryć zwłaszcza, że błąd jest znikomy i skutkuje obowiązkiem zwrotu ok. 40 zł. Sąd I instancji nadmienił dodatkowo, że nie podziela zarzutu skarżącego odnośnie braku skuteczności ustanowienia A. N. pełnomocnikiem. Dokument uprawniający do działania A. N. został określony jako pełnomocnictwo bez jakichkolwiek zastrzeżeń i ograniczeń. Ewentualne naruszenie procedury może stanowić podstawę uchylenia decyzji, ale tylko wtedy gdyby miało wpływ na jej treść. Skarżący natomiast skorzystał z wszelkich uprawnień procesowych (do wniesienia odwołania oraz skargi, zachowując ustawowe terminy na dokonanie tych czynności) a ponadto, nie wskazał na żadną okoliczność, która miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia. WSA nie podzielił również stanowiska skarżącego, że na etapie oceny decyzji w sprawie zwrotu nadmiernie pobranej płatności można kwestionować ustalenia w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej płatność czy wydanej ponownie decyzji z prawidłowo wyliczoną kwotą płatności, gdyż są to odrębne postępowania dotyczące badania innych okoliczności i odpowiednie zarzuty można formułować stosownie do rodzaju i zakresu rozpoznania sprawy. Dyrektor K. – P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skargą kasacyjną organ zarzucił: Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 2.12.2009 r., str. 64) przez przyjęcie, iż płatność w określonej wysokości została dokonana na skutek błędu organu oraz, że w postępowaniu nie został wykazana przesłanka możliwości wykrycia przez beneficjenta błędu w zwykłych okolicznościach. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację wniesionego zarzutu. M. M. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Przechodząc do oceny zasadności zarzutu wskazanego w petitum skargi kasacyjnej należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędna wykładnię art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, przez przyjęcie, iż płatność została dokonana na skutek błędu organu oraz, że w postępowaniu nie została wykazana przesłanka możliwości wykrycia przez beneficjenta błędu w zwykłych okolicznościach. Przedstawiona konstrukcja zarzutu skargi kasacyjnej wyraźnie wskazuje, że jej autor w istocie kwestionuje prawidłowość zastosowania tego przepisu w sprawie, skoro odwołuje się do ustaleń dotyczących wykazania, że nie zostały spełnione przesłanki warunkujące zastosowanie w/w przepisu prawa w niniejszej sprawie. W tym miejscu przypomnieć należy, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a.) W związku z powyższym przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. podkreślił, że sporna jest kwestia dotycząca ustalenia, czy zaistniały w sprawie okoliczności warunkujące wydanie decyzji ustalającej obowiązek zwrotu nadmiernie (nienależnie) pobranych płatności. Odwołując się do regulacji prawnej zawartej w treści art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, Sąd I instancji wskazał, że zasadą jest, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2 tegoż przepisu prawa. Ponadto Sąd I instancji przytaczając treść art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 stwierdził, że jego treść jednoznacznie wskazuje, iż obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Poza sporem pozostaje zatem okoliczność, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek. Po pierwsze płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, a po drugie błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Istotne jest to, że takiego rozumienia tego przepisu prawa nie kwestionuje autor skargi kasacyjnej jak również nie wskazuje jak - ewentualnie odmiennie - przepis ten winien być rozumiany. Zauważyć także należy, że Sąd I instancji odwołując się do ustaleń faktycznych wskazał, iż organ przed dokonaniem płatności przeprowadził kontrolę zadeklarowanych działek rolnych i w oparciu o własne pomiary dokonał ustalenia ich powierzchni kwalifikującej się do płatności Okoliczność ta pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 6 i art. 7 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, które to przepisy uprawniają organy do prowadzenia w formie skomputeryzowanej, identyfikacji obszarów rolnych kwalifikujących się do płatności oraz do przeprowadzania administracyjnych kontroli wniosków o przyznanie płatności. W zakresie dotyczącym prawidłowego zastosowania wskazanego wyżej przepisu prawa należy zauważyć, że podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji było stwierdzenie przez Sąd I instancji, że w sprawie nie zostało wyjaśnione i nie zostało wykazane czy zaistniała przesłanka do jego zastosowania, a mianowicie czy błąd mógł być obiektywnie przez rolnika wykryty. Należy zaakceptować stanowisko Sądu I instancji, że organ nie przeprowadził w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Trafnie także Sąd I instancji odwołał się do treści art. 80 ust. 3 zdanie 2 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 wskazując, że organ nie odniósł się do kwestii wynikającej z treści tegoż przepisu prawa i to w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych wynika, że pomiędzy wypłaceniem płatności a doręczeniem decyzji upłynęło więcej niż 12 miesięcy. Podkreślić w tym miejscu należy, że przy braku w skardze kasacyjnej jakichkolwiek zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, odnoszących się do stwierdzenia przez Sąd I instancji braku niezbędnych ustaleń faktycznych, wskazany w skardze kasacyjnej zarzut wadliwego przyjęcia, że beneficjent nie mógł wykryć błędu organu należy uznać za chybiony. W tym stanie rzeczy stanowisko organu, że strona skarżąca mogła błąd wykryć bowiem znała przepisy dotyczące płatności, co wynika ze złożonego wraz z wnioskiem oświadczenia o znajomości zasad przyznawania płatności, stanowi w ocenie NSA jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji i nie czyni skargi kasacyjnej zasadną, a także nie daje podstaw do stwierdzenia czy w sprawie znajduje zastosowanie wyłączenie o którym mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI