VI SA/Wa 1041/06

VI SA/Wa 1041/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-09-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/
Ewa Frąckiewicz /przewodniczący/
Grażyna Śliwińska
Symbol z opisem
6371 Wprowadzenie papierów wartościowych do publicznego obrotu
Sygn. powiązane
II GSK 218/08 - Wyrok NSA z 2008-04-04
Skarżony organ
Komisja Papierów Wartościowych i Giełd
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2006 r. sprawy ze skargi M. SA z siedzibą w W. na decyzję Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] grudnia 2005 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Komisji Papierów Wartościowych i Giełd na rzecz M. SA z siedzibą w W. kwotę 5000 (pięć tysięcy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez spółkę M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd utrzymała w mocy poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2005 r. stwierdzającą nienależyte wykonanie przez spółkę M. S.A. z siedzibą w W. obowiązków przekazywania informacji, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych i nakładającą na tę spółkę karę pieniężną w wysokości 500.000 (pięciuset tysięcy) złotych. Do wydania powyższych decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych : w dniu [...] września 2005 r. spółka M. przekazała do publicznej wiadomości raport bieżący nr [...], w którym poinformowała o zawarciu znaczącej umowy. Wskazany raport nie zawierał nazwy podmiotu, z którym spółka zawarła umowę znaczącą oraz daty podpisania kontraktu. Dlatego też w dniu [...] września 2005 r. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd wystosowała pismo do spółki z prośbą o uzupełnienie raportu bieżącego nr [...] o brakujące elementy oraz przekazanie wyjaśnień odnośnie zaistniałej sytuacji. W dniu [...] września br. do urzędu KPWiG wpłynęło pismo spółki zawierające informację, że kontrakt został podpisany w dniu
[...] września 2005 r. oraz, że "informacje o stronie, która podpisała kontrakt, zarząd kierując się dobrze pojętym interesem firmy może podać wyłącznie do wiadomości Komisji". Do dnia [...] września br. do publicznej wiadomości nie została przekazana korekta ww. raportu zawierająca brakujące dane, ani też nie wpłynęło żadne pismo od Spółki o opóźnieniu przekazania informacji.
W związku z nieprzekazaniem przez Spółkę uzupełnienia do raportu w dniu [...] września 2005 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w celu ustalenia, czy spółka M. S.A. właściwie wykonała obowiązki przekazywania informacji, o których mowa w art. 81 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 2005 r. Nr 111 z późn. zm.)
W trakcie postępowania administracyjnego urząd KPWiG wystosował
w dniach [...] października 2005 r. oraz [...] listopada 2005 r. pisma do spółki M. z prośbą o przedstawienie jej stanowiska w poniżej przedstawionych kwestiach:
1. przekazania przez spółkę do publicznej wiadomości raportu bieżącego nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. o zbyciu aktywów o znacznej wartości bez podania informacji o nabywającym aktywa oraz wskazania daty zbycia. Ponadto urząd KPWiG poprosił o wyjaśnienie, czy umowa sprzedaży 100% udziałów spółki C. Sp. z o.o. była dla spółki M. S.A. umową znaczącą;
2. przekazania przez spółkę w dniu [...] września 2004 r. raportu bieżącego nr [...] informującego o sprzedaży działek budowlanych. Raport ten został przekazany jako informacja o zbyciu aktywów o znacznej wartości, jednakże nie zawierał wszystkich wymaganych przepisami informacji tj. nazwy podmiotu nabywającego aktywa, podstawowych danych o nabywającym, daty w której nastąpiło zbycie, charakteru powiązań pomiędzy emitentem, a nabywającym aktywa;
3. przekazania przez Spółkę raportów bieżących o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] dotyczących zawarcia znaczących umów. Ww. raporty bieżące nie zawierały wszystkich informacji wymaganych przepisami, a w szczególności nie zawierają oznaczenia strony z którą spółka M. zawarła znaczącą umowę.
W dniu [...] listopada 2005 r. do urzędu KPWiG wpłynęła odpowiedź na powyższe pisma, w której Spółka wyjaśniła, iż jej kłopoty finansowe były szeroko omawiane w sprawozdaniach zarządu i opiniach audytorów załączanych do kolejnych półrocznych i rocznych sprawozdań finansowych za lata 2002, 2003 i 2004 r., a ponadto zarząd i audytorzy podkreślali występujące ryzyko kontynuowania działalności. Spółka podkreśliła, że podanie do publicznej wiadomości informacji
o podpisaniu umowy na realizację robót budowlanych ze wskazaniem zleceniodawcy skutkowało tym, że zgłaszane były zajęcia komornicze na jeszcze nie powstałe
a przyszłe należności, a w ten sposób spółka straciła kontrakt z W., gdzie po podaniu do publicznej wiadomości nazwy zleceniodawcy natychmiast zgłosili się komornicy i spółka straciła kontrakt, co wymusiło na spółce przeniesienie działalności za granicę, ale i tam zdarzało się, że konkurenci spółki (firmy polskie) zgłaszali się do Inwestorów informując o problemach i kłopotach M. S.A., przynosząc kopie artykułów gazetowych i informując, iż gotowe są zrealizować kontrakt Spółki za cenę niższą nawet o 5%. Dlatego też M. S.A. zaprzestał informacji o podpisanych listach intencyjnych, które sygnalizowały o kontaktach i spodziewanych kontraktach, oraz został zmuszony do takiego ograniczenia wiadomości, by nie szkodzić spółce i nie podawać dwóch następujących zaraz po sobie komunikatów, o podpisaniu i zaraz potem o rozwiązaniu kontraktu. Zgodnie ze stanowiskiem spółki do takich działań upoważniał ją przepis art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, który umożliwiał Spółce opóźnienie na czas określony przekazania informacji, gdyby wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 ww. ustawy mogło naruszyć słuszny interes emitenta. Spółka poinformowała również, że wszystkie podane informacje mają pełną dokumentację potwierdzającą podane dane, ale w opisanej powyżej sytuacji pełna informacja byłaby z oczywistą szkodą dla Spółki oraz poprosiła o pełne zrozumienie i interpretację ww. artykułu ustawy zgodnie z intencją ustawodawcy i rozumieniem Spółki.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd działając na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 96 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. Nr 184, póz. 1539) oraz uchwały Nr [...] Komisji Papierów Wartościowych
i Giełd z dnia [...] grudnia 2005r., postanowiła stwierdzić nienależyte wykonanie przez spółkę M. S.A. z siedzibą w W. obowiązków przekazywania informacji, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz nałożyć na spółkę M. S.A. z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości 500.000 (pięciuset tysięcy) złotych. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zarówno ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami, jak i obecnie obowiązująca Ustawa o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych nie zezwalają na przekazywanie informacji bieżących w formie innej niż wskazana określonymi przepisami. Zgodnie natomiast z wymogami § 9 obowiązującego obecnie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych (Dz. U. Nr 209 poz. 1744), jak i obowiązujących wcześniej: § 9 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2001 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz § 9 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 marca 2005 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych, emitent w przypadku zawarcia znaczącej umowy zobowiązany jest do podania m.in. daty zawarcia umowy oraz oznaczenia stron umowy. Analogicznie, w przypadku nabycia lub zbycia aktywów o znaczącej wartości, precyzyjny zakres informacji określających ww. zdarzenie uregulowany został w § 7 ww. rozporządzeń. Jednocześnie na podstawie art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447 z późn. zm.) emitent miał możliwość zwolnienia z obowiązku przekazania do wiadomości publicznej informacji zawartej w raporcie bieżącym jedynie po uprzednim uzyskaniu stosownej zgody KPWIG. Natomiast na podstawie art. 81 ust. 4 obowiązującej od dnia 1 maja 2004 roku nowelizacji ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 2005 r. Nr 111, poz. 937 z późn. zm.), jak również na podstawie obowiązujących obecnie przepisów (art. 57 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych), w przypadku gdy wykonanie obowiązku informacyjnego mogłoby naruszyć słuszny interes emitenta, emitent może jedynie opóźnić na czas określony wykonanie tych obowiązków, przekazując Komisji informację o opóźnieniu wraz z podaniem przyczyn uzasadniających opóźnienie i wskazaniem terminu, w jakim ww. obowiązek będzie zrealizowany. Zgodnie z powyżej opisanym trybem postępowania Spółka może, na podstawie przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rodzaju informacji, które mogą naruszyć słuszny interes emitenta, oraz sposobu postępowania emitenta w związku z opóźnianiem przekazania do publicznej wiadomości informacji poufnych (Dz. U. Nr 95 poz. 947), opóźnić przekazanie do publicznej wiadomości oraz spółce prowadzącej giełdę jedynie wskazane w rozporządzeniu informacje, w tym m.in. nazwę strony umowy znaczącej. Mając na uwadze obowiązujące przepisy oraz stan faktyczny sprawy organ uznał, iż nieprzekazanie przez spółkę nazw stron umów znaczących w wymienionych raportach bieżących stanowi nienależyte wykonanie obowiązków informacyjnych. Nienależytym wykonaniem obowiązków informacyjnych było również pominięcie przez spółkę informacji wymaganych na podstawie § 7 rozporządzenia: w raporcie nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. informującym o zbyciu aktywów o znacznej wartości - danych o nabywającym aktywa, dacie zbycia i wartości ewidencyjnej tych aktywów oraz w raporcie nr [...] z dnia [...] września 2004 r. informującym o zbyciu aktywów o znacznej wartości - danych o nabywającym aktywa, charakterze powiązań, dacie zbycia oraz wartości ewidencyjnej tych aktywów. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd uznała za naganne wykazane powyżej ignorowanie przez spółkę M. S.A. przepisów prawa i postanowiła o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 96 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, zgodnie z którym w przypadku gdy emitent nie wykonuje albo wykonuje nienależycie obowiązki o których mowa w art. 56 (przekazywanie informacji poufnych, bieżących i okresowych) KPWiG może wydać decyzję o wykluczeniu, na czas określony lub bezterminowo, papierów wartościowych z obrotu na rynku regulowanym, albo nałożyć, biorąc pod uwagę w szczególności sytuację finansową podmiotu, na który kara jest nakładana, karę pieniężną do wysokości 1 .000.000 zł albo zastosować obie sankcje łącznie. W ocenie Komisji całokształt okoliczności wskazuje na celowe i świadome nieprzekazywanie do publicznej wiadomości informacji, do których publikowania Spółka zobligowana jest bezwzględnie przepisami prawa. Zakres i waga dokonanych naruszeń realizowanych konsekwentnie w dłuższym okresie nie pozwala na wymierzenie kary niższej niż orzeczona w sentencji decyzji. Określając wymiar kary Komisja Papierów Wartościowych i Giełd wzięła pod uwagę wyniki finansowe przekazane w skonsolidowanym raporcie okresowym za III kwartał 2005 r. w dniu [...] listopada 2005 r.
Pismem z dnia [...] stycznia 2006r. spółka M. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż intencją spółki mimo niewłaściwego wykonywania obowiązków informacyjnych nie było zamierzone wprowadzanie w błąd opinii publicznej, a jedynie ochrona gospodarczych interesów spółki, przez co M. popadł w kolizję z obowiązującymi przepisami. Odwołująca się spółka zauważyła ponadto, że kara pieniężna w wysokości 500.000 zł była na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów karą maksymalną. Zdaniem spółki zarówno stopień zawinienia, jak i skutki uchybień nie uzasadniają tak surowego potraktowania, a wysokość kary przekracza możliwości finansowe spółki. Ponadto nie została uwzględniona trudna sytuacja finansowa M. zwłaszcza że strata za trzy kwartały 2005r. wyniosła 20.703 zł, a wypracowany zysk w wysokości 347 tys. zł dotyczył trzeciego kwartału 2004r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Komisja Papierów Wartościowych
i Giełd po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 96 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz uchwały Nr [...] Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] lutego 2006 r., postanowiła utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż spółka nie skorzystała z uprawnień wskazanych w art. 57 ustawy o ofercie publicznej (..), który przewiduje możliwość opóźnienia przekazania do publicznej wiadomości informacji oraz spółce prowadzącej giełdę określone w rozporządzeniu z dnia 21 kwietnia 2004r. informacje w tym m.in. nazwę strony umowy znaczącej. Postępując zgodnie z powołanym przepisem spółka mogła nie ujawniać w raportach przekazywanych do publicznej wiadomości nazw zleceniodawców w okresie, w którym ujawnienie powyższych danych narusza słuszny interes emitenta. Natomiast przepis art. 96 ust.1 pkt 2 ustawy o ofercie publicznej (...) jest normą prawa administracyjnego i brak jest podstaw do przeniesienia na grunt prawa administracyjnego reguł z zakresu prawa karnego dotyczących stosowania przepisów względniejszych dla strony. Organ ponownie podkreślił, iż ustalając wysokość kary organ wziął pod uwagę wyniki finansowe spółki za III kwartał 2005r. przekazane w skonsolidowanym raporcie okresowym za III kwartał 2005r.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r. spółka M. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucając jej rażące naruszenie art. 7, 8, 107 § 1 kpa oraz 2 Konstytucji, a także art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, wnosząc o uchylenie ww. decyzji. W uzasadnieniu skarżąca spółka stwierdziła, iż decyzja stanowi rażące naruszenie wskazanych przepisów prawa, albowiem zastosowane przez Komisję przepisy nakładające na emitentów obowiązki (art. 56) i przewidujące sankcje za ich nienależyte wykonanie (art. 96), są zawarte w ustawie o ofercie publicznej, która weszła w życie z dniem 24 października 2005 r. Natomiast wszystkie raporty, w których Komisja doszukała się uchybień pochodzą sprzed daty wejścia w życie ww. ustawy. A zatem raportem nr [...] z dnia [...] marca 2004 r., ani żadnym innym z wymienionych przez Komisję nie mogły zostać naruszone przepisy (art. 56 ust. 1 pkt 2), które w datach sporządzania raportów jeszcze nie istniały, a w każdym razie jeszcze nie obowiązywały. W ocenie M. rozumowanie, iż z mocy art. 128 w zw. z art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie publiczne, można zastosować określoną tym przepisem karę do nienależytego wykonania obowiązków określonych w art. 81 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy Prawo o publicznym obrocie, jest nie do przyjęcia. Zdaniem spółki przepis art. 128 obecnie obowiązującej ustawy nie może dotyczyć i nie dotyczy postępowań wszczętych przez Komisję pod rządami i na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy w sprawach dotyczących naruszeń obowiązków informacyjnych. Postępowania takie, jeśli do dnia 24 października 2005 r. nie zostały zakończone, nie mogą być kontynuowane ze względu na uchylenie przepisów, których te ewentualne naruszenia dotyczyły. Dopuszczalność zastosowania sankcji określonej ustawą obowiązującą do przypadków naruszenia prawa w dacie orzekania już nie obowiązującego wymagałoby wyraźnej, a nie dorozumianej dyspozycji ustawowej. Nie może być inaczej skoro norma taka co do istoty byłaby sprzeczna z zasadą nie działania prawa wstecz, jednego z fundamentów obowiązującego porządku prawnego i leżącej u jego podstaw, wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego (wyr. TK z 17.XII.1997r. K.22/96). Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że art. 96 ustawy o ofercie publicznej przewiduje sankcje wyraźnie surowsze niż określone art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o publicznym obrocie. Maksymalna kara jest dwukrotnie wyższa, przy czym w obu wypadkach Komisja nakładając karę miała obowiązek uwzględnić sytuację finansową emitenta. Tak więc emitent naruszający obowiązki informacyjne przed 24 października 2005 r. był co prawda obowiązany, podobnie jak teraz liczyć się z możliwą sankcją finansową, lecz z sankcją niższą niż ta, co do której Komisja bezzasadnie twierdzi, że może ją zastosować na podstawie ustawy obecnie obowiązującej do zdarzeń sprzed wejścia w życie ustawy. Gdyby Komisja zastosowała karę w wymiarze obowiązującym w okresie, w którym nastąpiło naruszenie prawnie regulowanego obowiązku - stosując tę samą co przyjęta przez Komisję miarę, tj. iż winna ona stanowić połowę stawki maksymalnej, M. powinien zostać ukarany kwotą nie wyższą niż 250.000 zł., która i tak byłaby niewspółmiernie wysoka w stosunku do możliwości finansowych spółki. Trudna sytuacja M. była Komisji znana. W szczególności Komisja wiedziała, że zaburzenia płynności finansowej w listopadzie 2005 r. (a więc w okresie, który przy wymierzaniu kary Komisja miała wziąć pod uwagę), spowodowały złożenie przeciwko M. wniosków o ogłoszenie jego upadłości. Dlatego niezmiernie istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest dokonanie prawidłowej oceny wysokości nałożonej kary w świetle sytuacji ekonomicznej w jakiej znalazła się spółka oraz zasadności nałożenia tak wysokiej kary ze względu na rodzaj uchybień. Jednocześnie spółka zwróciła uwagę iż, przewidziana w art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o publicznym obrocie kara (podobnie jak wynikająca z art. 96 ustawy o ofercie publicznej) nie jest sankcją bezwzględną. Ponadto milczące "zbieranie" przez Komisję przypadków naruszeń przez M. przepisów ustawy w dłuższym okresie, a następnie nałożenie kary "odpowiednio" podwyższonej ze względu na nagminność niewłaściwych zachowań, jest sprzeczne z funkcją tej sankcji. Jedynym kryterium winna być tu waga naruszenia a jego ewentualna wielokrotność tylko wówczas, gdyby emitent po wytknięciu uchybień przez Komisję, nadal nie stosował się do obowiązujących przepisów nienależycie wykonując nałożone na niego obowiązki. W wypadku M. sytuacja taka nie zachodziła. Komisja nigdy też nie zakwestionowała wyjaśnień M.
W odpowiedzi na skargę Komisja Papierów Wartościowych i Giełd ustosunkowała się do zarzutów sformowanych w skardze i wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm. zwana dalej p.p.s.a. ).
A zatem z punktu widzenia wskazanych kryteriów, skarga spółki M. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zdaniem Sądu w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa, które miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Na wstępie podkreślić należy, iż zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę fakt naruszenia przez skarżącą spółkę M. obowiązków informacyjnych nie budzi wątpliwości. Zgodnie z wymogami § 9 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2001 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych (Dz. U. z 2001 Nr 139 poz. 1569) oraz § 9 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 marca 2005 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych (Dz. U. z 2005 Nr 49 poz. 463) - emitent w przypadku zawarcia znaczącej umowy zobowiązany był do podania m.in. daty zawarcia umowy oraz oznaczenia stron umowy. Analogicznie, w przypadku nabycia lub zbycia aktywów o znaczącej wartości, precyzyjny zakres informacji określających ww. zdarzenie uregulowany został w § 7 ww. rozporządzeń. Jednocześnie na podstawie art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447 z późn. zm.) emitent miał możliwość zwolnienia się z obowiązku przekazania do wiadomości publicznej informacji zawartej w raporcie bieżącym jednakże po uprzednim uzyskaniu stosownej zgody KPWIG. Natomiast na podstawie art. 81 ust. 4 obowiązującej od dnia 1 maja 2004 roku nowelizacji ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi - w przypadku gdy wykonanie obowiązku informacyjnego mogłoby naruszyć słuszny interes emitenta, emitent mógł opóźnić na czas określony wykonanie tych obowiązków, przekazując Komisji informację o opóźnieniu wraz z podaniem przyczyn uzasadniających opóźnienie i wskazaniem terminu, w jakim ww. obowiązek będzie zrealizowany.
Wyżej omawiane unormowania należą do grupy przepisów zawartych w prawie regulującym publiczny obrót papierami wartościowymi, które mają na celu ochronę jednej z fundamentalnych zasad, na których oparty jest publiczny obrót – zasady transparencji (przejrzystości) rynku. W myśl tej zasady uczestnicy rynku, a zwłaszcza podmioty emitujące papiery wartościowe, obowiązane są do informowania inwestorów o wszystkich istotnych zdarzeniach, które mogą mieć wpływ na rynkową wycenę papierów wartościowych, a całość infrastruktury rynku kapitałowego służy równemu i prostemu dostępowi do tych informacji. Zasadę tę wyznaczają zatem dwa podstawowe wymogi: informowania rynku przez emitentów oraz równy (niedyskryminujący nikogo) dostęp do informacji. Zasada ta jest kardynalna z tego powodu, że rynek kapitałowy jest szczególnie wrażliwy na informacje dotyczące instrumentów wartościowych. Treść informacji wpływać może na aktualny i przyszły kurs rynkowy papierów wartościowych. Dlatego też informacja jest jednym z najcenniejszych dóbr na rynku kapitałowym, a postępowanie z informacjami – jednym z najważniejszych aspektów rynku, wymagającym regulacji i nadzoru ze strony organów państwa (vide: "Prawo papierów wartościowych." pod red. prof. S. Włodyki, Seria: Prawo Gospodarcze i Handlowe, Tom 4, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 1018 i nast.).
W ocenie Sądu działania skarżącego nie były właściwe i zgodne z obowiązującymi przepisami. Trudna sytuacja spółki nie zwalniała jej z obowiązku przestrzegania nałożonych na nią obowiązków przewidzianych w ustawie Prawo publicznym obrocie papierami wartościowymi, a prawidłowość zastosowania przewidzianego w art. 81 ust. 4 ustawy trybu opóźniania przekazywania informacji wymagała, aby spółka informację o opóźnieniu przekazania tych informacji przekazała Komisji wraz z podaniem przyczyn uzasadniających opóźnienie
i wskazaniem terminu, w którym informacja będzie przekazana podmiotom, o których mowa w ust. 1. Jednakże spółka pomijając tryb określony w ustawie nie informując Komisji zaprzestała przekazywania informacji m.in. o stronach umów znaczących oraz danych o nabywcach aktów o znacznej wartości, tłumacząc swoje działania trudną sytuacja ekonomiczną w jakiej się znalazła.
Niezależnie jednak od powyższego Sąd uznał za zasadne zarzuty strony skarżącej, iż zastosowanie sankcji określonej ustawą obowiązującą w dacie wydawania zaskarżonej decyzji do przypadków naruszenia prawa powstałego na gruncie poprzednio obowiązującego prawa naruszało zasadę niedziałania prawa wstecz, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP Komisja Papierów Wartościowych i Giełd wymierzając skarżącej spółce publicznej karę 500.000. złotych działała w oparciu
o przepis art. art. 96 ust.1 pkt 2 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (zwanej dalej "ustawą o ofercie publiczne") który stanowi, iż w przypadku, gdy emitent nie wykonuje obowiązków wynikających m.in. z przepisu art. 56 ust.1 pkt 2 lub nie wykonuje ich w sposób właściwy Komisja może nałożyć, biorąc pod uwagę w szczególności sytuację finansową podmiotu, na który kara jest nakładana, karę pieniężną do wysokości 1.000.000 zł. Podkreślić należy, iż zdarzenia faktyczne które legły u podstaw wszczęcia postępowania administracyjnego, a następnie zaskarżonych decyzji miały miejsce przed wejściem w życie ustawy o ofercie publicznej, a zatem nie można przyjąć że spółka nie wykonując obowiązków informacyjnych naruszała przepisy ustawy, która nie obowiązywała. Zdaniem KPWiG do kontynuowania postępowania wszczętego wobec spółki w dniu [...] września 2005 r. pod rządami przepisów nowej ustawy o ofercie publicznej organ był upoważniony na mocy art. 128 tej ustawy który stanowił, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o ofercie publicznej stosuje się przepisy tej ustawy. Ponadto zdaniem organu zgodnie z art. 6 k. p. a. organy administracji publicznej działają na podstawie prawa i nie mogą dowolnie ustalać podstawy prawnej wydawanej decyzji nawet
w przypadku, gdy przepis nakłada karę administracyjną względniejszą dla skarżącego – zasada ta bowiem ma zastosowanie wyłącznie na gruncie prawa karnego.
Z powyższym stanowiskiem organu w ocenie Sądu nie można się zgodzić. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006r. ( sygn. akt I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006/3/71) powyższa zasada dotycząca stosowaniu przepisów prawa materialnego obowiązującego w dniu wydania decyzji - nie budzi wątpliwości w świetle konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawego
i praworządności (art. 2 i 7 Konstytucji RP) w sytuacji, kiedy pomiędzy datą nawiązania stosunku administracyjnoprawnego, a datą wydania decyzji, nie miały miejsca zmiany przepisów prawa. Natomiast, jeżeli zdarzenie prawne miało miejsce pod rządami innych przepisów prawnych, niż te które obowiązywały w dacie wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie powstają wątpliwości interpretacyjne co do tego jakie przepisy prawa materialnego powinny mieć zastosowanie. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przyjęte przez ustawodawcę ustalenia
w zakresie przepisów intertemporalnych nie mogą naruszać podstawowych zasad konstytucyjnych, w tym zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), który to zakaz stanowi jeden z elementów zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Zakaz ten chociaż nie został wyrażony
w Konstytucji stanowi podstawową zasadę porządku prawnego. Naruszenie zasady prawa lex retro non agit prowadzi zazwyczaj niejako automatycznie do naruszenia innych zasad konstytucyjnych tj. zasady zaufania obywateli do państwa
i stanowionego prawa oraz zasady ochrony prawa nabytych. W powołanej uchwale
z dnia 10 kwietnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż
"z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów stosujemy te nowe przepisy. O retroaktywnym działaniu prawa wstecz mówimy wtedy gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości" zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów." Niewątpliwie nowa ustawa miałaby zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych wprawdzie przed jej wejściem w życie, lecz trwających dalej po wejściu w życie nowej ustawy. Jak wynika jednak z akt sprawy z taką sytuacją w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia, albowiem konkretne naruszenia przez spółkę M. obowiązku informacyjnego były właśnie "zdarzeniami z przeszłości" zakończonymi przed wejściem w życie nowej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej.
W przedmiotowej sprawie istotne zdaniem Sądu jest to, że zastosowanie przepisów ustawy o ofercie publicznej spowodowało niekorzystne skutki z punktu widzenia skarżącej spółki. Poprzednio obowiązujący bowiem przepis art. 85 ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi za naruszenie obowiązku informacyjnego przewidywał możliwość wymierzenia przez KPWiG kary pieniężnej
w maksymalnej wysokości do 500. 000 zł. Założyć należy, iż maksymalny wymiar kary pieniężnej (poprzednio 500.000 zł obecnie 1.000.000 zł) przewidziany został przez ustawodawcę za najpoważniejsze naruszenia przepisów ustawy. A zatem nie do zaakceptowania jest argumentacja organu (zawarta w odpowiedzi na skargę),
iż wymierzona spółce kara pieniężna w oparciu o przepisy ustawy o ofercie publicznej w rzeczywistości nie przekraczała górnej granicy kary pieniężnej jaką mogła być nałożona pod rządami art. 85 ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Skoro Komisja postanowiła o ukaraniu spółki karą pieniężna w wysokości 500.000 zł , a więc w wysokości połowy obecnie przewidzianej kary maksymalnej przyjąć należy, iż brak było podstaw do zastosowania kary pieniężnej w górnej jej wysokości.
Sąd nie podzielił ponadto stanowiska organu, iż do kar administracyjnych nie mają zastosowania reguły właściwe dla prawa karnego, a dotyczące stosowania przepisów względniejszych dla strony. W swoich orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, iż powszechnie akceptowane standardy odnoszące się do prawa karnego powinny dotyczyć nie tylko przepisów karnych sensu stricte, ale także wszystkich przepisów których celem jest poddanie obywatela jakiejś formie ukarania (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994r. U 7/93, OTK 1994r, nr 1 poz.5; orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 listopada 2004r. K. 18/03, OTK - A 2004, nr 10 poz.103). Mając zaś na uwadze gwarancyjną funkcję prawa represyjnego przyjąć należy, iż podmiot naruszający prawo mógł w oparciu o zasadę zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa oczekiwać zastosowania wobec niego sankcji w oparciu o przepisy obowiązujące
w czasie gdy dopuścił się naruszenia prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 11 stycznia 2005 r. sygn. akt. OSK 994/040 ).
W świetle powyższego Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że art. 128 ustawy o ofercie publicznej miał charakter normy procesowej, a nie normy prawa materialnego i nie mógł stanowić podstawy do oceny które przepisy należy stosować do stanów faktycznych zaszłych przed dniem jej wejścia w życie. Zdaniem Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę z uwagi na brak normy materialnoprawnej, zgodnie z powołaną zasadą lex retro non agit, należy stosować do powyższego zdarzenia przepisy obowiązujące w dacie jego zaistnienia. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 października 2003 r. sygn. akt I CK 134/02 wydanym na tle art. 113 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) w wyroku tym Sąd Najwyższy stwierdził, iż przepis art. 113 ustawy z 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (który również stanowił o stosowaniu przepisów nowej ustawy do spraw wszczętych, a niezakończonych przed wejściem z życie nowej ustawy) jest przepisem o charakterze normy procesowej, a nie materialnoprawnej
i nie może stanowić podstawy do oceny, którą ustawę należy stosować do stanów faktycznych zaszłych w czasie obowiązywania ustawy z 1990 r., o których konsekwencjach prawnych orzeka sąd już pod rządami ustawy z 2000 r. Należy zatem, zgodnie z ogólną zasadą lex retro non agit, stosować przepisy ustawy obowiązującej w dacie zajścia zdarzenia, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. W tym miejscu warto nadmienić, że w naszym systemie prawnym funkcjonują ustawy, które zawierają intertemporalne normy prawne dotyczące zarówno przepisów materialnych jak i procesowych, przykładem może być ustawa z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej ( Dz.U.z 2003 r. Nr 119 poz. 1117). Tym samym Komisja Papierów Wartościowych i Giełd stosując jako podstawę wydania decyzji art. 96 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. naruszyła prawo materialne poprzez błędne jego zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej w przedmiotowej sprawie brak było natomiast podstaw do przyjęcia, że decyzja ta wydana został bez podstawy prawnej.
Jednocześnie w ocenie Sądu doszło także do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 107 § 3 k. p. a. Niewątpliwie uprawnieniem Komisji jest stosowanie kar wobec uczestników tego rynku (spółek publicznych) w przypadkach, w których naruszają oni zasady i obowiązki ustalone przez prawo. Niemniej z uwagi na wysoce restrykcyjny, dotkliwy finansowo, charakter nakładach kar administracyjnych, KPWiG zobowiązana jest przed zastosowaniem sankcji dokładnie i precyzyjnie ustalić zakres naruszeń, a następnie szczegółowo uzasadnić swą decyzję o wymierzeniu kary pieniężnej tak, aby ukaranie nosiło znamiona decyzji legalnej i praworządnej, opartej na dyspozycji przepisu art. 85 ustawy – Prawo
o publicznym obrocie papierami wartościowymi i zgodnej z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Tymczasem Komisja uzasadniając konieczność i wysokość nałożenia kary pieniężnej ograniczyła się do ogólnikowych stwierdzeń, iż zakres i waga naruszeń nie pozwalają na wymierzenie kary niższej niż orzeczona w sentencji decyzji. Zadaniem organu było jednak wykazanie dlaczego zakres i waga stwierdzonych naruszeń są na tyle istotne, iż uzasadniają nałożenie kary pieniężnej w orzeczonej wysokości. Przede wszystkim jednak Komisja ustalając wysokość kary pieniężnej miała obowiązek w sposób wnikliwy zanalizować sytuację finansową spółki M., co również nie znalazło odzwierciedlenia w treści zaskarżonej decyzji. Albowiem stwierdzenie organu, iż ustalając wysokość kary wziął pod uwagę wyniki finansowe spółki za III kwartał 2005r. przekazane w skonsolidowanym raporcie okresowym za III kwartał 2005r., w sytuacji gdy spółka w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze do sądu podkreślała swoją trudną sytuację finansową w jakiej się znajduje od dłuższego okresu czasu, o czym na bieżąco Komisja był informowana – nie można uznać za wystarczające.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p. p. s. a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Jednocześnie
w oparciu art. 200 powołanej ustawy Sąd orzekł o kosztach postępowania zasądzając od organu na rzecz skarżącej spółki M. kwotę 5.000 zł ( pięć tysięcy złotych) tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.