II GSK 1693/18

II GSK 1693/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2020-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-09-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Joanna Zabłocka /przewodniczący/
Małgorzata Rysz
Symbol z opisem
6462 Wzory użytkowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1730/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-03-07
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
art. 89 ust. 1 w zw. z art. 100
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1730/17 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy 1.uchyla zaskarżony wyrok; 2.uchyla zaskarżoną decyzję; 3.zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz K. K. 3717 (trzy tysiące siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1730/17 oddalił skargę K. K. (dalej: uprawniony, skarżący) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) z 18 maja 2017 r. nr Sp. 205/13 w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 11 czerwca 2013 r. A. S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej: A., spółka), działając na podstawie art. 89 ust. 1 w zw. z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 z późn. zm.; dalej: "p.w.p.") złożyła wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "System mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych" nr Ru 64375, zgłoszony do ochrony 2 kwietnia 2001 r. Twierdziła, że sporny wzór użytkowy nie spełniał w dniu zgłoszenia wymogu nowości i użyteczności w rozumieniu art. 94 p.w.p. Spółka podnosiła, że mimo wygaśnięcia praw ochronnych na sporny wzór użytkowy, brak było podstaw do jego udzielenia. Swój interes prawny uzasadniała toczącym się przed Sądem Okręgowym w Warszawie procesem o sygn. akt III C 321/12, z powództwa uprawnionego o naruszenie przez A. prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy. Na uzasadnienie zarzutów A. przedstawiła rozwiązanie chronione patentem amerykańskim US5555659 oraz projekt konstrukcji reklamowej z 9 sierpnia 1999 r., przedstawiający rozwiązanie wyposażone w ramę nośną, folię elastyczną wyposażoną w tuneliki i pręty w nie wsunięte oraz system napinaczy pełniących analogiczną funkcję co zaczepy w zastrzeżonym wzorze użytkowym autorstwa Pracowni Projektowej "Konstrukcje Budowlane" mgr inż. P. Fait z Poznania.
W odpowiedzi uprawniony nie zgodził się z zarzutami wniosku, uznając je za bezzasadne. Uważał, że rozwiązanie chronione wzorem użytkowym nr Ru 64375 posiada cechy techniczne, różniące je istotnie od cech przeciwstawionego rozwiązania amerykańskiego. Co do zarzutu braku użyteczności, uprawniony twierdził, że jego rozwiązanie jako całość spełnia ten wymóg.
Decyzją z 18 maja 2017 r. nr Sp. 205/13 UP, po przeprowadzeniu rozprawy, unieważnił prawo ochronne na sporny wzór użytkowy. Rozstrzygnięcie oparł na
art. 94 ust. 1 w zw. z art. 25 oraz w zw. z art. 100 ust. 1 i art. 89 ust 1 p.w.p. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 z późn. zm.) oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p.
Organ wyjaśnił, że skoro przedmiotem spornego rozwiązania przedstawionego w opisie ochronnym jest "System mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych", to przez określenie "system", jak wynika z treści zgłoszenia, należy rozumieć zbiór cech technicznych budowy elementów, przy czym te elementy po zestawieniu stanowią określoną całość, a ich właściwą współpracę zapewniają określone cechy techniczne ich budowy.
Podstawowy zakres ochrony spornego rozwiązania został określony w zastrzeżeniu 1 (niezależnym) informującym, że: "System mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych zawierający ramę, na której zamocowana jest folia reklamowa posiadająca na obrzeżach tuneliki z osadzonym wewnątrz prętem mocującym, wyposażone w poprzeczne wycięcia znamienny tym, że folia posiada tunelik na obrzeżu każdego boku, przy czym każdy z tunelików posiada co najmniej dwa poprzeczne wycięcia odsłaniające osadzony w nich pręt, zaś rama nośna zaopatrzona jest w zaczepy stałe i zaczepy ruchome, usytuowane odpowiednio do położenia poprzednich wycięć wykonanych w folii poprzez które pręt osadzony jest na zaczepach". Z kolei zastrzeżenie 2 (zależne) precyzuje, że system wg zastrzeżenia 1 znamienny tym, że rama nośna na górnym boku ma zamocowane co najmniej dwa zaczepy stałe zaś na bokach pionowych i dolnym po co najmniej dwa zaczepy ruchome. Natomiast zastrzeżenie 3 (zależne) informuje, że system wg zastrzeżenia 1 lub 2 znamienny tym, że zaczepy ruchome zbudowane są z obustronnie otwartej prostokątnej puszki zaopatrzonej we wspornik, na którym zamocowany jest obrotowo koniec ramienia zaczepowego, który w części wystającej poza puszkę ma wybranie, przy czym ramię zaczepowe podwieszone jest na sprężynie zaś wystająca poza puszkę część ramienia połączona jest obrotowo z ramieniem blokującym zaopatrzonym w ząbki, w które wchodzi blokada zamocowana do puszki, przy czym blokada i ramię blokujące połączone są ze sobą sprężyną.
Urząd zauważył, że w pierwotnej wersji zgłoszenie dotyczyło wynalazku (nie wzoru użytkowego) stanowiącego to samo rozwiązanie, tak samo nazwane. Jednakże wobec wątpliwości zgłoszonych przez UP w fazie badawczej zgłoszenia wynalazku, dotyczących braku poziomu wynalazczego (nieoczywistości rozwiązania według art. 26 p.w.p.), zgłaszający z zachowaniem terminu złożył wniosek o konwersję zgłoszenia na wzór użytkowy, przysyłając przeredagowaną wersję dokumentacji. W wersji tej zgłaszający zachował zestaw trzech zastrzeżeń przywołujących elementy tych samych cech rozwiązania i zachowujących ten sam poziom ogólności użytych określeń, jak w wersji zgłoszenia wynalazku.
Zdaniem UP, konwersja zgłoszenia na wzór użytkowy determinowała ocenę przedmiotu zgłoszenia jako konkretnego rozwiązania o "trwałej postaci".
Urząd podkreślił, że przedmiotem zgłoszenia wzoru użytkowego nr Ru 64375 jest "system mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych" zawierający ramę, na której zamocowana jest folia reklamowa zakończona ukształtowanymi odpowiednio tunelikami wyposażonymi w odpowiednie wycięcia, z osadzonymi wewnątrz tunelików prętami, znamienny tym, że: tuneliki znajdują się na obrzeżach boków Qest (to cecha widoczna w rozwiązaniu US 5555659); w tunelikach wykonane są wycięcia odsłaniające znajdujące się wewnątrz pręty (cecha widoczna w rozwiązaniu US 5555659), a rama nośna zaopatrzona jest w zaczepy stałe i zaczepy ruchome usytuowane w miejscach wycięć w folii (cecha widoczna w rozwiązaniu US 5555659).
Organ zauważył, że pozostałe zastrzeżenia zależne spornego wzoru użytkowego, wskazywały na cechy konstrukcji wariantów wykonania mających podstawowy zakres ochrony określony w zastrzeżeniu 1. Jednakże przy przyjętym przez uprawnionego w zastrzeżeniu 1 stopniu ogólności opisu wskazanych cech, sama budowa tunelików, konstrukcja zaczepów stałych, zaczepów ruchomych, innych elementów spornego rozwiązania odróżniających je od porównywalnych rozwiązań stanowiły szczegóły konstrukcyjne wynikające z umiejętności, wiedzy, doświadczenia i wyobraźni konstruktora. Polemika między stronami sporu dotyczyła głównie ww. szczegółów oraz tożsamych funkcji, jakie spełniają podzespoły "systemu" w porównaniu z podobnymi rozwiązaniami.
Zdaniem Urzędu, szczegółowa analiza materiałów dowodowych wykazała, że rozwiązania widoczne w przeciwstawionym wynalazku US 5555659 podważyły nowość spornego wzoru użytkowego w obszarze określonym w części znamiennej zastrzeżenia 1 (niezależnego).
Natomiast za porównywalny, ale nie podważający nowości wzoru, UP uznał wskazany przez A. projekt konstrukcji reklamowej wykonany dwa lata przed zgłoszeniem spornego rozwiązania. Przeciwstawione rozwiązanie nie posiada zaczepów stałych i ruchomych w postaci kombinacji dźwigni, służących do umiejscowienia folii na ramie konstrukcji, a ma jedynie system cięgien pasowych napinania folii elastycznej, co odróżnia je od analizowanych rozwiązań i nie podważa wymogu nowości w rozumieniu art. 25 p.w.p.
Urząd nie podzielił opinii spółki co do braku użyteczności spornego wzoru użytkowego. W ocenie UP sporny wzór stanowi interesujące konstrukcyjnie rozwiązanie, w którym dzięki prostej budowie ruchomych zaczepów oraz zastosowaniu zębatki możliwe jest uproszczenie czynności niezbędnych przy naciąganiu montowanej na ramie folii elastycznej.
Uprawniony ze spornego wzoru uważał, że zarzut braku nowości byłby słuszny, gdyby przeciwstawione rozwiązanie US 5555659 posiadało wszystkie cechy wskazane w spornym wzorze użytkowym, co jego zdaniem nie występowało, gdyż wśród porównanych dziewięciu cech technicznych dwie nie były tożsame.
Urząd, dostrzegając, że folia elastyczna w spornym rozwiązaniu (poz. 5 tabeli) posiadała "tuneliki" na wszystkich krawędziach, a przeciwstawione rozwiązanie amerykańskie na dwóch przeciwległych uznał, że cecha wskazana w przeciwstawionym rozwiązaniu jest widoczna w spornym wzorze użytkowym. Każdy z tunelików (poz. 6 tabeli) w spornym wzorze posiadał co najmniej dwa wycięcia odsłaniające fragment pręta w nim umiejscowionego. Wycięcia są widoczne także w rozwiązaniu amerykańskim, i to co najmniej dwa, a kwestia innego kształtu jest już szczegółem konstrukcyjnym wynikającym ze specyfiki każdego z rozwiązań.
Organ podzielił pogląd uprawnionego, że "system" wg wzoru nr Ru 64375 umożliwia szybkie, łatwe mocowanie folii reklamowej na ramie dzięki specyficznemu układowi tunelików, wycięć, prętów mocujących oraz konstrukcji zaczepów stałych i ruchomych umożliwiających także jej napinanie. Jednakże stopień ogólności określeń użytych do wskazania cech technicznych budowy, zapisany w zastrzeżeniu 1 sprawił, że rozwiązanie nie spełniło wymogu nowości z art. 25 p.w.p. Zestaw wskazanych i tak opisanych cech jest widoczny w rozwiązaniu US 5555659, mimo istniejących różnic konstrukcyjnych rozwiązań, które w tej sytuacji stanowią zespół szczegółów wynikających z umiejętności, wiedzy, wyobraźni, doświadczenia konstruktora realizującego rozwiązanie zawierające ramę, folię elastyczną, system zaczepów do jej mocowania i naciągania.
Uprawniony nie zgodził się ze stanowiskiem UP i wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Wnosił o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Urząd wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Podobnie, A. w piśmie procesowym z 26 lutego 2018 r., wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wspomnianym wyrokiem oddalił skargę na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Nie stwierdził naruszenia prawa materialnego ani procesowego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi.
Sąd podzielił stanowisko UP, że A. wykazał posiadanie interesu prawnego. Strony są bowiem bezpośrednimi konkurentami, co implikuje, że sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej prawem swobody działalności gospodarczej spółki, zagwarantowanej w art. 20 i 22 Konstytucji RP, potwierdzonej w art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), obecnie w art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.).
Przechodząc do oceny spornego rozwiązania dokonanej przez organ, WSA przypomniał, że przedmiotem tego rozwiązania przedstawionego w opisie ochronnym jest "System mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych" rozumiany jako zbiór cech technicznych budowy elementów, które po zestawieniu stanowią określoną całość, a ich właściwą współpracę zapewniają określone cechy techniczne ich budowy.
Sąd zgodził się z UP, że podstawowy zakres ochrony spornego rozwiązania został określony w zastrzeżeniu 1 (niezależnym). Natomiast zastrzeżenie zależne 2 doprecyzowywało, że system wg zastrzeżenia 1 znamienny tym, że rama nośna na górnym boku ma zamocowane co najmniej dwa zaczepy stałe zaś na bokach pionowych i dolnym po co najmniej dwa zaczepy ruchome, a zastrzeżenie zależne 3 odnosiło się do budowy zaczepów.
Sąd przywołując definicję wzoru użytkowego, ujętą w art. 94 p.w.p. zauważył, że w pierwotnej wersji zgłoszenie dotyczyło wynalazku (nie wzoru użytkowego) stanowiącego to samo rozwiązanie. Przytaczając treść ówczesnego zastrzeżenia 1 (niezależne) zauważył, że przywoływało ono dokładnie taki sam zestaw cech technicznych budowy jak zastrzeżenie 1 (niezależne) ocenianego wzoru użytkowego.
Wobec wątpliwości UP, zaistniałych w fazie badawczej zgłoszenia wynalazku, dotyczących braku poziomu wynalazczego (art. 26 p.w.p.) uprawniony złożył wniosek o konwersję zgłoszenia na wzór użytkowy, przysyłając przeredagowaną wersję dokumentacji. W wersji tej skarżący nadal zachował zestaw trzech zastrzeżeń przywołujących asortyment tych samych cech rozwiązania i zachowujących ten sam poziom ogólności użytych określeń, jak w pierwotnej wersji zgłoszenia wynalazku. Zdaniem WSA konwersja zgłoszenia na wzór użytkowy skutkowała niezastosowaniem w ocenie zdolności ochronnej wymogu poziomu wynalazczego, ale determinowała jednocześnie podejście do przedmiotu zgłoszenia jako do konkretnego rozwiązania o "trwałej postaci".
Sąd podkreślił, że w zgłoszeniu zakres podstawowy oczekiwanej ochrony spornego wzoru został określony w zastrzeżeniu 1 (niezależnym), a zastrzeżenia zależne wskazują możliwe warianty rozwiązań zachowujące podstawowy zestaw cech wskazanych w zastrzeżeniu 1.
Akceptując stanowisko UP co do zakresu przedmiotu spornego wzoru użytkowego: "system mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych" zawierający ramę, na której zamocowana jest folia reklamowa zakończona ukształtowanymi odpowiednio tunelikami wyposażonymi w odpowiednie wycięcia, z osadzonymi wewnątrz tunelików prętami, znamienny tym, że: tuneliki znajdują się na obrzeżach boków Qest (cecha widoczna w rozwiązaniu US 5555659); w tunelikach wykonane są wycięcia odsłaniające znajdujące się wewnątrz pręty (cecha widoczna w rozwiązaniu US 5555659); rama nośna zaopatrzona jest w zaczepy stałe i zaczepy ruchome usytuowane w miejscach wycięć w folii (cecha widoczna w rozwiązaniu US 5555659), Sąd stwierdził, że przy przyjętym przez uprawnionego w zastrzeżeniu 1 stopniu ogólności opisu wskazanych cech, sama budowa tunelików, konstrukcja zaczepów stałych, zaczepów ruchomych, innych elementów spornego rozwiązania odróżniających je od porównywalnych rozwiązań stanowi szczegóły konstrukcyjne wynikające z umiejętności, wiedzy, doświadczenia i wyobraźni konstruktora. Polemika między stronami sporu dotyczyła głównie ww. szczegółów oraz tożsamych funkcji, jakie spełniają podzespoły "systemu" w porównaniu z podobnymi rozwiązaniami.
Zdaniem Sądu za słuszną należało uznać opinię UP, że rozwiązania widoczne w przeciwstawionym wynalazku podważają nowość spornego wzoru użytkowego w obszarze określonym w części znamiennej zastrzeżenia 1 (niezależnego).
Sąd zgodził się, że nie podważał nowości wzoru wskazany przez Spółkę projekt konstrukcji reklamowej wykonany dwa lata przed zgłoszeniem spornego rozwiązania Ru 64375.
Prawidłowo również według Sądu, Urząd nie podzielił opinii wnioskodawcy co do braku użyteczności spornego wzoru użytkowego.
Natomiast Sąd uznał za słuszne stanowisko UP co do braku nowości rozwiązania spornego wzoru użytkowego i przeprowadzone przez organ porównanie cech obu rozwiązań. Stopień ogólności określeń użytych do wskazania cech technicznych budowy podanych w zastrzeżeniu 1 sprawił, że rozwiązanie nie spełniło wymogu nowości w rozumieniu art. 25 p.w.p. a zestaw wskazanych i tak opisanych cech jest widoczny w rozwiązaniu US 5555659, mimo istniejących różnic konstrukcyjnych rozwiązań, które w tej sytuacji stanowią zespół szczegółów wynikających z umiejętności, wiedzy, wyobraźni, doświadczenia konstruktora realizującego rozwiązanie zawierające ramę, folię elastyczną, system zaczepów do jej mocowania i naciągania.
W rezultacie, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja okazała się prawidłowa. Nie naruszała przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Urząd wypełnił obowiązki wynikające z art. 7, 77 k.p.a. gromadząc w aktach sprawy dowody, konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Organ jako dowód wziął pod uwagę wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Nadto decyzja zawierała również niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a.
Uprawniony, nie zgadzając się z wyrokiem WSA, wystąpił ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Orzeczenie zaskarżył w całości. Wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił:
I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 25 p.w.p. w zw. z art. 100 p.w.p. oraz art. 94 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że badanie przesłanki nowości rozwiązania zastrzeganego zastrzeżeniem niezależnym wzoru użytkowego może polegać na tym, że jakakolwiek z badanych cech zastrzeżenia niezależnego, chociaż nie została ujawniona wprost w dokumencie opisującym rozwiązanie znane ze stanu techniki, może zostać wyinterpretowana przez specjalistę z dziedziny z ujawnienia ogólnego (generalnego), podczas gdy prawidłowa wykładnia określonej w art. 25 p.w.p. przesłanki nowości rozwiązania wyklucza możliwość wyinterpretowania przez specjalistę z dziedziny cech rozwiązania przeciwstawionego w przypadku braku wyraźnego występowania tych cech w przeciwstawionym rozwiązaniu, natomiast rozwiązanie jest nowe, jeżeli wcześniej ujawnione rozwiązanie nie zawiera wszystkich cech zastrzeganych wzorem użytkowym;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie rozpatrzenia zarzutu zawartego w skardze, co do braku zastosowania przez organ art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 100 p.w.p., czego następstwem było wydanie przez Urząd zaskarżanej decyzji z naruszeniem prawa materialnego, co skutkowało oddaleniem skargi w sytuacji gdy Sąd powinien był uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) zw. z art. 7 oraz 77 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na:
a. zaniechaniu przez Sąd I Instancji rzetelnego wyjaśnienia sposobu badania nowości rozwiązania chronionego prawem ochronnym o numerze Ru 64375;
b. bezpodstawnym przyjęciu, iż wszystkie cechy rozwiązania chronionego prawem ochronnym o numerze Ru 64375 zostały ujawnione w dokumencie patentowym US 5555659 oraz zaniechaniu przeprowadzenia analizy tożsamości każdej z cech rozwiązania skarżącego z cechami ujawnionymi w dokumencie patentowym US 5555659;
c. zaniechaniu przez Sąd I Instancji rzetelnego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powodów, dla których uznał, iż cecha w brzmieniu "folia (1) posiada tunelik (2) na obrzeżu każdego boku," zastrzeżenia niezależnego 1 została ujawniona w dokumencie patentowym US 5555659;
co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na nieprawidłowym uznaniu, iż wzór użytkowy Ru 64375 nie spełnia wymogu nowości, a w konsekwencji, iż nie zostały spełnione wymagania do uzyskania prawa ochronnego, podczas gdy prawidłowe zastosowanie powyższych przepisów powinno prowadzić do uznania bezzasadności wniosku o unieważnienie spornego wzoru i w konsekwencji uwzględnienie skargi Skarżącego i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w skardze na decyzję, podczas gdy rozpoznanie tych zarzutów miało istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do braku możliwości dokonania rzetelnej kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia.
Kierując się powyższym, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. skarżący wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości WSA do ponownego rozpoznania; alternatywnie: w przypadku przyjęcia, że nie są uzasadnione zarzuty naruszenia procedury podniesione w przedmiotowej skardze, o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji UP w całości; w obu przypadkach wnosił o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawił w jej uzasadnieniu.
Uczestnik postępowania w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania oraz o przeprowadzenie rozprawy.
W dalszych pismach procesowych skarżący oraz spółka popierali swoje dotychczasowe stanowiska. Podobne opinie przedstawili w tym także pełnomocnik Urzędu na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniesiona skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, o czym świadczy właśnie wskazane wyżej związanie podstawami skargi kasacyjnej, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa autor skargi kasacyjnej. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Dlatego też skarżący kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić, wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w przypadku naruszenia przepisów postępowania (por. wyroki NSA z: 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2702/16, 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 231/18, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd kasacyjny nie ma ani obowiązku, ani prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu.
Zasadą pozostaje, że jeżeli autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, to najpierw rozpoznaje się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż przesądzenie o prawidłowości ustaleń pozwala dopiero na ocenę zastosowanych przepisów prawa materialnego.
Przechodząc zatem do oceny zarzutów procesowych jako pierwszy należy rozpoznać najdalej idący zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w stanie rozpoznać zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., sformułowanego w pkt II.3. petitum skargi kasacyjnej. Skarżący bowiem w ww. zarzucie opisał, że WSA w uzasadnieniu nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, nie konkretyzując tych zarzutów ani w tym miejscu, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawierało rozwinięcia tego zarzutu).
Uzasadnienie zaś jest istotnym elementem skargi kasacyjnej. Powinno zostać sformułowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, które autor skargi kasacyjnej uznaje za naruszone.
