II GSK 16/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Prezydenta Miasta Katowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gliwicach, który uchylił akt Prezydenta odmawiający zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Spółka P. L. Sp. z o.o. wniosła o zwrot 925 zł, stanowiącej część opłaty wniesionej w 2002 roku w wysokości 1000 zł za kartę pojazdu. Organ odmówił zwrotu, powołując się na § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. WSA uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając, że choć rozporządzenie nie było bezpośrednio objęte wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (TK) z 2006 r., to jego przepisy (§ 1 i § 2) zostały wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego i są niekonstytucyjne. WSA powołał się na art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, dopuszczając możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty. Prezydent Miasta Katowice w skardze kasacyjnej zarzucił m.in. naruszenie prawa materialnego (Konstytucji RP, KPA, Prawa o ruchu drogowym, ustawy o finansach publicznych, Ordynacji podatkowej) oraz przepisów postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość wyroku WSA. Sąd podkreślił ugruntowany pogląd, że nawet jeśli rozporządzenie nie było bezpośrednio badane przez TK, sądy administracyjne mogą ocenić jego konstytucyjność. NSA uznał, że prawo do zwrotu nadpłaty wynika z niekonstytucyjności przepisu, na podstawie którego pobrano opłatę, zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Sąd odrzucił argumenty dotyczące właściwości organu do zwrotu opłaty oraz zastosowania przepisów o finansach publicznych i Ordynacji podatkowej do opłat uiszczonych przed 2010 r. NSA stwierdził również, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. były wadliwe konstrukcyjnie, gdyż nie zostały powiązane z naruszeniem innych przepisów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości dochodzenia zwrotu opłat pobranych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzeń wykonawczych, nawet przed orzeczeniem TK, oraz zasady stosowania prawa w czasie w kontekście opłat administracyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji opłaty za kartę pojazdu i niekonstytucyjności konkretnego rozporządzenia. Interpretacja art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w kontekście opłat.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd administracyjny może ocenić konstytucyjność przepisu rozporządzenia wykonawczego, który nie był bezpośrednio przedmiotem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w kontekście żądania zwrotu opłaty pobranej na jego podstawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy administracyjne są uprawnione do stwierdzenia, czy regulacja rozporządzenia wykonawczego narusza normy konstytucyjne lub ustawowe, nawet jeśli nie była ona bezpośrednio objęta kontrolą TK.
Uzasadnienie
Sąd podzielił pogląd, że sądy administracyjne mogą samodzielnie ocenić konstytucyjność przepisów rozporządzeń wykonawczych, a w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności, dopuszczalne jest dochodzenie zwrotu świadczeń pobranych na ich podstawie, zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Czy opłata za wydanie karty pojazdu pobrana na podstawie niekonstytucyjnego rozporządzenia podlega zwrotowi, i który organ jest właściwy do dokonania tego zwrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opłata pobrana na podstawie niekonstytucyjnego przepisu podlega zwrotowi. Organem właściwym do zwrotu jest organ, który pobrał opłatę.
Uzasadnienie
NSA uznał, że prawo do zwrotu nadpłaty wynika z niekonstytucyjności przepisu, a organ administracji, który pobrał opłatę, jest również zobowiązany do jej zwrotu. Kwestia właściwości Ministra do spraw transportu do określenia opłaty nie ma znaczenia dla obowiązku zwrotu nadpłaty przez organ pobierający.
Czy przepisy ustawy o finansach publicznych i Ordynacji podatkowej dotyczące zwrotu nadpłat mają zastosowanie do opłat za wydanie karty pojazdu uiszczonych przed dniem 1 stycznia 2010 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mają zastosowania do opłat uiszczonych przed wejściem w życie ustawy o finansach publicznych (1 stycznia 2010 r.).
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że regulacje intertemporalne zawarte w przepisach wprowadzających ustawę o finansach publicznych oraz ugruntowany pogląd doktryny wskazują, że dopiero od 1 stycznia 2010 r. opłaty za wydanie karty pojazdu stanowią środki publiczne w rozumieniu tej ustawy. W związku z tym, przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania do opłat uiszczonych przed tą datą.
Czy żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, czy też sprawą cywilnoprawną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jest to sprawa administracyjna, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej.
Uzasadnienie
NSA powołał się na uchwałę NSA z 2008 r., zgodnie z którą żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną. Sąd podkreślił, że charakter prawny opłaty jako świadczenia publicznoprawnego nie zmienia się, nawet jeśli dopuszczalne jest dochodzenie roszczeń o jej zwrot przed sądem powszechnym.
Przepisy (38)
Główne
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 1 § 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu art. 2
u.f.p. art. 67 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
p.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prd art. 77 § 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Prd art. 77 § 5
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Prd art. 60
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Prd art. 67 § 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
u.f.p. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
u.f.p. art. 2 § 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
u.f.p. art. 60
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
u.f.p. art. 72 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
u.f.p. art. 80 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
O.p. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 2 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 72 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 80 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych art. 115 § 1
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 186
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 510
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 417(1) § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 510
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do zwrotu nadpłaty wynika z niekonstytucyjności przepisu, na podstawie którego pobrano opłatę, zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. • Sądy administracyjne są uprawnione do oceny konstytucyjności przepisów rozporządzeń wykonawczych. • Organ pobierający opłatę jest właściwy do jej zwrotu. • Przepisy o finansach publicznych i Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania do opłat uiszczonych przed 1 stycznia 2010 r.
Odrzucone argumenty
Organ działał w granicach obowiązującego prawa (§ 1 ust. 2 rozporządzenia). • Prezydent Miasta Katowice nie był organem właściwym do określenia wysokości opłaty ani jej zwrotu. • Zastosowanie przepisów o finansach publicznych i Ordynacji podatkowej, w tym art. 115 ust. 1 przepisów wprowadzających u.f.p., co doprowadziłoby do wygaśnięcia prawa do zwrotu. • Żądanie zwrotu opłaty ma charakter cywilnoprawny i powinno być dochodzone przed sądem powszechnym. • Brak podstawy prawnej do żądania zwrotu opłaty w konkretnej wysokości (925 zł). • Niewłaściwa kontrola legalności przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
istota sporu nie dotyczy tego, czy organ był zobowiązany stosować w momencie złożenia przez poprzednika prawnego Skarżącej wniosku o zarejestrowania pojazdu, przepis § 1 ust. 2 Rozporządzenia z 4 marca 2002 r., tylko czy strona, która na podstawie niekonstytucyjnego przepisu uiściła opłatę za kartę pojazdu w zawyżonej wysokości może domagać się następnie zwrotu nadpłaconej kwoty. • sądy administracyjne rozstrzygając sprawę są uprawnione do stwierdzenia, czy dana regulacja rozporządzenia wykonawczego do ustawy narusza normy konstytucyjne lub ustawowe. • jeżeli usprawiedliwione jest żądanie zwrotu nadpłaconej kwoty za wydanie karty pojazdu, będące wynikiem odmowy zastosowania przez sąd administracyjny niekonstytucyjnego przepisu rozporządzenia, to należy uznać odmowę zwrotu przedmiotowej należności za "inne rozstrzygnięcie" w rozumieniu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. • organem administracji uprawnionym i zarazem zobowiązanym do pobrania opłaty za kartę pojazdu jest Prezydent Miasta, to również do jego kompetencji należy obowiązek zwrotu części opłaty. • regulacje ustawy o finansach publicznych nie mają zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie tej ustawy. • żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. […]
Skład orzekający
Gabriela Jyż
przewodniczący sprawozdawca
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
członek
Marcin Kamiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości dochodzenia zwrotu opłat pobranych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzeń wykonawczych, nawet przed orzeczeniem TK, oraz zasady stosowania prawa w czasie w kontekście opłat administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opłaty za kartę pojazdu i niekonstytucyjności konkretnego rozporządzenia. Interpretacja art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w kontekście opłat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy zwrotu pieniędzy pobranych na podstawie przepisów, które okazały się niezgodne z prawem, co jest zawsze interesujące dla obywateli i prawników. Pokazuje, jak sądy chronią prawa jednostki przed wadliwymi regulacjami administracyjnymi.
“Czy możesz odzyskać pieniądze zapłacone na podstawie wadliwego przepisu? NSA odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 925 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.