II GSK 1666/24

II GSK 1666/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący/
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 4032/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-11-28
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono zakarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i umorzono postępowanie administarcyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 82 ust. 5
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 4032/23 w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. umarza postępowanie administracyjne; 4. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz A.G. 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 listopada 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 4032/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "sąd pierwszej instancji"), działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił skargę A. G. (dalej powoływana także jako skarżąca) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 stycznia 2023 r. nr 29/02/2023/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Do Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, wpłynął wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Toruniu o rozpatrzenie sprawy dotyczącej ustalenia okresu podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnika spółki komandytowej. ZUS wskazał, że skarżąca była wspólnikiem spółki komandytowej Z. Sp. z o.o. sp. k. (dalej powoływana jako spółka komandytowa) od 22 stycznia 2021 r. do 13 czerwca 2022 r., tj. do dnia wykreślenia spółki z rejestru przedsiębiorców. Zgodnie z informacją zawartą w KRS, na podstawie umowy z 21 lutego 2022 r. nastąpiło połączenie spółki komandytowej ze spółką – Z. sp. z o.o. (dalej powoływana także jako spółka z o.o.) w taki sposób, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością przejęła spółkę komandytową. Wpis połączenia spółek do KRS nastąpił w dniu 9 marca 2022 r. Skarżąca była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik spółki komandytowej w okresie od 1 lutego 2021 r. do 8 marca 2022 r.
Prezes NFZ w uzasadnieniu decyzji z 26 stycznia 2023 r. stwierdził, odwołując się do art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 82 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniach a także art. 8 ust. 6 pkt. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm.), zwanej dalej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, że wspólnik spółki komandytowej, jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki partnerskiej czy spółki jawnej objęty jest obowiązkiem ubezpieczeń niezależnie od faktu prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż obowiązek ubezpieczenia związany jest w tym przypadku wyłącznie z faktem posiadania określonego statusu prawnego. Osoba posiadająca status wspólnika spółki komandytowej podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w całym okresie posiadania takiego statusu, niezależnie od uzyskiwania przychodów, czy faktycznego wykonywania działalności.
Organ, na podstawie zapisów w KRS ustalił, że skarżąca była wpisana jako wspólnik spółki komandytowej od 15 lutego 2021 r. do 13 czerwca 2022 r. W dziale 6, rubryce 3 KRS widnieje wpis dokonany 13 czerwca 2022 r. o przejęciu przez inną spółkę. Z zapisu tego wynika, że nastąpiło połączenie ww. spółki w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. przez przeniesienie całego jej majątku na spółkę z o.o. w zamian za udziały tej spółki wydane na rzecz wspólników spółki przejmowanej. Zgodnie z art. 493 § 1 k.s.h., w odniesieniu do prowadzonego postępowania wyjaśniającego, spółka przejmowana zostaje rozwiązana, bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, w dniu wykreślenia wpisu z rejestru.
Zdaniem Prezesa NFZ, do ustalenia daty wykreślenia spółki komandytowej z rejestru KRS istotne znaczenie ma data wykreślenia wpisu spółki przejmowanej, która jest obwarowana spełnieniem dwóch warunków równocześnie - zgodnie bowiem z art. 493 § 3 k.s.h., wykreślenie z rejestru spółki przejmowanej nie może nastąpić przed dniem zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej, jeżeli takie ma nastąpić, i przed dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmowanej. Jak wynika z KRS podwyższenie kapitału zakładowego spółki przejmującej odnotowano w dniu 9 marca 2022 r., natomiast wykreślenie wpisu spółki przejmowanej nastąpiło 13 czerwca 2022 r., czyli warunki do wykreślenia wpisu spółki przejmowanej wystąpiły łącznie dopiero w dniu 13 czerwca 2022 r. i ten dzień jest traktowany jako ustanie bytu prawnego spółki komandytowej. Wpis połączenia spółek: przejmującej i przejmowanej do rejestru ma charakter konstytutywny, jego skutkiem jest wykreślenie spółki przejmowanej z rejestru, jednakże z zapisów ustawy ksh nie wynika, że data połączenia spółek musi być tożsama z datą wykreślenia wpisu — połączenie spółek jedynie powoduje to, że spółka przejmowana zostanie wykreślona z rejestru, natomiast kiedy to nastąpi określa art. 493 § 3 k.s.h.
W ocenie Prezesa NFZ, należało uznać, że skarżąca posiadała status wspólnika spółki komandytowej w okresie od 9 marca 2022 r. do 13 czerwca 2022 r., w związku z czym podlegała z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Wskazanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej. Podkreślił, że ze znajdującej się w aktach sprawy informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców KRS spółki z o.o. wynika, że w dniu 9 marca 2022 r. nastąpiło przejęcie spółki poprzez przeniesienie całego majątku spółki komandytowej na spółkę z o.o. Jednak z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców spółki komandytowej wynika, że przejęcie przez inną spółkę nastąpiło w dniu 13 czerwca 2022 r. (Dział 6, rubryka 3).
Istotne jest, że zgodnie z art. 493 § 3 k.s.h. wykreślenie z rejestru spółki przejmowanej nie może nastąpić przed dniem zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej i przed dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmowanej. Jeżeli zatem w niniejszej sprawie podwyższenie kapitału zakładowego spółki przejmującej odnotowano w dniu 9 marca 2022 r., a jak wynika z pełnego odpisu KRS wpisanie połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmowanej nastąpiło 13 czerwca 2022 r. to warunki, konieczne do wykreślenia z rejestru spółki przejmowanej zostały łącznie spełnione dopiero w dniu 13 czerwca 2022 r. Nie przeczy to twierdzeniu, że wykreślenie z rejestru spółki przejmowanej ma charakter deklaratoryjny, formalny (art. 493 § 5 k.s.h.), ani też art. 493 § 2 k.s.h., z którego wynika, że połączenie następuje z dniem wpisania do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmującej, a wpis ten wywołuje skutek wykreślenia spółki przejmowanej.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że formalne wykreślenie z rejestru spółki przejmowanej (której wspólnikiem była skarżąca) nastąpiło dopiero w dniu 13 czerwca 2022 r. Prawidłowe jest zatem przyjęcie organu, że od 9 marca do 13 czerwca 2022 r. skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Regulacje k.s.h. należy bowiem odczytywać w związku z regulacjami ustawy o świadczeniach (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 5 pkt 21,), czy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 8 ust. 6). Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika spółki komandytowej związany jest z posiadaniem statusu wspólnika spółki komandytowej w sensie formalnym. Taki status uwidoczniony jest w informacji KRS spółki przejmowanej. W ocenie sądu przy ocenie okresu, w którym strona podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, organ powinien status wspólnika odczytywać właśnie z informacji KRS spółki przejmowanej, a nie dochodzić go badając czynności podjęte w toku przejęcia tej spółki.
Na powyższe przyjęcie nie ma wpływu okoliczność, że do połączenia spółek doszło w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h., czyli poprzez przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej na spółkę przejmującą. Jak wynika z art. 493 § 2 k.s.h. połączenie następuje z dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmującej (dzień połączenia). Wpis ten wywołuje skutek wykreślenia spółki przejmowanej z uwzględnieniem art. 507. Skutek wykreślenia spółki przejmowanej, o którym mowa w art. 493 § 2 k.s.h. w związku z wpisaniem połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmującej nie dotyczy formalnego zapisu w KRS spółki przejmowanej, z którym związany jest obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zaskarżając go w całości. Stosownie do art. 174 w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tj.:
1) art. 493 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U.2024 poz. 18 i 96, dalej "k.s.h."), polegającego na uznaniu przez WSA, iż wpis o połączeniu spółek co prawda wywołuje skutek wykreślenia spółki przejmowanej, jednak nie dotyczy on formalnego zapisu w KRS spółki przejmowanej, z którym związany jest obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu;
2) art. 493 § 3 k.s.h., polegającego na jego błędnej interpretacji przez WSA z pominięciem interpretacji językowej art. 493 § 2 k.s.h. oraz nieuwzględnieniem wykładni systemowej dla § 3 zwłaszcza w kontekście § 2,
3) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych polegającego na uznaniu przez WSA, że przepisy te znajdują zastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy Skarżąca nie mogła być wspólnikiem w przejmowanej spółce komandytowej w okresie od dnia 9.03.2022 r. do 13.06.2022 r., gdyż spółka ta przestała istnieć z dniem przejęcia, w związku z czym nie można być wspólnikiem w nieistniejącej spółce, nawet jeżeli widnieje ona w rejestrze KRS;
4) art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U.1997.78.483 z późn. zm.) poprzez wydanie wyroku z naruszeniem zasady sprawiedliwości społecznej przejawiającym się w tym, że w tożsamej sprawie, tylko że dotyczącej drugiej wspólniczki w spółce przejmowanej, w wyroku z dnia 12 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3954/23, uchylił zaskarżoną decyzję Organu i stwierdził, że byt prawny spółki przejmowanej ustał w dniu 9 marca 2022 roku.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i stosownie do art. 188 p.p.s.a. rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie w całości. Skarżąca wniosła również o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty okazały się uzasadnione.
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.; żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Skarżąca oparła skargę kasacyjną na jednej podstawie kasacyjnej wymienionej art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 493 § 2 i § 3 k.s.h. polegające na uznaniu, że wpis do KRS o połączeniu spółek co prawda wywołuje skutek wygaśnięcia spółki przejmowanej, ale jednocześnie do czasu formalnego wykreślenia takiej spółki z KRS na jej wspólnikach ciąży obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii do kiedy skarżąca posiadała status wspólnika spółki komandytowej, tj. do 9 marca 2022 r. (tak jak twierdzi skarżąca) czy też do 13 czerwca 2022 r. (takie stanowisko prezentuje organ, co zaakceptował sąd pierwszej instancji). Ustalenie wskazanej kwestii jest koniecznie dla przesądzenia czy Prezes NFZ prawidłowo ustalił, że skarżąca z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki komandytowej podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 9 marca 2022 r. do 13 czerwca 2022 r. Co istotne w niniejszej sprawie nie jest sporne, że zarejestrowanie podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej odnotowano w dniu 9 marca 2022 r., zaś w dniu 13 czerwca 2022 r. nastąpiło wykreślenie spółki przejmowanej z tegoż rejestru.
Do ustalenia tej kwestii konieczna jest analiza regulacji k.s.h. dotyczących łączenia spółek w celu ustalenia z jakim dniem miało miejsce ustanie bytu prawnego spółki przejmowanej (spółki komandytowej).
Z akt sprawy wynika, że połączenie spółek miało miejsce w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h., w świetle którego połączenie może być dokonane przez przeniesienie całego majątku spółki (przejmowanej) na inną spółkę (przejmującą) za udziały lub akcje, które spółka przejmująca przyznaje wspólnikom spółki przejmowanej (łączenie się przez przejęcie). Z art. 493 § 2 k.s.h. wynika, że połączenie następuje z dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby, odpowiednio spółki przejmującej albo spółki nowo zawiązanej (dzień połączenia). Wpis ten wywołuje skutek wykreślenia spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, z uwzględnieniem art. 507. Natomiast w świetle art. 493 § 3 k.s.h. wykreślenie z rejestru spółki przejmowanej nie może nastąpić przed dniem zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej, jeżeli takie podwyższenie ma nastąpić, i przed dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmowanej. Powyższe wykreślenie z rejestru następuje z urzędu (art. 493 § 5 k.s.h.).
Z powyższych regulacji wynika, że ustanie bytu prawnego spółki przejmowanej (w niniejszej sprawie spółki komandytowej) następuje z dniem połączenia, co wynika wprost z art. 493 § 2 zd. drugie k.s.h. Także w doktrynie podkreśla się, że wpis połączenia do rejestru powoduje, iż zostają wykreślone spółki przejmowane (A. Kidyba [w:] Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych, LEX/el. 2023, art. 493). Dniem połączenia jest dzień wpisu połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmującej. Wpis ten wywołuje skutek wykreślenia spółki przejmowanej. Ustawodawca celowo posługuje się sformułowaniem "wywołuje skutek wykreślenia", wskazując tym samym, że skutek następuje przed faktem dokonania wpisu o wykreśleniu, który w przeciwieństwie do wpisu połączenia spółek nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratoryjny. Przepis ten określa zatem moment zaistnienia skutku utraty podmiotowości prawnej spółki przejmowanej. Natomiast fizyczne wykreślenie spółki przejmowanej (wydanie postanowienia o wpisie wykreślenia spółki przez sąd rejestrowy) może nastąpić później niż dzień połączenia (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt I ACz 30/13 LEX nr 1280982). Powyższy pogląd został potwierdzony także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – WSA w Kielcach w wyroku z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 116/21 wskazał, że wykreślenie z rejestru spółki przejmowanej ma charakter deklaratoryjny, formalny (art. 493 § 5 k.s.h.), natomiast skutek materialnoprawny w postaci utraty bytu prawnego przez tę spółę następuje w dacie dokonania wpisu połączenia (art. 493 § 2 k.s.h.). Efektem zatem połączenia jest wykreślenie spółek przejmowanych lub spółek łączących się przez utworzenie nowej.