Odnosząc się do zarzutu ujętego w pkt II. 1. petitum skargi kasacyjnej, to jest naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. wskutek pominięcia zarzutu naruszenia przez UP art. 89 ust. 1 w zw. z art. 100 p.w.p., co mogłoby doprowadzić do uchylenia decyzji, a UP mógłby unieważnić wzór użytkowy w części i w konsekwencji zawęzić zakres jego ochrony, należało ten argument uznać za nieuzasadniony. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co do zasady komentowany przepis obliguje sąd I instancji do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia. Niezwiązanie granicami skargi oznacza natomiast, że sąd ten ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W niniejszej sprawie brak bezpośredniego odniesienia się przez Sąd I instancji do zarzutu naruszenia przez UP wspomnianych przepisów materialnych nie miało wpływu na wynik sprawy. Sąd zaakceptował bowiem w pełni opinię Urzędu, że sporny wzór jako całość nie był nowy z powodu ogólności określeń użytych do wskazania cech technicznych podanych w zastrzeżeniu niezależnym 1, jak i dlatego, że rozwiązania uwidocznione w przeciwstawionym wynalazku podważały jego nowość w obrębie wszystkich cech określonych w części znamiennej zastrzeżenia niezależnego. Skoro zastrzeżenia zależne na mocy art. 33 ust. 4 p.w.p. w zw. z art. 97 ust. 1 p.w.p. służą przedstawieniu wariantów wynalazku lub sprecyzowaniu cech wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym, a żadna z cech w zastrzeżeniu niezależnym nie miała cechy nowości, to tym samym zastrzeżenie zależne nie mogło tego przymiotu nadać cesze z zastrzeżenia niezależnego, do której się odnosiło. W tej sytuacji brak było podstaw do zastosowania art. 50 ust. 1 w zw. z art. 100 p.w.p. dopuszczającego, pod pewnymi warunkami możliwość uzyskania prawa ochronnego tylko do części zgłoszenia. Przy tym skarżący nie przedstawił, w jakim zakresie jego zgłoszenie, po przeredagowaniu, mogłoby uzyskać prawo ochronne.
Przechodząc do oceny wyroku Sądu I instancji co do prawidłowości kontroli decyzji UP odnoszącej się do nowości rozwiązania zastrzeganego spornym rozwiązaniem, należy przypomnieć, że kwestii tej dotyczyły zarzuty ujęte w pkt I. i II.2. petitum skargi kasacyjnej. Skarżący zarzucał Sądowi I instancji akceptację stanowiska Urzędu, obejmującą błędną wykładnię art. 25 w zw. z art. 100 w zw. z art. 94 p.w.p., definiującego przesłankę nowości rozwiązania (w pkt I.) oraz nieprawidłowe ustalenia, skutkujące przyjęciem braku nowości omawianego rozwiązania i prowadzące do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 k.p.a. (pkt II.2. lit. a-c).
W przypadku tych zastrzeżeń do wyroku, najpierw należało, inaczej niż wynikałoby z wyżej powołanej zasady, skontrolować prawidłowość interpretacji pojęcia nowości rozwiązania realizowanego we wzorze użytkowym, gdyż wykładnia tego pojęcia miała z kolei wpływ na zakres ustaleń faktycznych.
Według brzmienia art. 94 ust. 1 p.w.p. wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Zatem nowość, obok użyteczności, jest jedną z podstawowych przesłanek uznania rozwiązania technicznego za wzór użytkowy.
Należy zauważyć, że ocena spornego rozwiązania jako użytecznego nie była sporna.
Odnosząc się do kryterium nowości wzoru użytkowego, z mocy art. 100 p.w.p. należy odpowiednio stosować przepisy p.w.p. dotyczące patentów na wynalazki, w tym art. 25 p.w.p. definiujący pojęcie nowości wynalazku w ust. 1, w myśl którego wynalazek (tutaj: wzór użytkowy) uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Przez stan techniki zaś, na mocy art. 25 ust. 2 p.w.p., rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu(tutaj: prawa ochronnego), zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób.
Należy wyjaśnić, że zakres ochrony wzoru użytkowego wyznacza art. 96 p.w.p, zgodnie z którym zakres przedmiotowy prawa ochronnego określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego (por. wyrok NSA z 15 listopada 2011r., sygn. akt II GSK 1124/10, Lex nr 1132044). Badanie nowości musi zidentyfikować tę nowość w odniesieniu do kształtu, budowy bądź zestawienia. Nie chodzi zatem o stwierdzenie, że rozwiązanie takie różni się od rozwiązań ujawnionych w stanie techniki, ale że różnice te dotyczą kształtu, budowy lub zestawienia. Te cechy są ujawniane w zastrzeżeniach jako mające wpływ na ocenę rozwiązania jako wzoru. Zastrzeżenia zatem, a nie ogólna postać (wygląd) danego przedmiotu determinują zakres ochrony (por E. Traple (red.). Prawo patentowe. Część II, WKP 2017). Bierze się pod uwagę zastrzeżenia niezależne, które powinny przedstawiać ogół cech zgłaszanego wzoru, zgodnie z art. 33 ust. 3 w zw. z art. 97 ust. 1 p.w.p. (do zgłoszenia wzoru użytkowego stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 2, art. 31-33 p.w.p.). Zastrzeżenia zależne, jak już wspomniano służą do przedstawienia wariantów wzoru lub sprecyzowania cech wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym. Należy też zauważyć, że z mocy art. 97 p.w.p. zgłoszenie wzoru użytkowego może obejmować tylko jedno rozwiązanie.
Wobec powyższego w kwestii zakresu przedmiotowego prawa ochronnego na wzór użytkowy nieuzasadnione jest odwoływanie się przez skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej do art. 63 p.w.p., gdyż art. 100 p.w.p. nie przewiduje odpowiedniego stosowania wspomnianego uregulowania. Zagadnienie to samodzielnie reguluje art. 96 p.w.p.
Z punktu widzenia redagowania zastrzeżenia niezależnego i jego treści należy odwołać się do § 8 w zw. z § 16 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 102, poz. 1119), zgodnie z którym zastrzeżenie niezależne powinno zawierać: część nieznamienną, podającą zespół cech technicznych niezbędny do określenia przedmiotu wzoru użytkowego; część nieznamienna powinna rozpoczynać się od tytułu wzoru użytkowego lub od tej części tytułu wzoru, która dotyczy wzoru zastrzeganego danym zastrzeżeniem, a w uzasadnionym przypadku może ograniczać się tylko do tytułu wzoru lub odpowiedniej jego części (pkt 1), oraz część znamienną, poprzedzoną wyrazami "znamienny tym, że", podającą zwięźle te cechy techniczne (cechy znamienne) zastrzeganego wzoru, które mają go wyróżniać spośród innych rozwiązań technicznych mających zespół cech określonych w części nieznamiennej (pkt 2).
Dlatego do określenia czy rozwiązanie jest nowe, istotne jest ustalenie zakresu rozwiązania w oparciu o jego zastrzeżenia ochronne.
Kryterium braku nowości wymaga bowiem, aby przeciwstawione rozwiązanie było tożsame pod względem budowy i elementów rozwiązaniu przeciwstawnemu. Zakres prawa ochronnego wyznaczają wszystkie cechy techniczne zawarte w zastrzeżeniu, nie zaś wyróżnione spośród nich zastrzeżenia elementów istotnych. Nie powinno się raczej dokonywać zabiegu wyróżnienia cech istotnych i nieistotnych wzoru użytkowego (por. E. Traple, tamże; T. Demendecki i in., Prawo własności przemysłowej. Komentarz do art. 25 i art. 96, LEX 2015; Nowińska Ewa, Promińska Urszula, Szczepanowska-Kozłowska Krystyna, Własność przemysłowa i jej ochrona, LexisNexis 2014). Brak nowości spornego wzoru użytkowego występuje, jeżeli dane rozwiązanie w dacie jego pierwszeństwa nie było nowe ze względu na jego wcześniejsze udostępnienie do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy wszystkie zastrzeżone cechy znamienne (por. wyroki NSA z: 19 grudnia 2012r., sygn. akt II GSK 1818/11, Lex nr 1367173; z 23 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2784/15, Lex nr 2332830; wyrok WSA w Warszawie z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1973/17, Lex nr 2452873).
Bezsporne jest, że zarzut braku nowości może być skutecznie postawiony, jeżeli wynika z porównania tylko dwóch rozwiązań: badanego i przeciwstawionego, a nie z porównania kilku rozwiązań.
Jeżeli wzór użytkowy stanowi zestawienie przedmiotów o trwałej postaci, to wprowadzenie w nim - w stosunku do znanego stanu techniki - zmian tylko w kilku częściach składowych stanowi już o powstaniu innego zespołu części składowych, a więc innego przedmiotu (por. T. Demendecki, tamże, komentarz do art. 96; E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall, Prawo własności przemysłowej, Wyd. Prawnicze, Warszawa 2007, s. 148).
Zatem ocena nowości danego rozwiązania opiera się na zastrzeżeniu niezależnym, które powinno przedstawiać ogół cech zgłaszanego wzoru. W razie wątpliwości co do zakresu rozwiązania technicznego, a tym samym i ochrony należy odwoływać się do opisu wzoru ujawniającego jego istotę (art. 96, p.w.p., art. 31 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 97 ust. 1 p.w.p.) oraz rysunków, które powinny w sposób czytelny, w połączeniu z opisem i zastrzeżeniami patentowymi, odtwarzać przedmiot wynalazku w ujęciu schematycznym (art. 33 ust. 6 w zw. z art. 97 ust. 1 p.w.p.).
Sąd I instancji w zasadzie przyjął, że "zakres podstawowy oczekiwanej ochrony jest określony w zastrzeżeniu 1". Jednakże nie przeprowadził oceny obejmującej porównanie przez UP rozwiązań: spornego i przeciwstawionego w odniesieniu do poszczególnych zastrzeżeń ujętych w obu rozwiązaniach, podobnie zresztą jak UP w zaskarżonej decyzji, akceptując takie podejście organu (s. 11-12 uzasadnienia). Wystarczająca dla Sądu była ogólna ocena porównywanych rozwiązań, w rezultacie prowadząca do przypisania przeciwstawionemu rozwiązaniu cech, które z jego opisu nie wynikały, a natomiast zostały zastrzeżone w spornym rozwiązaniu.
Dlatego okazał się zasadny zarówno zarzut naruszenia prawa materialnego, ujęty w pkt I. petitum skargi kasacyjnej, jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 7 ooraz art. 77 k.,p.a., zredagowany w pkt II.2. petitum skargi kasacyjnej. W tym ostatnim zarzucie sformułowano trzy zarzuty (lit. a-c), ale dotyczą one braku rzetelnego wyjaśnienia sposobu badania nowości spornego rozwiązania i związanej z tym błędnej analizy cech porównywanych rozwiązań, co skutkowało niepełnym i pozbawionym rzetelnej oceny obu rozwiązań uzasadnieniem kwestionowanego orzeczenia.
Sąd I instancji porównując oba rozwiązania stwierdził, że "stopień ogólności określeń użytych do wskazania cech technicznych budowy podanych w zastrzeżeniu 1 sprawił, że rozwiązanie nie spełniło wymogu nowości w rozumieniu art. 25 ustawy p.w.p. a zestaw wskazanych i tak opisanych cech jest widoczny w rozwiązaniu US 5555659 mimo istniejących różnic konstrukcyjnych rozwiązań, które w tej sytuacji stanowią zespół szczegółów wynikających z umiejętności, wiedzy, wyobraźni, doświadczenia konstruktora realizującego rozwiązanie zawierające ramę, folię elastyczną, system zaczepów do jej mocowania i naciągania.". Zatem uznał, że cechy spornego rozwiązania podane w zastrzeżeniu niezależnym 1 były nazbyt ogólne, a z drugiej strony cechy tego rozwiązania można było wywieść z przeciwstawionego patentu US 5555659.
Sąd jednak, a wcześniej Urząd nie wyjaśnili, w czym miałby się przejawiać poziom ogólności określeń użytych do wskazania cech technicznych rozwiązania w zastrzeżeniu 1, skutkujący brakiem nowości spornego wzoru użytkowego. Zwłaszcza, że równocześnie klasyfikowali cechy określone w zastrzeżeniu 1 spornego rozwiązania jako szczegóły konstrukcyjne wynikające z umiejętności, wiedzy doświadczenia i wyobraźni konstruktora, odróżniające je od porównywalnych rozwiązań. W prezentowanym stanowisku pojawiła się zatem niespójność co do stopnia określoności spornego rozwiązania, czy poddawało się ocenie według kryteriów określonych w art. 94 i nast. p.w.p.
Należy też zauważyć, że spółka we wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy podnosiła m.in., że cechy techniczne rozwiązania opisane w części przedznamiennej zastrzeżenia niezależnego są w zasadzie zbieżne z cechami technicznymi scharakteryzowanymi w części znamiennej tego zastrzeżenia. Taki sam postulat zgłosiła we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy. Urząd w tamtym postępowaniu nie podzielił stanowiska A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2401/14, oddalając skargę spółki stwierdził, że zarzut ten oraz zarzut dotyczący braku nowości i użyteczności spornego rozwiązania, z uwagi na treść art. 253 ust. 2 p.w.p., może być rozpatrzony tylko w postępowaniu o unieważnienie prawa ochronnego a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej prawa ochronnego. Opinię tę podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3259/15.
Wobec tego powstała wątpliwość czy stwierdzona przez Urząd, a zaakceptowana przez WSA ogólność określeń użytych do wskazania cech budowy spornego rozwiązania uniemożliwiająca uznanie tego wzoru za nowy, wynikała z powyższego stanowiska A., czy też była wynikiem dostrzeżenia innych okoliczności w procesie badania nowości tego rozwiązania. Jak zaznaczono kwestia ta nie została wyjaśniona ani przez UP, ani przez Sąd. Miała zaś istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro UP i WSA nie dopatrzyli się nowości spornego rozwiązania.
Kwestia ta jest istotna też, gdyż z uwagi na kontradyktoryjność postępowania spornego o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy (art. 255 ust. 1 pkt 1, art. 2551 p.w.p.), to na stronach tego postępowania, tj. na wnioskodawcy i na uprawnionym, spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Z zasady kontradyktoryjności wynika, że żądanie A. wyznaczało granice sprawy. Rolą organu –UP było ustalenie stanu faktycznego na podstawie dowodów przedstawionych przez strony. Strona wszczynająca spór określa bowiem, w jakim zakresie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do uzyskania prawa i przedkłada dowody na poparcie swojego stanowiska (por. wyrok NSA w sprawie II GSK 1818/11).
Dlatego należy zgodzić się ze stanowiskiem uprawnionego, że postępowanie sporne ukształtowane jest na wzór postępowania cywilnego, z tym że na mocy art. 256 ust. 1 p.w.p. do postępowania spornego przed Urzędem w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a.
Należy też zauważyć, że w decyzjach odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu spornego prawa ochronnego, Urząd zaprezentował odmienne stanowisko co do nowości kwestionowanego rozwiązania.
Podobnie rzecz się miała ze stanowiskiem Urzędu, który w postępowaniu o udzielenie patentu na sporne rozwiązanie (o którym to postępowaniu wspomniał i UP, i WSA) uznał, że sporne rozwiązanie nie może uzyskać patentu jako rozwiązanie oczywiste. Podstawą takiego stanowiska UP było nie tylko obecnie przeciwsatwione rozwiązanie amerykańskie, ale i drugi amerykański patent nr US5373655 (decyzja z 11 stycznia 2008 r., Nr P.346845/DP). W tamtym postępowaniu Urząd dokonał porównania spornego rozwiązania (którego cechy rozwiązania uprawniony zachował w zgłoszonym wskutek konwersji wzorze użytkowym) z przeciwstawionym rozwiązaniem US5555659 i nie miał wątpliwości co do odmienności obu rozwiązań w takim zakresie, że sporne rozwiązanie mogłoby uzyskać prawo ochronne jako wzór użytkowy, co tez potem uczynił.
Stanowiska te nie są wiążące w niniejszej sprawie, ale Urząd powinien wyjaśnić, dlaczego nie zgodził się z wcześniejszą swoją argumentacją, dotyczącą tego samego rozwiązania, tym bardziej, że w opisie spornego wzoru nr Ru 64375 uprawniony w stanie techniki wskazał na patent amerykański US5555659. Okoliczności te zostały pominięte przez UP i WSA przy ocenie nowości spornego rozwiązania.
Sąd akceptując stanowisko Urzędu co do niespełniania cechy nowości przez sporne rozwiązanie, zgodził się z argumentami, że zestaw wskazanych i opisanych cech z tego wzoru jest widoczny w rozwiązaniu zabezpieczonym patentem US 5555659, mimo istniejących różnic konstrukcyjnych.
Organ, a za nim WSA stwierdzili, że podstawowy zakres ochrony spornego rozwiązania został określony w zastrzeżeniu 1 (niezależnym) informującym, że: "System mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych zawierający ramę, na której zamocowana jest folia reklamowa posiadająca na obrzeżach tuneliki z osadzonym wewnątrz prętem mocującym, wyposażone w poprzeczne wycięcia znamienny tym, że folia posiada tunelik na obrzeżu każdego boku, przy czym każdy z tunelików posiada co najmniej dwa poprzeczne wycięcia odsłaniające osadzony w nich pręt, zaś rama nośna zaopatrzona jest w zaczepy stałe i zaczepy ruchome, usytuowane odpowiednio do położenia poprzednich wycięć wykonanych w folii poprzez które pręt osadzony jest na zaczepach.". Odczytali to zastrzeżenie w ten sposób, że przedmiotem zgłoszenia wzoru użytkowego Ru 64375 był "system mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych" zawierający ramę, na której zamocowana jest folia reklamowa zakończona ukształtowanymi odpowiednio tunelikami wyposażonymi w odpowiednie wycięcia, z osadzonymi wewnątrz tunelików prętami, znamienny tym, że:
- tuneliki znajdują się na obrzeżach boków Qest (jest to cecha widoczna w rozwiązaniu US 5555659);
- w tunelikach wykonane są wycięcia odsłaniające znajdujące się wewnątrz pręty (cecha widoczna w rozwiązaniu US 5555659);
- rama nośna zaopatrzona jest w zaczepy stałe i zaczepy ruchome usytuowane w miejscach wycięć w folii (cecha widoczna w rozwiązaniu US 5555659).
Porównując sporne rozwiązanie z przeciwstawionym ani Urząd, ani Sąd I instancji nie wskazał konkretnych cech obu rozwiązań zawartych w ich opisach ochronnych, które doprowadziły do takich wniosków, niekorzystnych dla uprawnionego. Należy zauważyć, że uprawniony w odpowiedzi na wniosek o unieważnienie, skardze, jak i w skardze kasacyjnej szczegółowo przedstawił różnice między oboma rozwiązaniami, kierując się cechami zastrzeżenia niezależnego 1 spornego rozwiązania i wyartykułował, które cechy są charakterystyczne wyłącznie dla spornego rozwiązania. Urząd ani WSA nie przeanalizowali szczegółowo tych pism. Cechy różniące oba rozwiązania były zbieżne z wcześniejszymi argumentami UP w opisanych wyżej postępowaniach, uznającymi sporny wzór użytkowy jako spełniający cechy nowości.
Organ nie wyjaśnił dostatecznie, a WSA przyjął takie uzasadnienie, dlaczego zawarte w zastrzeżeniu 1 niezależnym spornego wzoru cechy: "folia (1) posiada tunelik (2) na obrzeżu każdego boku ... zaś rama nośna zaopatrzona jest w zaczepy stałe (6) i zaczepy ruchome (7)" zostały ujawnione w patencie US 5555659: : w odniesieniu do Rys. 1, transparent 1 wykonany jest z elastycznego, rozciągliwego materiału, takiego jak nylon. Pierwsza i druga rurka sztywna 2 i 3 sa wsuwane w tunele 4 na przeciwległych końcach transparentu 1" (Szczegółowy opis niniejszego wynalazku, s. 9 tłumaczenia przysięgłego opisu) czy też: "Zastrzegam, co następuje: 1. Urządzenie do szybkiego montażu dużych transparentów reklamowych w skład którego wchodzi: ...(b) konstrukcja nośna, na której można szybko zamocować transparent w ustalonej z góry płaszczyźnie; (c) pierwszy element montażowy przymocowany do wspomnianej konstrukcji nośnej...; (d) drugi element montażowy oddalony od wspomnianego pierwszego elementu o odległość zasadniczo równą długości wspomnianego rozciągliwego transparentu..." (s. 11 tłumaczenia przysięgłego opisu).
Z przedstawionych przykładowo fragmentów opisu amerykańskiego patentu wynika, że rozwiązanie obejmowało dwa sztywne elementy (rury) na przeciwległych końcach transparentu. Natomiast według spornego rozwiązania, z uwagi, że folia posiada tuneliki na obrzeżu każdego boku i ma konstrukcja kształt ramy nośnej, to wskazywałoby, że wykorzystane są cztery pręty we wzajemny układzie i mocowaniu. Nie zostało wyjaśnione, dlaczego ta cecha miałaby być objęta wcześniejszym patentem i mieściłaby się wyłącznie w różnicach konstrukcyjnych, a nie była samodzielnym rozwiązaniem technicznym, zwłaszcza, że uprawniony konsekwentnie na te różnice wskazywał.
Opisane czynności organ przeprowadził z naruszeniem zasady z art. 7 k.p.a. nakazującej, aby w toku postępowania organy administracji publicznej stały na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmował wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, doprecyzowanej w art. 77 § 1 k.p.a., że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Oczywiście obie zasady doznają ograniczenia z uwagi na sporny charakter postępowania przed Urzędem i regułą wynikająca z art. 256 ust. 1 p.w.p. Konsekwencją opisanych uchybień było sporządzenie uzasadnienia decyzji z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a., wymagających, aby uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Sąd z kolei, podzielając w pełni stanowisko Urzędu obarczone opisanymi uchybieniami, naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., nakazujący Sądowi uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji lub postanowienia w całości albo w części, w przypadku stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a.a. uchylił zaskarżony wyrok, a uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Przepis art. 188 p.p.s.a. pozwala NSA na wydanie orzeczenia reformatoryjnego nie tylko w przypadku uwzględnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego, ale również przepisów postępowania. Wolą ustawodawcy było zatem rozszerzenie możliwości reformatoryjnego orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, a więc orzekania bezpośrednio także co do samej skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Warunkiem skorzystania z możliwości, jakie daje ten przepis jest zaistnienie sytuacji, w której istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
Mając na uwadze charakter uchybień, którymi dotknięty jest wyrok Sądu I instancji oraz zaakceptowania przezeń decyzja UP oraz fakt, że uchybień tych nie dałoby się usunąć podczas ponownego badania sprawy przez WSA, zdaniem Sądu kasacyjnego zaistniała możliwość wydania wyroku reformatoryjnego. Oba rozstrzygnięcia są dotknięte tym samymi uchybieniami.
Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawioną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnię przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego w zakresie ustalania przesłanek, o jakich mowa w art. 25 w zw. w zw. z art. 100 w zw. z art. 94 p.w.p.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 § 1, art. 205 § 2 art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 z późn. zm.) orzekł, jak sentencji wyroku.