II GSK 1666/21

II GSK 1666/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Rysz
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Gd 922/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-04-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2332
art. 8 ust. 1, art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c), art. 24 ust. 1 i 3.
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. P. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 922/20 w sprawie ze skargi S. P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 czerwca 2020 r. nr 2201-IOC.5063.16.2019.AK w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. P. Sp. z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2021r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r, poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę spółki S. P. spółka z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 czerwca 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonywanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W wyniku przeprowadzonej w dniu 5 kwietnia 2019 r. kontroli drogowej samochodu ciężarowego, którym w imieniu skarżącej spółki przewożone było 8.000 litrów oleju napędowego z G. do B., ustalono na podstawie zgłoszenia [...], że załadowany w G. olej napędowy miał być przewożony zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] (pojazd silnikowy) oraz [...] (według wpisu: "naczepa"). Kontrolujący stwierdzili niezgodność polegającą na tym, że towar był przewożony jedynie autocysterną o numerze rejestracyjnym [...], a nie zespołem pojazdów o numerach [...] i [...] - jak wskazano w zgłoszeniu SENT oraz w dokumencie przewozowym i dowodzie wydania.
Ustalenia te stały się podstawą decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 3 lipca 2019 r. nakładającej na S. P. Spółka z o.o. w K. jako przewoźnika (dalej: skarżąca, spółka) karę pieniężną w wysokości 10.000 złotych za niedokonanie aktualizacji zgłoszenia przewozu towaru, zarejestrowanego w systemie pod powołanym numerem.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ uznał, że niezaktualizowanie przez skarżącą danych w zgłoszeniu SENT było równoznaczne z naruszeniem art. 8 ust. 1 w związku art. 5 ust. 4 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm., dalej: ustawa SENT), co dało podstawę do nałożenia na spółkę kary pieniężnej przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT. Organ uznał również, że brak było podstaw do zastosowania art. 24 ust 3 ustawy SENT, gdyż za odstąpieniem od nałożenia kary nie przemawiał ani interes publiczny, ani ważny interes przewoźnika.
Sąd I instancji oddalając skargę na tę decyzję za niesporne uznał okoliczności faktyczne wskazujące na naruszenie obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy SENT. Zaistnienie niezgodności, czyli przewóz oleju napędowego wyłącznie autocysterną o numerze rejestracyjnym [...], a nie zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] oraz [...], niezależnie od przyczyn jej wystąpienia, ciężaru naruszenia, czy też innych podnoszonych przez stronę okoliczności, zdaniem Sądu obligowały organy do nałożenia na przewoźnika administracyjnej kary pieniężnej.
Odnosząc się do przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określonych w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, Sąd stwierdził, że organy obu instancji prawidłowy uznały, że nie wystąpiła groźba utraty płynności finansowej skarżącej spółki. Stwierdził również, że organy rozważyły przesłankę "ważnego interesu przewoźnika" jak i przesłankę "interesu publicznego" i trafnie oceniły w oparciu o dokonane ustalenia dotyczące indywidualnej sytuacji podmiotu skarżącego, że nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności pozwalające na odstąpienie od nałożenia sankcji pieniężnej.
II.
S. P. Spółki z o.o. w K. skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji, zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów oraz okoliczności podniesionych w skardze na decyzję organu odwoławczego, w szczególności Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu błędnej wykładni art. 8 ust. 1 ustawy SENT;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 2 pkt 11 lit. a) w zw. z art. 2 pkt 9) w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy SENT poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Skarżący nie zaktualizował danych zgłoszenia dotyczących środka transportu wykonującego przewóz towarów, podczas gdy środek transportu w postaci naczepy nie powinien podlegać kontroli, bowiem nie był nim dokonywany przewóz towarów w rozumieniu ustawy SENT;
b) art. 24 ust. 3 ustawy SENT:
- poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie "ważny interes przewoźnika" ogranicza się jedynie do kondycji finansowej Skarżącego oraz pominięcie przy interpretacji "ważnego interesu przewoźnika" zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji doprowadziło do braku uznania, że zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;
- poprzez jego błędną wykładnię polegającą na pominięciu w ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy, co doprowadziło do nieodstąpienia od nałożenia kary pomimo nieuszczuplenia Skarbu Państwa w zakresie podatku akcyzowego, opłaty paliwowej i podatku od towarów i usług.
Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wydanie orzeczenia reformatoryjnego poprzez uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 czerwca 2020 r. (znak sprawy: 2201-IOC.5063.16.2019.AK) utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 3 lipca 2019 r. (znak sprawy: 328000-CZR-4.5063.44.2019.PP), ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Strona wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
III.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
IV.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał zarzut najdalej idący, tj. procesowy zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieustosunkowanie się przez Sąd do wszystkich zarzutów i okoliczności wskazanych w skardze, a w szczególności do zarzutu błędnej wykładni art. 8 ust. 1 ustawy SENT (pkt I tiret trzecie petitum skargi kasacyjnej).
Zdaniem NSA ten zarzut sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób naruszający art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
Art. 141 § 4 p.p.s.a. ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. gdy sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.
Zdaniem NSA taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. W sposób wystarczający Sąd przedstawił w uzasadnieniu opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń WSA w kwestionowanym zakresie. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia sądu jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do wskazanego w skardze naruszenia prawa.
Wymóg ten zdaniem NSA został w niniejszej sprawie spełniony. Podkreślenia wymaga, że - wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie - w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd odniósł się do treści art. 8 ust. 1 ustawy SENT, przytaczając jego treść i wyprowadzając wniosek co do skutków, jakie w niniejszej sprawie powoduje niewypełnienie obowiązku wynikającego z tego przepisu (s. 5-7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób jednoznaczny wynika, jak Sąd rozumie ten przepis i jak powinien on być zastosowany w niniejszej sprawie. To zaś, że skarżąca nie zgadza się z poglądem Sądu, w szczególności zaś to że skarżąca twierdzi, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nieprawidłowa była ocena, że dokonanie kontroli pojazdu po zaledwie 16 minutach od odczepienia naczepy nie powinno było zostać zakwalifikowane jako naruszenie obowiązku "niezwłocznej" aktualizacji - nie może być kwestionowane na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przechodząc do oceny zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów materialnoprawnych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza w pierwszej kolejności, że nie jest zasadny podniesiony w punkcie II.a. petitum skargi kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c w zw. z art. 2 pkt 11 lit. a w zw. z art. 2 pkt 9 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy SENT.
Skarżąca kasacyjnie uważa, że ten błąd wykładni polegał na tym, że Sąd przyjął, że skarżąca miała obowiązek zaktualizowania zgłoszenia dotyczącego naczepy jako środka transportu wykonującego przewóz towarów, podczas gdy ten środek transportu (naczepa) nie powinien podlegać kontroli, gdyż nie był nim dokonywany przewóz towarów w rozumieniu ustawy SENT.
Zdaniem NSA przedstawiona przez skarżącą kasacyjnie wykładnia przywołanych przepisów ustawy SENT nie jest prawidłowa.
Art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy SENT przewiduje, że "W przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru: po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o: numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a", czyli "pojazdu samochodowego lub zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym". Z kolei art. 2 pkt 9 przewiduje, że "przewóz towarów to przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku", a art. 8 ust. 1 przewiduje, że "Podmiot wysyłający, podmiot odbierający, przewoźnik, podmiot sprzedający oraz podmiot nabywający są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia."
Przytoczone przepisy przewidują zatem obowiązek niezwłocznego aktualizowania danych dotyczących środka transportu którym dokonywany jest przewóz (numeru rejestracyjnego pojazdu lub numerów rejestracyjnych zespołu pojazdów). W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że skarżąca zgłosiła, że przewóz będzie dokonywany zespołem pojazdów. Skoro zatem obowiązkiem skarżącej, co nie jest kwestionowane w niniejszej sprawie, było "przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu", a zatem te dane były objęte obowiązkiem zgłoszenia w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy SENT, to – jak wynika z treści tego przepisu – powinna ona była niezwłocznie zaktualizować te dane, jeśli uległy one zmianie. Niewykonanie zaś tego obowiązku jest sankcjonowane w sposób przewidziany w art. 24 ust. 1 ustawy o SENT, tj. karą pieniężną w wysokości wymierzonej w tej sprawie tj. 10 tys. zł.
W świetle przytoczonej regulacji prawnej nie ma podstaw do twierdzenia, że skoro jednym z elementów zgłoszonego uprzednio zespołu pojazdów przewóz nie był jednak wykonywany, to skarżąca była zwolniona z obowiązku aktualizacji, a pojazd ten nie mógł być kontrolowany. Zasadnie też uznano w tej sprawie, że aktualizacja danych ma nastąpić "niezwłocznie" po zaistnieniu zmian, ale zawsze przed rozpoczęciem przewozu (czyli przemieszczania towarów).
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut błędnej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT (pkt II.b. petitum skargi kasacyjnej).
Przepis ten przewiduje, że "W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3", tj. "jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie ust. 4.", tj. w wydanym przez Radę Ministrów rozporządzeniu.
Skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 24 ust. 3 ustawy SENT "poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie "ważnego interesu przewoźnika" ogranicza się jedynie do kondycji finansowej Skarżącego oraz pominięcie przy interpretacji "ważnego interesu przewoźnika" zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych" (punkt II.b. tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej).
Tak sformułowany zarzut nie może być uznany za zasadny, wbrew bowiem twierdzeniu skarżącej takiego stanowiska Sąd w zaskarżonym wyroku nie wyraził. Przeciwnie, Sąd analizując czy w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 24 ust. 3 ustawy SENT wskazał, że "ważny interes przewoźnika w rozumieniu ustawy SENT to nie subiektywne przekonanie strony o istnieniu tego interesu ale sytuacja nadzwyczajna, na którą przewoźnik nie ma wpływu" (s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Sąd nie zawęził przy tym tych nadzwyczajnych sytuacji jedynie do sytuacji ekonomicznej, a jedynie wskazał, że "Pod tym pojęciem można rozumień wyjątkowo trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika (np. znaczne obniżenie zdolności płatniczych)", a zatem wskazał na sytuację ekonomiczną jedynie przykładowo, a nie wyłącznie.
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut błędnej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT "polegającej na pominięciu przy interpretacji ważnego interesu publicznego rzeczywistych intencji ustawodawcy" (punkt II.b. tiret drugie petitum skargi kasacyjnej). W samym zarzucie skarżąca nie sprecyzowała na czym konkretnie ten błąd wykładni polegał, z uzasadnienia zaś wynika, że zdaniem skarżącej Sąd przy wykładni tego przepisu powinien był uwzględnić fakt, że skarżąca od wielu lat prowadzi legalną i uczciwą działalność gospodarczą oraz terminowo i regularnie uiszcza podatki, gdyż ratio legis wprowadzenia ustawy polegało na stworzeniu skutecznego narzędzia do walki z osobami wyłudzającymi VAT i niepłacącymi podatku akcyzowego.
Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że nie jest zasadne twierdzenie skarżącej, że dokonując wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT, Sąd nie uwzględnił ratio legis tej ustawy. Przeciwnie, z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika, że Sąd się do tego odwoływał, przytaczając m.in. treść uzasadnienia do projektu ustawy SENT (s. 8 uzasadnienia wyroku), a także analizując kwestie związane z brakiem uszczupleń podatkowych w kontekście ustawy SENT(s. 9 uzasadnienia wyroku). Wbrew zatem zarzutom skargi kasacyjnej, te przesłanki zostały poddane analizie i ocenie Sądu w tej sprawie, stanowiąc podstawę do sformułowania poglądu, że nie zachodziły podstawy do odstąpienia od nałożenia kary.
W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935, ze zm.). Zasądzona kwota stanowi wynagrodzenie pełnomocnika organu, który nie reprezentował organu przed sądem pierwszej instancji, za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwałę NSA z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).