Uwzględniając powyższe za zasadne należało uznać sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 493 § 2 oraz art. 493 § 3 k.s.h. W ocenie NSA sąd pierwszej instancji podzielając stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji przez organ błędnie przyjął, że ustanie bytu prawnego spółki komandytowej miało miejsce dopiero z dniem 13 czerwca 2022 r. (wykreślenie z rejestru spółki przejmowanej), a nie jak wskazywała skarżąca z dniem dokonania wpisu o połączeniu, czyli 9 marca 2022 r.
Konsekwencją zasadności powyższych zarzutów, sformułowanych w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, jest także trafność zarzutu sformułowanego w pkt 3 tejże skargi – błędnego zastosowania wskazanych przepisów ustawy o świadczeniach oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skoro skutek materialno-prawny utraty bytu prawnego spółki komandytowej nastąpił z chwilą dokonania wpisu połączenia w rejestrze przedsiębiorców KRS czyli 9 marca 2022 r., to sąd pierwszej instancji błędnie podzielił stanowisko Prezesa NFZ, że skarżąca posiadała status wspólnika ww. spółki komandytowej w okresie od 9 marca 2022 r. do 13 czerwca 2022 r. W konsekwencji brak było podstaw do zastosowania w sprawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Końcowo odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP – naruszenia przez sąd pierwszej instancji zasady sprawiedliwości społecznej poprzez wydanie odmiennego wyroku w niniejszej sprawie niż w sprawie dotyczącej wspólniczki tej samej spółki, wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej w niedostateczny sposób powiązał wydanie przez sąd pierwszej instancji różnych wyroków w tożsamym stanie faktycznym i prawnym z tą zasadą. Zasada sprawiedliwości społecznej jest definiowana jako "dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywanie się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli", a także podkreśla się, że "sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości" – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt K 8/98, OTK 2000/3/87. Skarżący kasacyjnie nie wykazał w jaki sposób tak rozumiana zasada została naruszona przez sąd pierwszej instancji, który w identycznym stanie faktycznym i prawnym, dokonując odmiennej wykładni przepisów k.s.h. wydał dwa odmienne orzeczenia. Podkreślić należy, o czym była mowa na wstępie uzasadnienia, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej a zatem nie może zastępować strony w formułowaniu konkretnych zarzutów ani domyślać się, czy obok przytoczonych podstaw kasacyjnych, zaskarżony wyrok nie narusza także innych przepisów czy zasad, także o charakterze konstytucyjnym. W tym zakresie wskazać chociażby należy, że autor skargi kasacyjnej nie powiązał kwestii wydania odmiennych orzeczeń przez sąd pierwszej instancji chociażby z zasadą demokratycznego państwa prawa, zasadą zaufania do państwa i prawa czy też zagadnieniem jednolitości orzecznictwa sądowoadministracyjnego.
W związku z powyższym, zaskarżony wyrok WSA podlegał uchyleniu na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. Wobec tego, że istotę rozpatrywanej sprawy uznano za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., rozpoznał skargę skarżącej na decyzję Prezesa NFZ w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, którą w świetle przedstawionych argumentów należało uznać za uzasadnioną, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i umorzeniem postępowania administracyjnego w sprawie na mocy art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. W myśl ostatniego przepisu organ administracji publicznej obowiązany jest umorzyć postępowanie w całości lub w części w każdym przypadku, gdy stanie się ono bezprzedmiotowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. wyroki NSA z 21 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 967/05, 14 października 2014 r. sygn. akt I OSK 530/14; 8 września 2022 r. sygn. akt II GSK 744/19). O bezprzedmiotowości postępowania można mówić wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 145 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 – 3 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.) na które złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącej za reprezentowanie skarżącej przed sądami administracyjnymi obu instancji.