II GSK 1690/21

III SA/Łd 930/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-04-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Janusz Nowacki /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1690/21 - Wyrok NSA z 2025-01-23
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 944
art. 99 ust. 1 i ust. 2, art. 102, art. 103, art. 107 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i ust. 5
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 50, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 20 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Asesor WSA Paweł Dańczak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2021 roku sprawy ze skargi A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na czynności [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Ł. z dnia [...] roku i [...] roku w przedmiocie zmiany danych w rejestrze zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych, punktów aptecznych oddala skargę. e.o.
Uzasadnienie
W dniu 15 października 2020 r. [...] Sp. z o. o. z siedzibą w G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę G. na czynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie dokonania bez podstawy prawnej, faktycznej oraz bez wydania decyzji zmiany statusu aktywności aptek ogólnodostępnych zlokalizowanych w K. przy ul. A 12/14 oraz w R. przy ul. B 8 na "apteki nieaktywne" w systemie teleinformatycznym zwanym Krajowym Rejestrem Zezwoleń na Prowadzenie Aptek Ogólnodostępnych, Punktów Aptecznych oraz Rejestrem Udzielonych Zgód na Prowadzenie Aptek Szpitalnych i Zakładowych (dalej: Rejestr aptek), która to czynność została dokonana w dniu 5 października 2020 r. i w dniu 8 października 2020 r.
Zaskarżonej czynności strona skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 104 ust. 2 w zw. art. 107 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ustaw Prawo farmaceutyczne poprzez jego niezastosowanie i zmianę statusu aktywności aptek w K., przy ul. A 12/14 oraz R. przy ul. B 8 na nieaktywne oraz umieszczenie w Rejestrze Aptek informacji o dacie wygaśnięcia zezwolenia, pomimo braku stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń w drodze decyzji.
Strona skarżąca wskazała, że w obu aptekach ogólnodostępnych, będących przedmiotem niniejszego postępowania, spółka [...] Sp. z o.o. wystąpiła o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki w zakresie zmiany nazwy apteki oraz zmiany podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki. Organ pierwszej instancji odmówił zmiany zezwolenia powołując się na argument, iż zmiana w zakresie podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki nie może być dokonana gdyż spowodowałaby, że grupa kapitałowa, której spółka [...] Sp. z o.o. jest członkiem, przekroczyłaby limit aptek, o jakim mowa w art. 99 ust. 3 pkt 3 Prawa farmaceutycznego tj. 1%. Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego, który w obydwu sprawach utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości stanowisko organu pierwszej instancji. Spółka [...] Sp. z o.o. od decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obu sprawach oddalił skargę spółki [...]Sp. z o.o. W wyniku złożonej przez spółkę [...] Sp. z o.o. skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2020 roku, sygn. akt II GSK 3573/17 oddalił skargę kasacyjną. Skarżąca wskazała, że skutkiem powyższych rozstrzygnięć jest odmowa zmiany zezwolenia, natomiast w żadnym przypadku nie doszło do utraty ważności zezwoleń, które są ważne i nadal pozostają w obrocie, jedynie nie zostały one zaktualizowane w odniesieniu do podmiotu uprawnionego do prowadzenia tych aptek.
W dalszej kolejności strona skarżąca wyjaśniła, że w odniesieniu do każdej z aptek ogólnodostępnych będących przedmiotem niniejszego postępowania, [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie wygaszenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, wskazując, iż w ocenie organu brak jest podstaw do przejścia zezwolenia na [...] Sp. z o.o. z uwagi na uregulowanie art. 99 ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo farmaceutyczne i dlatego istnieją podstawy do wygaśnięcia zezwolenia, bowiem w takim przypadku zastosowanie znajduje art. 104 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo farmaceutyczne, zgodnie z którym zezwolenie na prowadzenie apteki wygasa w przypadku likwidacji osoby prawnej, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.
Spółka wskazała, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie wygaszenia zezwolenia odnoszące się do apteki zlokalizowanej w K., przy ul. A 12/14 jest obecnie na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji natomiast w sprawie odnoszącej się do wygaszenia zezwolenia apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w R., przy ul. B 8 Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] Sp. z o.o., uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie administracyjne przed organem pierwszej instancji.
