II GSK 1660/24

II GSK 1660/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /sprawozdawca/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
657
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 4229/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-12-18
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 141 par. 4.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 66 ust. 1, pkt 1 lit. e).
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1467
art. 2, art. 3, art. 128, art. 304 par. 2 pkt 2 i 4, art. 356 par. 1, art. 176 par. 1.
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 4229/23 w sprawie ze skargi T. W. Ł. Z. S.K.A. w B. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 maja 2023 r., nr 36/2023/BP w przedmiocie interpretacji indywidualnej w zakresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od T. W. Ł. Z. S.K.A. w B. T. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2023 r., uwzględnił skargę T. S.K.A. w B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 maja 2023 r., w przedmiocie interpretacji indywidualnej w zakresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, uchylając zaskarżoną decyzję oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
wnioskiem z 26 kwietnia 2023 r. skarżąca Spółka wystąpiła do Narodowego Funduszu Zdrowia o interpretację indywidualną w zakresie przepisów dotyczących podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego akcjonariusza, zobowiązanego na gruncie statutu Spółki do świadczeń niepieniężnych. Spółka wskazała w opisie stanu faktycznego, że jej przyszli akcjonariusze, na mocy statutu Spółki i uchwały, zostaną zobligowani do wykonywania na jej rzecz powtarzalnych świadczeń niepieniężnych, na podstawie art. 356 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1467 ze zm.; dalej: k.s.h.), polegających na: koordynacji pracy magazynierów, dwa razy w tygodniu; raportowaniu zarządczym, raz w tygodniu; opiece post-sprzedażowej, dwa razy w tygodniu; optymalizacji procesów związanych z magazynem i płynnością finansową dwa razy w tygodniu; realizacji polityki gastronomicznej dwa razy w tygodniu; zarządzaniu dostawami; zarządzaniu zespołem restauracji, dwa razy w tygodniu; zarządzaniu polityką kadrową restauracji, raz w tygodniu; koordynacji funkcjonowania restauracji, dwa razy w tygodniu; zarządzaniu przestrzenią sprzedażową, raz w tygodniu; organizacji cateringów oraz wydarzeń okolicznościowych dwa razy w tygodniu; pomocy w zebraniu zamówień, trzy razy w tygodniu; przygotowaniu, w każdym miesiącu roku, jednej receptury na rzecz restauracji; współpracy z dostawcami w kontekście karty win; pomocy w realizacji zamówień, trzy dni w tygodniu; oklejaniu, etykietowaniu i konfekcjonowaniu produktów, dwa razy w tygodniu. Na tej podstawie spółka sformułowała pytanie: "Czy od wynagrodzenia wypłacanego akcjonariuszom z tytułu wykonywanych przez nich powtarzających się świadczeń niepieniężnych na podstawie art. 356 k.s.h., spółka jako płatnik będzie miała obowiązek odprowadzić składki na ubezpieczenie zdrowotne?".
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zaskarżoną decyzją uznał za nieprawidłowe stanowisko wnioskodawcy dotyczące niepodlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej z tytułu wynagrodzenia otrzymywanego w zamian za wykonywanie na rzecz spółki świadczeń niepieniężnych o charakterze powtarzającym się, oznaczonych co do zakresu i rodzaju w umowie spółki, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. W ocenie organu, przedstawiony w opisanym zdarzeniu przyszłym stosunek prawny spełniał formalne przesłanki przewidziane w art. 356 § 1 k.s.h. Wskazał, że przedstawionym przez Spółkę stanie faktycznym przedmiotem świadczenia akcjonariusza pozostają czynności starannego działania o charakterze powtarzającym się, stałym lub ciągłym. Natura opisanych czynności odpowiada przedmiotowi umowy o świadczenie usług. Organ uznał, że opisane elementy przedmiotowo-istotne (essentialia negotii) powtarzających się świadczeń niepieniężnych, w szczególności przedmiot całej czynności, opisanej jako odpłatne czynności starannego działania o charakterze powtarzającym się, ciągłym lub stałym, nakazywały przyjąć kwalifikację prawną z art. 750 Kodeksu cywilnego. Z tych względów organ uznał, że do opisanej we wniosku umowy wzajemnej pomiędzy akcjonariuszem a spółką zastosowanie będą miały przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, w konsekwencji zaś zastosowanie mieć będzie przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach).
Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję wskazał, że poszczególne zobowiązania przewidziane w statucie mogą stanowić: powtarzające się świadczenie niepieniężne, o którym mowa w art. 356 § 1 k.s.h.; inne świadczenie o charakterze korporacyjnym (art. 304 § 2 pkt 2 k.s.h.); świadczenie o analogicznej treści, które statut spółki reguluje jako związane z osobą akcjonariusza, do którego to świadczenia stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, w tym dotyczące umowy zlecenia (art. 128 k.s.h.). Przy czym to właśnie wynagrodzenie uzyskiwane przez akcjonariuszy za świadczenia określone w treści art. 356 § 1 k.s.h, jako nie ujęte w katalogu zdarzeń dających podstawę do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, nie stanowi tytułu do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.
Sąd nie zgodził się wobec tego ze stanowiskiem organu, że odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu cywilnego do stosunku prawnego spółki handlowej pozwala na przyjęcie, że akcjonariusz zobligowany do powtarzających się świadczeń niepieniężnych wobec spółki na mocy art. 356 § 1 k.s.h. i statutu spółki może być objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia.
Za zasadnicze dla rozstrzygnięcia sprawy Sąd I instancji uznał, czy określone we wniosku strony świadczenia mogą być zakwalifikowane jako powtarzające się świadczenie niepieniężne, w rozumieniu art. 356 § 1 k.s.h.
W ocenie Sądu organ w żaden sposób nie wyjaśnił z jakich powodów zakwalifikował ujęty we wniosku stosunek prawny, obejmujący wszystkie wymienione w nim świadczenia do kategorii świadczeń z art. 356 § 1 k.s.h. pomimo ich wielości i różnorodności.
W ocenie Sądu I instancji o wadliwości dokonanej przez organ kwalifikacji prawnej okoliczności wskazanych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej świadczyły stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w przedstawionym przez Spółkę stanie faktycznym przedmiotem świadczenia akcjonariusza są czynności starannego działania o charakterze powtarzającym się, stałym lub ciągłym. Zauważył w tym zakresie, że obowiązek, o którym mowa w art. 356 § 1 k.s.h., może dotyczyć wyłącznie świadczeń powtarzających się.
Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz przepisów kodeksu spółek handlowych i kodeksu cywilnego. Ponadto decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 34 ust. 5 ustawy Prawo przedsiębiorców, gdyż nie zawierała wyczerpującej oceny stanowiska strony oraz przedstawiono w niej niepełne uzasadnienie prawne, odnoszące się tylko do niektórych aspektów sprawy wybranych przez organ.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 209 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
1. naruszenie prawa materialnego, polegające na naruszeniu:
- art 356 k.s.h. w zw. z art. 2 k.s.h. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis art. 356 k.s.h. stanowi samodzielną i wystarczającą podstawę prawną do ukształtowania stosunku prawnego pomiędzy spółką a akcjonariuszem oraz że do instytucji powtarzających się świadczeń niepieniężnych nie stosuje się odpowiednio przepisów Kodeksu cywilnego, podczas gdy do wszystkich kwestii związanych z tymi świadczeniami w zakresie nieuregulowanym w k.s.h. zastosowanie mają reguły Kodeksu cywilnego;
- art. 304 § 2 pkt 2 k.s.h. w zw. z art. 2 k.s.h. poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do arbitralnego uznania, że wszelkie związane z akcjami obowiązki świadczeń na rzecz spółki, wynikają tylko i wyłącznie ze statutu spółki, a w konsekwencji, że realizacja tych świadczeń wynika wyłącznie ze statutu, podczas gdy przepis art. 304 § 2 pkt 2 k.s.h. stanowi tylko i wyłącznie o tym, że wszelkie związane z akcjami obowiązki świadczenia na rzecz spółki dla ich skutecznego egzekwowania pod rygorem bezskuteczności wobec spółki powinny zostać zawarte w statucie;
2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie przez Sąd precyzyjnego i nie budzącego wątpliwości wskazania co do sposobu dalszego postępowania zmierzającego do wykonania wyroku i nałożenie na Prezesa Funduszu bliżej nieokreślonego obowiązku polegającego na odniesieniu się do charakteru świadczeń określonych przez Spółkę indywidualnie (do każdego z osobna) z uwzględnieniem okoliczności wskazanych w opisie zdarzenia przyszłego w kontekście pytania zadanego przez stronę oraz z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd, co jest wewnętrzne sprzeczne z konkluzją Sądu w zakresie niestosowania Kodeksu cywilnego do oceny charakteru powtarzających się świadczeń niepieniężnych, co w konsekwencji powoduje, że skarżony wyrok jest niewykonalny.
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty były zasadne.
