II GSK 1686/23

II GSK 1686/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Izabella Janson
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2480/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-24
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4,  art.  145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
rt. 7, art. 31 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2480/22 w sprawie ze skargi S. w L. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2022 r. nr DZP-VI.733.17.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. w L. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2480/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę S. w L.(Stowarzyszenie, strona strona, skarżąca) na postanowienie Ministra Sprawiedliwości (Minister, organ II instancji, organ) z dnia 29 lipca 2022 r., nr DZP-VI.733.17.2022, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego.
II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.
W dniu 11 lutego 2022 r. do Sądu Okręgowego w Lublinie wpłynął wniosek Stowarzyszenia o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia M. B. z funkcji biegłego sądowego ustanowionego przy Sądzie Okręgowym w Lublinie. Postanowieniem z dnia 23 maja 2022 r. Prezes Sądu Okręgowego w Lublinie (organ I instancji) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia M. B. z funkcji biegłego sądowego ustanowionego przy Sądzie Okręgowym w Lublinie. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w świetle określonych w statucie i ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym celów działania Stowarzyszenie należy uznać za organizację społeczną w rozumieniu art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), której udział w postępowaniu realizuję przesłankę z uwagi na zbieżność z celami statutowymi. W ocenie organu, Stowarzyszenie nie wykazało jednak, by za wszczęciem postępowania w sprawie złożonego wniosku przemawiał interes społeczny. Organ wskazał, że organizacja społeczna nie może występować w imieniu lub w zastępstwie innych stron postępowania, które są podmiotami zainteresowanymi w postępowaniach sądowych. W takich wypadkach to zainteresowane podmioty, niezadowolone z treści sporządzonej opinii, mogą kwestionować jej wiarygodność i rzetelność w toku postępowania sądowego, bowiem takie uprawnienia wynika z obowiązujących przepisów oraz zasady prawa do sądu wyrażonej w art. 45 Konstytucji. Opinie sporządzone przez biegłych w konkretnych sprawach podlegają kontroli organów procesowych oraz stron postępowania.
Pismem z 3 czerwca 2022 r. do Sądu Okręgowego w Lublinie wpłynęło zażalenie Stowarzyszenia, w którym zaskarżono wymienione wyżej postanowienie w całości.
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2022 r. Minister utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ II instancji wskazał, że wniosek organizacji społecznej o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby może wskazywać na fakty uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu, a jednocześnie nie będą zachodzić przesłanki wymienione w art. 31 § 1 k.p.a., a więc przedmiot tego postępowania nie będzie związany z celami statutowymi organizacji lub za udziałem tej organizacji w postępowaniu nie będzie przemawiał interes społeczny. O ile zatem samo wszczęcie postępowania będzie uzasadnione, o tyle dopuszczenie do udziału w nim organizacji społecznej już nie. Za konieczne w takiej sytuacji uznać należy rozdzielenie czynności polegającej na wszczęciu postępowania administracyjnego od formalnego dopuszczenia organizacji społecznej od udziału w tym postępowaniu. Odnosząc się do powoływanych we wniosku okoliczności dotyczących wskazanego biegłego sądowego wyjaśniono, iż wniosek opiera się na krytycznej ocenie sporządzonej przez tego biegłego opinii w sprawach prowadzonych przed Sądem Rejonowym w Zamościu pod sygn. akt II W 518/19. W ocenie organu II instancji zarzuty dotyczące wydawanych opinii podlegają ocenie Sądu, który dokonuje jej według właściwych dla przedmiotu opinii kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków. Tymczasem nadzór nad działalnością sądów powszechnych sprawowany przez prezesów sądów powszechnych oraz Ministra Sprawiedliwości ma charakter administracyjny i nie może wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie są niezwiśli. Dopiero podważenie poprawności opinii otwiera drogę do podjęcia czynności nadzorczych. W ocenie Ministra, przytoczone okoliczności nie uzasadniają wszczęcia postępowania na wniosek Stowarzyszenia, bowiem wskazują na brak interesu społecznego. Ponieważ Prezes Sądu Okręgowego w Lublinie, jak i Minister Sprawiedliwości sprawują jedynie administracyjny nadzór nad działalnością sądów, nie są władni dokonywać własnej, niezależnej od sądowej oceny dowodów w sprawie. W tej sytuacji trudno dopatrywać się istnienia interesu społecznego w prowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia M. B. z funkcji biegłego sądowego .
Strona skarżąca wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
Sad I instancji wskazał, że przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Sprawiedliwości utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego. Sąd Wojewódzki nie podzielił stanowiska, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia przez organizację społeczną z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby sam fakt wszczęcia przez organ administracji publicznej takiego postępowania z urzędu przesądza o dopuszczeniu organizacji do udziału w tym postępowaniu. W ocenie WSA w Warszawie, organy administracyjne zasadnie uznały, iż nie uprawdopodobniono, że udział strony skarżącej przyczyni się aktywnie do "lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów", jak również "zasadności w oparciu o wskazywane okoliczności wszczęcia wnioskowanego postępowania". Sąd Wojewódzki podniósł, że nie ulega wątpliwości, iż wyłącznie w oparciu o zarzuty dotyczące konkretnych opinii biegłego sądowego wskazywano na potrzebę wszczęcia postępowania, co nie wykazuje choćby związku przyczynowego pomiędzy wszczęciem postępowania administracyjnego a celami statutowymi w powiązaniu z interesem społecznym. Sąd I instancji podkreślił, że samo kwestionowanie kompetencji biegłego w oparciu o przedstawione przez niego w złożonej opinii oceny prawne nie może stanowić podstawy żądania przez skarżącą stosownych czynności organu administracji publicznej, w szczególności w postępowaniach wszczynanych tylko z urzędu, gdzie formalny wniosek skarżącej można traktować tylko w kategorii subiektywnej sygnalizacji pewnych istniejących – jej zdaniem – nieprawidłowości. Ochrona prawna interesu uczestników ruchu drogowego, na co powoływała się skarżąca, zapewniona jest bowiem w toku danego postępowania przed sądami powszechnymi, gdzie wykorzystywana jest dana opinia i nie można posługiwać się tu taką wykładnią prawa co do interesu społecznego, gdzie de facto jedynym wyraźnie rozpoznawanym celem jest stworzenie dodatkowych narzędzi ochrony procesowej dla konkretnej osoby. W kontekście interesu społecznego Sąd Wojewódzki stwierdził, że wniosek skarżącej nie był ukierunkowany na zapewnienie szeroko rozumianej ochrony interesu zbiorowego, do których to zasad odnoszono się celem wykazania interesu społecznego, ale do konkretnej sprawy, gdzie ochrona winna być zapewniona w trybie przewiedzianym dla danego postępowania i w granicach działania właściwego sądu. Z tego względu WSA w Warszawie uznał zarzut skargi w zakresie naruszenia art. 31 § 1 k.p.a. za nieuzasadniony. Za bezzasadne WSA w Warszawie uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak rozważenia przez organ czy w sprawie zachodził, czy też nie zachodził interes społeczny przemawiający za wszczęciem postępowania administracyjnego. Sąd wskazał, że w oparciu o akta administracyjne sprawy stwierdzić można, iż cele Stowarzyszenia zostały w statucie określone szeroko i obejmują m.in. działalność naukową, wydawniczą, prasową, szkoleniową, monitorowanie procesów stosowania prawa przez organy władzy publicznej, pomoc prawną i techniczną na rzecz uczestników ruchu drogowego. Środkami realizacji wymienionych celów są natomiast m.in. monitorowanie działalności biegłych i rzeczoznawców w postępowaniach sądowych i administracyjnych. Cele Stowarzyszenia w odniesieniu do biegłych pozwalały organom przyjąć, że pozostają one w związku z przedmiotem postępowania w sprawie zwolnienia wskazanej osoby z funkcji biegłego sądowego wydającego opinie w sprawach dotyczących ruchu drogowego, jednakże niezależnie od powyższego, WSA podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, że za udziałem Stowarzyszenia we wskazanym postępowaniu administracyjnym nie przemawiał interes społeczny. W ocenie Sądu I instancji, organy administracyjne należycie oceniły przesłanki wydanego rozstrzygnięcia, a zważywszy na przedmiot postępowania nie były obowiązane oceniać wskazywanych przez stronę skarżącą zarzutów merytorycznych do powoływanych konkretnie opinii wskazanego biegłego sądowego. Ocena prawidłowości czynności biegłego, w tym również w kontekście ewentualnego naruszenia przez niego podstawowych praw obywatelskich, podlega bowiem kontroli sądu powszechnego. Ostateczna ocena rzetelności opinii biegłego i zgodności z prawem podejmowanych przez niego czynności przygotowawczych (np. oględzin) zawsze należy do sądu zlecającego wydanie opinii lub sądu wyższej instancji. Zdaniem WSA w Warszawie, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia sporządzone zostało w sposób zgodnych z przepisami prawa i odpowiedni dla należytej oceny trafności podjętego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).
IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła strona skarżąca, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzającego go postanowienia Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wniesiono także o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona zrzekła się rozpoznania sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania "mających wpływ na treść rozstrzygnięcia", tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, iż organizacja społeczna nie wykazała interesu społecznego we wszczęciu postępowania (jednocześnie dopuszczenia jej do udziału) w postępowaniu o zwolnienie M. B. z funkcji biegłego sądowego, podczas gdy działania organizacji społecznej odnoszą się dla dobra wspólnego uczestników ruchu drogowego;
2) przepisów postępowania "mających wpływ na treść rozstrzygnięcia", tj. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że organy administracji publicznej prawidłowo przyjęły, że organizacja społeczna nie wykazała interesu społecznego, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a. we wszczęciu i udziału w postępowaniu administracyjnym, podczas gdy organy nie wykazały w zaskarżonych postanowieniach braku działania organizacji społecznej w interesie publicznym faktu, że "tego rodzaju sprawa nie jest bowiem wspólna dla zainteresowanych osób - uczestników ruchu drogowego (kierujących pojazdami przeciwko, którym są wnoszone wnioski o ukaranie do sądów w sprawach o wykroczenia, za popełnienie czynu zabronionego z art. 92a Kodeksu wykroczeń tj. przekroczenia dopuszczalnej prędkości), w konsekwencji niepełne uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji";
3) przepisów postępowania "mających wpływ na treść wyroku", tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez Sąd wadliwego uzasadnienia wyroku i lakoniczne odniesienie się do treści skargi, w szczególności poprzez niewyjaśnienie w jaki sposób organ wykazał brak umocowania S. do o udziału w postępowaniu administracyjnym, z uwagi na brak interesu społecznego, w rozumieniu przepisów art. 31 § 1 k.p.a. oraz brak argumentacji Sądu czy organ wyważył interes indywidualny a interes społeczny.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
V. Stanowisko strony przeciwnej.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
1. Skarga kasacyjna jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu.
2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
3. Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej – w zgodzie z zasadami związania granicami skargi kasacyjnej oraz rozporządzalności procesowej – do weryfikacji zarzutów kasacyjnych.
4. W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego.
4.1. W pierwszej kolejności ocenie poddano zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. "poprzez sporządzenie przez Sąd wadliwego uzasadnienia wyroku i lakoniczne odniesienie się do treści skargi, w szczególności poprzez niewyjaśnienie w jaki sposób organ wykazał brak umocowania Stowarzyszenia Prawo na Drodze do o udziału w postępowaniu administracyjnym, z uwagi na brak interesu społecznego, w rozumieniu przepisów art. 31 § 1 k.p.a. oraz brak argumentacji Sądu czy organ wyważył interes indywidualny a /tak w oryginale/ interes społeczny".
Zarzut ten podlegał – ze względu na wadliwość konstrukcyjną – formalnemu oddaleniu. Strona skarżąca kasacyjnie nie może oczekiwać, że za pośrednictwem tego rodzaju zarzutu możliwa będzie kontrola merytoryczna treści ocen lub rozważań prawnych Sądu Wojewódzkiego w odniesieniu do legalności proceduralnej zaskarżonego postanowienia, w tym co do zupełności, perswazyjności lub argumentacyjności oceny zarzutów skargi lub zasadniczych elementów spornych z zakresu stanu prawnego sprawy. W zakresie weryfikacji podstawy kasacyjnej wynikającej z art. 141 § 4 p.p.s.a. znajdują się bowiem tylko zagadnienia formalno-konstrukcyjnej i procesowej prawidłowości uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, natomiast przez odwołanie się do powyższego wzorca normatywnego nie jest dopuszczalne żądanie kontroli prawidłowości ocen prawnych Sądu Wojewódzkiego, albowiem ekscepcje w tym zakresie zmierzają już nie do kontroli formalnej prawidłowości uzasadnienia, lecz do podważenia procesu lub rezultatu sądowoadministracyjnej oceny legalności wykładni lub stosowania prawa przez kontrolowane organy. Płaszczyzna merytoryczna (treściowa) oceny legalnościowej sądu administracyjnego może być natomiast weryfikowana w postępowaniu kasacyjnym jedynie za pośrednictwem szczegółowych, odrębnie wskazanych oraz dotyczących istoty sprawy zarzutów naruszenia prawa materialnego lub formalnego, które dodatkowo muszą zostać poddane koniecznej konkretyzacji przez powiązanie ich treści ze stanem prawnym i faktycznym sprawy w celu właściwego ukierunkowania kontroli kasacyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., II GSK 844/20; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 1255/23; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2024 r., II GSK 51/24; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2024 r., II GSK 1331/24).
4.2. Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. – "poprzez błędne przyjęcie, że organy administracji publicznej prawidłowo przyjęły, że organizacja społeczna nie wykazała interesu społecznego, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a. (...)" – oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 k.p.a. "poprzez błędne przyjęcie, iż organizacja społeczna nie wykazała interesu społecznego we wszczęciu postępowania (jednocześnie dopuszczenia jej do udziału) w postępowaniu o zwolnienie M. B. z funkcji biegłego sądowego, podczas gdy działania organizacji społecznej odnoszą się dla dobra wspólnego uczestników ruchu drogowego".
Powyższe zarzuty – bez względu na niestaranność językową ich sformułowania – są również dotknięte istotnymi błędami konstrukcyjnymi.
Autor skargi kasacyjnej, jak można wnosić z wyartykułowanego celu postawionych zarzutów, zmierzał z jednej strony do podważenia legalności proceduralnej postępowania wyjaśniającego oraz ustaleń faktycznych i uzasadnienia kwestionowanego postanowienia, z drugiej zaś zanegował negatywną subsumpcję ustalonego stanu faktycznego w świetle art. 31 § 1 k.p.a. Tymczasem treść opisowa rozważanych zarzutów jest zasadniczo identyczna, co oznacza, że w skardze kasacyjnej nie dostrzeżono zasadniczej różnicy pomiędzy przywołanymi wzorcami kontroli kasacyjnej. Niespójność ta prowadzi do wniosku, że strona skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała skutecznie ustaleń faktycznych lub wykładniczych Sądu a quo na tle regulacji wynikającej z art. 31 § 1 k.p.a.
Odnosząc się zatem syntetycznie do uznanego za zdatne do oceny kasacyjnej zagadnienia prawidłowości negatywnej subsumpcji żądania strony skarżącej jako organizacji społecznej w zakresie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego (art. 157 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych/p.u.s.p. w zw. z § 6 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych), ustanowionego przy Sądzie Okręgowym w Lublinie (M. B.), w zakresie określonych lub wszystkich specjalności, jak również uzupełniając rozważania prawne Sądu Wojewódzkiego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że dokonane przez kontrolowane organy ustalenia faktyczne oraz ich kwalifikacja subsumpcyjna są w pełni prawidłowe.
O ile nie budzi wątpliwości fakt, że strona skarżąca jako stowarzyszenie, którego celem jest "działalność naukowa, wydawnicza, prasowa, szkoleniowa, monitorowanie procesów stosowania prawa przez organy władzy publicznej, udział w postępowaniach cywilnych, karnych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych i innych - w interesie społecznym oraz w uzasadnionym interesie stron, pomoc prawna i techniczna na rzecz uczestników ruchu drogowego (...)" (§ 6 Statutu Stowarzyszenia z dnia z dnia 17 listopada 2011 r.) i które realizuje powyższe cele m.in. przez "monitorowanie działalności biegłych i rzeczoznawców w postępowaniach sądowych i administracyjnych" (§ 7 lit. e Statutu Stowarzyszenia z dnia z dnia 17 listopada 2011 r.), wykazało przesłankę zgodności celów statutowych z przedmiotem sprawy, co do której zgłoszono żądanie wszczęcia postępowania z urzędu (art. 31 § 1 k.p.a.), o tyle na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy żądania wszczęcia z urzędu postępowania (art. 157 § 2 u.p.s.p. w zw. z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r.) w celu zwolnienia biegłego sądowego z jego funkcji nie można przyjąć, że przesłanka interesu społecznego została wykazana (art. 31 § 1 k.p.a.), a tym samym istniały podstawy do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu (art. 31 § 2 k.p.a.).
Z ustaleń organów i akt sprawy wynika bowiem, że strona skarżąca wysunęła żądanie wszczęcia z urzędu przez właściwego prezesa sądu okręgowego postępowania w sprawie fakultatywnego zwolnienia z funkcji biegłego (§ 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r.: "Prezes może zwolnić z funkcji biegłego z ważnych powodów, w szczególności jeżeli nienależycie wykonuje on swoje czynności.") tylko na podstawie danych dotyczących jednostkowej sprawy o wykroczenie z art. 92a kodeksu wykroczeń (Sąd Rejonowy w Zamościu, sygn. akt II W 518/19; Sąd Okręgowy w Zamościu, sygn. akt II Ka 401/21), w ramach której biegły M. B. złożył ustną opinię w postepowaniu I instancji oraz pisemną opinię uzupełniającą w postępowaniu apelacyjnym. Rzecz jednak w tym, że powyższe opinie zostały pozytywnie zweryfikowane przez Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy w Zamościu (zob. pismo z dnia 14 marca 2022 r. Prezesa Sądu Rejonowego w Zamościu), a Prezes Sądu Okręgowego w Lublinie nie stwierdził na podstawie informacji uzyskanych z urzędu, skarg lub innych pism składanych przez podmioty trzecie (zob. art. 41a i n. u.p.s.p.), że ww. biegły sądowy wykonuje swoje obowiązki w sposób nienależyty (w tym nierzetelny, nieterminowy lub niezgodny z prawem).
W tej sytuacji należy przyjąć, że skoro podstawa zwolnienia fakultatywnego, o której mowa w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r., odnosi się do sytuacji, gdy ustanowiony biegły sądowy nie utracił wprawdzie warunków do pełnienia tej funkcji, jednak określone okoliczności, związane z wadliwym (np. naruszającym przepisy procesowe, niesumiennym, nierzetelnym) lub godzącym w dobro wymiaru sprawiedliwości (np. stronniczym) wykonywaniem konkretnych obowiązków lub czynności w jednostkowych sprawach, uzasadniają ocenę, że dalsze pełnienie funkcji przez tę osobę zagraża realizacji celów i zadań instytucji biegłego sądowego (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2024 r., II GSK 1227/20), to wobec nieujawnienia przez stronę skarżącą – jak wynika z niepodważanych ustaleń w sprawie – innych okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia przesłanki "ważnych powodów" uzasadniających zwolnienie biegłego (§ 6 ust. 2 cyt. rozporządzenia) nie jest zasadne stanowisko, że kontrolowany Sąd Wojewódzki wadliwie oddalił skargę w wyniku błędnej oceny subsumpcji organów na tle zagadnienia wykazania przez stronę skarżącą spełnienia przesłanki interesu społecznego, który miałby przemawiać za wszczęciem z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia fakultatywnego biegłego sądowego.
Generalnie trzeba natomiast stwierdzić, że żądanie organizacji społecznej w zakresie wszczęcia z urzędu lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu może zostać uwzględnione na tle przesłanki interesu społecznego (art. 31 § 2 w zw. z art. 31 § 1 k.p.a.) tylko wtedy, jeżeli organizacja ta ujawni już na etapie składania żądania lub w toku jego oceny określone, skonkretyzowane i weryfikowalne okoliczności faktyczne relewantne prawnie w świetle podstawy materialnoprawnej sprawy, której dotyczy żądanie, oraz uzasadniające wniosek, że w ich świetle za wszczęciem postępowania lub dopuszczeniem danej organizacji do postępowania przemawiają cele związane z potrzebą ochrony ponadjednostkowych interesów, wolności, praw lub wartości normatywnych oraz zapewnieniem prawidłowej realizacji zadań publicznych przez właściwe organy, a jednocześnie istnieją podstawy, aby przyjąć, że sam udział w postępowaniu instytucjonalnego czynnika społecznego może przyczynić się do zwiększenia rzetelności, transparentności lub skuteczności podejmowanych działań procesowych.
W przedmiotowej sprawie tego rodzaju warunki – w świetle ustalonego stanu faktycznego – nie zostały spełnione, a zatem negatywna subsumpcja kontrolowanych organów była w pełni prawidłowa.
5. Mając na względzie całość podniesionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 184, art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej oraz zasądzeniu od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżonego organu kwoty 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
-----------------------
2