Skarżąca podniosła, że w zakresie apteki ogólnodostępnej w K., przy ul. A 12/14 do czasu wydania rozstrzygnięcia ostatecznego i prawomocnego w sprawie, w jej ocenie zezwolenie jest ważne, skuteczne i nadal pozostaje w obrocie, natomiast wskutek decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego w odniesieniu do apteki w R., przy ul. B 8 postępowanie w przedmiocie wygaszenia zezwolenia zostało unicestwione, a zezwolenie na prowadzenie tej apteki pozostaje ważne i skuteczne, jedynie bez zaktualizowanych danych odnośnie podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki.
Przytaczając treść art. 494 § 2 k.s.h. spółka wskazała, że wg stanu prawnego na dzień 1 września 2014 r. żaden przepis nie wyłączał skutków sukcesji uniwersalnej w odniesieniu do zezwoleń na prowadzenie aptek. Takiego wyłączenia nie zawierały również decyzje udzielające zezwolenia. W konsekwencji zezwolenia po połączeniu przeszły na spółkę przejmującą [...] Fakt ten, w odniesieniu do tej konkretnej spółki, został potwierdzony w wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 14 lutego 2017 r. Ponadto pogląd ten jest powszechnie podzielany przez Naczelny Sąd Administracyjny, a częściowo także podzielany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r. odbiega od utrwalonej linii orzeczniczej NSA, a jego uzasadnienie nie przedstawia żadnych argumentów prawnych podważających wyjątkowo wnikliwą i staranną ocenę prawną NSA, prowadzącą do wniosku iż zezwolenia nie wygasają wskutek połączeń. Ponadto skarżąca podniosła, że wyrok z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 3573/17 dotyczący apteki w K. przy ul. A nie dotyczył wygaśnięcia, tylko zmiany zezwolenia i w orzeczeniu tym NSA utrzymał w mocy decyzję o odmowie zmiany zezwolenia. Przedmiotem orzekania w tamtym postępowaniu nie było wygaśnięcie zezwolenia i NSA w tym zakresie się nie wypowiadał. Ponadto wyrok NSA z 11 sierpnia 2020 roku nie jest wiążący w niniejszej sprawie, gdyż sprawa w której został wydany dotyczyła zmiany zezwolenia, a nie jego wygaśnięcia czy też cofnięcia.
Nadto strona skarżąca wskazała, że w Rejestrze Aptek we wpisie dotyczącym następujących aptek ogólnodostępnych, których właścicielem jest skarżąca, tj.:
1) Apteki ogólnodostępnej "[...] zlokalizowanej w K., przy ul. A 12/14, 97-360 K.; ID Apteki:[...]
2) Apteki ogólnodostępnej [...] zlokalizowanej w R., przy ul. B 8, 97-500 R., ID Apteki: [...]
w oknie systemu pod nazwą "status" zostało wskazane "nieaktywna" oraz w oknie "data zmiany" pojawiła się data "5 października 2020 r." - ta okoliczność jest stwierdzona na dzień sporządzenia wniosku skierowanego do [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego o niezwłoczne przywrócenie statusu aktywności aptek ogólnodostępnych w Rejestrze Aptek z dnia 7 października 2020 r.
Natomiast, po wysłaniu w/w wniosku, w Rejestrze Aptek w dalszym ciągu w oknie systemu pod nazwą "status" zostało wskazane "nieaktywna" natomiast w oknie "data zmiany" pojawiła się data "8 października 2020 r." i z analizy Rejestru wnika, że organ tego dnia dokonał zmiany polegającej na przeniesieniu informacji z okna systemu " data cofnięcia" do okna systemu "data wygaszenia".
W dalszej kolejności skarżąca wskazała, iż zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne "Wojewódzki inspektor farmaceutyczny prowadzi rejestr zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych, punktów aptecznych oraz rejestr udzielonych zezwoleń na prowadzenie aptek szpitalnych, zakładowych i działów farmacji szpitalnej." Zgodnie natomiast z ust. 2 pkt 7 art. 107 ustawy Prawo farmaceutyczne "Rejestr zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych, punktów aptecznych zawiera: datę cofnięcia albo wygaszenia zezwolenia." Zastosowanie funktora "albo" powoduje, że w Rejestrze może być data cofnięcia albo wygaszenia zezwolenia — nie ma możliwości, aby najpierw wskazana przez organ data spełniała funkcję daty cofnięcia zezwolenia, a następnie funkcję daty wygaszenia zezwolenia, jest to bowiem tzw. alternatywa wykluczająca. Skarżąca może jedynie domniemywać, jaki organ miał zamiar wpisując dane 5 października 2020 r., a jaki w dniu 8 października 2020 r. bowiem wszystkich tych czynności dokonał bez żadnej podstaw)y prawnej, jak i bez wydanej w tej sprawie decyzji administracyjnej. Wpisy do Rejestru Aptek mają charakter deklaratoryjny, a więc powinny odzwierciedlać informacje w zakresie uprzednio wydanych decyzji administracyjnych czy to w zakresie cofnięcia zezwolenia czy też jego wygaszenia, natomiast żadna z tych okoliczności nie miała miejsca.
Na zakończenie skarżąca wyjaśniła, iż dnia 3 listopada 2014 r. spółka [...] w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. przejęła Spółkę [...] Sp. z o.o. W związku z połączeniem spółek nastąpiło przejście praw i obowiązków ze [...] Sp. z o.o. na Spółkę [...] Sp. z o.o., tym samym [...] Sp. z o.o. stała się jej sukcesorem i nabyła zezwolenie na prowadzenie aptek ogólnodostępnych.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego polegającej na zmianie statusu aktywności aptek ogólnodostępnych zlokalizowanych w K., przy ul. A 12/14 (nr zezwolenia: [...]) oraz R. przy ul. B 8 (nr zezwolenia : [...]) na "apteki nieaktywne" w Rejestrze Aptek, jako czynności dokonanej bez podstawy prawnej, faktycznej oraz bez wydania wymaganej prawem decyzji administracyjnej; uznanie, że ww. apteki posiadają status "aktywna" w Rejestrze Aptek oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie w całości ewentualnie o oddalenie skargi w całości podnosząc, iż [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny udzielił spółce [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej położonej przy ul. B 8 w R. oraz w K. przy ul. B 12/14. Spółka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., została połączona ze spółką [...] Sp. z o.o. z siedzibą we W. (obecnie w G.). Do połączenia doszło w wyniku przeniesienia całego majątku m.in. spółki [...] Sp. z o.o. jako spółki przejmowanej na [...] Sp. z o.o. jako spółkę przejmującą. W wyniku dokonanego przejęcia [...] Sp. z o.o. została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w lutym 2015 r.
[...] Sp. z o.o. wystąpiła do organu z wnioskami o zmianę ww. zezwoleń poprzez zmianę podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki ze spółki [...] Sp. z o.o. na [...] Sp. z o.o. Ł. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny decyzjami odmówił Spółce dokonania wnioskowanych zmian. Powyższe rozstrzygnięcia zostały w całości utrzymane przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego. W sprawie przedmiotowych aptek zapadły również prawomocne wyroki sądów administracyjnych, podtrzymujące stanowisko organów inspekcji farmaceutycznej.
Dalej organ podniósł, iż błędnym jest twierdzenie [...]
Sp. z o.o., że w wyniku przejęcia 3 listopada 2014 r. spółki [...] Sp. z o.o., której udzielono zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w R. przy ul. A 8 oraz w K. przy ul. B 12/14, [...] Sp. z o.o. stał się jej sukcesorem i przejął ww. zezwolenia. Organ wskazał, że dokładnie ta kwestia stanowiła przedmiot zarówno postępowań administracyjnych przed organami inspekcji farmaceutycznej obu instancji, jak i była przedmiotem postępowań sądowych, w których zapadły prawomocne wyroki. Prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2906/15 dotyczący odmowy zmiany zezwolenia na aptekę w R. przy ul. Bj 8 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 listopada 2020 r. sygn. akt II GSK 3573/17 dotyczący odmowy zmiany zezwolenia na aptekę w K. przy ul. A 12/14. W obu przypadkach WSA w Warszawie i NSA ostatecznie przesądziły tę kwestię stwierdzając, że zezwolenia udzielone [...] Spółce z o.o. na prowadzenie apteki w R. przy ul. B 8 i w K. przy ul. A 12/14 nie przeszły na [...] Sp. z o.o. z uwagi na przynależność Spółki [...] Sp. z o.o. do grupy kapitałowej prowadzącej na terenie województwa [...] więcej niż 1% aptek ogólnodostępnych (art. 99 ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo farmaceutyczne). W tych sprawach sądy administracyjne ostatecznie rozstrzygnęły, że przepis art. 494 § 2 k.s.h. nie ma zastosowania w związku z art. 99 ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo farmaceutyczne. Tym samym w ocenie organu zarzut skarżącej jest bezpodstawny, ponieważ sukcesja spółki doznała ograniczenia z uwagi na przepis szczególny prawa farmaceutycznego i nie obejmuje ww. zezwoleń. Co więcej spółka [...] Sp. z o.o. nigdy nie nabyła prawa do prowadzenia żadnej z tych aptek. [...] Spółka z o.o. była uprawniona do prowadzenia ww. aptek i wraz z jej wykreśleniem z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego uprawnienie to wygasło z mocy samego prawa. [...] Sp. z o.o. nie posiada i nigdy nie posiadała zezwolenia na prowadzenie apteki w K. przy ul. A 12/14 i w R. przy ul. B 8. Organ zaznaczył, że w rejestrze zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych nie znajduje się jako podmiot posiadający zezwolenie na prowadzenie ww. aptek Spółka [...] Sp. z o.o.
Nie do zaakceptowania, w ocenie organu, jest stanowisko spółki dotyczące braku mocy wiążącej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt II GSK 3573/17. Zarówno prawomocny ww. wyrok NSA , jak i prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2906/15 dotyczyły kwestii odmowy przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki w części dotyczącej zmiany podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki z [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na [...] Sp. z o.o. z siedzibą we W., obecnie w G. W obu prawomocnych wyrokach rozstrzygnięto, że [...] Sp. z o.o. nie weszła w prawa i obowiązki wynikające z zezwoleń udzielonych [...] Sp. z o.o. na prowadzenie ww. aptek, z uwagi na przynależność Spółki [...] Sp. z o.o. do grupy kapitałowej prowadzącej na terenie województwa ł. więcej niż 1% aptek ogólnodostępnych (art. 99 ust. 3 pkt 3 ustawy - Prawo farmaceutyczne). Prawomocne wyroki sądowe rozstrzygnęły ostatecznie tę kwestię przesądzając jednoznacznie, że ww. zezwolenia nie przeszły na [...] Sp. z o.o. Oznacza to, że sprawa zmiany ww. zezwoleń i ich przejścia z [...] Sp. z o.o. na [...] Sp. z o.o. została już prawomocnie rozstrzygnięta i nie będzie mogła być ponownie rozpatrywana w innych postępowaniach przez organy, czy sądy.
W zakresie zmiany statusu aktywności aptek w rejestrze zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych nie jest prowadzone postępowanie administracyjne. Zezwolenia na prowadzenie apteki w K. przy ul. A 12/14 i w R. przy ul. B 8 uzyskała [...] Sp. z o.o. i to ona wpisana jest w rejestrze zezwoleń. W prowadzonym przez [...]Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego rejestrze [...] Sp. z o.o. nigdy nie widniała jako podmiot posiadający zezwolenie na prowadzenie ww. aptek. Organ podkreślił, że zmiana statusu przedmiotowych aptek w rejestrze zezwoleń została dokonana przez organ do tego uprawniony i była uzasadniona. Istniały bowiem podstawy faktyczne i prawne do ich dokonania. Co bardzo istotne przepisy ustawy Prawo Farmaceutyczne nie przewidują dokonywania zmian w rejestrze zezwoleń w formie decyzji administracyjnej, dlatego też zarzut skarżącej jakoby [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny musiał w każdym przypadku wydać decyzję skutkującą zmianą zapisu co do aktywności przedmiotowych aptek, w ocenie organu, pozbawiony jest podstaw prawnych.
Odnosząc się do dat dokonanych zmian w rejestrze organ podniósł, że pierwotne ujawnienie w Rejestrze Aptek oraz Rejestru Udzielonych Zezwoleń na Prowadzenie Aptek Szpitalnych i Zakładowych informacji o cofnięciu zezwoleń na prowadzenie ww. aptek wyniknęło jedynie z przyczyn technicznych. Organ podał, że pismo spółki z dnia 7 października 2020 r. o przywrócenie aktywności aptek wpłynęło do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego w Ł. w dniu 9 października 2020 r. co oznacza, że wpisy w rejestrze dokonane zostały przed wpłynięciem pisma spółki do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego w Ł. Ponadto punkt zawierający informacje o zezwoleniu w rejestrze zezwoleń nie przewiduje innych opcji jak "cofnięcie/wygaszenie/unieruchomienie". Wykreślenie [...] Sp. z o.o. z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego i potwierdzony prawomocnymi wyrokami sądów administracyjnych brak przejścia zezwoleń na [...] Sp. z o.o. z uwagi na jej przynależność do grupy kapitałowej prowadzącej na terenie województwa ł.więcej niż 1 % aptek ogólnodostępnych, stworzył konieczność dokonania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego czynności materialno-technicznej w postaci zmiany statusu aktywności przedmiotowych aptek w rejestrze zezwoleń. Dokonanie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego zmian w rejestrze zezwoleń jest skutkiem rozstrzygnięć oraz dokonanych ocen prawnych zawartych w przywołanych wyrokach sądów administracyjnych. Skutkiem takich rozstrzygnięć jest niemożność prowadzenia ww. aptek przez [...] Sp. z.o.o. na podstawie zezwoleń udzielonych [...] Sp. z o.o. Zezwolenia na prowadzenie apteki w K. przy ul. A 12/14 i R. przy ul. B 8 nie przeszły na [...] Sp. z o.o. To [...] Spółka z o.o. była uprawniona do prowadzenia ww. aptek i wraz z jej wykreśleniem z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego uprawnienie to wygasło z mocy samego prawa w związku z art. 99 ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo farmaceutyczne. Takie stanowisko również potwierdza Główny Inspektor Farmaceutyczny w decyzji z dnia [...] znak: [...] uchylającej decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego i umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki w R. przy ul. B 8.
Organ podkreślił, iż bardzo istotny w przedmiotowej sprawie jest fakt, że wpisanie w rejestrze zezwoleń aptek w R. przy ul. B 8 oraz w K. przy ul. A 12/14, na prowadzenie których zezwolenie uzyskała [...] Sp. z o.o. i która była w nim wpisana, nie dawało [...] Sp. z o.o. uprawnień do ich prowadzenia. [...] Sp. z o.o. nawet na podstawie istniejącego wpisu przedmiotowych aptek w rejestrze jako "aktywne" nie powinna ich prowadzić. Wreszcie kwestia umorzenia przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego decyzją z dnia [...] postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki w R. przy ul. B 8, w ocenie organu nie ma wpływu na uprawnienie do prowadzenia przez [...] Sp. z o.o. tejże apteki.