Wskazać na wstępie należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wskazania wymaga również, że analogiczna pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa była już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt II GSK 954/24. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela wyrażony w powołanym orzeczeniu podgląd oraz zawarte w nim stanowisko prawne.
W skardze kasacyjnej wywiedzionej w tej sprawie podniesiono zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega najdalej idący zarzut, tj. zarzut z punktu 2 petitum skargi kasacyjnej, naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a..
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełniało wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie wyroku Sądu jest wprawdzie dość ogólne i częściowo niekonsekwentne, ale zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis stanu sprawy przyjęty za podstawę wyroku i zarzuty skargi, wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz wskazał z jakich przyczyn w jego ocenie skarga spółki zasługiwała na uwzględnienie. Tak sporządzone uzasadnienie umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej wyroku Sądu. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu i uważa, że uzasadnienie wyroku jest niekonsekwentne i niewykonalne, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015r., sygn. akt II GSK 470/14).
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił natomiast zarzuty skargi kasacyjnej zawarte w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, trafnie kwestionujące pogląd Sądu I instancji o niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 k.s.h. w sprawach określonych w art. 1 § 1 k.c., jeżeli wymaga tego właściwość (natura) stosunku prawnego spółki handlowej, przepisy kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio. Na podstawie art. 3 k.s.h., przez umowę spółki handlowej wspólnicy albo akcjonariusze zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez wniesienie wkładów oraz, jeżeli umowa albo statut spółki tak stanowi, przez współdziałanie w inny określony sposób. Na podstawie art. 128 k.s.h. akcjonariusze są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w statucie. Przepis art. 304 § 2 pkt 2 i 4 k.s.h. przewiduje natomiast, że statut powinien również zawierać, pod rygorem bezskuteczności wobec spółki, postanowienia dotyczące wszelkich związanych z akcjami obowiązków świadczenia na rzecz spółki oraz ograniczeń zbywalności akcji. Z kolei zgodnie z art. 356 k.s.h. z akcją imienną może być związany obowiązek powtarzających się świadczeń niepieniężnych. Akcje takie mogą być przenoszone tylko za zgodą spółki. Spółka może odmówić zgody jedynie z ważnych powodów, bez obowiązku wskazania innego nabywcy. Statut może przewidywać odszkodowanie umowne za niewykonanie lub nienależyte wykonanie powtarzających się świadczeń niepieniężnych związanych z akcją. Spółka zobowiązana jest spełnić wynagrodzenie za świadczenia, nawet gdy bilans nie wykazuje zysku.
Jak trafnie wskazano w skardze kasacyjnej, art. 356 § 1 k.s.h. przewidując, że z akcją imienną może być związany obowiązek powtarzających się świadczeń niepieniężnych, ustanawia fakultatywny obowiązek akcjonariuszy, znajdujący swoje źródło w statucie spółki, a zarazem odstępstwo od ustawowego ograniczenia świadczeń akcjonariuszy na rzecz spółki (art. 3 k.s.h.). Dlatego przepis art. 356 § 1 k.s.h. nie stanowi samodzielnej i kompletnej regulacji stosunku prawnego pomiędzy spółką a akcjonariuszem, a jedynie umocowanie do nałożenia na akcjonariusza zobowiązań innego rodzaju niż kodeksowe. Taki pogląd znajduje potwierdzenie w doktrynie, gdzie wskazuje się, że poza uprawnieniami związanymi z akcją możliwe jest wprowadzenie obowiązków akcyjnych. Świadczenia niepieniężne powtarzające się związane są z akcją imienną. Obowiązek obciążający akcje imienne nie musi być nałożony w statucie spółki. Możliwe jest – inaczej niż w spółce z o.o. – nałożenie takiego obowiązku w drodze uchwały czy innej czynności (A. Kidyba [w:] Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych, LEX/el. 2024, art. 356.). Do takiej czynności prawnej zastosowanie mają zatem właściwe przepisy kodeksu cywilnego na zasadzie art. 2 k.s.h.
W związku z powyższym trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej, że Sąd I instancji dokonując wykładni art. 356 k.s.h. nie dostrzegł, że przepis ten może stanowić podstawę do stworzenia pomiędzy spółką a akcjonariuszami stosunku zobowiązaniowego, natomiast wszelkie kwestie związane z wykonaniem tego stosunku zobowiązaniowego mają swoje źródło w kodeksie cywilnym.
Poglądu tego nie podważa także treść art. 304 § 2 pkt 2 k.s.h., wynika bowiem z niej tylko to, że wszelkie związane z akcjami imiennymi świadczenia na rzecz spółki muszą być zawarte w statucie. Nie wyłącza to jednak stosowania kodeksu cywilnego do kwestii związanych z realizacją powtarzających się świadczeń niepieniężnych.
Art. 356 k.s.h., analogicznie jak art. 176 k.s.h., dotyczy powtarzających się świadczeń niepieniężnych. Tożsamość obu powołanych przepisów w zakresie definiowania tych świadczeń powoduje, że również w odniesieniu do art. 356 k.s.h. aktualne pozostaje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące art. 176 k.s.h. Zgodnie z treścią art. 176 § 1 k.s.h. świadczenie powinno mieć charakter powtarzalny, a zatem periodyczny. Tego kryterium nie spełniają zobowiązania jednorazowe, ciągłe ani stałe. Świadczenia ciągłe polegają na określonym, stałym zachowaniu się podmiotu przez cały czas trwania stosunku zobowiązaniowego. Stałość (ciągłość) działania danego podmiotu "nie oznacza, że musi ono przybrać postać nieprzerwanego, nierozdzielnego, ciągłego. Do uznania świadczenia za ciągłe wystarcza, jeżeli składa się ono z pewnych powtarzających się stale, następujących po sobie psychofizycznych aktów dłużnika, które – mimo że oddzielone w czasie – tworzą razem funkcjonalną całość" (wyrok NSA z 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GSK 500/24).
W rozpoznawanej sprawie organ wprawdzie nieprecyzyjnie wskazał, że w przedstawionym przez Spółkę stanie faktycznym przedmiotem świadczenia akcjonariusza pozostają czynności starannego działania "o charakterze powtarzającym się, stałym lub ciągłym" (s. 7 - 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), to z dalszej części uzasadnienie decyzji wynika jednoznacznie jak kwalifikuje organ opisane we wniosku czynności i z jakiego powodu uznaje je za podlegające obowiązkowi ubezpieczenia. Organ wskazał mianowicie, że: "Natura opisanych czynności odpowiada przedmiotowi umowy o świadczenie usług. Jak wynika z art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Przepisy dotyczące umowy zlecenia mają zatem zastosowanie w każdym przypadku, gdy przedmiotem czynności prawnej są usługi, które nie są wyczerpująco uregulowane innymi przepisami.", a następnie trafnie doprecyzował, że opisane we wniosku świadczenia nie mają cechy świadczeń powtarzających się i periodycznych w znaczeniu przyjętym w rozumieniu art. 356 § 1 k.s.h. (i art. 176 k.s.h.), sprowadzają się one bowiem do stałego i bieżącego realizowania ustalonych zadań.
Akcentowana przez Spółkę we wniosku i w skardze "powtarzalność" i "periodyczność" spornych świadczeń, jest w istocie jedynie pozorna. Źródłem wskazanych we wniosku czynności ("świadczeń") jest bowiem w istocie zobowiązanie do stałego, ciągłego i bieżącego ich realizowania. Ilość, zakres, czas i sposób wykonywania tych świadczeń wskazują, że stanowią one w istocie czynności obligacyjne bieżącego, ciągłego (stałego) prowadzenia spraw spółki (zarządzania), którym nie sposób przypisać periodyczności w rozumieniu art. 356 § 1 k.s.h. (por. wyroki NSA: z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 677/23; z 12 września 2024 r., sygn. akt II GSK 794/24). Świadczeniom tym nie sposób więc przypisać charakteru, o którym mowa w art. 356 § 1 k.s.h. W orzecznictwie podkreśla się też, że "z racji na charakter takich czynności (ciągły i stały)" nie składają się one na treść stosunku uczestnictwa łączącego wspólnika ze spółką, zasadnie są zatem kwalifikowane "z zastosowaniem przepisów k.c., do czego organ był uprawniony na podstawie art. 2 k.s.h." (por. wyrok NSA z 28 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1810/22).
W powyższym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygający niniejszą sprawę podziela pogląd przyjęty w podobnych sprawach w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki NSA: z 12 września 2024 r., sygn. akt II GSK 794/24; z 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GSK 500/24; z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 677/23). Niefortunne wprawdzie było sformułowanie organu, że świadczenia które miałyby być wykonywane przez akcjonariuszy "formalnie się mieszczą w hipotezie normy art. 356 § 1 k.s.h.", ale wobec jednoznacznego poglądu organu o zakwalifikowaniu ich "jako charakterystycznych dla umowy zlecenia, co skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego", nie doszło do takiego uchybienia, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, powodując konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać prawidłowość poglądu organu, że opisany przez spółkę w tej sprawie przyszły stan faktyczny powodowałby powstanie obowiązku opłacania składek zdrowotnych z tytułu wynagrodzenia za tak określone i spełniane przez wspólników świadczenia pracy na rzecz spółki.
