II GSK 1613/14

Naczelny Sąd Administracyjny2015-09-17
NSAAdministracyjneWysokansa
dotacja celowaprzekształcenie SPZOZzwrot dotacjifinanse publicznesamorząd powiatowyustawa o działalności leczniczejumowa dotacyjnanienależna dotacjanadmierna dotacjaNSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że dotacja celowa na przekształcenie SPZOZ może być przeznaczona na spłatę zobowiązań zaciągniętych przed zawarciem umowy o dotację, jeśli ugoda z wierzycielami była warunkiem jej uzyskania.

Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji celowej przyznanej Powiatowi Kluczborskiemu na przekształcenie SPZOZ. Minister Zdrowia uznał część dotacji za nienależnie pobraną, ponieważ została przeznaczona na spłatę zobowiązań zaciągniętych przed zawarciem umowy o dotację. WSA uchylił decyzję Ministra, uznając, że spłata zobowiązań przed datą umowy nie wyklucza prawidłowego wykorzystania dotacji. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował przepisy dotyczące dotacji i umowy, wskazując, że dotacja powinna być przeznaczona na spłatę zobowiązań istniejących w dacie zawarcia umowy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra o zwrocie dotacji celowej. Dotacja została przyznana Powiatowi Kluczborskiemu na przekształcenie Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w spółkę kapitałową. Minister Zdrowia uznał kwotę 307.199,49 zł za nienależnie pobraną dotację, ponieważ Powiat Kluczborski spłacił nią zobowiązania jeszcze przed zawarciem umowy o dotację. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał stanowisko Ministra za błędne, wskazując, że umowa o udzielenie dotacji stanowiła podstawę prawną, a spłata zobowiązań przed datą umowy nie jest sprzeczna z celem dotacji, zwłaszcza gdy ugoda z wierzycielami była warunkiem jej uzyskania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej. NSA podkreślił, że dotacja celowa powinna być przeznaczona na spłatę zobowiązań istniejących w dacie zawarcia umowy, a nie na refundację wcześniejszych wydatków. Sąd zwrócił uwagę na potrzebę ścisłego przestrzegania przepisów dotyczących dotacji celowych i ochrony środków publicznych. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli ugoda z wierzycielami obejmująca te zobowiązania była niezbędnym warunkiem do uzyskania dotacji, a spłata nastąpiła przed datą zawarcia umowy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował przepisy, ale ostatecznie przyjął, że spłata zobowiązań przed datą umowy nie wyklucza prawidłowego wykorzystania dotacji, jeśli było to związane z warunkami uzyskania środków. Jednakże, w tej konkretnej sprawie, NSA uznał, że dotacja powinna być przeznaczona na spłatę zobowiązań istniejących w dacie zawarcia umowy, a nie na refundację wcześniejszych wydatków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.dz.l. art. 201

Ustawa o działalności leczniczej

u.f.p. art. 169 § 1

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 169 § 3

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 169 § 4

Ustawa o finansach publicznych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Postępowanie przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.dz.l. art. 196 § 1

Ustawa o działalności leczniczej

u.dz.l. art. 200

Ustawa o działalności leczniczej

u.f.p. art. 169 § 5

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 169 § 6

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 168 § 4

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 168 § 5

Ustawa o finansach publicznych

u.s.p. art. 1 § 1

Ustawa o samorządzie powiatowym

u.s.p. art. 2 § 3

Ustawa o samorządzie powiatowym

u.s.p. art. 51 § 1

Ustawa o samorządzie powiatowym

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Postępowanie przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Postępowanie przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Postępowanie przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Postępowanie przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185

Postępowanie przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 2

Postępowanie przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Minister Zdrowia argumentował, że dotacja została pobrana nienależnie, ponieważ została przeznaczona na spłatę zobowiązań zaciągniętych przed datą zawarcia umowy o dotację, co naruszało cel jej udzielenia. NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował przepisy dotyczące dotacji celowej i umowy, wskazując, że dotacja powinna być przeznaczona na spłatę zobowiązań istniejących w dacie zawarcia umowy, a nie na refundację wcześniejszych wydatków.

Odrzucone argumenty

WSA uznał, że spłata zobowiązań przed datą umowy nie jest sprzeczna z celem dotacji, zwłaszcza gdy ugoda z wierzycielami była warunkiem jej uzyskania.

Godne uwagi sformułowania

środki finansowe tworzące budżet państwa podlegają szczególnej ochronie konieczność ochrony tego majątku opiera się na normie wyrażonej w art. 1 Konstytucji RP przy interpretacji przepisów dotyczących wydatkowania dotacji powyższe względy determinują konieczność dawania prymatu wykładni językowej nie jest do zaakceptowania sytuacja, aby jednostka samorządu terytorialnego, wykorzystując dotację niezgodnie z jej celem, działała na szkodę budżetu centralnego.

Skład orzekający

Henryk Wach

przewodniczący

Stanisław Gronowski

sprawozdawca

Mirosław Trzecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dotacji celowych na przekształcenia SPZOZ, zasady wykorzystania środków publicznych, ochrona budżetu państwa."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia SPZOZ i może wymagać uwzględnienia kontekstu konkretnej umowy i przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii finansów publicznych i interpretacji przepisów dotyczących dotacji celowych, co jest istotne dla samorządów i organów administracji.

Czy można zwrócić dotację, jeśli spłaciło się dług przed jej otrzymaniem? NSA wyjaśnia zasady wydatkowania środków publicznych.

Dane finansowe

WPS: 307 199,49 PLN

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1613/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-06-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący/
Mirosław Trzecki
Stanisław Gronowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2089/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-03-31
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant Kamil Lissowski po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 marca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2089/13 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia 11 lipca 2013 r. nr . w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od P. K. na rzecz Ministra Zdrowia 6936 (słownie: sześć tysięcy dziewięćset trzydzieści sześć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 marca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2089/13, wydanym w sprawie ze skargi Powiatu Kluczborskiego na decyzję Ministra Zdrowia z dnia 11 lipca 2013 r., . w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu do budżetu państwa z tytułu nienależnie pobranej dotacji, uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Zdrowia z dnia 21 maja 2013 r. nr ..
Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
W dniu 12 września 2012 r. zawarto umowę nr .pomiędzy Ministrem Zdrowia a Powiatem Kluczborskim, dalej "skarżący", której przedmiotem było przyznanie dotacji celowej na wsparcie działań w zakresie przekształceń samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Kwota dotacji przeznaczona jest na spłatę zobowiązań przejętych w wyniku przekształcenia od Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej ZOZ K..
W świetle § 4 ust. 1 umowy skarżący zobowiązał się do wydatkowania dotacji wyłącznie na zadania z tytułu realizacji tej umowy i niedopuszczalne jest przeznaczenie środków finansowych na inny cel. W myśl § 6 ust. 2 umowy, w przypadku stwierdzenia przez Ministra Zdrowia wykorzystania dotacji przez skarżącego niezgodnie z przeznaczeniem, tj. innego niż określonego w umowie, skarżący zwróci Ministrowi Zdrowia wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem kwotę.
Jako podstawę prawną do zawarcia umowy i udzielenia dotacji wskazano w umowie przepisy art. 196 ust. 1 i art. 200 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654 ze zm.).
Zgodnie z art. 196 ust. 1 powołanej ustawy podmiot tworzący, który przekształcił samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej w spółkę kapitałową na zasadach określonych w art. 69-82, może ubiegać się w okresie do dnia 31 grudnia 2013 r. o dotację celową z budżetu państwa.
W myśl art. 200 wspomnianej ustawy Minister właściwy do spraw zdrowia przekazuje dotację celową podmiotowi tworzącemu, który spełnił warunki uzyskania dotacji, na podstawie umowy.
Wspomnianą na wstępie decyzją Minister Zdrowia utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia 21 maja 2013 r. . określającą skarżącemu do zwrotu wobec budżetu państwa kwotę 307.199,49 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych od dnia stwierdzenia nienależnego pobrania dotacji, tj. od dnia 16 stycznia 2013 r. do dnia zapłaty, z tytułu nienależnie pobranej dotacji.
Podstawę prawną stanowiły przepisy art. 169 ust. 1 pkt 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5 pkt 2 i ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, ze zm.) oraz art. 21 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa.
Art. 169. 1. Dotacje udzielone z budżetu państwa:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
2. Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu państwa w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania.
3. Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej.
4. Zwrotowi do budżetu państwa podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.
5. Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu państwa nalicza się, począwszy od dnia:
1) przekazania z budżetu państwa dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem,
2) stwierdzenia nieprawidłowego naliczenia lub nienależnego pobrania dotacji
- z zastrzeżeniem, że jeżeli dotacja stanowi pomoc publiczną, w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, odsetki nalicza się od dnia przekazania dotacji beneficjentowi.
6. W przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, o którym mowa w ust. 1 oraz w art. 150 pkt 5, art. 151 ust. 2 pkt 6, art. 168 ust. 1 i 2, organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki.
Według ustaleń organu skarżący z dotacji pokrył również zobowiązania finansowe na kwotę ogółem 307.199,49 zł, których płatność nastąpiła w okresie między 11 kwietnia 2012 r. a 25 maja 2012 r., a więc przed datą zawarcia umowy z Ministrem Zdrowia, co miało miejsce w dniu 12 września 2012 r. Rodzi to po stronie skarżącego obowiązek zwrotu w tej części dotacji jako nienależnie pobranej.
Zdaniem organu w przepisie art. 201 ustawy o działalności leczniczej ustawodawca wyraźnie wskazał cel, na który podmiot tworzący zobowiązany jest przeznaczyć środki otrzymane w ramach dotacji celowej lub w ramach przeniesienia wydatków w budżecie państwa. Celem tym jest spłata zobowiązań podmiotu tworzącego przejętych od samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, odsetek od nich lub pokrycie kosztów przekształcenia, w tym określenia wartości rynkowej nieruchomości. Toteż, nie można przeznaczyć dotacji na zobowiązania już nieistniejące. Cel przeznaczenia dotacji, wskazany w ww. art. 201, może być spełniony w sposób prawidłowy, tylko gdy na dzień spłaty zobowiązanie istnieje i jest to zobowiązanie podmiotu tworzącego przejęte od samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Gdyby miało być inaczej, przepisy ustawy o działalności leczniczej musiałyby przewidzieć inny, niż spłata zobowiązań, cel wykorzystania dotacji (mogłaby to być np.: refundacja wydatków podmiotu tworzącego przeznaczonych, po przekształceniu samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, na pokrycie zobowiązań przejętych od samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej). Wspomniana ustawa takiej możliwości nie przewiduje. Środki uzyskane na podstawie umowy skarżący powinien przeznaczyć na spłatę zobowiązań SPZOZ, czego w zakresie omawianej kwoty nie mógł uczynić, gdyż zobowiązania w tej kwocie spłacił z własnych środków przed zawarciem umowy z Ministrem Zdrowia.
W następstwie skargi Powiatu Kluczborskiego Wojewódzki Sąd Administracyjny w W, o czym była mowa na wstępie, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 21 maja 2013 r.
Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd skarżącego co do błędności stanowiska organu, kwalifikującego dotację w części zaskarżonej do kategorii dotacji nienależnej w rozumieniu art. 169 ust 1 pkt 2 i ust 3 ustawy o finansach publicznych, a tym samym podlegającą zwrotowi do budżetu państwa na podstawie art. 169 ust. 4 powyższej ustawy. Wbrew stanowisku organu podstawą prawną do udzielenia dotacji w spornej części była omawiana umową łącząca strony. Natomiast zarzut niewłaściwego zrealizowania umowy, czyli spłata zobowiązań, których skarżący według organu nie miał prawa zrealizować z dotacji, uzasadnia ewentualne rozważenie, czy w sprawie nie doszło do pobrania dotacji w nadmiernej wysokości. Jednakże w ocenie Sądu pierwszej do takiej sytuacji nie doszło.
Sąd pierwszej instancji powołał przepis art. 168 pkt 4 ustawy o finansach publicznych, w myśl którego wykorzystanie dotacji następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona. Nie mniej, w przypadku gdy przepisy odrębne stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. O powyższym stanowi zapis art. 168 ust. 5 ustawy o finansach publicznych. W świetle tego przepisu w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. Tym samym, jednym ze sposobów wykorzystania dotacji jest zapłata, zaś drugi to realizacja zadań niezbędnych do osiągnięcia wskazanych w odrębnych przepisach celów.
W sprawie, jak podniósł Sąd pierwszej instancji, mamy do czynienia z dotacją celową, bowiem istnieją przepisy odrębne stanowiące o sposobie udzielenia, rozliczenia dotacji i wskazania celu jakiemu ona służy. Tymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie o działalności leczniczej, a w szczególności zawarte w jej rozdziale VIII - art. 196 i nast., dotyczącym warunków przyznania przekazania i rozliczania dotacji celowej z budżetu państwa dla podmiotu tworzącego, który przekształcił samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej w spółkę kapitałową na zasadach określonych w art. 69-82 ustawy.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji przepisy art. 197 powołanej ustawy odnoszą się do zobowiązań nieistniejących w dacie udzielenia dotacji. Dlatego wydatkowanie środków przez podmiot tworzący dokonane po przekształceniu publicznego zakładu opieki zdrowotnej w spółkę kapitałową, w celu wykonania zawartych z wierzycielami publicznego z.o.z. ugód (umów cywilnoprawnych), a przed terminem uzyskania dotacji, nie pozostaje w sprzeczności z realizacją określonego w art. 201 celu dotacji. Tym bardziej w sytuacji, gdy zawarcie ugody z wierzycielami, obejmującej co najmniej częściowe umorzenie tych zobowiązań, stanowi niezbędny warunek do uzyskania dotacji. Wiąże się to niejednokrotnie z koniecznością wcześniejszej spłaty wynegocjowanej kwoty. Toteż realizacją celu dotacji, o której mowa w art. 201 ustawy o działalności leczniczej, jest spłata zobowiązania przejętego w myśl art. 68 ustawy przez podmiot tworzący, który przekształcił samodzielny publiczny z.o.z. w spółkę kapitałową, niezależnie od tego, czy spłata przejętego zadłużenia nastąpiła przed, czy po udzieleniu dotacji. O takim rozumieniu powyższej instytucji mógł utwierdzać również skarżącą opublikowany na stronie internetowej – Ministerstwa Zdrowia dokument "Wytyczne dla podmiotów ubiegających się o uzyskanie dotacji albo przekazanie środków w związku z przekształceniem s.p.z.o.z. w spółki kapitałowe w ramach ustawy o działalności leczniczej. Dotyczy to w szczególności pktu a Wytycznych, w zakresie art. 197 pkt pkt 2, zgodnie z którym warunkiem złożenia wniosku o zawarcie umowy i w konsekwencji uzyskania dotacji był wymóg przedłożenia: "wypełnionego formularza Z-1 wraz z ugodami zawartymi z wierzycielami w zakresie zobowiązań cywilnoprawnych podmiotu tworzącego przejętych od zoz oraz przelewy bankowe poświadczające zrealizowanie ugody." Podważa to w istotny sposób określoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w zaufaniu do organów Państwa.
Z powyższych względów w ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Zdrowia wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wynik sprawy, tj. art. 201 ustawy o działalności leczniczej, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że umowa o udzielenie dotacji zawierana w oparciu o przedmiotową regulację może dotyczyć spłaty zobowiązań jak i umorzenia zobowiązań dokonanych wyłącznie po dacie zawarcia umowy, jak również art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż udzielona dotacja została pobrana nienależnie, a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 169 ust. 3 i 4 ustawy o finansach publicznych, co uzasadnia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.
Minister Zdrowia wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi skarga kasacyjna zarzuca:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i 4 ustawy o finansach publicznych w zw. z przepisami ustawy o działalności leczniczej, w szczególności z art. 201, oraz powołaną umową z dnia 12 września 2012 r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Minister Zdrowia bezpodstawnie zakwalifikował dotację, o której mowa w zaskarżonej decyzji, do kategorii dotacji nienależnej w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o finansach publicznych, a tym samym bezpodstawnie orzekł o jej zwrocie do budżetu państwa na podstawie art. 169 ust. 4 ww. ustawy, podczas gdy w ocenie Ministra Zdrowia Powiat Kluczborski pobrał przedmiotową dotację nienależnie, tj. bez podstawy prawnej, a co się z tym wiąże istniała podstawa prawna do wydania decyzji o jej zwrocie do budżetu państwa określona w art. 169 ust. 1 pkt 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 pkt 2 oraz ust. 6 ustawy o finansach publicznych;
2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 201 ustawy o działalności leczniczej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że realizacja celu dotacji, o której mowa w art. 201 ustawy o działalności leczniczej, to spłata zobowiązania przejętego w myśl art. 68 tej ustawy przez podmiot tworzący, który przekształcił samodzielny publiczny zoz w spółkę kapitałową, niezależnie od tego kiedy spłata przejętego zadłużenia nastąpiła (przed czy po udzieleniu dotacji), podczas gdy zgodnie z art. 201 ustawy o działalności leczniczej umowa o udzielenie dotacji zawierana w oparciu o przedmiotową regulację może dotyczyć spłaty zobowiązań dokonanych wyłącznie po dacie zawarcia umowy;
3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd naruszenia tego przepisu przez Ministra Zdrowia, w sytuacji gdy Minister Zdrowia prowadził postępowanie administracyjne w zaufaniu do organów Państwa;
4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, w sytuacji braku faktycznych podstaw do uznania skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach, aczkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny nie do końca podziela zawartą w niej argumentację.
Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie doszło do naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 151 p.p.s.a. Można zresztą wskazać, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji nie zarzucił organowi naruszenia przepisów postępowania, przynajmniej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Powodem uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji było bowiem zarzucone organowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 201 ustawy o działalności leczniczej i art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, co na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 p.p.s.a., skutkowało wspomniane uwzględnienie skargi.
Natomiast Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj. art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 201 ustawy o działalności leczniczej oraz postanowień § 4 ust. 1 i § 6 ust. 2 wspomnianej umowy z dnia 12 września 2012 r. nr 2/2012/JST/2345/912 określającej przeznaczenie udzielonej dotacji, akceptując stanowisko Powiatu Kluczborskiego, który niezgodnie z tą umową wykorzystał dotację w kwocie 307.199,49 zł, refundując sobie wcześniejsze wydatki poniesione na spłatę zobowiązań Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej ZOZ w K., a więc przed datą zawarcia omawianej umowy. Natomiast, o czym była już mowa, dotacja była przeznaczona wyłącznie na spłatę zobowiązań istniejących w dacie zawarcia umowy.
Co wymaga podkreślenia, stosownie do przepisów art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 3 oraz art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 595 ze zm.), samorząd powiatowy jest lokalną wspólnotą samorządową, wykonującą określone ustawami zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, samodzielnie prowadzący gospodarkę finansową na postawie własnego budżetu. Z tego względu przepisy ustaw szczególnych, które przyznają tej jednostce samorządu terytorialnego pomoc finansową z budżetu centralnego, winny być ściśle przestrzegane, co odnosi się także do dotacji celowych przyznanych samorządowi, które bezwzględnie powinny być wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem.
Nie jest do zaakceptowania sytuacja, aby jednostka samorządu terytorialnego, wykorzystując dotację niezgodnie z jej celem, działała na szkodę budżetu centralnego. Jak wskazano w uchwale całej Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2011 r., I GPS 1/11 (ONSAiWSA 2009/6/102) środki finansowe tworzące budżet państwa podlegają szczególnej ochronie. Jednym z elementów tej ochrony jest nakaz, aby wszelkie świadczenia pochodzące z zasobów publicznych znajdowały uzasadnienie w potrzebie realizacji określonych celów, znajdujących uzasadnienie konstytucyjne. Zatem, konieczność ochrony tego majątku opiera się na normie wyrażonej w art. 1 Konstytucji RP, który mówi, że Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli (por. B. Banaszkiewicz: Konstytucyjne prawo do własności /w:/ Konstytucyjne podstawy systemu prawa, red. M. Wyrzykowski, Warszawa 2001, s. 51). Toteż, przy interpretacji przepisów dotyczących wydatkowania dotacji powyższe względy determinują konieczność dawania prymatu wykładni językowej, a ponadto co do zasady przepisy, a także podejmowane w ich wykonaniu czynności prawne, powinny być interpretowane ścieśniająco.
Kierując się celami wskazanymi w przepisach art. 196 ust. 1, art. 200 i art. 201 ustawy o działalności leczniczej Minister Zdrowia, jako dysponent środków budżetowych przeznaczonych na oddłużanie przewidzianych do prywatyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej w skali całego kraju, oszczędnie gospodarując tymi środkami, aby równomiernie zaspokoić potrzeby wszystkich zainteresowanych podmiotów, nie naruszył powołanych przepisów, proponując w umowie o przyznanie dotacji celowej udostępnienie Powiatowi Kluczborskiemu środków finansowych przeznaczonych wyłącznie na pokrycie istniejących zobowiązań obciążających budżet gminny z tytułu działalności omawianego zakładu opieki zdrowotnej. Nie wchodzi bowiem w grę, o czym była już mowa, pokrywanie ze środków budżetu centralnego wszystkich długów obciążających budżet jednostki samorządu terytorialnego.
Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni treści umowy o przyznanie dotacji, gdyż uczynił to m.in. przez pryzmat przepisu art. 201 ustawy o działalności leczniczej. W myśl tego przepisu dotację albo środki, o których mowa w art. 196 ust. 2, przeznacza się na spłatę zobowiązań podmiotu tworzącego przejętych od samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, odsetek od nich lub pokrycie kosztów przekształcenia, w tym kosztów określenia wartości rynkowej nieruchomości w sposób, o którym mowa w art. 82 ust. 1 i 2. Przepisu tego, co wymaga podkreślenia, a co jest istotne w sprawie, nie powołano w umowie z dnia 12 września 2002 r. o udzielenie dotacji.
Z powyższych względów skarga kasacyjna trafnie zarzuca naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych oraz art. 201 ustawy o działalności leczniczej przez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż przepis ten nie ma w sprawie zastosowania.
W tym stanie sprawy, uwzględniając skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. (art. 185 p.p.s.a.).
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji skontroluje zgodność z prawem zaskarżonej decyzji pod kątem prawidłowości wywiązania się skarżącego z umowy o udzielenie dotacji z dnia 12 września 2015 r.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI