II GSK 167/08

II GSK 167/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Krystyna Anna Stec /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Myślińska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 502/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-07-09
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
art. 18 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1, art. 22 ust 1-4, art. 92 ust. 1 i 4, zał. pkt 1.1.2 lit. 3a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 68, art. 69, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędziowie NSA Maria Myślińska Cezary Pryca Protokolant Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. R. GmbH w W., A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 lipca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 502/07 w sprawie ze skargi B. R. GmbH w W., A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 9 lipca 2007r., sygn. akt VI SA/Wa 502/07 oddalił skargę B. R. GmbH z siedzibą w W., A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] marca 2005 r. w C. poddano kontroli pojazd marki Volvo o numerze rejestracyjnym [...], prowadzony przez dwuosobową załogę. Z czynności kontrolnych sporządzono protokół Nr [...], na którym widnieje podpis kierowcy wraz z adnotacją uczynioną w języku niemieckim, że nie rozumie języka polskiego. W protokole stwierdzono, że o godz. 2 min 20 zatrzymano na drodze krajowej nr [...], na pasie ruchu drogi ekspresowej, 20 metrów za szlabanem granicznym autobus marki V., wykonujący przewóz regularny osób na trasie W. - W. Kontrolowany przedstawił zezwolenie na wykonywanie ww. przewozu. W chwili zatrzymania się powyższego autobusu dwie osoby wysiadły a jedna osoba wsiadała. W miejscu, w którym zatrzymał się skontrolowany autobus nie ma przystanku a także możliwości zatrzymania się zgodnie z ustawą Prawo o ruchu drogowym - pas ruchu, zakaz zatrzymywania się.
W następstwie kontroli organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] marca 2005r. decyzję, na mocy której nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną w łącznej kwocie 3.200 złotych. Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji w zakresie kary w wysokości 3.000 złotych za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków. Do odwołania dołączyła kopię wypisu Nr [...] z zezwolenia Nr [...] na przewozy regularne autokarem lub autobusem między Państwami Członkowskimi zgodnie z rozporządzeniem nr 684/92 wydane dla J. L. – B. "J." z siedzibą w K., w którym jako podwykonawcę wskazano m.in. B. R. GmbH. Z dokumentu tego wynika, że w miejscowości C./C.T. - przejście graniczne - znajduje się przystanek, na którym pasażerowie wsiadają i wysiadają. Ponadto kopię unijnego zezwolenia nr [...] na transport liniowy niezliberalizowanej specjalnej formy transportu liniowego autobusów wydane na podstawie rozporządzenia (EWG) 684/92 dla A. K. – A. P. T. liniowego sp. z o.o. gdzie wskazano podzleceniobiorców: B. R. oraz B. J. (tłumaczenie k. 18-21 akt adm.).
Po rozpatrzeniu ww. odwołania GITD decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] marca 2005 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji GITD stwierdził, że organ pierwszej instancji nie ustalił czy miejsce, w którym zatrzymał się autokar był administracyjnie ustalonym przystankiem. Z akt sprawy nie wynikało również, w jakiej odległości od miejsca zatrzymania autobusu znajdował się przystanek określony w wypisie z zezwolenia na przewozy regularne, którym posługiwał się kierowca, jako "przystanek granica w miejscowości C.".
Po przeprowadzeniu dodatkowych czynności m.in. zwróceniu się do Zakładu Drogowych Przejść Granicznych i otrzymaniu odpowiedzi, że na terenie drogowego przejścia granicznego C. B. przedsiębiorcy B. R. oraz J. L. – B. "J." nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej organ pierwszej instancji tj. Ś. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (WITD) wydał w dniu [...] grudnia 2005 r., nr [...] ponownie decyzję o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków.
Po wniesieniu odwołania od ww. decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego przeprowadził dodatkowe czynności tj. wezwał B. "J." do nadesłania potwierdzonej za zgodność umowy o współpracy oraz dokumentów stanowiących o sposobie rozliczania się ww. firmy z firmą B. R. GmbH. W odpowiedzi na powyższe wezwanie B. "J." przesłało kserokopie biletów dotyczących przewozu wykonywanego w dniu [...] marca 2005 r. na trasie W. – W. oraz informację, że umowa o współpracy pomiędzy obiema firmami jest umową ustną a dokumentami stanowiącymi o sposobie rozliczania się - odpowiednie faktury VAT i zestawienia rozliczeniowe za ostatni rok licząc od daty kontroli, które przesłano w załączeniu. Organ zobowiązał również stronę do nadesłania przetłumaczonych na język polski dokumentów okazanych w czasie kontroli.
Opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że faktem bezspornym jest to, iż skontrolowany w dniu [...] marca 2005 r. pojazd marki V. zatrzymał się w miejscowości C. celem wysadzenia pasażerów oraz zabrania pasażera, co potwierdza treść zeznań świadka E. W., do obowiązków której należała opieka nad pasażerami. Organ przyjął jako okoliczność bezsporną okazanie w chwili kontroli zezwolenia nr [...] wydanego na podstawie rozporządzenia (EWG) 684/92 dla A. K. GITD zauważył, iż w tym zezwoleniu jako miejsce, w którym pasażerowie wsiadają lub wysiadają nie zostało wyszczególnione przejście graniczne w C. Ponadto wskazał, iż bilety na przewóz wykonywany w dniu [...] marca 2005 r. były sprzedawane przez firmę A.. Reasumując organ stwierdził, że powyższe ustalenia wskazują, iż w chwili kontroli był wykonywany przewóz osób na trasie W. W. przez przedsiębiorstwo B. na podstawie zezwolenia nr [...]. Spółka B. jest na podstawie tego zezwolenia podwykonawcą firmy A. Zdaniem GITD fakt, że przedsiębiorstwo B. widnieje także jako podwykonawca firmy J. L. B. "J." w zezwoleniu nr [...] w niniejszym postępowaniu nie może zostać uwzględniony.
Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu GITD uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie, ponieważ strona nie zastosowała się do wymogów wynikających z warunków zezwolenia nr [...], choć to na podstawie tego dokumentu wykonywała przewóz, gdyż jego organizatorem była austriacka firma A. W tym stanie rzeczy powoływanie się na zezwolenie udzielone firmie "J." nie mogło być uznane za skuteczne.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, iż skarga wniesiona przez B. R. GmbH nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie stwierdzono naruszeń prawa uzasadniających wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją nałożono na skarżącą spółkę karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków – a naruszenie to stwierdzono podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] marca 2005 r. w C. (punkt kontrolny nr 9). Według WSA rację ma skarżąca twierdząc, że w protokole kontroli nie sprecyzowano, jakim zezwoleniem w chwili kontroli legitymowała się spółka, bowiem zawarto w nim jedynie zapis "kontrolowany przedstawił zezwolenie na wykonywanie ww. przewozu". Niemniej, do protokołu Nr [...] została dołączona m.in. kopia pozwolenia nr [...] wydanego dla A. (k. k.167, 168) natomiast organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazał, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (szczegółowo opisanego w decyzji) przyjął, że w chwili kontroli skarżąca spółka wykonywała przewóz na podstawie ww. zezwolenia. Ta okoliczność, co podkreślono, nie została w trakcie postępowania administracyjnego (a także w skardze do Sądu) skutecznie zakwestionowana. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, co do rodzaju transportu a więc wykonywanie w chwili kontroli międzynarodowego przewozu osób na zlecenie firmy A. a nie B. "J.". Świadczy o tym brak przeciwdowodu ze strony skarżącej w połączeniu z analizą danych zawartych na biletach sprzedanych na sporny przejazd, z których wynika, że ich sprzedawcą była firma A.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca, będąc z jednej strony podzleceniobiorcą firmy A. (podobnie jak B. "J."), a z drugiej jednocześnie również podwykonawcą B. "J.", powołuje się na dwa zezwolenia tj. omówione wyżej udzielone firmie A. oraz udzielone na rzecz B. "J." - wywodząc, że w obydwu zezwoleniach określony jest przystanek w C. Stwierdzono, że zaprezentowane stanowisko nie znajduje uzasadnienia w treści obydwu powołanych dokumentów. Wywiedziono, że skoro wykonywany przewóz dotyczył zlecenia od firmy A., organ prawidłowo skoncentrował się na treści unijnego zezwolenia nr [...] na transport liniowy niezliberalizowanej specjalnej formy transportu liniowego autobusów wydanego na podstawie rozporządzenia (EWG) 684/92 na rzecz A. K. Pozwolenie powyższe wydano w dniu [...] września 2004 r. z datą ważności [...] września 2009 r., z czego wynika, że w dniu kontroli ([...] marca 2005 r.) było ważne. W punkcie 1 lit. c) tego zezwolenia wskazano trasę główną usługi transportowej, przy czym miejsca gdzie pasażerowie wsiadają bądź wysiadają są podkreślone. Sąd podzielił pogląd, że z ww. dokumentu wynika, iż zarówno C. T. (CZ) jak i C. (PL) nie są podkreślone, co oznacza, że w tych miejscowościach nie było wolno ani zabierać do pojazdu ani wysadzać z pojazdu pasażerów. Tymczasem strona potwierdziła, że w C. wysiadło dwóch pasażerów. W konsekwencji przyjęto, że wskazuje to na naruszenie warunków przedmiotowego zezwolenia w zakresie warunków określonych w zezwoleniu dotyczących wyznaczonych przystanków. Sąd przywołał art. 4 ust. 4 rozporządzenia (EWG) nr 684/92, który w brzmieniu obowiązującym na dzień kontroli stanowi, że pozwolenia wymagają m.in. regularne przewozy, które polegają na przewożeniu pasażerów w regularnych okresach na wyznaczonych trasach, pasażerowie zabierani są przez pojazd i opuszczają go we wcześniej określonych miejscach postoju. Z regularnych przewozów mogą korzystać wszyscy, pod warunkiem - gdy ma to zastosowanie - obowiązkowej rezerwacji. Z powyższego wywiedziono, że warunkiem niezbędnym do uznania przewozu za przewóz regularny jest konieczność respektowania miejsc, w których pasażerowie zabierani są przez pojazd lub go opuszczają. Przedsiębiorca posiadający pozwolenie (a w rozpatrywanym przypadku również podzleceniobiorca, jako że może posługiwać się ww. pozwoleniem) ma obowiązek przestrzegania warunków w nim zawartych za wyjątkiem sytuacji wystąpienia "siły wyższej" (v. art. 10 pkt 1 rozporządzenia 684/92), co w niniejszej sprawie nie zostało wykazane. W tym stanie rzeczy - według Sądu -ogólna argumentacja strony, co do hipotetycznej możliwości odstąpienia przez pasażera od umowy przewozu nie może zostać uwzględniona.
Sąd zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajdują się również dwa dokumenty pn. "M. l. a.", które są załącznikiem do ww. pozwolenia nr [...]. Dokumenty te stanowią rozkład jazdy (v. pkt 4 w/w pozwolenia), zatwierdzony w przedmiotowej sprawie zgodnie z art. 8 ust. 3 Rozporządzenia (EWG) nr 634/92 w dniu [...] września 2004 r. Faktycznie w rozkładzie jazdy dotyczącym trasy poza granicami Polski (k. 20) wskazany jest jako przystanek zarówno C. T., jak i C. Jednakże po dokonaniu interpretacji tego dokumentu za zasadne uznano oparcie się na Rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 2121/98 z dnia 2 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 684/92 i (WE) nr 12/98 w odniesieniu do wymaganych dla pasażerskich przewozów autobusowych i autokarowych. Art. 7 tego aktu stwierdza, że podania o pozwolenie na wykonywanie regularnych przewozów i specjalnych przewozów regularnych wymagających uzyskania pozwolenia będą zgodne ze wzorem przedstawionym w załączniku III. W punkcie 10 tego załącznika wskazano: "załączyć rozkład jazdy, by umożliwić weryfikację zgodności z przepisami Wspólnoty dotyczącymi czasu prowadzenia pojazdu i odpoczynku kierowcy". Na marginesie Sąd dodał, że obecnie rozporządzenie Rady (WE) nr 11/98 z 11 grudnia 1997 r. zmieniające ww. rozporządzenie nr 684/92 posługuje się pojęciem "rozkład kursów" zamiast "rozkład jazdy".
Wobec powyższego za zasadne przyjął Sąd, że przedmiotowy rozkład jazdy nie jest wykazem "przystanków", na których mogą wsiadać i wysiadać pasażerowie, a jedynie ma służyć do sprawdzenia, czy kierowca przestrzegał norm czasu pracy i odpoczynku. Przystanki, na których mogą wsiadać bądź wysiadać pasażerowie są zatem określone tylko i wyłącznie w pkt. 1 lit c) przedmiotowego pozwolenia, a jak wspomniano wyżej w wykazie tym nie jest ujęty ani czeski ani polski C.
Podsumowując WSA wskazał: ponieważ w dniu kontroli skarżąca spółka wykonywała pojazdem Volvo nr rej. [...] międzynarodowy przewóz drogowy osób na trasie W. – W. działając jako podzleceniobiorca firmy A. K. na podstawie pozwolenia nr [...] wydanego dla A. a kierujący pojazdem wysadził z tego pojazdu dwóch pasażerów w miejscu niewymienionym w w/w pozwoleniu zasadnym było nałożenie na przedsiębiorcę tj. B. R. GmbH z siedzibą w W. (A.) kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących wyznaczonych przystanków zgodnie z l.p.2.2. pkt 3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym.
B. R. GmbH z siedzibą w W., A. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia i orzeczenia o uchyleniu decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] oraz orzeczenia o uchyleniu w zaskarżonej części decyzji Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] i umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
1. prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w szczególności przez:
- naruszenie art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - o transporcie drogowym oraz załącznika do niej w pkt. 1.1.2 lit. 3 a także art. 18 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1, art. 22 ust. 1-4 tejże ustawy poprzez uznanie, że pojazd zatrzymał się w miejscowości, w której nie miał pozwolenia na wysadzenie pasażerów wbrew posiadanemu przez przewoźnika pozwoleniu oraz uznanie, iż kara została na skarżącego słusznie nałożona;
- naruszenie art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., 68 k.p.a. oraz 69 k.p.a. poprzez uznanie, iż postępowanie przeprowadzone przez organy administracyjne I i II instancji zostało prawidłowo, zgodnie z przepisami prawa i że organy te zbadały należycie cały materiał sprawy i w sposób wyczerpujący i wszechstronny zebrały dowody w sprawie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- naruszając art. 135 ust. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nie uznanie, że postępowanie przeprowadzone przez organ I i II instancji skutkujące nałożeniem kary na skarżącego było prowadzone z rażącym naruszeniem przepisów prawa co miało wpływ na jej ostateczne rozstrzygnięcie.
Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej według jej autora WSA, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, nie wziął pod uwagę okoliczności przedstawionych przez skarżącego i dokonał sprzecznej z zebranym materiałem dowodowym w sprawie oceny stanu faktycznego.
Strona polemizowała z ustaleniem, że skarżąca spółka nie mogła powoływać się na zezwolenie Biura "J." i że kierowca zatrzymał się w miejscu niewyznaczonym w tym jako przystanek.
Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez WSA przepisów procesowych przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, kasator zwrócił uwagę, że Sąd całkowicie pominął i nie wziął pod uwagę istotnych rozbieżności pomiędzy merytorycznymi podstawami decyzji wynikającymi z uzasadnienia organów I i II instancji. Wskazano, że kwestią mająca podstawowe znaczenie dla zasadności nałożenia kary było ustalenie czy przewoźnik miał prawo zatrzymania się i wysadzenia pasażerów na przystanku w C. Organy administracji oceniły te priorytetowe dla sprawy zagadnienie odmiennie, a z zupełnie niezrozumiałych przyczyn wydały to samo rozstrzygnięcie. WSA zupełnie nie odniósł się do tej jakże istotnej kwestii. Podniesiono też, iż WSA pominął i nie wypowiedział się w sprawie dopuszczenia się przez inspektora nadzoru drogowego, dokonującego kontroli, rażącego naruszenia prawa w zakresie niezgodnego z przepisami prawa postępowania w stosunku do kierowcy, który był obcokrajowcem i nie rozumiał czynności podejmowanych przez inspektora oraz nie był w stanie się do nich ustosunkować.
Nie można także pominąć kwestii, że organ odwoławczy, który uchylił pierwotną decyzję, nakazując organowi I instancji dokonać ściśle określonych ustaleń w zakresie, w jakiej odległości od miejsca zatrzymania autokaru znajdował się faktycznie przystanek w C., na zatrzymanie w którym miał przewoźnik pozwolenie. Kwestia ta pomimo wyraźnego wskazania organu II instancji nie została ustalona a WSA nie odniósł się do tychże rażących uchybień w przeprowadzonym w sprawie postępowaniu administracyjnym, a tym samym postąpił wbrew treści art. 135 p.p.s.a., który wyraźnie nakłada na sąd administracyjny obowiązek stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone wcześniej stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie godzi się zauważyć, że zakres badania skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny doznaje ograniczenia z uwagi na obowiązującą w postępowaniu kasacyjnym zasadę związania tego sądu granicami podlegającej rozpoznaniu skargi kasacyjnej. Z treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. – wynika bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której w tej sprawie nie dopatrzono się. Wobec powyższego uregulowania niewątpliwie wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Postępowanie to ograniczone musi być do oceny czy podstaw, na jakich oparto skargę kasacyjną.
