II GSK 1660/22

II GSK 1660/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Karolina Kisielewicz-Sierakowska /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Uzasadnienie
Sygn. powiązane
III SA/Łd 79/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-04-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 133 par. 1, art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 450
art. 2 pkt 54, pkt 58 i pkt 61, art. 66 ust. 4 pkt 6
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 79/22 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 29 października 2021 r. nr KO.480.141.2021 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zarejestrowania pojazdu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 79/22, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz.935 ze zm., zwanej dalej jako: "p.p.s.a."), oddalił wniesioną przez S. G. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 29 października 2021 r. nr KO.480.141.2021, którą ten organ utrzymał w mocy swoją decyzję z 18 czerwca 2021 r. nr KO.480.70.2021, stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 28 listopada 2016 r. nr WK.5410.3.16381.2016.AN w przedmiocie rejestracji pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 513 CDI (nr nadwozia [...]), pod numerem [...] na nazwisko skarżącego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśnił istotę nadzwyczajnego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej jako: "k.p.a."), wskazując, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy to naruszenie jest oczywiste, jednoznaczne i wywołujące skutki społeczno-gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania w państwie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił zapatrywanie organu, że decyzja Starosty Powiatu Piotrkowskiego o rejestracji pojazdu jest dotknięta wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ została wydana z rażącym naruszeniem § 14 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1038 ze zm.), gdyż do wniosku o rejestrację pojazdu skarżący nie przedłożył, zgodnie z powołanym przepisem rozporządzenia, oświadczenia wystawionego przez producenta lub przedstawiciela producenta, stwierdzającego, że pojazd, w którym dokonano modyfikacji konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu, był homologowany zgodnie z wnioskowanymi danymi technicznymi.
Sąd I instancji podniósł, że z niespornych miedzy stronami postępowania okoliczności faktycznych sprawy wynika, że pojazd, którego rejestracji dotyczy sporna decyzja, został wyprodukowany na zamówienie z rynku brytyjskiego (z kierownicą po prawej stronie), z dopuszczalną masą całkowitą 5000 kg i zarejestrowany jako furgonetka, z liczbą miejsc łącznie z kierowcą 3. Samochód był wyprodukowany jako samochód ciężarowy kategorii N2, w oparciu o świadectwo homologacji europejskiej.
Skarżący składając wniosek o rejestrację pojazdu przedstawił dokumenty wskazujące, że wskutek dokonanych przez niego zmian konstrukcyjnych zmieniła się dopuszczalna masa całkowita pojazdu (z 5000 kg na 5900 kg) oraz jego przeznaczenie (z samochodu ciężarowego na autobus). W celu potwierdzenia zgodności tych modyfikacji z normami technicznymi wnioskodawca załączył do wniosku o rejestrację pojazdu m. in. wystawione przez siebie, jako uprawionego diagnostę, zaświadczenie z 14 listopada 2016 r. o przeprowadzonym badaniu technicznym wraz z opisem zmian dokonanych w pojeździe, opinią techniczną oraz oświadczeniem "G." zawierającym opis zmian konstrukcyjnych wykonanych w pojeździe z uwzględnieniem zmian parametrów techniczno-eksploatacyjnych, a nadto dokument identyfikacyjny pojazdu, z którego wynika, że dopuszczalna masa całkowita nadana przez producenta wynosi 5900 kg, również swojego autorstwa. Na tej podstawie Starosta Powiatu Piotrkowskiego wydał 28 listopada 2016 r. decyzję o rejestracji pojazdu.
Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku podzielił stanowisko Kolegium, co do tego, że żaden z dokumentów przedstawionych przez skarżącego wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu nie jest oświadczeniem wystawionym przez producenta lub przedstawiciela tego producenta potwierdzającym, że pojazd, w którym dokonano zmian konstrukcyjnych, był homologowany zgodnie z wnioskowanymi danymi technicznymi. WSA w Łodzi podzielił również stanowisko organu, co do tego że S. G., który prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą G., i który – jak wynika z kserokopii pisma M. Sp. z o.o. w W. z 29 lipca 2020 r. - nie współpracuje z tą firmą, nie może być uznany za producenta zgłoszonego do rejestracji pojazdu, na podstawie art. 3 pkt 40 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylającego dyrektywę̨ 2007/46/WE (Dz. U. UE. L 151/1), jak również art. 3 pkt 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 168/2013 z 15 stycznia 2013 r. (Dz. U. UE. L 60/52) w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców. Pojazd ten zarejestrowany był jako samochód ciężarowy (VAN), a przez dokonanie zmian konstrukcyjnych, zmieniono m.in. dopuszczalną masę̨ całkowitą oraz rodzaj pojazdu. W świetle powyższych przepisów nie można przyjąć, czego chciałby skarżący, że po dokonaniu zmian konstrukcyjnych w pojeździe jest jego producentem, gdyż producentem pojazdu pozostaje Dailmer (Mercedes-Benz to nazwa marki produkowanego przez tę firmę samochodu), a skarżący w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej dokonał jedynie zmian konstrukcyjnych pojazdu.
WSA w Łodzi nie podzielił również zapatrywania skarżącego odnośnie do tego, że dopuszczenie pojazdu po zmianach konstrukcyjnych, w tym wykonanie odpowiednich badań technicznych na stacji kontroli pojazdów, należy uznać́ za zdefiniowaną w rozporządzeniach europejskich procedurę indywidualnego dopuszczenia pojazdu lub procedurę uzyskiwania zezwoleń dla części i wyposażenia.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że § 14 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 22 lipca 2002 r. nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. W świetle jego treści proste porównanie zawartości dotychczasowego dowodu rejestracyjnego pojazdu ze zgłoszeniem przez właściciela pojazdu dokonanych zmian, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, bezsprzecznie obligowało Starostę Powiatu Piotrkowskiego do domagania się uzupełnienia przez właściciela dokumentacji pojazdu o oświadczenie, o jakim mowa w powołanym przepisie rozporządzenia. Organ tego obowiązku nie dopełnił, co prowadzi do wniosku że decyzja o rejestracji rażąco narusza ten przepis.
S. G. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 79/22, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił temu wyrokowi naruszenie:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 oraz 157 § 1 k.p.a., art. 72 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 450 ze zm.), a także § 14 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, poprzez nieprawidłowe uznanie, że rozstrzygniecie Starosty może zostać unieważnione jako wydane z rażącym naruszeniem prawa;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego wyroku nie na podstawie całokształtu akt sprawy lecz w wyniku niedokładnego jej zbadania, niewystarczające i niepełne rozważenie materiału dowodowego, brak rozstrzygnięcia zarzutów składanych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, niedokładne wyjaśnienie i określenie stanu faktycznego i prawnego sprawy,
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumentację na poparcie zasadności sformułowanych w niej zarzutów. Odwołując się do orzecznictwa sądowego podniósł m. in., że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa i nie można go utożsamiać z każdym uchybieniem przepisom prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny; charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Wnoszący skargę kasacyjną dodał, że powoływanie się przez organ na zaistnienie przesłanki stwierdzenia nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa, wymaga wykazania, że stwierdzone uchybienie prawa rzeczywiście takie cechy posiada.
Skarżący kasacyjnie dodał, że art. 66 ust. 4 pkt 6 P.r.d. zabrania dokonywania zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu, ale jednocześnie w lit b) tej normy wskazano wyjątek od tej zasady w przypadku, gdy zmian konstrukcyjnych dokonał przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w tym zakresie. S. G. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na produkcji autobusów oraz konserwacji i naprawie pojazdów samochodowych, a modyfikacja pojazdu przeprowadzona została zgodnie z obowiązującym stanem prawnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie. Organ podkreślił, że przedmiotem niniejszej sprawy nie było to, czy skarżący mógł dokonywać zmian w pojeździe, którego dotyczyła decyzja o stwierdzeniu nieważności. Istotne w sprawie jest natomiast to, że S. G. nie był producentem pojazdu marki Mercedes-Benz i rejestrując pojazd, w którym dokonał zmian konstrukcyjnych prowadzących do zmiany jego dopuszczalnej masy całkowitej, zobowiązany był do uzyskania oświadczenia producenta lub przedstawiciela producenta, że pojazd homologowany był zgodnie z wnioskowanymi danymi technicznymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności rozpoznaje zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, a dopiero w drugiej kolejności może dokonywać oceny zarzutów materialnych. Zachowanie takiej kolejności w rozpoznawaniu zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości.
Zdaniem NSA, wbrew zarzutom procesowym skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie naruszył art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wydanie zaskarżonego wyroku nie na podstawie całokształtu akt sprawy, lecz w wyniku niedokładnego jej zbadania, niewystarczające i niepełne rozważenie materiału dowodowego, niedokładne wyjaśnienie i określenie stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że powołane przepisy p.p.s.a., których naruszenie zarzucono Sądowi I instancji, nie mogą służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny okoliczności faktycznych sprawy dokonanych przez organy administracji i przyjętych przez ten sąd za podstawę rozstrzygnięcia (por. np. wyroki NSA z: 14 września 2011 r., sygn. akt II GSK 858/10, z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1749/11, z 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11, z 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, z 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2374/11), co próbowano czynić w skardze kasacyjnej w niniejszej sprawie.
Stosownie do art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, co należy rozumieć jako oparcie rozstrzygnięcia na faktach udokumentowanych w aktach administracyjnych, a więc w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracyjny w toku postępowania wyjaśniającego. W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli sąd oddalił skargę mimo niekompletnych akt sprawy, pominął istotną część tych akt; oparł orzeczenie na własnych ustaleniach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. np. wyroki NSA z: 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1308/18, 11 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 3627/21, 24 stycznia 2023 r. sygn. akt I FSK 1778/18, 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 712/23, 4 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 1949/23).
Zdaniem NSA żadna z powyższych okoliczności nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok oparł się na materiale zgromadzonym przez organy administracji, nie pominął żadnych dowodów, nie orzekał na podstawie dowodów nieistniejących. Podnieść przy tym należy, że przyjęcie w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu.
NSA nie uznaje również za uzasadniony zarzut naruszenia przez WSA w Łodzi art. 141 § 4 p.p.s.a,, w którym ustawodawca określił niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną zasadniczo w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. wyroki NSA z 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 138/25, z 24 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2631/21, z 29 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 774/22).
Pomijając już to, że zdaniem NSA, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie (wynika z niego jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego), należy zauważyć, że wnoszący skargę kasacyjną upatruje jego naruszenie w nieustaleniu przez organ wszystkich istotnych okoliczności sprawy i niezasadnym zaakceptowaniu tego stanowiska przez Sąd I instancji. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd I instancji oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. Jak już podniesiono, za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego.
Dodatkowo NSA w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, że Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie doszło albo nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. np. wyroki NSA z: 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16).
Przechodząc do oceny zarzutów kasacyjnych dotyczących prawa materialnego, należy przypomnieć, że zdaniem Sądu I instancji, Kolegium zasadnie przyjęło, że decyzja o rejestracji pojazdu, której dotyczyło postępowanie o stwierdzenie nieważności wydana została z rażącym naruszeniem § 14 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 22 lipca 2022 r., a w konsekwencji jest obarczona wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., powodującą konieczność stwierdzenia jej nieważności. WSA argumentował, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyduje oczywistość naruszenia prawa oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze, które wywołuje ta decyzja, nie mogące być zaakceptowane w praworządnym państwie.
NSA podziela to stanowisko Sądu I instancji i w związku z tym uznaje za nieuzasadnione zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego, zarówno poprzez ich błędną wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że decyzja o rejestracji pojazdu rażąco narusza § 14 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2002 r.
Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że w świetle art. 2 pkt 54 P.r.d. dopuszczalna masa całkowita oznacza największą określoną właściwymi warunkami technicznymi masę pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Zgodnie z art. 2 pkt 61 P.r.d. maksymalna masa całkowita oznacza największą masę pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, określoną przez producenta pojazdu.
Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, że zmiana dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ponad maksymalną masę pojazdu przewidzianą przez producenta jest niemożliwa bez uprzedniej zgody producenta pojazdu, natomiast wnoszący skargę kasacyjną zwiększył dopuszczalną masę całkowitą pojazdu bez uprzedniej zgody producenta. Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, zgodnie z art. 66 ust. 4 pkt 6 P.r.d. zabrania się dokonywania zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu, z wyjątkiem: a) pojazdu, na którego typ zostało wydane świadectwo homologacji typu lub inny równoważny dokument, o którym mowa w art. 70j ust. 1, art. 70k ust. 1, art. 70o ust. 1, art. 70zo ust. 1, art. 70zp ust. 1 albo art. 70zu ust. 1, b) pojazdu, w którym zmian konstrukcyjnych dokonał przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w tym zakresie.
W związku z powyższym zasadnie Sąd I instancji uznał, że zmiana rodzaju pojazdu dokonana przez skarżącego (z furgonetki na autobus), wymagała spełnienia wymogów określonych w § 9d rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r., a jednym z nich uzyskanie wyników badania jednostki uprawnionej co do spełnienia odpowiednich wymagań technicznych, których skarżący nie spełnił, ponieważ zobowiązany był do uzyskania oświadczenia producenta lub przedstawiciela producenta, że pojazd homologowany był zgodnie z wnioskowanymi danymi technicznymi.
Wbrew wywodom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazującym, że brak jest definicji legalnej producenta pojazdu należy zauważyć, iż w świetle art. 2 pkt 58 P.r.d. to producent pojazdu nadaje i umieszcza numer identyfikacyjny pojazdu –VIN, a zatem producentem jest podmiot, który nadał i umieścił numer VIN pojazdu. W tym kontekście w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 14 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 157/18 (LEX nr 2517040), trafnie wyjaśniono, że numer VIN (ang. Vehicle Identification Number) jest zestawieniem siedemnastu znaków, który identyfikuje konkretny pojazd i jest dla niego unikalnym numerem. Numer ten zostaje przyporządkowany przez producenta pojazdu i identyfikuje markę, model i rok pojazdu, a także bardziej szczegółowe dane, takie jak między innymi typ silnika.
Na gruncie niniejszej sprawy pierwszy człon trzyznakowy numeru VIN (WMI - ang. World Manufacturing Identifier) jednoznacznie identyfikuje producenta pojazdu (osobę, firmę lub korporację) oraz kraj, z którego pochodzi pojazd. Jak prawidłowo podkreślono w zaskarżonym wyroku także na podstawie art. 3 pkt 40 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylającego dyrektywę̨ 2007/46/WE (Dz. U. UE L 151/1), jak również art. 3 pkt 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 168/2013 z 15 stycznia 2013 r. (Dz. U. UE L 60/52) w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców, skarżący nie może być́ uznany za producenta zgłoszonego do rejestracji pojazdu, w którym dokonano zmian konstrukcyjnych. W świetle powyższych przepisów nie można przyjąć, czego chciałby skarżący, że po dokonaniu zmian konstrukcyjnych w pojeździe jest jego producentem, gdyż producentem pojazdu pozostaje Mercedes-Benz, a skarżący w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej dokonał jedynie zmian konstrukcyjnych pojazdu. W tym zakresie Sąd I instancji przedstawił trafny wywód, który zasługuje w zupełności na akceptację.
W tej sytuacji, nie sposób także zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, jakoby dopuszczenie pojazdu po zmianach konstrukcyjnych, w tym wykonanie dla nich odpowiednich badań technicznych na stacji kontroli pojazdów, należy uznać́ za zdefiniowaną w rozporządzeniach europejskich procedurę̨ indywidualnego dopuszczenia pojazdu lub procedurę̨ uzyskiwania zezwoleń́ dla części i wyposażenia (por. w kwestii badań technicznych w tym zakresie np. wyrok NSA z 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1378/21 oraz z 13 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 1835/21, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – negatywne skutki, które wywołuje decyzja. Przy czym, oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu (por. np. wyroki NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3165/19, z 25 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 353/21, z 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1822/21). W orzecznictwie przyjmuje się, że sama konieczność przeprowadzenia wykładni przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę decyzji administracyjnej nie wyklucza jeszcze możliwości orzekania o rażącym naruszeniu prawa, gdyż wykładnia dokonywana jest w każdym przypadku zastosowania przepisu (wyrok NSA z 16 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1155/10), a w tym względzie, za rażące uważa się, między innymi, naruszenie podstawowych reguł wykładni, w szczególności zaś tej reguły wykładni, którą jest pierwszeństwo regulacji szczególnej przed regulacją ogólną (por. np. wyrok NSA z dnia 2 września 2011 r., sygn. akt II OSK 743/10).
Jeżeli więc podkreślić, że w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rażące naruszenie prawa to przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, co można i należy wiązać również z naruszeniem reguł wykładni prawa, to stanowiący konsekwencję ich naruszenia rezultat tak dokonanej wykładni, w sytuacji gdy jego skutki będą powodować, że decyzja nie będzie mogła być zaakceptowana, jako wydana przez organy praworządnego państwa, tym bardziej będzie uzasadniał ocenę o wydaniu tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Za rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest bowiem i to, że rodzaj naruszenia oraz jego skutki powodują, iż decyzja, bądź postanowienie nie mogą być zaakceptowane, jako wydane przez organy praworządnego państwa (zob.: K. Glibowski w w: R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017 r., s. 1132 i nast., P. M. Przybysz, Komentarz do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, Stan prawny: 2017.06.05 komentarz LEX/el.2017, M. Jaśkowska, op. cit. oraz przywołane tam orzecznictwo), co nastąpi w szczególności wówczas, gdy naruszeniu normatywnego wzorca działania towarzyszył będzie jednoczesny brak realizacji wartości prawem chronionych (por. Z. Cieślak, Decyzja administracyjna a rażące naruszenie prawa, "Glosa" 1995, nr 2, s. 5 i n.). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności niedopuszczalne jest jednak odwoływanie się do innych przesłanek, w tym błędu, winy, należytej staranności lub dobrej wiary (por. M. Niezgódka-Medek, w: S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. X. 2017, WKP 2017, s. 1296-1297, Barbara Adamiak glosa do wyroku NSA z dnia 6 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 439/05, OSP 2007/9, poz. 100).
Według § 14 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 22 lipca 2002 r., którego naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej, w przypadku zgłoszenia przez właściciela pojazdu wniosku o zmianę danych technicznych pojazdu dotyczących masy i nacisków osi, określonych w dowodzie rejestracyjnym, wynikającą ze zmiany właściwych, określonych w przepisach warunków technicznych, do wniosku dołącza się oświadczenie wystawione przez producenta lub przedstawiciela producenta potwierdzające, że pojazd był homologowany zgodnie z wnioskowanymi danymi technicznymi.
Niewątpliwie treść § 14 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, jest jasna i oczywista. W świetle tego przepisu obowiązek przedstawienia takiego oświadczenia producenta lub przedstawiciela producenta nie podlega uchyleniu, gdy zmian konstrukcyjnych dokonał przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w tym zakresie, polegającą również na produkcji autobusów, a modyfikacja pojazdu przeprowadzona została zgodnie z obowiązującym stanem prawnym. Wnoszącego skargę kasacyjną, dokonującego zmian konstrukcyjnych w samochodzie marki Mercedes-Benz Sprinter 513 CDI nie można bowiem w żaden sposób uznać za producenta tego samochodu bądź jego przedstawiciela w rozumieniu § 14 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia. Zmodyfikowany samochód pozostał dalej samochodem tej samej marki, zachowując dotychczasowy numer identyfikacyjny VIN, nadany przez niemieckiego producenta.
Starosta Piotrkowski porównując zawartości dotychczasowego dowodu rejestracyjnego pojazdu ze zgłoszeniem przez właściciela pojazdu dokonanych zmian, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, zobowiązany był do domagania się uzupełnienia przez właściciela dokumentacji pojazdu oświadczenia, o jakim mowa w tym przepisie rozporządzenia.
NSA podziela stanowisko Sądu I instancji, że w obrocie prawnym nie może pozostać decyzja, która wydana została wbrew wyraźnemu obowiązkowi wynikającemu z wydanego na podstawie ustawy rozporządzenia tzn. mimo nieprzedstawienia przez wnioskodawcę przy jego rejestracji obowiązkowych oświadczeń w zakresie homologacji pochodzących od producenta lub przedstawiciela producenta. W ocenie sądu kasacyjnego, skutki społeczno-gospodarcze naruszenia wskazanego przepisu rozporządzenia, przede wszystkim w zakresie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, są idące za daleko, aby decyzja Starosty Piotrkowskiego o rejestracji pojazdu ostała się w obrocie prawnym. Skarżący dokonując zmian konstrukcyjnych w pojeździe prowadzących do zmiany dopuszczalnej jego masy całkowitej, zobowiązany był do uzyskania oświadczenia producenta lub przedstawiciela producenta, że pojazd homologowany był zgodnie z wnioskowanymi danymi technicznymi, a więc że spełnia określone wymagania techniczne, w tym wymagania bezpieczeństwa. Argumentacji tej nie osłabia fakt, że – jak twierdzi skarżący w skardze kasacyjnej "nikt nie udowodnił, że dopuszczony do ruchu pojazd jest niesprawny technicznie lub zagraża bezpieczeństwu w ruchu drogowym".
Z tych wszystkich względów NSA uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną i na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił tę skargę.