Mając powyższe na uwadze, a w szczególności fakt, że [...] sp. z o.o. nie weszła w prawa i obowiązki wynikające z zezwoleń udzielonych [...] Sp. z o.o. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej przy ul. B 12/14 w K. i przy ul. A8 w R., dokonana przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego zmiana statusu przedmiotowych aptek w rejestrze zezwoleń, została dokonana przez uprawniony do tego organ i była uzasadniona. Była bowiem skutkiem rozstrzygnięć oraz dokonanych ocen prawnych zawartych w przywołanych wyrokach sądów administracyjnych. Istniały zatem podstawy faktyczne i prawne do dokonania zmian w rejestrze. Skutkiem rozstrzygnięć przywołanych wyżej wyroków sądów jest niemożność prowadzenia ww. aptek przez [...] Sp. z.o.o. na podstawie zezwoleń udzielonych [...] Sp. z o.o.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sąd oddalił skargę z powodu braku interesu prawnego strony skarżącej we wniesieniu skargi.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi są cztery czynności [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego polegające na zmianie danych w rejestrze zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych, punktów aptecznych. Zmiana ta polegała na wpisaniu w rejestrze aptek sformułowania "apteka nieaktywna" w odniesieniu do apteki w R. przy ul. B 8 i apteki w K. przy ul. A 12/14. Zmian danych w rejestrze dokonano dwukrotnie a mianowicie w dniu 5 października 2020r. dokonano wpisu w rejestrze "apteka nieaktywna" zaś datę zmiany wpisano "5.10.2020r." oraz w dniu 8 października 2020r. kiedy to w kolumnie "data zmiany" wpisano datę "8.10.2020r." w miejsce "5.10.2020r." Nadto datę "8.10.2020r." przeniesiono z okna systemu "data cofnięcia" do okna sytemu "data wygaszenia". Podsumowując zaskarżone zostały cztery czynności [...]Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego to jest:
- dwie czynności z 5 października 2020r. polegające na wpisie w rejestrze aptek "apteka nieaktywna" oraz daty zmiany "5.10.2020r." odnośnie aptek w K. i R.;
- dwie czynności z 8 października 2020r. polegające na zastąpieniu w rejestrze aptek daty zmiany "5.10.2020r." na "8.10.2020r." i przeniesieniu tej daty do innego okna systemu odnośnie aptek w K. i R.
Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga kwestia czy zmiana danych w rejestrze aptek polegająca na wpisie w tym rejestrze "apteka nieaktywna" podlega kognicji sądu administracyjnego. Chodzi o to czy taka zmiana danych jest jednym z aktów lub czynności wymienionych w art.3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a.
Zgodnie z treścią art.99 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2020r.poz.944 ze zm.), dalej p.f., apteka ogólnodostępna może być prowadzona tylko na podstawie uzyskanego zezwolenia na prowadzenie apteki.
W myśl art.99 ust.2 p.f. udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana, cofnięcie lub stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki należy do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego.
Zgodnie z treścią art.102 p.f. zezwolenie na prowadzenie apteki powinno zawierać:
1) nazwę i siedzibę podmiotu, na rzecz którego zostało wydane zezwolenie, a w przypadku podmiotu będącego osobą fizyczną - imię, nazwisko i adres, pod którym jest wykonywana działalność gospodarcza;
2) gminę, na obszarze której apteka ma być utworzona;
3) adres prowadzenia apteki;
4) nazwę apteki, o ile taka jest nadana;
5) numer zezwolenia na prowadzenie apteki;
6) termin ważności zezwolenia na prowadzenie apteki, jeżeli jest oznaczony;
7) podstawowe warunki prowadzenia apteki.
W przepisie art.103 p.f. uregulowano przypadki obligatoryjnego i fakultatywnego cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki zaś w przepisie art.104 p.f. przypadki wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki.
Zgodnie z treścią art.107 ust.1 p.f. wojewódzki inspektor farmaceutyczny prowadzi rejestr zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych, punktów aptecznych oraz rejestr udzielonych zezwoleń na prowadzenie aptek szpitalnych, zakładowych i działów farmacji szpitalnej.
W myśl art.107 ust.2 p.f. rejestr zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych, punktów aptecznych zawiera:
1) dane określone w art. 100 ust. 1 pkt 1, 7 i 8;
2) (uchylony);
3) unikalny identyfikator apteki lub punktu;
4) imię i nazwisko kierownika apteki albo kierownika punktu oraz jego identyfikator jako pracownika medycznego, o którym mowa w art. 17c ust. 5 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia;
5) dane określone w art. 102 pkt 2-6;
6) datę podjęcia działalności przez aptekę lub punkt;
7) datę cofnięcia albo wygaszenia zezwolenia.
Zgodnie z treścią art.107 ust.4 p.f. zmiana danych określonych w ust. 2 i 3 wymaga wprowadzenia zmian w rejestrach, o których mowa w ust. 1.
W myśl art.107 ust.5 p.f. rejestry, o których mowa w ust. 1, prowadzone są w systemie teleinformatycznym zwanym Krajowym Rejestrem Zezwoleń Na Prowadzenie Aptek Ogólnodostępnych, Punktów Aptecznych oraz Rejestrem Udzielonych Zezwoleń na Prowadzenie Aptek Szpitalnych i Zakładowych.
Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, że zmiana danych w rejestrze aptek polegająca na wpisie "apteka nieaktywna" jest czynnością, o której mowa w art.3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Należy zaznaczyć, że rejestr zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych i punktów aptecznych, o którym mowa w art.107 ust.1 p.f. zawiera szereg informacji dotyczących podmiotu wpisanego do rejestru, określonych w art.107 ust.2 p.f. w tym także dotyczących posiadania zezwolenia na prowadzenie apteki i ewentualnie jego cofnięcia czy wygaśnięcia. Wpisanie apteki do rejestru aptek oznacza, że funkcjonuje ona na podstawie zezwolenia a więc legalnie sprzedaje produkty lecznicze i wyroby medyczne. Każdy zainteresowany może sprawdzić w rejestrze czy apteka działa legalnie. W sytuacji gdy w rejestrze aptek figuruje wpis "apteka nieaktywna" to oznacza, że nie posiada ona ważnego zezwolenia a więc nie może prowadzić obrotu lekami i wyrobami medycznymi. Część podmiotów (np. dostawcy leków) może odstąpić od kontaktów handlowych z taką apteką gdyż nie chce mieć problemów związanych z dostawami produktów do apteki działającej nielegalnie (nie mającej zezwolenia na obrót lekami i wyrobami medycznymi) Skoro zatem dokonanie w rejestrze aptek wpisu "apteka nieaktywna" oznacza brak uprawnień od obrotu lekami i wyrobami medycznymi to należy uznać, że wpis taki wpływa na prawa i obowiązki podmiotu figurującego w rejestrze. Można zatem przyjąć, ze wpis taki rzutuje na sferę prawną tego podmiotu a tym samym jest to czynność, o której mowa w art.3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. podlegająca zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Sąd wziął pod uwagę fakt, że zmiana danych w rejestrze aptek jest konsekwencją wcześniejszych aktów lub czynności (np. cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki czy decyzji stwierdzającej wygaśnięcie takiego zezwolenia). Może się jednak zdarzyć, że organ ewidencyjny dokona zmian w rejestrze bez żadnej podstawy prawnej czy to przez pomyłkę, czy też wskutek własnej opieszałości czy też na skutek błędnej interpretacji jakiegoś przepisu. Uznanie, że taka zmiana w rejestrze nie podlega kognicji sądu administracyjnego oznaczałoby pozbawienie ochrony prawnej podmiotu, którego dotyczyłby taki "błędny" (nielegalny) wpis. Jest to dodatkowy argument przemawiający za przyjęciem poglądu, że zmiana danych w rejestrze aptek taka jak w niniejszej sprawie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Podsumowując dotychczasowe rozważania sąd uznał, że w niniejszej sprawie cztery zaskarżone czynności są czynnościami, o których mowa w art.3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlegają one kognicji sądu administracyjnego.
W przekonaniu sądu strona skarżąca nie posiada czynnej legitymacji procesowej do wniesienia skargi.
Zgodnie z treścią art.50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Z wymienionego przepisu wynika, ze skargę może wnieść każdy podmiot, który ma w tym interes prawny.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Interes prawny musi wynika z przepisu prawa materialnego przy czym chodzi o taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z wydanym aktem lub czynnością. Innymi słowy interes prawny będzie posiadał taki podmiot dla którego istnieje przepis prawa, z którego dla tego podmiotu można wyprowadzić uprawnienie lub obowiązek pozostający w związku z treścią aktu (czynności).
Dla wykazania posiadania interesu prawnego należy zatem wykazać związek pomiędzy zaskarżonym aktem lub czynnością a indywidualną sytuacją prawną osoby skarżącej. Należy zatem wykazać, iż zaskarżony akt lub czynność pozbawia osobę skarżącą pewnych, gwarantowanych prawem, uprawnień lub uniemożliwia ich realizację. Dotyczy to sytuacji gdy zaskarżony akt wpływa negatywnie na sytuację prawną osoby skarżącej. Zaskarżony akt musi zatem godzić w indywidualną sferę prawną takiego podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych takich jak zniesienie, ograniczenie lub uniemożliwienie realizacji posiadanych uprawnień bądź też nałożenie na podmiot konkretnych obowiązków (wyrok NSA z dnia 1 października 2013r. w spr. I OSK 1209/13).
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że [...] spółka z o.o. w W. uzyskała zezwolenie na prowadzenie apteki [...] w R. przy ul. B 8 (decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z [...] oraz apteki [...] w K. przy ul. B 12/14 (decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z [...] W 2014r. spółka została przejęta przez [...] spółka z o.o. w G. zaś w dniu 17 lutego 2015r. została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego (postanowienie o wykreśleniu uprawomocniło się 16 kwietnia 2015r.). Kwestia przejścia zezwoleń na prowadzenie obu aptek ze spółki [...] na spółkę [...] była przedmiotem postępowań administracyjnych a następnie sądowoadministracyjnych zakończonych prawomocnymi wyrokami WSA w Warszawie z 26 kwietnia 2017r. w spr. VI SA/Wa 2906/15 (odnośnie apteki w R.) oraz NSA z 11 sierpnia 20-20r. w spr. II GSK 3573/17 (odnośnie apteki w K.). W obu orzeczeniach sądy przesądziły, że na spółkę [...] nie przeszły zezwolenia na prowadzenie obu aptek udzielone spółce [...] W sytuacji gdy oba zezwolenia nie przeszły na stronę skarżącą to spółka [...] nie posiada zezwoleń na prowadzenie aptek w R. i w K.. Oznacza to, że nie może ona prowadzić obu aptek. Konsekwencją braku przejęcia dwóch zezwoleń na prowadzenie wymienionych aptek na stronę skarżącą jest to, że zaskarżone czynności, polegające na wpisie w rejestrze adnotacji "apteka nieaktywna" w stosunku do obu aptek, nie wpływają na prawa i obowiązki spółki [...] Strona skarżąca nie ma uprawnień do prowadzenie obu aptek a więc zaskarżone czynności w żaden sposób nie rzutują na jej sferę prawną. Innymi słowy zaskarżone czynności nie oddziaływają na jej prawa. Skoro zaskarżone czynności nie wpływają na prawa lub obowiązki strony skarżącej to nie posiada ona interesu prawnego we wniesieniu skargi.
Analiza treści skargi oraz szeregu pism procesowych strony skarżącej wskazuje, że spółka nie przyjmuje do wiadomości orzeczeń sądów administracyjnych w sprawach VI SA/Wa 2906/15 i II GSK 3573/17 a w zasadzie interpretuje je w taki sposób, że uważa, iż ma nadal prawo prowadzić obie apteki. Należy podkreślić, że oba zezwolenia nie prowadzenie aptek udzielono spółce [...] a podmiot ten od przeszło 6 lat już nie istnieje (w 2015r. został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego). Innymi słowy strona skarżąca chce nadal prowadzić obie apteki na podstawie zezwoleń udzielonych podmiotowi nieistniejącemu od wielu lat. W przekonaniu sądu nie jest to możliwe gdyż oba zezwolenia nie przeszły na stronę skarżącą co przesądziły dwa wyroki sądów administracyjnych. Wspomnieć tylko należy, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż mimo wydania obu wyroków strona skarżąca nadal prowadzi obie apteki o czym świadczy chociażby wynik kontroli apteki w K.w dniu 14 września 2020r.
Reasumując sąd uznał, że strona skarżąca nie posiada interesu prawnego we wniesieniu skargi. Nie jest ona uprawniona do prowadzenia aptek w R. i w K.gdyż nie przeszły na nią zezwolenia udzielone spółce [...] W związku z czym zmiana danych w rejestrze aptek polegająca na wpisie adnotacji "apteka nieaktywna" w stosunku do obu wymienionych aptek nie wpływa na prawa lub obowiązki strony skarżącej. Skoro zaskarżone czynności nie oddziaływują na sferę prawną spółki [...] to nie posiada ona legitymacji do wniesienia skargi. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę.
a.l.