Podzielić też należy przyjęty przez Prezesa NFZ pogląd, że wobec wzajemnego charakteru stosunku obligacyjnego ustanowionego na podstawie art. 356 § 1 k.s.h., dla ustalenia reguł wykonywania umowy wzajemnej oraz skutków jej niewykonania lub nienależytego wykonania znajdą zastosowanie przepisy o jednym z uregulowanych w kodeksie cywilnym typów umów nazwanych.
Nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy zarzut WSA, że organ w tej sprawie naruszył prawo, gdyż uznał, że: "odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunku prawnego spółki pozwala na przyjęcie, że akcjonariusz zobligowany do powtarzających się świadczeń niepieniężnych wobec Spółki na mocy art. 356 § 1 k.s.h. i statutu spółki może być objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach" (s. 14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Takiego poglądu organ w zaskarżonej decyzji nie wyraził. Przeciwnie, powodem uznania, że opisane we wniosku czynności są objęte obowiązkiem zdrowotnym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach było uznanie przez organ, że te czynności nie stanowią powtarzających się świadczeń niepieniężnych w rozumieniu art. 356 § 1 k.s.h., gdyż - jak uznał organ – "W przedstawionym przez przedsiębiorcę stanie faktycznym przedmiotem świadczenia akcjonariusza pozostają czynności starannego działania o charakterze powtarzającym się, stałym lub ciągłym" (s. 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), tj. "usług rozumianych jako czynności starannego działania" (s. 10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). W konsekwencji, wobec ciągłego, a nie powtarzającego się charakteru opisanych we wniosku czynności wzajemnych pomiędzy akcjonariuszem a spółką, trafnie organ uznał, że będą do nich miały zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia.
Wbrew zarzutowi Sądu I instancji, w decyzji organ wskazał też na konkretne czynności powtarzalne zgłoszone przez wnioskodawcę, które poddał w tej sprawie ocenie. Jak bowiem wskazał Prezes NFZ na stronie 7 zaskarżonej decyzji, przedmiotem oceny były projektowane postanowienia statutu, na podstawie których akcjonariusz: "zobowiązany jest (...) do wykonywania powtarzających się w przyjętych okresach rozliczeniowych konkretnych czynności faktycznych polegających na: koordynacji pracy magazynierów, dwa razy w tygodniu; raportowaniu zarządczym, raz w tygodniu; opiece post-sprzedażowej, dwa razy w tygodniu; optymalizacji procesów związanych z magazynem i płynnością finansową dwa razy w tygodniu; realizacji polityki gastronomicznej dwa razy w tygodniu; zarządzaniu dostawami; zarządzaniu zespołem restauracji, dwa razy w tygodniu; zarządzaniu polityką kadrową restauracji, raz w tygodniu; koordynacji funkcjonowania restauracji, dwa razy w tygodniu; zarządzaniu przestrzenią sprzedażową, raz w tygodniu; organizacji cateringów oraz wydarzeń okolicznościowych dwa razy w tygodniu; pomocy w zebraniu zamówień, trzy razy w tygodniu; przygotowaniu, w każdym miesiącu roku, jednej receptury na rzecz restauracji; współpracy z dostawcami w kontekście karty win; pomocy w realizacji zamówień, trzy dni w tygodniu; oklejaniu, etykietowaniu i konfekcjonowaniu produktów, dwa razy w tygodniu". Dokonana zatem ocena przez Prezesa NFZ dotycząca istnienia przesłanek z art. 356 k.s.h. w zw. z art. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach odnosiła się do tych właśnie czynności, konkretnie wskazanych w decyzji.
W konsekwencji uznać należy, że ma rację skarżący kasacyjnie organ, że Sąd I instancji naruszył wskazane w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej przepisy prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię oraz niezasadne uznanie, że zaskarżona decyzja powinna podlegać uchyleniu. Ma wprawdzie rację Sąd, że interpretacja organu nie zawierała wyczerpującej oceny stanowiska strony i miała niepełne uzasadnienie, ale w ocenie NSA uchybienia te nie miały wpływu na wynik sprawy, a zatem nie stanowiły przesłanki uzasadniającej wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Organ w decyzji prawidłowo wskazał przyczyny uznania, że opisane we wniosku czynności podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, Sąd I instancji błędnie zatem orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ, która nie naruszała prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz oddalił skargę.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).