Ponieważ to podstawy środka odwoławczego - wskazane przez kasatora - wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. Warunkiem oceny powołanej podstawy kasacyjnej jest jednoznaczne podanie, które przepisy ustawy - oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) - zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. m. in. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., OSK 421/04, LEX nr 146732). Przyjmuje się, że warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest należycie spełniony, gdy treść skargi wymagałaby od sądu kasacyjnego domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze formułując zarzuty. Przepis objęty podstawami skargi kasacyjnej musi być zatem wskazany wyraźnie (por. uzasadnienie post. SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 96).
Art. 174 ustawy p.p.s.a., wskazuje możliwy zakres podstaw zaskarżenia skargą kasacyjną orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z nim skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędna wykładnia oznacza przy tym niewłaściwe odczytanie treści przepisu, niewłaściwe zastosowanie zaś to dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Podkreślenia wymaga, iż w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia przepisów postępowania – zgodnie z literalnym brzmieniem przytoczonego przepisu – konieczne jest wykazanie, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ma też wątpliwości, że naruszenie prawa procesowego może przejawić się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego.
Zwrócenia uwagi wymaga jeszcze, że adresatem zarzutu naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania, może być tylko sąd I instancji. Przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym jest bowiem orzeczenie sądu, a nie decyzja administracyjna. Tym samym wymienienie przepisów naruszonych przez organ administracyjny nie jest wykonaniem obowiązku przytoczenia podstaw kasacyjnych. Skład orzekający przychyla się zatem do tej linii orzecznictwa administracyjnego, które stoi na stanowisku, że naruszenie przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako podstawa kasacyjna stypizowana w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej. Za trafny uznać należy argument, że choć powyższe nie zostało expresis verbis wyrażone w ww. przepisie, to jednak najistotniejsze jest to, że przedmiotem skargi kasacyjnej jest orzeczenie sądowe (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Tym samym i podstawa tej skargi odnosić musi się do postępowania, zakończonego wydaniem zaskarżonego wyroku, reguły którego to zostały określone w p.p.s.a. (vide np. wyroki NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt FSK 916/04, z dnia 1 czerwca 2004 r. sygn. akt. GSK 73/04, z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt II FSK 104/05 z glosą aprobującą Kubiak-Kozłowska A. – publ. OSP 2007/1/7).
Kasacja nieodpowiadająca przedstawionym kryteriom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Surowe wymogi stawiane skardze kasacyjnej pozostają w ścisłym związku nie tylko z zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, ale i z wymogiem sporządzenie skargi kasacyjnej przez profesjonalnych pełnomocników (art. 175 § 1 – 3 p.p.s.a.).
W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej formułując jej podstawy wskazał zarówno na naruszenie prawa materialnego jak i prawa procesowego. Uzasadnia to odniesienie się w pierwszej kolejności zarzutu naruszeń proceduralnych. Tylko bowiem poprawnie ocenione przez Sąd I instancji postępowanie administracyjne jak i prawidłowe proceduralnie postępowanie sądowoadministracyjne pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego.
W ocenie NSA zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. nie usprawiedliwia wniosku o uchylenie zaskarżonego kasacyjnie wyroku.
Zgodnie z tym przepisem "Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia". Cytowany przepis reguluje zatem możliwość wyjścia przez sąd poza granice skargi. Wskazuje, że kontrola decyzji, będącej koniecznym następstwem innej decyzji, może prowadzić do wzruszenia przez sąd I instancji tej ostatniej, jako leżącej u źródła kontrolowanej decyzji. Wyjaśniany przepis z oczywistych względów ma więc zastosowanie jedynie w razie uwzględniania skargi. W takim wypadku podstawą do jego zastosowania będzie stwierdzenie, że akty lub czynności poprzedzające wydanie zaskarżonego aktu lub podjętej czynności naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego.
Taka sytuacja w rozpoznawanym przypadku miejsca nie miała. Zaskarżony wyrok nie uwzględnił skargi na zaskarżoną decyzję organu II instancji, w konsekwencji nie mógł wyeliminować i nie wyeliminował z obrotu prawnego aktów poprzedzających akt zaskarżony. Tym samym Sąd I instancji nie zastosował i nie miał podstaw do zastosowania omawianego przepisu. Podkreślenia wymaga, że skoro art. 135 p.p.s.a. reguluje kwestię kontroli aktów lub czynności poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji to nie znajduje zastosowania do oceny prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ II instancji przed wydaniem decyzji będącej przedmiotem skargi do WSA.
W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. jest chybiony.
Kolejny zarzut odnoszący się do norm proceduralnych - choć kasator wadliwie przywołał je w podstawie naruszenia prawa materialnego - a to art. 7, 77, 68 i 69 k.p.a. (bez wskazania jednostek redakcyjnych przepisów) także nie może być uznany za usprawiedliwiony.
Jak już wskazano na wstępie rozważań, w uwagach ogólnych dotyczących postępowania kasacyjnego, adresatem zarzutu naruszenia prawa może być tylko Sąd I instancji, podstawa kasacyjna stypizowana w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej. Tym samym, skoro sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a. – nie może naruszyć przepisów tych ustawy. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał jakim przepisom z zakresu procedury sądowoadministracyjnej uchybił w tym zakresie Sąd I instancji – zarzut zatem, że WSA wadliwie uznał, iż postępowanie prowadzone przez organy administracyjne obu instancji przeprowadzone zostało prawidłowo nie może być przedmiotem oceny na etapie postępowania kasacyjnego.
W konsekwencji braku skutecznych zarzutów naruszenia prawa procesowego w sprawie wiąże stan faktyczny - ustalony w sprawie i przyjęty przez WSA jako prawidłowy.
Przypomnieć należy, że według stanu faktycznego przyjętego w procesie wyrokowania przez Sąd I instancji w dniu kontroli skarżąca spółka wykonywała międzynarodowy przewóz drogowy na trasie W. – W. działając jako podzleceniobiorca firmy A. na podstawie pozwolenia wydanego temu podmiotowi, a dwóch pasażerów wysiadło w miejscu niewymienionym w ww. pozwoleniu jako przystanki.
W tym stanie rzeczy - w ocenie NSA, wbrew podnoszonym zarzutom - Sąd I instancji w pełni zasadnie przyjął, że w okolicznościach faktycznych sprawy uzasadnione było nałożenie na skarżącą spółkę kary pieniężnej na podstawie l.p. 2.2 pkt 3 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. - o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) - o którym mowa w art. 92 ust. 4 powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli.
Wskazać przy tym trzeba, że powołany załącznik zawiera wykaz naruszeń obowiązków lub warunków określonych w ust. 1 art. 92 ustawy o transporcie drogowym stanowiącym, że kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów w nim wymienionych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.
Tymczasem kasator opierając skargę na naruszeniu prawa materialnego wskazał na naruszenie art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie oraz liczbę porządkową załącznika niestosowaną w sprawie (a to pkt. 1.1.2 lit. 3 załącznika).
Ponadto uchybienie prawu materialnemu w ww. zakresie, a także co do naruszenia art. 18 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1, art. 22 ust. 1- 4 ustawy o transporcie drogowym - w ocenie autora skargi kasacyjnej - nastąpiło przez błędną wykładnię "lub" niewłaściwe zastosowanie. W omawianym zarzucie przytoczono zatem treść art. 174 pkt 1 p.p.s.a. nie dokonując wyboru sposobu naruszenia prawa materialnego. Także w uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona nie wskazała, czy naruszenie ww. przepisów polegało na błędnym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie powołanych norm prawnych czy też doszło do niewłaściwego odczytania przez WSA treści ww. przepisów, spółka nie podała jaka wykładnia byłaby prawidłowa. Wskazano zaś, że naruszenie ww. przepisów prawa materialnego nastąpiło przez błędne uznanie, iż pojazd zatrzymał się w miejscowości, w której nie miał pozwolenia na wysadzanie pasażerów, sprzecznie z posiadanym pozwoleniem oraz na uznaniu przez WSA, że kara została nałożona słusznie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie skonstruowanie skargi kasacyjnej w istocie zmierza do podważenia ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy.
Tymczasem zgodzić należy się z poglądem, że w skardze kasacyjnej nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdy z jej uzasadnienia wynika, że strona w istocie nie godzi się z ustalonymi okolicznościami stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył Sąd pierwszej instancji. (vide np: wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 568/04, ONSA WSA 2005, nr 4, poz. 67).
Podważanie okoliczności faktycznych sprawy zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego nie może odnieść oczekiwanego przez stronę rezultatu. Ustalony stan faktyczny sprawy nie jest bowiem wynikiem wykładni przepisów objętych podstawami skargi kasacyjnej. Strona kwestionując nieskutecznie przyjęty przy wyrokowaniu stan faktyczny sprawy nie zarzuca, że tak ustalony stan faktyczny nie odpowiada hipotezie wskazanych norm prawnych.
W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna podlegała oddaleniu bowiem żadna z jej podstaw nie znajduje usprawiedliwienia.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.