II GSK 1089/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nałożenia kary pieniężnej za naruszenia przepisów o transporcie drogowym, potwierdzając odpowiedzialność przewoźnika.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. J. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej. Naruszenia obejmowały brak dokumentacji pracy kierowcy, niewłaściwe wyposażenie kierowcy w dokumenty oraz wykonywanie transportu pojazdem niezgłoszonym do licencji. Sąd I instancji uznał te zarzuty za zasadne, a NSA w wyroku z 21 grudnia 2010 r. oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość ustaleń organów i Sądu I instancji.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie II GSK 1089/09 dotyczył skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej. Sprawa wywodziła się z kontroli drogowej, podczas której stwierdzono szereg naruszeń przepisów dotyczących transportu drogowego, w tym brak wymaganego zaświadczenia potwierdzającego zatrudnienie kierowcy i spełnienie wymogów ustawy, brak przy sobie wypisu z licencji i zapisów urządzenia rejestrującego, a także wykonywanie transportu pojazdem niezgłoszonym do licencji. Sąd I instancji uznał te ustalenia za prawidłowe, podkreślając, że odpowiedzialność za naruszenia spoczywa na przewoźniku, a nie na kierowcy. W skardze kasacyjnej M. J. zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym dotyczące bezstronności funkcjonariusza, reprezentacji strony przez kierowcę oraz sposobu przeprowadzania kontroli. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując na wadliwe kwalifikowanie przez skarżącego przepisów Kpa jako naruszenia prawa materialnego oraz na specyfikę postępowania kontrolnego, które nie jest postępowaniem administracyjnym. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o transporcie drogowym, w tym dotyczące odpowiedzialności przewoźnika, są zgodne z prawem wspólnotowym i krajowym, a kontrola drogowa ma na celu uchwycenie naruszeń "ad hoc", stąd brak wcześniejszego powiadamiania przewoźnika jest uzasadniony. NSA nie znalazł podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, uznając, że przepisy dotyczące kar pieniężnych i odpowiedzialności przewoźnika są jasne i zgodne z Konstytucją.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy Kpa. nie mają zastosowania w procedurze kontroli drogowej, a zarzuty dotyczące bezstronności funkcjonariusza są wadliwie sformułowane i nie mogą być podstawą do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że postępowanie kontrolne nie jest postępowaniem administracyjnym, a przepisy Kpa. stosuje się tylko, gdy ustawa transportowa tak stanowi. Zarzuty dotyczące bezstronności funkcjonariusza były wadliwie sformułowane i nie odnosiły się do właściwych przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.t.d. art. 50 § pkt 1, pkt 2, pkt 4
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. art. 55 § ust. 1, ust. 1a
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. art. 73 § ust. 2
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. art. 89 § ust. 1
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. art. 92 § ust. 1
Ustawa o transporcie drogowym
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1, pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 24 § par. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § par. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79 § par. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.c.p.k. art. 31
Ustawa o czasie pracy kierowców
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 art. 15 § ust. 7
Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 art. 26 § ust. 4
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym poprzez brak dokumentacji pracy kierowcy. Naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym poprzez brak przy sobie wymaganych dokumentów przez kierowcę. Naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym poprzez wykonywanie transportu pojazdem niezgłoszonym do licencji. Prawidłowość przeprowadzenia kontroli drogowej i podpisania protokołu przez kierowcę. Odpowiedzialność przewoźnika za naruszenia przepisów prawa transportowego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów Kpa. dotyczących bezstronności funkcjonariusza. Zarzuty naruszenia przepisów Kpa. dotyczących reprezentacji strony przez kierowcę. Zarzuty naruszenia przepisów Kpa. dotyczących sposobu przeprowadzenia kontroli i braku powiadomienia strony. Wniosek o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Kontrola drogowa dokonuje się w sposób właściwy dla charakteru wszelkich kontroli drogowych jako działań podejmowanych ad hoc uzasadnionych celem, jakim jest uchwycenie i eliminowanie naruszających obowiązujące przepisy zachowań użytkowników dróg. Istota kontroli drogowych polega właśnie na wykorzystaniu elementu zaskoczenia, co w odniesieniu do przedsiębiorców wykonujących transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, jest w sposób oczywisty uzasadnione - powiadomienie przewoźników o miejscu i czasie kontroli zniweczyłoby przyjęte założenie możliwie skutecznego przeciwdziałania naruszeniom przez te podmioty obowiązujących przepisów. Przedsiębiorca jako podmiot odpowiedzialny za prowadzenie swego przedsiębiorstwa tak musi je organizować, aby funkcjonowało ono w sposób zgodny z prawem – również prawem transportowym i musi się liczyć z konsekwencjami działań z tym prawem niezgodnych.
Skład orzekający
Edward Kierejczyk
przewodniczący
Maria Jagielska
sprawozdawca
Urszula Raczkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenia przepisów transportowych, zasady przeprowadzania kontroli drogowych oraz stosowania przepisów Kpa. w postępowaniu kontrolnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki kontroli drogowych i przepisów ustawy o transporcie drogowym; jego zastosowanie do innych sektorów może być ograniczone.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy rutynowych naruszeń w transporcie drogowym, ale zawiera ciekawe rozważania na temat stosowania przepisów Kpa. w postępowaniu kontrolnym oraz odpowiedzialności przewoźnika.
“Kierowca odpowiada za błędy przewoźnika? NSA wyjaśnia zasady kontroli drogowej i kar pieniężnych.”
Dane finansowe
WPS: 9100 PLN
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1089/09 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2010-12-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2009-12-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Edward Kierejczyk /przewodniczący/ Maria Jagielska /sprawozdawca/ Urszula Raczkiewicz Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Transport Sygn. powiązane II GSK 2751/21 - Postanowienie NSA z 2023-07-27 VI SA/Wa 877/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-09-10 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088 art. 50 pkt 1, pkt 2, pkt 4, art. 55 ust. 1, ust, 1a, art. 73 ust. 2, art. 89 ust. 1, art. 92 ust. 1 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 24 par. 1, art. 75 1 i 2. art. 77 par. 1, art. 79 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 par. 1 pkt 1, pkt 2, art. 183 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia del. WSA Maria Jagielska (spr.) Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 września 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 877/09 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. J. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 10 września 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 877/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę M. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej. Sąd I instancji uwzględnił następujący stan sprawy. W dniu 7 marca 2006 r. w toku kontroli drogowej, kierowanego przez pracownika skarżącego pojazdu o nr rej [...] wraz z naczepą, wykonującego przewóz drogowy z Polski do Czech, ustalono wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawienia kierowcy zaświadczenia potwierdzającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą, naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego (nieprawidłowe operowanie przełącznikiem grup czasowych) oraz wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji. Powyższe ustalenia skutkowały nałożeniem, przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., kary pieniężnej w wysokości 9.100,00zł. Po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: Kpa.), art. 5, art. 39e ust. 1 pkt 6, art. 87, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm., dalej utd.) oraz lp. 1.2. lp. 1.7, lp. 11.2 ust 4 i lp.1.8 pkt 3 załącznika do ustawy, art. 13, art. 15 ust. 3 i 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE. L z dnia 31 grudnia 1985 r., Nr 370, s. 8, dalej: rozporządzenie nr 3821/85) w związku z art. 26 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 i (WE) 2135 /98 jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) 3820/85 (Dz. Urz. UE. L z dnia 11 kwietnia 2006 r., Nr 102, s. 1, dalej: rozporządzenie 561/2006), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm., dalej: ustawa o czasie pracy kierowców) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 20 listopada 2006 r. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., M. J. domagał się uchylenia powyższej decyzji, przekazania sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania i zasądzenia kosztów postępowania. Wniósł także o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego zapytania o stwierdzenie niezgodności art. 93 ust. 1 i 3 utd. z art. 41 ust. 1 Konstytucji. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 9, art. 75 § 1 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 89 § 1 Kpa. Oddalając skargę, Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 39e ust. 1 pkt 6 utd. przewoźnik drogowy jest obowiązany do wystawienia kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnianie wszystkich wymagań określonych ustawą, które kierowca, zgodnie z art. 87 ust. 1a tej ustawy, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu kontroli, tymczasem kierujący pojazdem wymaganego zaświadczenia potwierdzającego spełnienie wymogów określonych ustawą nie okazał. Podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć również przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, kartę opłaty drogowej, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku ( art. 73 ust. 1 i 3 utd. ). Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie kierujący nie okazał w czasie kontroli ani wykresówki z dnia 6 marca 2006 r., ani też zaświadczenia potwierdzającego fakt nieprowadzenia w tym dniu pojazdu. Wskazując na treść art. 15 ust. 7 rozporządzenia nr 3821/85 w brzmieniu z dnia kontroli oraz art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, Sąd I instancji podkreślił, iż w momencie kontroli kierowca ma obowiązek udokumentować swój czas pracy w bieżącym tygodniu oraz w ostatnim dniu poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd m.in. poprzez okazanie wykresówek, przy czym pracodawca może udokumentować czas pracy kierowcy poprzez wystawienie zaświadczenia wskazującego przyczyny braku wykresówek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podzielił pogląd organu II instancji, iż dokumentem potwierdzającym brak wykresówek nie może być bilet kolejowy, gdyż nie jest to dokument przypisany do konkretnego kierowcy, tak jak wykresówka, czy też zaświadczenie, na których widnieją między innymi dane personalne kierującego pojazdem. W ocenie Sądu I instancji, niezasadny był zarzut skarżącego dotyczący nieprawidłowego sposobu przeprowadzenia kontroli, ponieważ kontrolowany kierowca nie zgłosił uwag do protokołu kontroli i podpisał go bez zastrzeżeń. Zgodnie z art. 74 ust. 1 utd. z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, a jego kopię doręcza się kontrolowanemu. Sąd wskazał na ust. 2 art. 74 utd. z którego wynika uprawnienie kontrolowanego do wniesienia zastrzeżeń do protokołu kontroli, a podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu stanowi dowód w sprawie. Zdaniem Sądu I instancji protokół kontroli, jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa., stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dodatkowo, protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Następnie WSA wskazał, że stosownie do art. 5 ust. 1 utd. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji i w oparciu o nią można wykonywać przewozy tylko pojazdami, na które ma się do tego uprawnienie, a więc pojazdami zgłoszonymi do licencji. Nie można wykonywać działalności w oparciu o uprawnienia wynikające z licencji pojazdem, na który brak jest stosownego wypisu. Sąd I instancji wskazał, iż z pism Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego ( BOTM ) z dnia 10 maja 2006 r. oraz z dnia 31 października 2006 r. wynikało, iż w dokumentacji licencyjnej M. J. brak było zgłoszenia pojazdu o nr rejestracyjnym [...]. Za słuszne uznał też Sąd stanowisko organu odwoławczego, iż przedłożona przez skarżącego kopia pocztowej książki nadawczej nie stanowiła dowodu zgłoszenia pojazdu do licencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. nie zgodził się z poglądem strony skarżącej, iż na kierowcach jako podmiotach wykonujących transport drogowy spoczywa odpowiedzialność za stwierdzone w czasie kontroli naruszenia. Wskazał, iż sankcje zawarte w przepisie art. 92 ust. 1 utd. odnoszą się do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Osobami takimi nie są kierowcy przedsiębiorcy - przewoźnika, lecz on sam; przewoźnikiem w rozumieniu ustawy jest tylko ta osoba, która wykonuje transport drogowy na podstawie stosownego administracyjnego uprawnienia. Kierowca, niezależnie od formy zatrudnienia wykonuje jedną z czynności składającą się na sekwencję działań, których suma dopiero jest transportem drogowym, w rozumieniu ustawy transportowej. Sąd I instancji podkreślił, iż odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy ponosi to przedsiębiorstwo, reprezentowane przez osobę lub organy, które je prowadzą. To na nich spoczywa ciężar administracyjnej odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługują i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. WSA nie uznał również za zasadny wniosku skarżącego o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji RP. M. J. w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię: 1) art. 24 Kpa. poprzez przyjęcie ustaleń dokonanych przez funkcjonariusza publicznego pozostającego z kontrolowanym w takim stosunku osobistym, który mógł mieć wpływ na brak bezstronności funkcjonariusza przy dokonywaniu ustaleń faktycznych. W ocenie strony, w chwili kontroli funkcjonariusz pozostawał w stosunku do kontrolowanego "w takim stosunku osobistym, który wykluczał jego bezstronność"; 2) art. 33 ust. 2 i 3 Kpa. poprzez przyjęcie, że osoba nieumocowana na piśmie (kierowca) może być pełnomocnikiem strony w toku kontroli drogowej, a podpisane przez nią dokumenty mogą stanowić dowód przyjęcia w imieniu skarżącego protokołu bez zgłoszenia zastrzeżeń do przeprowadzonej kontroli. Zdaniem strony, z cyt. przepisu jednoznacznie wynika, że pełnomocnikiem strony może być wyłącznie osoba posiadająca umocowanie w formie pisemnej. Strona skarżąca podniosła, iż podpisanie przez kierowcę protokołu, pozbawiło stronę prawa do wniesienia zastrzeżeń. 3) art. 75 § 1 i 2 Kpa. poprzez przyjęcie, iż pismo BOTM może stanowić podstawę do ustaleń stanu faktycznego bez uzyskania, co do tejże okoliczności urzędowo wydanego zaświadczenia o zakresie pojazdów objętych licencją; 4) art. 77 § 1 Kpa. oraz art. 78 Kpa. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów zgłaszanych przez skarżącego w toku postępowania, a mianowicie dowodu z dokumentu oraz z zeznań świadka, co do zgłoszenia do licencji pojazdu objętego kontrolą, tym samym nie wyjaśnienie istotnej okoliczności; 5) art. 79 § 1 Kpa. poprzez dokonanie kontroli bez powiadomienia strony skarżącej o miejscu i czasie jej przeprowadzenia skutkiem czego skarżący bez własnej winy nie był obecny przy zebraniu materiału dowodowego, nie mógł ocenić rzetelności jego gromadzenia ani wnieść zastrzeżeń. Ponadto w skardze kasacyjne strona wniosła o skierowanie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 93 ust. 1, ust. 3, art. 94 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz załącznika do tej ustawy, art. 1 ust. 1 i art. 5 ustawy o czasie pracy kierowców z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie stwierdzić należy, iż aby skarga kasacyjna mogła zostać rozpoznana, jej autor musi, stosownie do dyspozycji art. 176 p.p.s.a., prawidłowo wskazać przepisy prawa, które zostały przez sąd naruszone oraz wyjaśnić na czym naruszenie wskazanych przepisów polega. Powołane w skardze kasacyjnej podstawy kasacyjne oraz naruszone w ich ramach przepisy prawa materialnego lub/i procesowego, wyznaczają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nieprzekraczalne granice w jakich kontrolowana jest sprawa o czym stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a Jak wynika ze wskazanych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz ich uzasadnienia, a także postawionego wniosku o skierowanie w trybie art. 193 Konstytucji RP oraz art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym ( Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm. ) pytania prawnego dotyczącego zgodności z Konstytucją RP wymienionych przepisów ustawy o transporcie drogowym i ustawy o czasie pracy kierowców, kasator kwestionuje ukształtowane ustawą o transporcie drogowym zasady odpowiedzialności przewoźnika, w szczególności, gdy przewóz realizuje zatrudniony przez przedsiębiorcę kierowca. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przez ich błędną wykładnię, należy zauważyć, iż kasator nieprawidłowo zidentyfikował wskazane jako naruszone przez WSA przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego jako naruszenie prawa materialnego, podczas gdy należało je zakwalifikować jako naruszenie prawa procesowego w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Powyższe wynika z ukształtowanych przepisem art. 145 - 151 p.p.s.a. możliwości orzeczniczych sądu administracyjnego, w szczególności z przepisu art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. Wydane przez sąd administracyjny w wyniku skargi orzeczenie kasacyjne może być oparte o stwierdzone naruszenie zaskarżonym aktem prawa materialnego ( § 1 pkt 1 lit. "a" ) lub o naruszenie przepisów postępowania – tych, które dają podstawę do jego wznowienia ( § 1 pkt 1 lit. "b" ) lub naruszenie innych przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy ( § 1 pkt 1 lit. "c" ). Takiemu rozwiązaniu odpowiadają określone art. 174 p.p.s.a. podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną – naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ( pkt 1) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( pkt 2). Co wymaga podkreślenia, jak przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w podjętej w pełnym składzie uchwale z dnia 26 października 2009 r., normy postępowania, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. obejmują wszystkie postępowania stosowane w toku rozpoznawania sprawy, a więc zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, jak też postępowania prowadzone przez organy administracji publicznej ( I OPS 10/09; ONSAiwsa nr 1/2010, poz. 1 ). Kontrolowanie przez administracyjne sądy wojewódzkie przestrzegania w toku załatwiania spraw administracyjnych wszystkich mających zastosowanie w danej sprawie przepisów obowiązujących procedur mieści się w możliwościach kontroli kasacyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Odnosząc powyższe uwagi do postawionych przez autora skargi kasacyjnej zarzutów, stwierdzić należy że ich błędna kwalifikacja, jak też brak powiązania uznanych za naruszone przepisów Kpa. z określonym przepisem ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie stanowi przeszkody do rozpoznania skargi kasacyjnej, choćby z tego powodu, że z uzasadnienia wynika, iż zdaniem kasatora, naruszenie przepisów Kpa. powinno było skutkować stwierdzeniem przez Sąd I instancji nieważności zaskarżonej decyzji lub jej uchyleniem, zatem koniecznością wydania orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 lub art. 145 § 1 pkt 1 li."c" p.p.s.a. Powtórzyć w tym miejscu wypada, że stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. kontrola zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku nie jest nieograniczona i dokonuje się wyłącznie w granicach zakreślonych przez kasatora, co oznacza, że wyjście poza jednoznacznie wskazane w skardze kasacyjnej przepisy jest niedopuszczalne. Rozpatrzona przy uwzględnieniu powyższych uwag skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczą w jednej części postępowania kontrolnego, a w innej – postępowania administracyjnego i dokonanych ustaleń. Na tym tle zważyć należy, że postępowanie kontrolne, które prowadzi uprawniony organ, na podstawie przepisów rozdziału 9 i 10 ustawy o transporcie drogowym w zakresie przestrzegania przez przedsiębiorców wykonujących transport drogowy przepisów określonych w art. 92 ust. 1 utd. nie jest postępowaniem administracyjnym, lecz poprzedza ewentualnie wszczynane postępowanie administracyjne o nałożenie kary pieniężnej. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się do postępowania kontrolnego wykonywanego przez służby Inspekcji Transportu Drogowego ( w określonym art. 89 ust. 1 utd. zakresie również przez inne uprawnione osoby ) jedynie wówczas, gdy ustawa transportowa tak stanowi, co ma miejsce w przypadku nieusprawiedliwionego niestawienia się kontrolowanego, świadka lub biegłego na wezwanie inspektora ( art. 73 ust. 2 utd. ). Kasator, chcąc zatem podważyć prawidłowość dokonanej na drodze kontroli drogowej, powinien odnieść nieprawidłowo wykonane przez osobę kontrolującą czynności do obowiązków wynikających z konkretnego przepisu ustawy o transporcie drogowym, nie zaś do przepisów Kpa. Przechodząc do poszczególnych zarzutów, jak wywodzi skarga kasacyjna, funkcjonariusz przeprowadzający kontrolę drogową pozostawał, wskutek określonych podczas kontroli zdarzeń, w takim stosunku osobistym z kontrolowanym kierowcą, że jego bezstronność była wyłączona, co zdaniem kasatora, uzasadnia zarzut naruszenia art. 24 Kpa. Zarzut ten, przez niewskazanie konkretnej, naruszonej normy prawnej, a więc konkretnego paragrafu i ewentualnie punktu, jest wadliwie sformułowany, a uzupełnienie tego błędu przez sąd kasacyjny jest niedopuszczalne ze względu na dyspozycję przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a. Niezależnie od tego, powtórzyć należy, że przepisy ustawy transportowej nie dopuszczają na etapie przeprowadzania kontroli drogowej stosowania przepisów Kpa. a więc i zarzucanego ogólnie przepisu art. 24 Kpa. Nadto, wyłączenie pracownika, o którym mowa w § 1 art. 24 Kpa. może mieć miejsce m.in. w sytuacji istniejącego między pracownikiem, a stroną stosunku prawnego, nie osobistego, na który powołuje się kasator. Co do zarzutu naruszenia przepisu art. 33 ust. 2 i 3 Kpa. oraz art. 79 § 1 Kpa. to poza tym, co zostało powiedziane wyżej, a co dotyczy możliwości stosowania przepisów Kpa. w procedurze kontrolnej, wyjaśnić należy, iż kontrola drogowa dokonuje się w sposób właściwy dla charakteru wszelkich kontroli drogowych jako działań podejmowanych ad hoc uzasadnionych celem, jakim jest uchwycenie i eliminowanie naruszających obowiązujące przepisy zachowań użytkowników dróg. Istota kontroli drogowych polega właśnie na wykorzystaniu elementu zaskoczenia, co w odniesieniu do przedsiębiorców wykonujących transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, jest w sposób oczywisty uzasadnione - powiadomienie przewoźników o miejscu i czasie kontroli zniweczyłoby przyjęte założenie możliwie skutecznego przeciwdziałania naruszeniom przez te podmioty obowiązujących przepisów. Inspektorzy dokonujący na podstawie art. 50 utd. kontroli m.in. dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego –pkt 1) tego artykułu ( lub przewozów na potrzeby własne ), dokumentów przewozowych – pkt 2), przestrzegania przepisów o czasie pracy kierowców – pkt 4), mają prawo do podjęcia określonych przepisem art. 55 ust. 1 utd. działań i co ważne, działania te podejmowane są w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego wyznaczonej o czym stanowi art. 55 ust.1a utd. Zauważyć wypada, że czynności osoby przeprowadzającej kontrolę drogową dotyczą określonego pojazdu i podejmowane są najczęściej nie w obecności samego przedsiębiorcy wykonującego określony przewóz, lecz w obecności kierowcy zatrudnionego do wykonania tego zadania. Nie może być wątpliwości, że w takim przypadku, kierowca będzie osobą wyznaczoną przez przedsiębiorcę, o którym mowa w art. 55 ust. 1a utd. i właściwą do podpisania protokołu kontroli oraz ewentualnego zgłoszenia zastrzeżeń. Aby zatem skutecznie zakwestionować wyrok sądu administracyjnego nie dopatrujący się naruszeń prawa zaskarżoną decyzją, należało odwołać się nie do przepisów Kpa. jak to uczynił kasator, lecz przede wszystkim do przepisów prawa materialnego regulujących sposób przeprowadzenia kontroli, której wyniki stały się podstawą do nałożenia kary pieniężnej. Za niezasadne należy uznać naruszenie przez organ, czego nie dostrzegł Sąd I instancji, przepisów art. 75 § 1 i § 2 Kpa. oraz art. 77 § 1 tej ustawy. Sąd w zaskarżonym wyroku wyczerpująco wyjaśnił jakie są zasady wykonywania transportu drogowego, podkreślając że wynikające z posiadanej przez przedsiębiorcę licencji uprawnienia wykonywane mogą być wyłącznie w oparciu o wypisy wydane na każdy zgłoszony do licencji pojazd. Wykonywanie więc transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji piętnowane jest karą pieniężną w określonej załącznikiem do ustawy o transporcie drogowym wysokości. Okoliczność tę słusznie Sąd I instancji uznał za udowodnioną prawidłowo m.in. w oparciu o uzyskane dwukrotnie przez organ w toku postępowania administracyjnego pisma BOTM stwierdzające niezgłoszenie kontrolowanego pojazdu, którego to dowodu skarżący skutecznie nie podważył. Wreszcie co do wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego wyjaśnić należy, że skierowanie takiego pytania prawnego nie dokonuje się na wniosek strony postępowania sądowoadministracyjnego, lecz należy ono do wyłącznej domeny orzekającego w danej sprawie sądu, który może podjąć takie działanie, jeżeli uzna że od odpowiedzi na pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed nim ( art. 193 Konstytucji RP i art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym ). Na wypadek podjęcia postanowienia w tym przedmiocie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje instytucję obligatoryjnego zawieszenia postępowania na zasadzie wskazanej w art. 124 § 1 pkt 5) tej ustawy. W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał zasadności posłużenia się instytucją zagwarantowaną wskazanym przepisem Konstytucji i ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, bowiem nie powziął wątpliwości co do przepisów, które legły u podstaw zaskarżonej i kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji. Nie można nie dostrzec, że argumentacja skargi kasacyjnej w tym zakresie kwestionuje przyjęty porządek prawny w części dotyczącej odpowiedzialności za naruszenia przepisów wskazanych w art. 92 ust. 1 utd. i to tak w odniesieniu do podmiotów, do których adresowane są sankcje administracyjne, jak też trybu ich nakładania oraz przeznaczenia uzyskanych z kar środków finansowych. Tymczasem z założenia rygorystyczne zasady wykonywania działalności transportowej określone m.in. ustawą o transporcie drogowym i ustawą o czasie pracy kierowców ukształtowane zostały z uwzględnieniem obowiązujących w tej sferze przepisów wspólnotowych i nie odbiegają od podobnych regulacji w innych państwach Unii. Adresatem nakreślonych ustawą o transporcie drogowym obowiązków respektowania przepisów wskazanych w art. 92 ust. 1 jest, jak trafnie podkreślił Sąd I instancji, przedsiębiorca wykonujący transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, nie zaś zatrudniony przez niego kierowca, którego zadaniem jest prowadzenie pojazdu samochodowego na zlecenie przedsiębiorcy. Przedsiębiorca jako podmiot odpowiedzialny za prowadzenie swego przedsiębiorstwa tak musi je organizować, aby funkcjonowało ono w sposób zgodny z prawem – również prawem transportowym i musi się liczyć z konsekwencjami działań z tym prawem niezgodnych. Jak stwierdził w wyroku z dnia 25 marca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny ( sygn. akt P 9/08 ), oceniając konstytucyjność przepisu art. 92 ust. 1 utd. w określonym w pytaniu prawnym zakresie, dopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych za naruszenie określonych ustawą obowiązków nie budzi wątpliwości, a wprowadzone są one głównie w celu prewencyjnym i mają za zadanie motywować adresatów norm sankcyjnych do przestrzegania ustalonych obowiązującym prawem obowiązków. Brak jest podstaw aby mówić o naruszeniu zasady równości przez różne ukształtowanie odpowiedzialności kierowcy pojazdu i przedsiębiorcy, bowiem oba rodzaje odpowiedzialności są od siebie niezależne, a ukaranie zależy od stwierdzonych w toku kontroli okoliczności. Co do wątpliwości skarżącego zgłoszonych na tle unormowań ustawy o czasie pracy kierowców, to stwierdzić należy, że nie są one związane ze stanem faktycznym jaki legł u podstaw nałożenia kary pieniężnej w kontrolowanej sprawie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1) p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI