II GSK 161/08

Naczelny Sąd Administracyjny2008-06-10
NSAAdministracyjneŚredniansa
drogi publicznepas drogowyreklamakara pieniężnazezwoleniezarządca drogiprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą kary za zajęcie pasa drogowego na umieszczenie reklamy, potwierdzając, że reklama nad chodnikiem stanowi zajęcie pasa drogowego wymagające zezwolenia.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej za umieszczenie tablicy reklamowej w pasie drogowym bez wymaganego zezwolenia. Skarżący argumentował, że reklama na jego budynku, wisząca nad chodnikiem, nie stanowi zajęcia pasa drogowego w rozumieniu przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jednak, że umieszczenie reklamy nad chodnikiem drogi publicznej jest zajęciem pasa drogowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając stanowisko WSA i podkreślając, że definicja pasa drogowego obejmuje przestrzeń nad powierzchnią gruntu, a umieszczenie reklamy wymaga zezwolenia zarządcy drogi.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W. W. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego i nałożenia kary pieniężnej za umieszczenie tablicy reklamowej. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której skarżący umieścił dwustronną tablicę reklamową na swoim budynku, nad chodnikiem drogi wojewódzkiej, bez uzyskania zezwolenia zarządcy drogi. Organy administracji uznały to za zajęcie pasa drogowego i nałożyły karę pieniężną. Skarżący kwestionował tę interpretację, argumentując, że reklama na jego budynku nie stanowi zajęcia pasa drogowego w rozumieniu przepisów, powołując się na definicję własności z Kodeksu cywilnego i społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu. WSA w Krakowie uznał jednak, że umieszczenie tablicy nad chodnikiem drogi publicznej jest zajęciem pasa drogowego, zgodnie z definicją zawartą w ustawie o drogach publicznych. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 7 k.p.a.) są niezasadne, ponieważ przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. NSA podkreślił, że sąd administracyjny kontroluje zgodność z prawem działań organów administracji, a nie dokonuje ustaleń faktycznych. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, NSA uznał, że WSA prawidłowo zinterpretował przepisy ustawy o drogach publicznych, w tym definicję pasa drogowego. Sąd kasacyjny potwierdził, że umieszczenie reklamy w pasie drogowym wymaga zezwolenia zarządcy drogi, a brak takiego zezwolenia uzasadnia nałożenie kary pieniężnej. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, umieszczenie tablicy reklamowej nad chodnikiem drogi publicznej stanowi zajęcie pasa drogowego.

Uzasadnienie

Ustawa o drogach publicznych definiuje pas drogowy jako przestrzeń nad powierzchnią gruntu związaną z drogą. Umieszczenie reklamy nad chodnikiem, nawet na budynku właściciela, narusza tę definicję i wymaga zezwolenia zarządcy drogi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.d.p. art. 4 § pkt 1

Ustawa o drogach publicznych

Pas drogowy obejmuje także przestrzeń nad powierzchnią wydzieloną liniami granicznymi gruntu, w którym zlokalizowane są droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą.

u.d.p. art. 40 § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

Zajęcie pasa drogowego na cele inne niż związane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi.

u.d.p. art. 40 § ust. 2

Ustawa o drogach publicznych

Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy m.in. umieszczania w pasie drogowym reklam.

u.d.p. art. 40 § ust. 12

Ustawa o drogach publicznych

Kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia wynosi 10-krotność opłaty.

u.d.p. art. 4 § pkt 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicja pasa drogowego.

u.d.p. art. 40 § ust. 1, 2, 12

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, w tym na umieszczanie reklam, oraz kara pieniężna.

Pomocnicze

u.d.p. art. 40 § ust. 4-6

Ustawa o drogach publicznych

Określają sposób ustalania opłaty za zajęcie pasa drogowego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia tego przepisu przez sąd pierwszej instancji nie stanowił podstawy skargi kasacyjnej.

k.c. art. 143

Kodeks cywilny

Argumentacja skarżącego oparta na tym przepisie została uznana za chybioną w kontekście definicji pasa drogowego.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia tego przepisu przez sąd pierwszej instancji nie stanowił podstawy skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umieszczenie reklamy nad chodnikiem drogi publicznej stanowi zajęcie pasa drogowego. Zajęcie pasa drogowego na cele inne niż związane z drogą wymaga zezwolenia zarządcy. Brak zezwolenia uzasadnia nałożenie kary pieniężnej.

Odrzucone argumenty

Reklama na budynku właściciela, wisząca nad chodnikiem, nie stanowi zajęcia pasa drogowego. Wykładnia pasa drogowego powinna uwzględniać społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu (art. 143 k.c.). Naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów k.p.a. (art. 7 k.p.a.) jako podstawa skargi kasacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która polega na badaniu zgodności zaskarżonych aktów i czynności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola czy organ administracyjny prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy a w konsekwencji czy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Kasacja nieodpowiadająca przedstawionym kryteriom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.

Skład orzekający

Krystyna Anna Stec

sprawozdawca

Maria Myślińska

członek

Zofia Borowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie definicji pasa drogowego i zasad nakładania kar za jego zajęcie bez zezwolenia, a także wymogów formalnych skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umieszczenia reklamy na budynku nad chodnikiem drogi publicznej. Wymogi formalne skargi kasacyjnej mogą być trudne do spełnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie przepisów o drogach publicznych i kary za ich naruszenie. Jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i drogowym, ale mniej dla szerokiej publiczności.

Reklama na własnym budynku? Uważaj, bo to może być niezgodne z prawem i kosztować fortunę!

Dane finansowe

WPS: 895,56 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 161/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krystyna Anna Stec /sprawozdawca/
Maria Myślińska
Zofia Borowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
III SA/Kr 189/06 - Wyrok WSA w Krakowie z 2007-01-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
art. 4 pkt 1, art. 40 ust. 1, 2, 12
Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 23 stycznia 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 189/06 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego i nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 189/06 oddalił skargę W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego i kary pieniężnej.
Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w wyniku odwołania złożonego przez W. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Zarządu Województwa M. przez Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia [...] lipca 2005 r. w sprawie przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego drogi wojewódzkiej nr [...] w B., ul. K. W. i wymierzenia kary pieniężnej za umieszczenie tablicy reklamowej - w wysokości 895,56 złotych - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2004 r. podczas rutynowej kontroli pasa drogowego drogi wojewódzkiej Nr [...] pracownicy Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. stwierdzili, że w pasie drogowym w miejscowości B., ul. K. W. została umieszczona tablica reklamowa dwustronna o powierzchni 2,04m2 x 2 o treści: "R. S. C. M. U. M. A.". W postępowaniu administracyjnym właściciel reklamy W. W. wyjaśnił, że nie zgadza się z tym, aby miał obowiązek ponosić opłaty z tytułu umieszczenia tej tablicy, bowiem umieścił ją na swoim budynku i z tego względu uważa, że na swoim budynku może robić, co chce. Organu ustalił, że przedmiotowa tablica była umieszczona w okresie od [...] kwietnia 2004 r. do dnia wydania decyzji przez organ I instancji, tj. do dnia [...] lipca 2005 r., że została przytwierdzona do budynku własności W. W. i umieszczona nad chodnikiem, oraz że W. W. nie uzyskał zezwolenia na jej umieszczenie i nie starał się o uzyskanie takiego zezwolenia. Poza sporem, w ocenie organu, pozostawały też wymiary tablicy z dwustronnym napisem, a także zastosowane stawki opłat za umieszczanie reklam. Zdaniem organu II instancji - zgodnie z treścią art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych - pas drogowy obejmuje także przestrzeń nad powierzchnią wydzielonego liniami granicznymi gruntu, w którym zlokalizowane są droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą i z tej definicji pasa drogowego wynika, że W. W. umieścił przedmiotową reklamę w pasie drogowym. Z kolei na charakter umieszczonej tablicy jako reklamy - wg organu - wskazuje definicja reklamy zawarta w art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych. Skoro, na mocy art. 40 ust. 1 tej ustawy zajęcie pasa drogowego na cele inne niż związane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, a takiego zezwolenia W. W. nie uzyskał, to zgodnie z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych zarządca drogi ma obowiązek wymierzyć karę pieniężną w wysokości 10 - krotności opłaty ustalanej według art. 40 ust. 4-6 ustawy o drogach publicznych. Nadto organ II instancji podkreślił, że konstrukcja powołanych przepisów wyłącza możliwość stosowania tzw. "uznania administracyjnego" i zwrócił uwagę, że do obliczenia wysokości wymierzonej kary przyjął stawkę opłaty określoną w Uchwale Nr [...] Sejmiku Województwa M. z dnia [...] czerwca 2004 r. - w sprawie stawek opłaty za zajmowanie pasa drogowego dróg województwa m. na cele nie związane z potrzebami dróg lub ruchu drogowego, która zgodnie z treścią tej uchwały wynosi 0,10 złotych/dzień/m2.
Orzekając w sprawie WSA w K. stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona.
Zdaniem Sądu organy administracyjne miały rację ustalając, że umieszczenie przedmiotowej tablicy nad chodnikiem drogi publicznej jest jej umieszczeniem w pasie drogowym, albowiem: po pierwsze - z informacji z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] znajdującej się w aktach administracyjnych (k. 7), a uzyskanej przez zarządcę drogi wynika, że zgodnie z mapą zasadniczą nr [...] - granica pasa drogowego przy ul. K. W. w B. przebiega wzdłuż budynku nr 13, a po drugie - ustawa z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (Dz. U. z 2004, Nr 204, poz. 2086 ze zm.) ustaliła pojęcie pasa drogowego w art. 4 pkt 1 tej ustawy, co stanowi definicję legalną tego pojęcia. Dla jasności Sąd przytoczył także definicje legalne jezdni i chodnika ujęte w pkt 5 i 6 art. 4 tej ustawy.
W dalszej części uzasadnienia WSA wskazał, że w myśl art. 19 ustawy - organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. W odniesieniu do dróg wojewódzkich zarządcą drogi jest zarząd województwa. Z powyższego wynika, że ustawodawca, wprowadzając w życie przepisy ustawy o drogach publicznych jednocześnie ograniczył właścicieli gruntów zajętych przez pas drogowy w ten sposób, że zarządzanie pasem drogowym przekazał zarządcom dróg - ustanawiając ich w zależności od kategorii drogi. Kategoria drogi - ul. K. W. w B. jako drogi wojewódzkiej pozostaje poza sporem, i także poza sporem winien być zarządca tej drogi, którym jest organ administracyjny orzekający w I instancji w tej sprawie.
Po przytoczeniu treści przepisów ustawy o drogach publicznych Sąd I instancji wskazał, że zarządca drogi wydaje zezwolenie (lub odmawia zezwolenia na umieszczenie reklamy) pobierając stosowną opłatę za jej umieszczenie.
W konkluzji WSA stwierdził, że umieszczenie przedmiotowej tablicy reklamowej przytwierdzonej do ściany budynku przy ul. K. W. nr 13 w B. umieszczonej nad chodnikiem, w pasie drogowym biegnącym na tym odcinku wzdłuż budynku - wymagało zezwolenia zarządcy drogi wojewódzkiej i uiszczenia opłaty ustalonej w sposób opisany w art. 40 ust. 6 ustawy o drogach publicznych. Mając na względzie treść przepisu definiującego pojęcie reklamy i fakt pozostający poza sporem, że przedmiotową tablicę informacyjną umieścił skarżący, a nie gmina - tablica ta jest reklamą w rozumieniu przepisów ustawy o grogach publicznych podlegającą reżimowi tej ustawy - zezwoleniu na jej umieszczenie po uiszczeniu opłaty i to niezależnie od treści informacyjnej w niej zawartej. Zatem umieszczenie w pasie drogowym reklamy przez skarżącego stanowiło wykorzystanie pasa drogowego i wymagało uzyskania zezwolenia oraz wiązało się z pobraniem opłaty ustalanej zgodnie z przepisami ustawowymi, które uzależniają jej wysokość od czasokresu zajęcia pasa drogowego (od liczby dni), od stawki opłaty przyjętej w drodze uchwały przez jednostkę samorządu terytorialnego i od powierzchni reklamy. I tak: w myśl art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych - opłata obliczona w sposób określony w art. 40 ust. 6 tej ustawy stanowi podstawę do wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, jako 10-krotność tej opłaty. I taką karę wymierzyły organy skarżącemu.
W. W. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości i domagając się uchylenia decyzji w zakresie przywrócenia do stanu poprzedniego pasa drogowego drogi wojewódzkiej nr [...] w mieście B. ul. K. W. oraz wymierzenia wobec skarżącego kary pieniężnej w wysokości 895,56 złotych za umieszczenie tablicy reklamowej, a następnie umorzenie postępowania administracyjnego w tej sprawie, ewentualnie - w razie nieuwzględnienia wniosku z punktu I - uchylenia wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 4 pkt 1, art. 40 ust. 1, ust. 2 i ust. 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), art. 143 Kodeksu Cywilnego - przez błędną wykładnię określenia "pas drogowy", a w następstwie tego wyrażenia "zajęcie pasa drogowego", co prowadziło do uznania, że w przedmiotowej sprawie doszło do samowolnego zajęcia pasa drogowego, a tym samym brak było podstaw do wymierzenia kary pieniężnej i orzeczenia o nakazaniu przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego;
- przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich czynności i ustaleń niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez prowadzenie w sprawie postępowania wyjaśniającego przy przyjęciu z góry przyjętego założenia interpretacyjnego dotyczącego uznania, że stanowiąca przedmiot postępowania tablica informacyjna znajdowała się w pasie drogowym.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa sądowoadministracyjnego wykładnia pojęcia pasa drogowego nie może odrywać się od wykładni pojęcia własności stanowionego przez art. 143 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu. Brak jest bowiem jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia, że w przypadku nieruchomości mających charakter dróg publicznych ich zakres przestrzenny przedstawia się zgoła odmiennie niż w przypadku innych nieruchomości i rozciąga się wzwyż w sposób niczym nieograniczony.
W tym stanie rzeczy jako prawidłową należy uznać konstatację skarżącego, że rozciągłość pasa drogowego obejmuje wprawdzie również przestrzeń nad powierzchnią gruntu stanowiącego drogę, jednak tylko tak dalece jak wynika to z jego społeczno-gospodarczego przeznaczenia. Jak wynika z celu i przeznaczenia drogi publicznej i jej poszczególnych składników (takich jak jezdnia, chodnik) stanowi ona całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, w tym ruchu pieszych (chodnik) i ruchu pojazdów (jezdnia). Mając na uwadze powyższe należy uznać, że zakres przestrzenny drogi publicznej rozciąga się nad jej powierzchnią o tyle, o ile obejmuje to przestrzeń niezbędną dla zapewnienia nieskrępowanego ruchu drogowego i dla należytego jej utrzymania, w tym konserwacji i naprawy oraz dla umiejscowienia urządzeń technicznych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzeń związanych z potrzebami zarządzania drogą.
Zdaniem skarżącego, tak jak wskazywał już w skardze do WSA, tablica informacyjna umieszczona przez właściciela na budynku, zwieszająca się nad chodnikiem stanowiącym część drogi publicznej, znajdująca się na wysokości około 3 metrów nad jego płytą, nie może stanowić jakiegokolwiek utrudnienia dla ruchu pieszych przebiegającego pod nią ciągu komunikacyjnego oraz dla realizacji pozostałych funkcji drogi publicznej. Tablica taka w żaden sposób nie powoduje również ograniczenia widoczności dla kierujących pojazdami, ani ze względu na opisane wyżej umiejscowienie nie może skutkować utrudnienia dla ruchu lub postoju jakichkolwiek pojazdów. Nie ma również jakichkolwiek przesłanek dla przyjęcia, iż może ona stwarzać przeszkody dla prowadzenia na drodze publicznej prac konserwacyjnych i innych związanych z należytym utrzymaniem pasa drogowego. Mając na uwadze powyższe skarżący stwierdził, że biorąc pod uwagę społeczno-gospodarcze przeznaczenie drogi publicznej, określające zakres rozciągłości przestrzennej nad gruntem, nie sposób przyjąć, aby tablica będąca przedmiotem niniejszego postępowania miała znajdować się w pasie drogowym.
Podkreślił także, że wskazana tablica informacyjna została umieszczona przez osobę uprawnioną - prowadzącego zakład opieki zdrowotnej na budynku stanowiącym jego własność. Tego rodzaju czynność w ocenie skarżącego mieści się w zakresie władztwa właściciela budynku, a co za tym idzie nie sposób uznać je za działanie samowolne i naruszające obowiązujące przepisy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. - skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły.
Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (np. wyrok NSA z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt II GSK 63/05, niepubl. ). Uznać przy tym należy, że adresatem zarzutu naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania, może być tylko sąd I instancji. Przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym jest bowiem orzeczenie sądu, a nie decyzja administracyjna, ani inny akt administracyjny Tym samym wymienienie przepisów naruszonych przez organ administracyjny nie jest wykonaniem obowiązku przytoczenia podstaw kasacyjnych.
Skład orzekający przychyla się zatem do tej linii orzecznictwa administracyjnego, które stoi na stanowisku, że naruszenie przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako podstawa kasacyjna stypizowana w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej. Trafny jest bowiem argument, że choć powyższe nie zostało expresis verbis wyrażone w ww. przepisie, to jednak najistotniejsze jest to, że przedmiotem skargi kasacyjnej jest orzeczenie sądowe (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Tym samym i podstawa tej skargi odnosić musi się do postępowania, zakończonego wydaniem zaskarżonego wyroku, reguły którego to zostały określone w p.p.s.a. (vide np. wyroki NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt FSK 916/04, z dnia 1 czerwca 2004 r. sygn. akt. GSK 73/04, z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt II FSK 104/05 z glosą aprobującą Kubiak-Kozłowska A. – publ.OSP 2007/1/7)
Surowe wymogi stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, pozostają ścisłym związku z tym, że sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko – radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a.).
Kasacja nieodpowiadająca przedstawionym kryteriom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
Skarga kasacyjna wniesiona w tej sprawie - nie w pełni odpowiada tym wymogom.
Kasator zarzucił bowiem Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. - przez niepodjęcie wszelkich czynności i ustaleń niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stosuje przepisów procedury administracyjnej. W postępowaniu przed WSA przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zatem zastosowania. Postępowanie przed sądami administracyjnymi reguluje wyłącznie wspomniana ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 powyższej ustawy jak i w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która polega na badaniu zgodności zaskarżonych aktów i czynności z prawem.
Oznacza to, że zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych; nie można zatem sądowi skutecznie zarzucić niepodjęcia wszelkich czynności i ustaleń niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Rolą sadu administracyjnego jest kontrola czy organ administracyjny prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy a w konsekwencji czy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy.
W związku z powyższym naruszenie art. 7 k.p.a. nie może stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej, lecz musi być powiązany z zarzutem naruszenia przez WSA konkretnie wskazanego przepisu procedury sądowej.
Reasumując stwierdzić należy, że skarżący - zamierzając podważyć dokonaną przez WSA zastosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. - powinien przede wszystkim odpowiednio sformułować podstawę kasacji przez zarzut naruszenia przez Sąd przepisów procedury sądowej. W skardze kasacyjnej nie wskazano jednak, które to przepisy p.p.s.a. Sąd I instancji naruszył, nie przywołano także uzasadnienia tego zarzutu i wreszcie nie wykazano, że ewentualne uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy sformułowany w sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania - z uwagi na wadliwe skonstruowanie - uchyla się spod kontroli kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę kasacyjną w granicach jej podstaw związany jest zatem stanem faktycznym sprawy zaaprobowanym przez sąd pierwszej instancji.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że w sposób niepodważony w sprawie WSA za prawidłowe uznał ustalenie, że W. W. bez zezwolenia umieścił reklamę w pasie drogowym. Ustalenia tego dokonano w oparciu o ocenę niespornego faktu zamieszczenia bez zezwolenia tablicy z napisem o treści: "R. S. C. M. U. M. A." na budynku przy ul. K. W. w B., nad chodnikiem.
Tak ustalony stan faktyczny sprawy po pierwsze przesądza, że zachodziła konieczność uzyskania zezwolenia – o którym mowa w At. 40 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych; po drugie: z uwagi na brak stosownego zezwolenia uzasadnia nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 40 ust. 12 powołanej ustawy. Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że - wbrew stanowisku strony wyrażonemu w uzasadnieniu zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego - ustalony stan faktyczny sprawy nie jest wynikiem wykładni przepisów objętych podstawami skargi kasacyjnej.
W ocenie sądu kasacyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. przyjął, że dla określenia granic pasa drogowego - zdefiniowanego ustawowo w art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych - zasadne jest przyjęcie funkcjonalnego kryterium społeczno - gospodarczego przeznaczenia gruntu. Chybiony jest zatem zarzut nieuwzględnienia przy wykładni ww. przepisu ustawy o drogach publicznych społeczno-gospodarczego przeznaczenia pasa drogowego, które to kryterium służy do określenia granic własności gruntu w rozumieniu art. 143 Kodeksu cywilnego. Zauważyć jednak trzeba, że Sąd I instancji wprost w procesie wyrokowania nie stosował ww. przepisu, nie mógł dokonywać tym samym jego wykładni.
Ponadto godzi się raz jeszcze należy podkreślić, że ustalenie w okolicznościach konkretnej sprawy, iż doszło do zajęcia bez zezwolenia pasa drogowego (poprzez umieszczenie tablicy o niespornej treści, w niespornym miejscu) należy bezsprzecznie do sfery ustaleń okoliczności faktycznych sprawy, a te skutecznie podważone w sprawie nie zostały.
Przechodząc do zarzutu naruszenia przepisu art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych wypada przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Powyższe oznacza, że w sytuacji opisanej w art. 40 ust. 1 powołanej ustawy, ustawodawca przewidział, że podstawą do "legalnego" zajęcia pasa drogowego jest zezwolenie zarządcy drogi, któremu to zezwoleniu ustawodawca przydał charakter decyzji administracyjnej. Takie rozumienie przepisu zaprezentował także WSA w K. w zaskarżonym wyroku. Wynika to bowiem zarówno z treści zacytowanego przez WSA przepisu (s. 4 uzasadnienia wyroku) jak i z treści wykładni tego przepisu dokonanej przez WSA w K. (s. 5 uzasadnienia wyroku).
Z kolei z powołanego w zarzutach skargi kasacyjnej przepisu art. 40 ust. 2 ustawy o drogach publicznych wynika, że zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 dotyczy (m. in.) umieszczania w pasie drogowym reklam, zaś z ostatniego z przywołanych przez skarżącego przepisów tj. art. 40 ust. 12 wynika wprost wysokość kary pieniężnej w sytuacji zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Biorąc pod uwagę treść przywołanych przepisów prawa nie można uznać, iż w najmniejszym chociaż stopniu mogą budzić wskazane przez skarżącego problemy interpretacyjne.
Tym samym nie stanowi usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego - sprecyzowany jako uchybienie art. 4 pkt 1, art. 40 ust. 1, ust. 2 i ust. 12 ustawy o drogach publicznych i art. 143 Kodeksu Cywilnego - przez błędną wykładnię określenia "pas drogowy" i "zajęcie pasa drogowego", co - według autora skargi kasacyjnej - doprowadzić miało do uznania, że w przedmiotowej sprawie doszło do samowolnego zajęcia pasa drogowego, a tym samym brak było podstaw do wymierzenia kary pieniężnej i orzeczenia o nakazaniu przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI