II GSK 1635/21

II GSK 1635/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz
Mirosław Trzecki /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1856/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-03
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141, art. 176 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 944
art. 129 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 94a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. Sp. z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1856/20 w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 2 lipca 2020 r. nr PORZII.61.3.2019.ASZA.2 w przedmiocie stwierdzenia prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki, umorzenia postępowania dotyczącego nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy oraz nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od D. Sp. z o. o. w Ł. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lutego 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1856/20, oddalił skargę D. Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: GIF) z dnia 2 lipca 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej.
Decyzją tą GIF, po rozpatrzeniu odwołania spółki utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Katowicach z dnia 7 grudnia 2018 r., znak: DNA.8523.9.2018, w której organ ten:
1. stwierdził naruszenie przez spółkę zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 944; dalej: P.f.), poprzez prowadzenie reklamy 92 aptek ogólnodostępnych wymienionych w sentencji decyzji i zlokalizowanych na terenie województwa śląskiego za pomocą reklamy telewizyjnej prowadzonej w formie dwóch spotów reklamowych portalu D..PL zatytułowanych; "[...]" oraz poprzez zamieszczenie jednego z ww. spotów w Internecie i umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia powyższej reklamy aptek;
2. na podstawie art. 129b ust. 1 i 2 P.f. nałożył na przedsiębiorcę D. Sp. z o.o. w Ł., karę pieniężną w wysokości 48 000 zł.
Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 94a ust. 1 i art. 129b P.f. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), podzielił przede wszystkim stanowisko organu w zakresie dokonanych ustaleń faktycznych i zastosowanych norm prawa materialnego.
I tak, nie budziły wątpliwości WSA ustalenia, ze spółka w okresie od 5 lutego 2018 r. do 26 marca 2018 r. prowadziła ustawowo zakazaną reklamę działalności sieci 92 aptek ogólnodostępnych D. [...] działających na terenie województwa śląskiego, poprzez wyemitowanie 2 spotów reklamowych (jeden spot 30-sekundowy, drugi spot 14 sekundowy) wyemitowanych w licznych ogólnopolskich stacjach telewizyjnych oraz w internecie, w serwisie YouTube ww. 30-sekundowego spotu reklamowego. Poza sporem zostało ustalone, że w trakcie 30-sekundowego spotu reklamowego lektor czyta następujący tekst: "Potrzebne leki dla całej rodziny? Kliknij w D..PL. Mamy 15 tysięcy leków i innych produktów farmaceutycznych. Nasz nowoczesny system zamówień skompletuje wszystko to, czego potrzebujesz szybko, bezpiecznie, na już, na komputerze, na tablecie, na telefonie. Leki na każde twoje kliknięcie. D..PL". Przez cały czas trwania spotu reklamowego widoczne jest logo "D..PL" oraz napis: "Nie prowadzimy sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych". Widoczne jest również pomieszczenie przypominające magazyn, w którym na podajniku taśmowych przesuwają się duże pojemniki w kolorze [...], które również oznakowane są logo "D..PL", a także samochody dostawcze z tym samym logo. Powyższy spot reklamowy emitowany był zarówno w stacjach telewizyjnych jak i w serwisie YouTube.
W drugim, 14 sekundowym spocie reklamowym, lektor czyta następujący tekst: "Potrzebne leki dla całej rodziny? Kliknij w D..PL. Nasz nowoczesny system zamówień skompletuje to wszystko, czego potrzebujesz szybko, bezpiecznie, na już. Leki na każde twoje kliknięcie D..PL". W tym spocie reklamowym także przez cały czas trwania jego emisji widoczne jest logo "D..PL" oraz pomieszczenie przypominające magazyn, w którym na podajniku taśmowym przesuwają się duże pojemniki w kolorze [...] oznakowane logo "D..PL" i samochody dostawcze z tym samym logo. Ten spot reklamowy emitowany był wyłącznie w stacjach telewizyjnych.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że powyższe ustalenia potwierdza dokument w postaci raportu Departamentu Monitoringu Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, w którym podano daty i godziny emisji, oznaczenie spotu reklamowego, nazwę stacji telewizyjnej oraz czas trwania emisji. Wynika z niego, że ww. spoty emitowane były przez liczne stacje telewizyjne w okresie od 5 lutego 2018 r. do 22 marca 2018 r. co dało łącznie 4303 emisje i łączny czas 23 godziny, 38 minut i 11 sekund. Już tylko z informacji samej skarżącej wiadome jest, że spot reklamowy emitowany był w serwisie internetowym od 5 lutego 2018 r. do 26 marca 2018 r.
WSA podzielił stanowisko organu, że o zakazanej reklamie działalności aptek sieci stanowi także spot reklamowy zatytułowany: "[...]" zamieszczony również na stronie internetowej www.d..pl, o czym skarżąca poinformowała organ w piśmie z 1 października 2018 r. Za trafne Sąd uznał bowiem spostrzeżenie, że informacje zamieszczone na www.d..pl odsyłają zamawiającego pacjenta z tego portalu do odebrania leków wyłącznie w wybranej aptece sieci, co utrwala w świadomości klientów nazwę sieci aptek. Do celów realizacji zamówienia, na stronie zamieszczono "Katalog aptek realizujących zamówienia z d..pl", z terenu województwa śląskiego i są to 92 apteki sieci D. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżąca nie kwestionowała okoliczności prowadzenia opisanych wyżej kampanii reklamowych. Kwestionowała jej ocenę w świetle art. 94a ust. 1 P.f. dokonaną przez organ.
Sąd pierwszej instancji przytoczył treść tego przepisu, po czym stwierdził, że jego założeniem było wprowadzenie całkowitego zakazu reklamy działalności aptek i punktów aptecznych oraz zakazu reklamy placówek obrotu pozaaptecznego odnoszącej się do produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Z zakresu pojęcia reklamy apteki wyłączono jedynie informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki. Powyższe zmiany uzasadniano koniecznością zwiększenia ochrony pacjentów oraz finansów publicznych przed negatywnymi skutkami reklamy aptek, wskazując, że "cele przedsiębiorców prowadzących apteki, w tym dążenie do maksymalizacji zysku, muszą być podporządkowane wymogom wynikającym z konieczności ochrony zdrowia pacjentów" (uzasadnienie do projektu w/w nowelizacji, druk sejmowy VI.3491).
Tymczasem, w ocenie WSA, skarżąca reklamowała działalność sieci swoich 92 aptek łamiąc przy tym całkowity zakaz reklamy działalności aptek. Takie rozumienie analizowanej normy wynika także z art. 2 dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 376, s. 21). Przyjęto w nim bowiem, że reklama oznacza przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań. Tymczasem omawiana strona internetowa odnosiła się do działalności handlowej spółki, wspierała zbyt jej towarów, kierowała zamawiającego do odbioru wyłącznie w aptekach sieci. Jednoznaczna zachęta do korzystania z działalności aptek ogólnodostępnych należących do spółki wynika z treści spotów reklamowych emitowanych w różnych programach TV.
Podsumowując, Sąd pierwszej instancji nie miał wątpliwości co do prawidłowości ustaleń dotyczących dat i godzin emisji, oznaczenia spotu reklamowego, nazwy stacji telewizyjnej oraz czasu jej trwania, a także tego, że działanie skarżącej odpowiadało reklamie w rozumieniu art. 94a ust. 1 P.f., gdyż wykraczało poza sferę, którą ustawodawca wyłączył spod tego zakazu, tj. informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki ogólnodostępnej. Jest ona bowiem jednocześnie zachętą dla potencjalnych klientów do skorzystania z usług i dokonania zakupu towarów sprzedawanych w 92 aptekach sieci "D.", a w konsekwencji zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych.
WSA podzielił także zasadność nałożenia na spółkę prawie maksymalnej wysokości kary pieniężnej, z uwagi na: znaczny okres prowadzenia reklamy, bardzo dużą częstotliwość emisji spotów w telewizji, dużą skalę prowadzonych naruszeń, skierowanych do szerokiego grona odbiorców, a także poprzednie wielokrotne naruszenie zakazu reklamy apteki.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka, zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie reformatoryjne poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Ponadto spółka wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach spraw Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt VI SA/Wa 1528/19, sygn. akt VI SA/Wa 659/20, VI SA/Wa 2183/20, Vl SA/WA 2298/20, w zakresie i na okoliczności szczegółowo wskazane w treści uzasadnienia, wskazując, że przeprowadzenie zgłoszonych dowodów przez NSA jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a jednocześnie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie - na podstawie art. 193 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego, to jest przepisu art. 129b ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 94a ust. 1 P.f. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że reklama telewizyjna prowadzona w formie dwóch spotów reklamowych portalu D..PL zatytułowanych "[...]" oraz poprzez zamieszczenie jednego z ww. spotów w internecie narusza zakaz reklamy 92 aptek ogólnodostępnych niedozwoloną reklamę ww. aptek wymienionych w pkt I sentencji decyzji znak DNA.8523.9.2018 Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Katowicach z dnia 7 grudnia 2018 r., i ich działalności, powinna skutkować nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 129b P.f. w wysokości 48.000 zł, mimo że dotychczas nałożone kary pieniężne na prowadzenie tej reklamy przez skarżącą przekraczają kwotę 50.000 zł;
2) naruszenie prawa materialnego, to jest przepisu art. 129b ust. 1 w zw. z art. 94a P.f. oraz w związku z art. 1 pkt 1 i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej: k.p.a.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na sztucznym rozdzieleniu spraw dotyczących jednego czynu – jednego naruszenia przez skarżącą zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 P.f. poprzez prowadzenie reklamy aptek ogólnodostępnych za pomocą telewizyjnej reklamy prowadzonej w formie dwóch spotów reklamowych portalu d..pl, zatytułowanych "[...]", oraz poprzez zamieszczenie jednego z ww. spotów w internecie - na wiele postępowań administracyjnych, z których każde dotyczy aptek zlokalizowanych w innym województwie;
3) naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi, a w konsekwencji naruszenie:
a) art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 129b ust. 1 w zw. z art. 94a P.f. poprzez ich niezastosowanie, mimo że zaskarżona decyzja naruszała wskazane wyżej przepisy prawa materialnego w sposób opisany w pkt 1) i 2) powyżej, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie mimo, że zaskarżona decyzja naruszała przepisy postępowania, tj.: art. 6, 7, 8 § 1, 104, 107, 156 § 1 pkt 2) i 3) k.p.a.
- co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi skutkujące brakiem wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji wydanych w niniejszej sprawie, a w rezultacie naruszenie art. 141 § 4 oraz wymienionych wyżej przepisów postępowania poprzez ich niezastosowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.).
W związku zaś z tym, że skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a., NSA w pierwszej kolejności rozpoznał podniesione w tej skardze zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej kolejności dokonał oceny zarzutów materialnych. Zachowanie, co do zasady, takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych podyktowane jest tym, że ocena sposobu stosowania lub wykładni prawa materialnego może być dokonana tylko wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.
Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do zarzutów opartych na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przypomnienia wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania, nawet gdyby miało być uznane za uzasadnione, może skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia, lecz tylko takie, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w tym przepisie, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z potrzebą co najmniej uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a mianowicie, że następstwa zarzucanych uchybień przepisów postępowania były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny.
Przedstawione uwagi ogólne mają istotne znaczenie dla oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej skarżącej.
I tak, w pierwszej kolejności oceną NSA objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jego zasadność bowiem wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości.
Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. (co podniesiono w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w tym przepisie prawa i zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdy chodzi o analizę przedstawionych argumentów - w szczególności co do istoty sporu w świetle sformułowanych w tej sprawie podstaw kasacyjnych – to uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki - faktyczne i prawne - jakimi kierował się WSA wydając zaskarżony wyrok. Zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania zawartych w nim argumentów. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do wykładni i zastosowania prawa materialnego, jak i odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne, i to w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia (por. wyrok z 30 czerwca 2022 r., II GSK 337/19 i powołane tam orzecznictwo).
Dalej, zamierzonego skutku nie mogły również odnieść zarzuty naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 104, art. 107 k.p.a. podniesione w pkt 3 lit. b petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tych zarzutów należy stwierdzić, że są one formalnie wadliwe i to w taki sposób, że nie można dokonać oceny zaskarżonego wyroku z punktu widzenia podniesionych w nich naruszeń, z przyczyn niżej podanych. Skarga kasacyjna, jako formalny i profesjonalny środek prawny, musi spełniać prawem określone wymogi. Warunkiem bezwzględnym dla uznania prawidłowości skargi kasacyjnej jest uzasadnienie zarzutów. Autor skargi kasacyjnej podniósł w omawianym zarzucie naruszenie szeregu przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jednak w jego uzasadnieniu nie wyjaśnił, w odniesieniu do każdego z tych przepisów, na czym miało polegać ich naruszenie. Nie wskazał również, czy ewentualne uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak tego wymaga przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Należy jeszcze raz podkreślić, że przy ocenie zarzutów skargi kasacyjnej nie można pomijać konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed NSA, która wyraża się również w tym, że sąd drugiej instancji nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, albowiem te wyznaczają zarzuty skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, czy też nadawanie im innego znaczenia niż wynika to z ich treści i towarzyszącej im argumentacji, czy też stawianie jakichkolwiek hipotez w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych i domniemywanie tym samym intencji wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyroki NSA z: 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1492/18; 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2523/20; 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 832/18; 29 października 2020 r., sygn. akt I GSK 285/18; 16 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 611/20; cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w CBOSA).
Wynikającym z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik. Jednak autor skargi kasacyjnej tego nie uczynił, czego konsekwencją jest brak możliwości merytorycznego ich rozpatrzenia. W związku z tym, w ocenie NSA, skarżąca kasacyjnie nie podważyła skutecznie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń organów, zaaprobowanych przez Sąd pierwszej instancji, ani też nie wykazała, by ustalenia te nie były wyczerpująco zebrane i ocenione przez organ.
Podsumowując tę część rozważań, należy stwierdzić, że wobec braku skuteczności podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej odnośnie do naruszenia przepisów postępowania, jako niepodważone należy uznać zaakceptowane przez WSA ustalenia faktyczne, zgodnie z którymi skarżąca spółka w okresie od 5 lutego 2018 r. do 26 marca 2018 r. prowadziła ustawowo zakazaną reklamę działalności sieci 92 aptek ogólnodostępnych D. [...] działających na terenie województwa śląskiego, poprzez wyemitowanie 2 spotów reklamowych (jeden spot 30-sekundowy, drugi spot 14 sekundowy) wyemitowanych w licznych ogólnopolskich stacjach telewizyjnych oraz w internecie. Nie ma też sporu co do tego, że te spoty reklamowe (opisane dokładnie w części historycznej niniejszego uzasadnienia) oraz działanie skarżącej polegające na ich upublicznianiu odpowiadały reklamie w rozumieniu art. 94a ust. 1 P.f., wykraczając poza udzielanie informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki ogólnodostępnej oraz zachęcając potencjalnych klientów do skorzystania z usług i dokonania zakupu towarów sprzedawanych w 92 aptekach sieci "D. [...]", i tym samym zmierzając do zwiększenia sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych.
W tak ustalonym i niepodważonym stanie faktycznym sprawy NSA rozpoznał zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 129b ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 94a ust. 1 P.f. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Zgodnie z art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Stosownie zaś do treści art. 129b ust. 1 tej ustawy, karze pieniężnej w wysokości do 50 000 złotych podlega ten kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności. Karę pieniężną, określoną w ust. 1, nakłada Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w drodze decyzji. Przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów (ust. 2).
Co istotne w rozpoznawanej sprawie, skarżąca kasacyjnie upatruje naruszenia polegającego na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu wymienionych przepisów skutkujących nałożeniem kary, pomimo że dotychczas nałożone kary pieniężne za prowadzenie tej reklamy przez skarżącą przekraczają kwotę 50 000 zł.
Z uwagi na celowość łącznego odniesienia się do powyższego zarzutu (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) i zarzutu sformułowanego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że w drugim zarzucie naruszenia prawa materialnego spółka również podnosi błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 94a w zw. z art. 129b ust. 1 P.f. poprzez sztuczne rozdzielenie spraw dotyczących jednego czynu – jednego naruszenia zakazu o którym mowa w art. 94a ust. 1 P.f. na wiele postępowań administracyjnych, z których każde dotyczy aptek zlokalizowanych w innym województwie.
Nie budzi wątpliwości NSA, że tak sformułowane zarzuty naruszenia prawa materialnego oznaczają, że w istocie skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość zastosowania wymienionych przepisów powołując się przy tym na okoliczność już uprzedniego jej ukarania na kwotę przekraczającą 50 000 zł, wynikającą ze sztucznego rozdzielenia spraw dotyczących jednego czynu – jednego naruszenia, którego istnienia spółka nie kwestionuje. W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, sprawę wynikającą z naruszenia zakazu reklamy (poprzez emisję spotu reklamowego w stacjach telewizyjnych oraz w internecie) sztucznie podzielono na sprawy dotyczące aptek zlokalizowanych w innym województwie. W konsekwencji w wyniku wydania kolejnej (kontrolowanej obecnie) decyzji o wymierzeniu kary doszło do rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) z uwagi na przekroczenie ustawowego wymiaru kary wynikającego z art. 129b ust. 1 P.f. oraz wydania decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, co stanowi podstawę stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Tak sformułowane zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z treścią art. 129b ust. 2 zd. 1 P.f., karę pieniężną, określoną w ust. 1, nakłada Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w drodze decyzji. W rozpoznawanej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej poddano decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego utrzymującą w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 7 grudnia 2018 r. o m.in. nałożeniu kary w wysokości 48 000 zł na skarżącą kasacyjnie spółkę za naruszenie zakazu reklamy działalności aptek wymienionych w decyzji, a zlokalizowanych na terenie województwa śląskiego. Ani z akt sprawy, ani z twierdzeń spółki nie wynika, aby za to samo naruszenie, tj. prowadzenie reklamy działalności tych samych aptek zlokalizowanych w województwie śląskim, Śląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny – jako niewątpliwie właściwy miejscowo i rzeczowo w pierwszej instancji – nałożył już uprzednio karę na spółkę decyzją ostateczną. Nie jest też dla Sądu jasne, co autor skargi kasacyjnej miał na myśli formułując zarzut sztucznego podziału sprawy (z jednego naruszenia) niejako na województwa, skoro właściwym w sprawie naruszenia w przedmiocie zakazu reklamy apteki w pierwszej instancji jest Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, którego właściwość miejscowa jest – jak sama nazwa organu wskazuje – ograniczona.
W tej sytuacji Sąd kasacyjny nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego zarzucanego w skardze kasacyjnej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, a tym bardziej naruszenia prawa skutkującego nieważnością kontrolowanych decyzji. W niepodważonym stanie faktycznym sprawy – ustalonym przez organy Inspekcji Farmaceutycznej i zaakceptowanym przez WSA, prawidłowe było zastosowanie przepisów nakładających na skarżącą, która – co pozostało w sprawie niesporne i nie było w ogóle podważane – naruszyła zakaz reklamy, o którym stanowi art. 94a ust. 1 P.f., 92 aptek zlokalizowanych w województwie śląskim, kary pieniężnej w wysokości 48 000 zł, przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w zakresie jego właściwości.
Wobec braku zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, NSA skargę tę oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 3600 zł stanowi zwrot kosztów z tytułu sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną i udziału w rozprawie przed NSA pełnomocnika organu, który nie występował przed Sądem pierwszej instancji.